Στην Εύβοια η Επανάσταση αντιμετώπιζε πολλές δυσκολίες. Οι Τούρκοι είχαν καταλάβει τα δύο ισχυρά οχυρά, της Χαλκίδας και του Καραμπαμπά, στην απέναντι ακτή. Ισχυρές διοικήσεις Τούρκων υπήρχαν και στην Κάρυστο και στο Ξηροχώρι, τη σημερινή Ιστιαία. Στην Εύβοια οι κάτοικοι ζούσαν κάτω από συνθήκες μεγάλης καταπίεσης. Παρά τις δυσμενείς συνθήκες, άρχισαν κάποιες επαναστατικές ενέργειες από το Μάιο του 1821.
Στο Κάστρο της Καρύστου κυρίαρχος ήταν ο Τούρκος Ομέρ Μπέης, ο οποίος διατηρούσε αξιόμαχο στρατό και διακρινόταν για τη σκληρότητα και την τυραννική συμπεριφορά του προς τους κατοίκους.
Ο επίσκοπος Νεόφυτος προσπάθησε να συγκεντρώσει δυνάμεις για την απελευθέρωση της Καρύστου. Αναζήτησε ένα νέο αρχηγό για τον Αγώνα και απευθύνθηκε στον πελοποννήσιο Ηλία Μαυρομιχάλη, ο οποίος διέθετε κύρος. Ο Ηλίας δέχτηκε να αναλάβει τον αγώνα για την απελευθέρωση της Καρύστου.
Στις 5 Ιανουαρίου 1822, ο Ηλίας Μαυρομιχάλης πέρασε με εξακόσιους Μανιάτες στο Αλιβέρι, μαζί με το θείο του Κυριακούλη Μαυρομιχάλη και έγινε δεκτός με ενθουσιασμό. Πρώτος στόχος τους ήταν τα Στύρα, όπου υπήρχε τουρκική φρουρά και όπου ο Ομέρ Μπέης είχε συγκεντρώσει τρόφιμα.
Ο Μαυρομιχάλης μαζί με τον Κριεζώτη και τον Μαυροβουνιώτη έφτασαν στις 11 Ιανουαρίου στις Κουβέλες έξω από τα Στύρα, όπου επιτέθηκαν στους Τούρκους και τους νίκησαν.
Ο Ομέρ Μπέης ανησυχώντας για τις εξελίξεις, έφτασε στα Στύρα με τριακόσιους άνδρες. Οι ελληνικές δυνάμεις με αρχηγό τον Κριεζώτη προσπάθησαν να ανακόψουν την πορεία των Τούρκων στο στενό πέρασμα Διακόφτι αλλά δεν πρόλαβαν. Σύμφωνα με άλλες μαρτυρίες, οι Τούρκοι πέρασαν στα Στύρα ακολουθώντας άλλο δρόμο, ψηλά από το βουνό, το Άρμενο, και όχι μέσα από τα Κάψαλα. Έτσι, βρέθηκαν πάνω από τα Στύρα.
Αμέσως μετά άρχισε η μάχη. Ο Ηλίας ανέβηκε σε μια καλύβα, έβγαλε το φέσι του, τύλιξε τα μακριά μαλλιά του με ένα μαντήλι και είπε: «Έλληνες, αγώνας ένδοξος βρίσκεται μπροστά μας σήμερα. Για τούτο αντρειωθείτε για να νικήσουμε τους βαρβάρους και να τιμήσουμε την αγαπημένη πατρίδα.»
Παρά το γεγονός ότι οι Έλληνες νίκησαν αρχικά τους Τούρκους, οι εχθροί ανασυντάχθηκαν. Οι ελληνικές δυνάμεις διασκορπίστηκαν και άρχισαν να υποχωρούν κάτω από τις επιθέσεις των Τούρκων. Ο Ηλίας κατευθύνθηκε προς έναν ερειπωμένο μύλο και ο Κριεζώτης του φώναξε να έρθει προς το μέρος του: «Έλα να τραβηχθώμεν τώρα και άλλη μέρα πολεμούμε τον εχθρόν επιτυχέστερον».
Ο Ηλίας όμως δεν πείστηκε και κλείστηκε μέσα στο μύλο μαζί με άλλους επτά συντρόφους του, παρά το γεγονός ότι ο Κριεζώτης και ο θείος του Κυριακούλης τον προέτρεψαν να υποχωρήσει και να μη δώσει μάχη. Περικυκλωμένοι από τους Τούρκους και αφού σώθηκαν τα πολεμοφόδια, ο Ηλίας μαζί με τους συντρόφους του προσπάθησε να σπάσει τον κλοιό των Τούρκων αλλά έπεσε νεκρός. Ο θάνατός του υπήρξε μεγάλο πλήγμα για τον αγώνα στην Εύβοια και ολόκληρη την Ελληνική Επανάσταση. Οι Τούρκοι αποκεφάλισαν τα πτώματα και έστειλαν το κεφάλι του Ηλία στον Ομέρ. Προς τιμή του ήρωα χτίστηκε στη θέση όπου σκοτώθηκε ο ναός του Προφήτη Ηλία. Ο Σύλλογος Μανιατών έχτισε μνημείο όπου αποδίδονται κάθε χρόνο τιμές από τους κατοίκους της περιοχής στις 12 Ιανουαρίου.
Ερευνητική ομάδα μαθητών της Γ τάξης
