Οι φυσικές καταστροφές δεν είναι πια κάτι που βλέπουμε μόνο σε μακρινές χώρες ή σε εντυπωσιακά βίντεο στο διαδίκτυο. Πυρκαγιές, πλημμύρες, καύσωνες, σεισμοί και ακραία καιρικά φαινόμενα εμφανίζονται όλο και πιο συχνά και πολλές φορές πολύ κοντά μας. Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι μόνο πώς θα αντιδράσουμε όταν συμβούν, αλλά πώς μπορούμε να τις προβλέψουμε, να τις καταλάβουμε πιο γρήγορα και να μειώσουμε τις συνέπειές τους.
Εδώ μπαίνει στο παιχνίδι η Τεχνητή Νοημοσύνη. Όχι σαν μαγικό κουμπί που εξαφανίζει τον κίνδυνο, αλλά σαν ένα πολύ δυνατό εργαλείο που μπορεί να επεξεργάζεται τεράστιες ποσότητες πληροφοριών σε ελάχιστο χρόνο. Δορυφορικές εικόνες, δεδομένα από μετεωρολογικούς σταθμούς, στάθμες ποταμών, κάμερες, αισθητήρες, drones και παλιότερα περιστατικά μπορούν να συνδυαστούν, ώστε οι ειδικοί να βλέπουν πιο καθαρά τι συμβαίνει και τι μπορεί να ακολουθήσει.
Ένα από τα πιο γνωστά παραδείγματα είναι το Google Flood Hub, μια πλατφόρμα που χρησιμοποιεί Τεχνητή Νοημοσύνη για να προβλέπει πλημμύρες σε ποτάμια. Καλύπτει περιοχές σε πάνω από 150 χώρες και δίνει προειδοποιήσεις για πλημμυρικό κίνδυνο. Για χώρες όπως η Ινδία, το Μπανγκλαντές ή το Πακιστάν, όπου οι πλημμύρες μπορεί να επηρεάσουν εκατομμύρια ανθρώπους, ακόμη και λίγες ώρες προειδοποίησης μπορούν να κάνουν τεράστια διαφορά.
Στις πυρκαγιές, η χρήση της AI είναι εξίσου εντυπωσιακή. Στην Καλιφόρνια, όπου οι μεγάλες φωτιές είναι συχνό φαινόμενο, το πρόγραμμα WIFIRE του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια στο Σαν Ντιέγκο χρησιμοποιεί δεδομένα από δορυφόρους, αισθητήρες, καιρικά μοντέλα και υπολογιστές για να προβλέπει πώς μπορεί να κινηθεί μια φωτιά. Δεν δείχνει μόνο πού καίει τώρα, αλλά προσπαθεί να εκτιμήσει προς τα πού θα εξαπλωθεί. Αυτό βοηθά τις αρχές να στείλουν δυνάμεις στα σωστά σημεία και να οργανώσουν πιο γρήγορα εκκενώσεις.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί επίσης να συνεργάζεται με drones και θερμικές κάμερες. Ένα drone που πετά πάνω από ένα δάσος μπορεί να στέλνει ζωντανή εικόνα σε ένα κέντρο επιχειρήσεων. Εκεί, ειδικά συστήματα μπορούν να αναγνωρίζουν αν αυτό που φαίνεται είναι καπνός, σκόνη, σύννεφο ή κάτι πραγματικά επικίνδυνο. Με αυτόν τον τρόπο, οι ομάδες πολιτικής προστασίας δεν περιμένουν απλώς τηλεφωνήματα ή αναφορές από το έδαφος. Έχουν εικόνα σχεδόν σε πραγματικό χρόνο.
Σε αρκετές χώρες χρησιμοποιούνται πλέον και κάμερες παρακολούθησης δασών που λειτουργούν με AI. Τοποθετούνται σε ψηλά σημεία, όπως βουνά ή πυλώνες, και «σαρώνουν» τον ορίζοντα για καπνό. Αν εντοπίσουν κάτι ύποπτο, στέλνουν αυτόματα ειδοποίηση. Είναι σαν ένας παρατηρητής που δεν κοιμάται ποτέ και δεν κουράζεται να κοιτάζει.
Στους σεισμούς, τα πράγματα είναι πιο δύσκολα. Η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν μπορεί σήμερα να προβλέψει με ακρίβεια πότε θα γίνει ένας σεισμός. Μπορεί όμως να βοηθήσει στην έγκαιρη προειδοποίηση λίγα δευτερόλεπτα πριν φτάσουν τα ισχυρά σεισμικά κύματα, αλλά και στην οργάνωση της βοήθειας αμέσως μετά. Αναλύοντας δεδομένα από σεισμογράφους, δορυφόρους και αναφορές ζημιών, μπορεί να δείξει ποιες περιοχές έχουν πιθανότατα πληγεί περισσότερο.
Η Ιαπωνία είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα χώρας που επενδύει σοβαρά σε τέτοιες τεχνολογίες. Επειδή αντιμετωπίζει συχνά σεισμούς, τσουνάμι και ηφαιστειακή δραστηριότητα, χρησιμοποιεί προηγμένα συστήματα προειδοποίησης και προσομοιώσεις. Ακόμη και AI-generated βίντεο μπορούν να βοηθήσουν τους πολίτες να καταλάβουν τι μπορεί να συμβεί σε περίπτωση έκρηξης ενός ηφαιστείου ή άλλης μεγάλης καταστροφής.
Όμως η AI δεν είναι αλάνθαστη. Μπορεί να δώσει ψεύτικο συναγερμό ή να μην εντοπίσει έναν κίνδυνο εγκαίρως. Επίσης, δεν έχουν όλες οι χώρες τα ίδια δεδομένα, τους ίδιους δορυφόρους, τα ίδια δίκτυα αισθητήρων ή τα ίδια χρήματα. Αυτό σημαίνει ότι η τεχνολογία μπορεί να βοηθήσει πολύ, αλλά χρειάζεται σωστή οργάνωση και δίκαιη πρόσβαση.
Το πιο σημαντικό είναι ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν αντικαθιστά τον άνθρωπο. Δεν αντικαθιστά τον πυροσβέστη, τον διασώστη, τον γιατρό, τον μηχανικό ή τον εθελοντή. Τους δίνει όμως καλύτερες πληροφορίες και περισσότερο χρόνο για να δράσουν.
Άρα, μπορεί η τεχνολογία να μας σώσει; Η πιο σωστή απάντηση είναι: μπορεί να μας βοηθήσει να σωθούμε. Η AI δεν σταματά από μόνη της μια φωτιά, έναν σεισμό ή μια πλημμύρα. Μπορεί όμως να εντοπίσει κινδύνους νωρίτερα, να προβλέψει την εξέλιξή τους και να βοηθήσει τους ανθρώπους να πάρουν πιο σωστές αποφάσεις. Και σε μια φυσική καταστροφή, λίγα λεπτά, μια σωστή πληροφορία ή μια γρήγορη ειδοποίηση μπορεί να κάνουν τη διαφορά ανάμεσα στον πανικό και την προστασία.
