27 Ιανουαρίου 2023: 78 Χρόνια από την απελευθέρωση του “Αουσβιτς–Μπίρκενάου
Με τον όρο ολοκαύτωμα περιγράφεται ο κρατικός συστηματικός διωγμός και η γενοκτονία πολιτών κατά τη διάρκεια του Β” Παγκοσμίου Πολέμου από τη Ναζιστική Γερμανία του Χίτλερ και τους συνεργάτες της. Το σύνολο των Εβραίων που θανατώθηκαν από την άνοδο του Ναζιστικού Κόμματος στην εξουσία μέχρι την κατάρρευσή του ανέρχεται σε έξι περίπου εκατομμύρια. Στη διάρκεια του Ολοκαυτώματος, της μεγαλύτερης γενοκτονίας στην παγκόσμια ιστορία, υπολογίζεται ότι μόνο στα στρατόπεδα εξολόθρευσης θανατώθηκαν, με τουφεκισμό, καταναγκαστική εργασία, απαγχονισμό και δηλητηριώδη αέρια περίπου τρία εκατομμύρια Εβραίων. Άλλες ομάδες που κρίθηκαν «φυλετικά κατώτερες» ή «ανεπιθύμητες» ήταν Σοβιετικοί στρατιώτες και πολίτες, αιχμάλωτοι σε κατεχόμενες περιοχές, Ρομά, Πολωνοί, Εβραίοι, διανοητικά ασθενείς, σωματικά ανάπηροι, ομοφυλόφιλοι, Μάρτυρες του Ιεχωβά, Κομμουνιστές και πολλοί πολιτικοί αντιφρονούντες και διαφωνούντες με το ναζιστικό καθεστώς, συνδικαλιστές και κάποιοι Καθολικοί και Προτεστάντες κληρικοί. Αν υπολογιστούν όλες αυτές οι ομάδες, τα θύματα των ναζιστών του Χίτλερ υπολογίζονται σε πάνω από 11.000.000 ανθρώπων, με μοναδικό επιχείρημα ότι τα θύματα ήταν κατώτερα πλάσματα, υπάνθρωποι, πιθανή απειλή στην ανωτερότητα και την κυριαρχία της Άριας φυλής. Όλοι οι άνθρωποι που κρίνονταν ακατάλληλοι εντοπίζονταν και μεταφέρονταν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης και εξόντωσης.
Tο 1940, κοντά στην Κρακοβία της Πολωνίας, χτίστηκε το μεγαλύτερο στρατόπεδο εξόντωσης του Τρίτου Ράιχ, το στρατόπεδο του Άουσβιτς.
Τα περισσότερα θύματα τα μετέφεραν με τραίνο, συχνά μετά από πολυήμερα ταξίδια σε βαγόνια μεταφοράς ζώων, μέσα σε άθλιες συνθήκες, ενώ το ταξίδι κρατούσε συχνά από 3 μέχρι 15 μέρες. Αφού έφταναν στον σταθμό της πόλης Άουσβιτς, στρατιώτες των SS τους οδηγούσαν στο στρατόπεδο. Εκεί γινόταν διαλογή από του γιατρούς του στρατοπέδου: χωρίζονταν οι αδύναμοι, οι γέροι και ασθενείς, οι γυναίκες και τα παιδιά από τους ικανούς για εργασία. Ο διαβόητος Δρ. Γιόζεφ Μένγκελε ήταν συνήθως ο υπεύθυνος για τις διαλογές αυτές. Οι ικανοί για εργασία μεταφέρονταν σε στρατόπεδα καταναγκαστικής εργασίας και εργάζονταν σε εργοστάσια και άλλα έργα. Στο Άουσβιτς λειτουργούσαν κρεματόρια, δηλ. εργοστάσια εξόντωσης και αποτέφρωσης, τα οποία διέθεταν θαλάμους αερίων, για την θανάτωση των θυμάτων τους. Όσοι κρίνονταν ανίκανοι οδηγούνταν εκεί. Ήταν πέντε μεγάλα εργοστάσια, πέντε μεγάλες καμινάδες, που ξερνούσαν μαύρο καπνό την ημέρα και τη νύχτα φώτιζαν κατακκόκινες όλο το χώρο. Παρόλο που τα κρεματόρια δούλευαν αδιάκοπα μέρα και νύχτα, ήταν αδύνατο να αποτεφρωθούν τόσα πτώματα σε σύντομο χρόνο. Για τον λόγο αυτό, τα πτώματα των θυμάτων καίγονταν και σε ανοιχτό χώρο. Πολλές φορές όταν οι ζωντανοί στέκονταν στο χώρο του προσκλητηρίου, έπεφταν στο κεφάλι τους νιφάδες στάχτης από τους νεκρούς των φούρνων. Κάποια από τα θύματα χρησιμοποιούνταν πρώτα ως πειραματόζωα από τους γιατρούς των στρατοπέδων, σε πειράματα στείρωσης, ευγονικής, γενετικής ταυτότητας… και κακοποιούνταν βάναυσα πριν χάσουν τη ζωή τους.
Όταν η χιτλερική Γερμανία είδε ότι θα έχανε τον πόλεμο, άρχισε να σβήνει τα ίχνη των εγκλημάτων της. Κάποια κρεματόρια και θάλαμοι αερίων γκρεμίστηκαν από τον Νοέμβριο του 1944. Μεταξύ της 17 και 23 Ιανουαρίου του 1945 το στρατόπεδο του Άουσβιτς εκκενώθηκε σχεδόν και περίπου 60.000 κρατούμενοι οδηγήθηκαν σε πορείες θανάτου προς άλλα στρατόπεδα. Στα στρατόπεδα του Άουσβιτς παρέμειναν συνολικά κοντά στους 7.500 φυλακισμένους, οι οποίοι λόγω ασθένειας και αδυναμίας ήταν αδύνατο να ακολουθήσουν την πορεία. Περισσότεροι από 300 τουφεκίστηκαν άμεσα, ενώ η προγραμματισμένη εξόντωση των υπόλοιπων αποτράπηκε μονάχα λόγω της ταχείας προέλασης του σοβιετικού στρατού. Το τελευταίο κρεματόριο του Άουσβιτς το ανατίναξαν λίγο πριν από την απελευθέρωση του στρατοπέδου, τον Ιανουάριο του 1945, για να κρύψουν τα ίχνη των πράξεων τους από τους Σοβιετικούς.
Το στρατόπεδο Άουσβιτς Ι απελευθερώθηκε το μεσημέρι της 27 Ιανουαρίου 1945. Στις επόμενες μέρες πέθαναν περίπου 200 από τους επιζώντες του Άουσβιτς παρά την ιατρική βοήθεια που τους πρόσφεραν οι Σύμμαχοι, αφού ήταν ήδη πολύ κακοποιημένοι.
Μόνο το 1996 καθιερώθηκε στη Γερμανία επίσημα η 27 Ιανουαρίου, ημέρα απελευθέρωσης του Άουσβιτς, ως ημέρα μνήμης των Εβραίων θυμάτων του εθνικοσοσιαλισμού.
Τον Ιανουάριο του 2004 η ελληνική Βουλή καθιέρωσε ομόφωνα με απόφασή της την 27 Ιανουαρίου ως «Ημέρα Μνήμης των Ελλήνων Εβραίων Μαρτύρων και Ηρώων του Ολοκαυτώματος, για να τιμηθεί η μνήμη των χιλιάδων Ελλήνων Εβραίων, που έχασαν τη ζωή τους στα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης με βάναυσο τρόπο και να εξαρθεί ο ηρωισμός των χριστιανών Ελλήνων, που με κίνδυνο της ζωής τους στην κατεχόμενη Ελλάδα, έσωσαν πολλούς Εβραίους συμπολίτες τους από βέβαιο θάνατο.
Το 2005, η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών καταδίκασε «χωρίς κανένα ενδοιασμό» όλες τις εκδηλώσεις θρησκευτικής μισαλλοδοξίας, παρακίνησης, κακοποίησης ή βίας κατά προσώπων ή κοινοτήτων, βασισμένων σε εθνική καταγωγή ή θρησκευτικές πεποιθήσεις, απ’ όπου κι αν προέρχονται και ανακήρυξε την 27η Ιανουαρίου Διεθνή Ημέρα Μνήμης των Θυμάτων του Ολοκαυτώματος, μια που την ημέρα εκείνη του 1945, τα προελαύνοντα σοβιετικά στρατεύματα απελευθέρωσαν το μεγαλύτερο στρατόπεδο συγκέντρωσης στο Άουσβιτς – Μπίρκεναου στην Πολωνία.
Συνολικά 5.025 Ναζί εγκληματίες καταδικάστηκαν από το 1945 έως το 1949,ορισμένοι από αυτούς, ωστόσο, κατάφεραν να διαφύγουν από κάθε δίωξη.
