Η ΔΕΠ-Υ είναι μια συχνή νευροαναπτυξιακή διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και κινητικότητας που επηρεάζει εκατομμύρια παιδιά και ενήλικες σε όλο τον κόσμο. Χαρακτηρίζεται δε από δυσκολίες στη διατήρηση της προσοχής, υπερκινητικότητα και παρορμητικότητα. Τα παιδιά που έχουν ΔΕΠ-Υ αρκετά συχνά εμφανίζουν τα συμπτώματα αυτά από πολύ νωρίς. Οι γονείς μπορεί να παρατηρήσουν το παιδί τους να είναι πιο ενεργό, ομιλητικό, παρορμητικό, ή να δυσκολεύεται περισσότερο να υπακούσει σε οδηγίες σε σχέση με άλλα παιδιά της ηλικίας του, π.χ. συνομήλικα αδέρφια ή και φίλους.
Ένα παιδί μπορεί να αξιολογηθεί για ΔΕΠ-Υ από την ηλικία των τεσσάρων (4) ετών. Το σχολείο-νηπιαγωγείο μπορεί να παίξει πολύ σημαντικό ρόλο στην αξιολόγησή του, συμπληρώνοντας ερωτηματολόγια που αφορούν στην απόδοση και συμπεριφορά του παιδιού σε αυτό. Πολλοί γονείς περιμένουν βέβαια μέχρι την εμφάνιση δυσκολιών στο σπίτι ή στο σχολείο, προτού εκκινήσουν τη διαδικασία της αξιολόγησης.
Ο βρεφοκόμος-νηπιαγωγός οφείλει να επικοινωνήσει στους γονείς του παιδιού τον προβληματισμό του σχετικά με την ανάγκη αξιολόγησης του παιδιού από ειδικό, ώστε η διάγνωση να γίνει έγκαιρα και το παιδί να ωφεληθεί από νωρίς μέσω εργοθεραπειών, λογοθεραπειών ή και ψυχοθεραπειών. Φυσικά, η θέση του βρεφοκόμου-νηπιαγωγού είναι πολύ λεπτή, γιατί ο χειρισμός των γονέων πρέπει να γίνει με πολύ διακριτικότητα και προσοχή. Πολύ συχνά, γονείς που έχουν ένα παιδί με ΔΕΠ-Υ δεν μπορούν ή αρνούνται να το πιστέψουν, αποδίδοντας τις συμπεριφορές του παιδιού τους στον χαρακτήρα του (π.χ. ότι μπορεί να μοιάζει σε έναν από τους δύο γονείς), στην ανωριμότητα της ηλικίας ή και πολλές φορές στο ότι ένας παιδαγωγός «δεν μπορεί να κάνει σωστά την δουλειά του».
Ο/Η βρεφοκόμος-νηπιαγωγός λοιπόν θα πρέπει να είναι πρωτίστως αντικειμενικός και να έχει απαραίτητα διαθέσει ένα διάστημα έξι (6) μηνών παρατήρησης της συμπεριφοράς του παιδιού, διάστημα μέσα στο οποίο το παιδί παρουσιάζει έξι τουλάχιστον χαρακτηριστικά της ΔΕΠ-Υ.
Ανάμεσα σε αυτά τα χαρακτηριστικά, τα πιο συνηθισμένα είναι: εύκολη απόσπαση προσοχής, αδυναμία στο να ακολουθήσει κανόνες, ανυπομονησία – νευρικότητα, δυσκολία στο να μείνει καθιστό (έντονη ανάγκη για κίνηση), αδυναμία στην οργάνωση των καθημερινών δραστηριοτήτων και εργασιών, άγνοια κινδύνου (λόγω και της έντονης παρόρμησης) και, τέλος, μια εικόνα αγενούς παιδιού, αφού συχνά διακόπτει, φοβούμενο ότι θα ξεχάσει αυτό που έχει να πει – μια εικόνα που εκλαμβάνουν εσφαλμένα οι συνομιλητές του.
Γιατί είναι σημαντική η πρώιμη ανίχνευση της ΔΕΠ-Υ;
Η πρώιμη διάγνωση της ΔΕΠ-Υ είναι λοιπόν κρίσιμη για πολλούς λόγους. Ας εστιάσουμε στους εξής:
α) Η άμεση αντιμετώπιση των προβλημάτων που σχετίζονται με την ΔΕΠΥ μπορεί να βοηθήσει στην αποφυγή προβλημάτων που σχετίζονται με τη μάθηση και τη συμπεριφορά του παιδιού.
β) Η διάγνωση της ΔΕΠ-Υ στα πρώτα χρονιά της ζωής του παιδιού μπορεί να βοηθήσει το παιδί να κατανοήσει τις δυσκολίες του και να αναπτύξει στρατηγικές για την αντιμετώπισή τους, βελτιώνοντας έτσι την αυτοεκτίμησή του.
γ) Παρέχει επίσης ευκαιρίες για την στήριξη των οικογενειών και την εκπαίδευσή τους σχετικά με την ΔΕΠ-Υ, βοηθώντας τους γονείς να κατανοήσουν και να αντιμετωπίσουν την κατάσταση.
Κατά συνέπεια, η πρώιμη διάγνωση είναι καθοριστική για την επιτυχία και ευημερία του παιδιού στο μέλλον. Γι’ αυτό, πρέπει ο/η βρεφονηπιοκόμος-νηπιαγωγός να στηρίζεται από τους επίσημους θεσμούς και να επιμορφώνεται με σεμινάρια, συμπληρωματική εκπαίδευση, οπτικοακουστικό υλικό επί του θέματος, ώστε να μπορεί να γίνει αρωγός της οικογένειας και του παιδιού. Έτσι μόνο μπορεί να εξασφαλιστεί κατανόηση και σεβασμός των παιδιών και να δημιουργηθούν προοπτικές για ένα μέλλον χωρίς περιορισμούς.
Βιβλιογραφία: ADHD Hellas, πανελλήνιο σωματείο ατόμων με διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και κινητικότητας.
Μαρία Χατζηγιάννη
