Η εφηβεία αποτελεί τη μετάβαση του ατόμου από την παιδικότητα στην ενηλικίωση. Κατά την περίοδο αυτή, οι αναζητήσεις είναι συνεχείς και ο έφηβος νιώθει αρκετές εσωτερικές συγκρούσεις. Προσπαθεί να βρει ποιος είναι πραγματικά και τι του αρέσει και εξερευνά τον κόσμο γύρω του. Σε αυτή τη φάση η φιλία αποκτά ιδιαίτερη αξία. Τότε απομακρύνεται σταδιακά και από τους γονείς του και προσκολλάται σε ομάδες συνομηλίκων που ασκούν μεγαλύτερη σημασία από τους γονείς. Η τάση του για ανεξαρτησία είναι πιο έντονη από ποτέ ενώ οι φιλικές σχέσεις επηρεάζουν πολύπλευρα την ψυχοκοινωνική του ανάπτυξη.
Γενικότερα, το κοινωνικό δίκτυο των εφήβων περιλαμβάνει συνομηλίκους με τους οποίους έχουν όλο και πιο συχνή, καθημερινή επαφή μεταξύ τους. Συναναστρέφονται καθημερινά μαζί τους στο πλαίσιο του σχολείου, των φροντιστηρίων, των δραστηριοτήτων και αναπτύσσουν κοινωνικές δεξιότητες, ανταλλάσσουν απόψεις και καλύπτουν βασικές συναισθηματικές ανάγκες. Στη σύγχρονη όμως εποχή τα πράγματα έχουν κάπως αλλάξει, καθώς η τεχνολογία και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έφεραν τεράστιες αλλαγές στον τρόπο επικοινωνίας των νέων. Πλέον, υπάρχει δυνατότητα για άμεση και εύκολη πρόσβαση στην επικοινωνία και ο καθένας μπορεί να δημιουργήσει δική του διαδικτυακή κοινότητα και να μοιραστεί σκέψεις, μηνύματα, βίντεο κτλ. Αυτό το μοίρασμα εμπειριών, πληροφοριών δημιουργεί μια αίσθηση οικειότητας και εγγύτητας, αψηφώντας τους χωροχρονικούς περιορισμούς. Μάλιστα, οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης κατέχουν κεντρική θέση στη ζωή των εφήβων και το κινητό τηλέφωνο, το οποίο αποτελεί το κύριο μέσο πρόσβασης τους στο διαδίκτυο, διευκολύνει την μεταξύ τους επικοινωνία. Όπως προκύπτει και από σχετική έρευνα του 2010, τουλάχιστον ο 1 στους 2 εφήβους χρησιμοποιεί αυτά τα μέσα για να επικοινωνεί καθημερινά με φίλους του, ποσοστό που σίγουρα θα έχει αυξηθεί περισσότερο στις μέρες μας.
Από όλες τις απεριόριστες αλληλεπιδράσεις που έχει ένας έφηβος προκύπτει ο προβληματισμός κατά πόσο αυτές μπορούν να αποτελέσουν ποιοτικές σχέσεις αληθινής φιλίας. Και αυτό συμβαίνει γιατί πολύ συχνά μπορεί οι νέοι να έχουν την ψευδαίσθηση ότι οι επαφές στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης αποτελούν πραγματικούς φίλους. Τα κινητά και τα τάμπλετ όμως τους απομονώνουν και ο καθένας ζει στον δικό του ψηφιακό κόσμο, ενώ η επικοινωνία πρόσωπο με πρόσωπο ελαχιστοποιείται. Πολλοί ήδη προειδοποιούν για ενδεχόμενη βλάβη από τις αρνητικές συνέπειες που θα προκαλέσουν τα ΜΚΔ σε βάθος χρόνου στις διαπροσωπικές σχέσεις των νέων. Η φιλία είναι δύσκολη υπόθεση και απαιτεί χρόνια προσπάθειας και υπομονής, εξελίσσεται με την πάροδο του χρόνου και χαρακτηρίζεται από εμπιστοσύνη, αγάπη, αλληλεγγύη και αποδοχή. Θέλει προσωπική επαφή, ενώ οι σχέσεις χωρίς την άμεση διαπροσωπική επαφή είναι ασθενείς και επιφανειακές.
Συμπερασματικά, αν οι έφηβοι είναι πολύ προσεχτικοί, αν καταφέρουν να ισορροπήσουν ανάμεσα στους 2 κόσμους, ψηφιακό και πραγματικό, και αξιοποιήσουν τις δυνατότητες που τους παρέχει η τεχνολογία στην εδραίωση και ανάπτυξη των φιλικών τους σχέσεων, οι σχέσεις τους θα παραμείνουν δυνατές, ανθεκτικές και μόνο θετικό αντίκτυπο θα έχουν στην συναισθηματική και κοινωνική τους εξέλιξη σε όλη τους την ενήλικη ζωή.
Δ. Ε. Β4
Βιβλιογραφία:
- Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγιεινής, (2010). «Φιλικές σχέσεις και επικοινωνία στους εφήβους», Κοκκέβη Α. Ξανθάκη Μ, Φωτίου Α, Κανναβού Ε.
-Ονησιφόρου Δωρίς, (2021). «Η αντίληψη της φιλίας σε μαθητές Γυμνασίου: Ο ρόλος της Γονικότητας και των Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης», Διπλωματική Εργασία, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών
