Περιγραφή ταινίας:

Το ντοκιμαντέρ «Χωρίς Βιτρίνα» παρακολουθεί τις δραστηριότητες τριών μαθητών του Γυμνασίου Αλικιανού Χανιών εκτός του σχολικού τους χώρου, όταν πιάνουν δουλειά στη λαϊκή αγορά της περιοχής τους, βοηθώντας τους δικούς τους τόσο στην πώληση των φρούτων και λαχανικών που παράγουν, όσο και στην περισυλλογή τους από τα κτήματά τους. Στο ντοκιμαντέρ καταγράφονται τέλος οι εμπειρίες τους μέσα από την ενασχόλησή τους με τη συγκεκριμένη δουλειά, όπως και τα μελλοντικά τους σχέδια.

Δραστηριότητα πριν τη θέαση της ταινίας

Οι μαθητές/τριες κλήθηκαν να απαντήσουν στο παρακάτω ερώτημα:

Με βάση τον τίτλο της του ντοκιμαντέρ ποια πιστεύετε ότι θα είναι η υπόθεση του;

Ακούστηκαν αρκετές ιστορίες, που έπλασαν οι μαθητές/τριες χρησιμοποιώντας τη φαντασία τους. Μερικές ήταν οι εξής:

Υπόθεση 1: Η ταινία μάλλον μιλάει για καταστήματα που δεν έχουν βιτρίνες, ίσως επειδή είναι μυστικά, λόγω του ότι πουλάνε πράγματα που είναι παράνομα.

Υπόθεση 2: Η ταινία πιθανόν να αναφέρεται σε ανθρώπους που δουλεύουν από το σπίτι τους, χρησιμοποιώντας την τεχνολογία και το διαδίκτυο.

Υπόθεση 3: Το ντοκιμαντέρ ίσως παρουσιάζει την πραγματική κατάσταση που βιώνουν ορισμένοι άνθρωποι, δηλαδή χωρίς να προσποιούνται, χωρίς να κρύβουν τον εαυτό τους ή τα συναισθήματά τους, αλλά λέγοντας στον φακό την αλήθεια τους. Οι άνθρωποι αυτοί μπορεί να βρίσκονται στο περιθώριο της κοινωνίας.

Υπόθεση 4: Το ντοκιμαντέρ θα μπορούσε να έχει ως θέμα του τη ζωή σε μέρη της Ελλάδας που δεν είναι «τουριστικά» ή «προβεβλημένα» και που οι κάτοικοί τους αντιμετωπίζουν δυσκολίες και προβλήματα, π.χ. ως προς τις μετακινήσεις ή θέματα υγείας, εκπαίδευσης των παιδιών κτλ.

Δραστηριότητα επέκτασης σεναρίου – σκηνής

Οι μαθητές/τριες χωρίστηκαν σε ομάδες. Κάθε ομάδα επέλεξε ένα από τα τρία παιδιά και συνέχισε το σενάριο του ντοκιμαντέρ, παρακολουθώντας τον κάθε ήρωα χωριστά μετά το τέλος της δουλείας του στη λαϊκή ή στα κτήματα, π.χ. όταν επέστρεφε στο σπίτι του και ετοιμαζόταν για τα μαθήματά του ή όταν έβγαινε βόλτα με τους φίλους του.

Ακολουθεί μια ιδέα από αυτές που δημιούργησαν οι μαθητές/τριες:

Σκηνή: Σάββατο Βράδυ στα Χανιά

Τόπος – Χρόνος:

ΠΛΑΤΕΙΑ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΩΝ ΧΑΝΙΩΝ – ΣΑΒΒΑΤΟ ΒΡΑΔΥ

Πρόσωπα σκηνής:

ΓΙΑΝΝΗΣ: το παιδί στο ντοκιμαντέρ, που μαζεύει άγρια χόρτα στο χωράφι του και τα πουλάει στη λαϊκή.

ΜΑΝΟΣ και την ΕΛΕΝΑ: φίλοι του Γιάννη από το σχολείο.

Ο Γιάννης περπατάει χαλαρά με δύο φίλους του, τον Μάνο και την Έλενα. Έχουν μόλις τελειώσει μια βόλτα στα μαγαζιά και τώρα κατευθύνονται προς μια καφετέρια στην πλατεία. Ο Γιάννης φοράει τζιν και ένα απλό T-shirt. Δεν έχει καμία σχέση με την εικόνα του στη λαϊκή.

ΜΑΝΟΣ: (Σπρώχνοντας φιλικά τον Γιάννη) Εντάξει, ρε Γιάννη, παραδέξου το. Η εβδομάδα σου ήταν χειρότερη από τη δική μας.

ΓΙΑΝΝΗΣ (Χαμογελώντας) Μην το λες. Κάθε Σάββατο πρωί, ξύπνημα στις έξι, μετά λαϊκή, μετά χωράφι… μέχρι να φτάσει το βράδυ, νιώθω σαν να με έχει πατήσει τρένο.

ΕΛΕΝΑ Και γιατί το κάνεις; Δεν μπορείς να πεις στον πατέρα σου «όχι»;

ΓΙΑΝΝΗΣ (Ανασηκώνοντας τους ώμους) Δεν είναι τόσο απλό. Είναι δικό μας το μαγαζί, δικά μας τα κτήματα. Αν δεν βοηθήσω εγώ, ποιος θα βοηθήσει; Και ξέρεις, έχει κι τη φάση του. Μαθαίνω πράγματα.

ΜΑΝΟΣ Τι πράγματα; Πώς να πουλάς ντομάτες;

ΓΙΑΝΝΗΣ (Γελώντας) Και πώς να διαλέγεις τις σωστές! Αλλά και πώς να μιλάς με τον κόσμο, να διαπραγματεύεσαι. Και κυρίως, πόσο κόπο θέλει να βγει το μεροκάματο.

ΕΛΕΝΑ (Προβληματισμένη) Καλά, εγώ ακόμα δεν καταλαβαίνω πώς βρίσκεις χρόνο για όλα αυτά και μετά για διάβασμα.

ΓΙΑΝΝΗΣ (Κουνώντας το κεφάλι) Δεν βρίσκω πάντα. Γι’ αυτό τα βράδια του Σαββάτου είναι ιερά. Μου αρέσει να ξεδίνω. Σκέφτομαι καμιά φορά ότι όταν τελειώσω το σχολείο, ίσως να μείνω εδώ και να ασχοληθώ πιο σοβαρά με αυτό. Να το εκσυγχρονίσω.

ΜΑΝΟΣ Τι λες τώρα; Είσαι τρελός; Δεν σκέφτεσαι να φύγεις; Να πας Αθήνα, Θεσσαλονίκη, κάπου αλλού;

ΓΙΑΝΝΗΣ Εννοείται το σκέφτομαι! Αλλά και εδώ υπάρχει μέλλον. Δεν είναι όλα άσπρο ή μαύρο. Άσε που μου αρέσει η φύση, το να δουλεύω με τα χέρια μου.

Φτάνουν σε ένα τραπέζι έξω από την καφετέρια. Κάθονται και ο Γιάννης παίρνει μια βαθιά ανάσα, χαλαρώνοντας.

ΕΛΕΝΑ Λοιπόν, τι θα πιούμε; Εγώ θέλω μια σοκολάτα.

ΓΙΑΝΝΗΣ (Με ένα πλατύ χαμόγελο) Εγώ, μια γκαζόζα. Να πάρω δυνάμεις για την επόμενη εβδομάδα!

Και οι τρεις γελάνε…

Περιγραφή Ντοκιμαντέρ

 Η ταινία έχει ως θέμα της τη σχέση που αναπτύσσεται μεταξύ ενός παππού και του εγγονού του στο μονοθέσιο δημοτικό σχολείο του χωριού. Ιδιαιτερότητα του σχολείου είναι ο μοναδικός μικρός μαθητής του, ο οποίος υποχρεώνει και τον παππού του να παραμένει μαζί του καθημερινά σε όλη τη διάρκεια του μαθήματος. Έτσι το σχολείο αποκτά δύο μαθητές, καθώς ο παππούς βρίσκει την ευκαιρία να μάθει και αυτός να γράφει και να διαβάζει. Όμως τα πράγματα για τους δύο μαθητές αλλάζουν, όταν μαθαίνουν ότι το σχολείο τους θα κλείσει.

Θεατρική Δραστηριότητα (ανακριτική καρέκλα)

Οι μαθητές/τριες συζήτησαν ανά ομάδες τα επιχειρήματα του Διευθυντή Πρωτοβάθμιας και ενός κατοίκου του χωριού που αναλαμβάνει να τον «ανακρίνει» για την απόφασή του να κλείσει το σχολείο και πρόσθεσαν τη δική τους σκηνή. 

Σκηνή: Η τάξη του σχολείου. Στο κέντρο, τοποθετήσαμε την καρέκλα της έδρας, στην οποία δώσαμε το ρόλο της «ανακριτικής καρέκλας».

Ένας μαθητής πήρε το ρόλο του Διευθυντής Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης, ο οποίος ονομάζεται Βασίλης Αντωνίου και κάθεται με εμφανή αμηχανία. Απέναντί του, όρθιος, στέκεται ο κύριος Γιώργος Παπαδόπουλος, ο «ανακριτής», κάτοικος του χωριού με ένα μπλοκάκι σημειώσεων στο χέρι, τον οποίο υποδύθηκε ένα άλλος μαθητής.

Κάτοικος του χωριού: (Χωρίς πρόλογο, με σταθερή φωνή) Κύριε Αντωνίου, καθίσατε στην καρέκλα αυτή για να απαντήσετε για την απόφασή σας να κλείσετε το μονοθέσιο σχολείο μας. Επιβεβαιώνετε την απόφασή σας;

Διευθυντής: Ναι, κύριε Παπαδόπουλε. Ήταν μια δύσκολη, αλλά αναγκαία απόφαση.

Κάτοικος του χωριού: Αναγκαία; Για ποιον ακριβώς ήταν αναγκαία; Για το ένα παιδί που φοιτούσε εκεί; Για τον παππού του που βρήκε ξανά το φως της γνώσης; Ή μήπως για το Υπουργείο;

Διευθυντής: (Ενοχλημένος) Πρέπει να καταλάβετε ότι υπάρχουν συγκεκριμένα κριτήρια και πρωτόκολλα που πρέπει να ακολουθήσουμε. Ένα σχολείο με έναν μόνο μαθητή δεν είναι βιώσιμο οικονομικά.

Κάτοικος του χωριού: Βιώσιμο οικονομικά; Αλήθεια υπολογίσατε τη ζημία που προκαλείται; Το κόστος της αποκοπής ενός παιδιού από το οικείο του περιβάλλον; Το κόστος της στέρησης μιας ευκαιρίας μάθησης για έναν άνθρωπο που τόλμησε να πιάσει το νήμα της γνώσης στα γεράματά του; Αυτά τα υπολογίσατε;

Διευθυντής: Κύριε Παπαδόπουλε, δεν είμαι αναίσθητος. Κατανοώ τη συναισθηματική πλευρά του ζητήματος, αλλά η λειτουργία ενός σχολείου με έναν μαθητή είναι οικονομικά συμφέρουσα και δεν προσφέρει τις ίδιες ευκαιρίες κοινωνικοποίησης με ένα μεγαλύτερο σχολείο.

Κάτοικος του χωριού: Κοινωνικοποίηση; Να τον στριμώξετε σε ένα ταξί κάθε μέρα; Να τον πετάξετε σε μια τάξη γεμάτη άγνωστα πρόσωπα στα μέσα της χρονιάς; Αυτή είναι η κοινωνικοποίηση που οραματίζεστε; Δεν ήταν κοινωνικοποίηση η αλληλεπίδραση με τον παππού του, με τη δασκάλα, με το ίδιο το περιβάλλον του χωριού;

Διευθυντής: Υπάρχουν παιδαγωγικές μελέτες που υποστηρίζουν ότι η αλληλεπίδραση με συνομηλίκους είναι ζωτικής σημασίας για την ανάπτυξη ενός παιδιού.

Κάτοικος του χωριού: Και δεν υπήρχε καμία άλλη λύση; Καμία εναλλακτική; Δεν εξετάσατε την περίπτωση ενός κινητού σχολείου που θα μπορούσε να εξυπηρετεί και άλλα απομονωμένα παιδιά της περιοχής; Δεν σκεφτήκατε πόσο σημαντικό είναι ένα σχολείο για ένα μικρό χωριό, που παλεύει να μην ερημώσει;

Διευθυντής: Αυτά είναι πολύπλοκα ζητήματα που απαιτούν μελέτες και κονδύλια. Δεν είναι τόσο απλό όσο το παρουσιάζετε.

Κάτοικος του χωριού: Απλό είναι να κλείσεις μια πόρτα, κύριε Διευθυντά. Ποια ήταν η τελευταία φορά που επισκεφθήκατε ένα τέτοιο απομονωμένο σχολείο; Που μιλήσατε με τους ανθρώπους του;

Διευθυντής: Σιωπή …

Κάτοικος του χωριού: (Αφήνει το μπλοκάκι του. Η φωνή του γίνεται πιο χαμηλή, αλλά παραμένει σταθερή) Κύριε Αντωνίου, η απόφασή σας μπορεί να φαίνεται λογική. Όμως στην πραγματικότητα, άφησε πίσω της ένα παιδί πιο μόνο, έναν παππού με μια ημιτελή προσπάθεια και μια κοινότητα λίγο πιο αποδυναμωμένη. Αυτά είναι τα αποτελέσματα της «αναγκαίας» απόφασής σας.

Περιγραφή ταινίας:

Μια μαθήτρια με πρόβλημα κώφωσης συνυπάρχει αρμονικά με τους υπόλοιπους συμμαθητές και συμμαθήτριες της στο δημοτικό σχολείο Εμπρόσνερου Χανίων χάρη στην πολύτιμη βοήθεια που προσφέρουν οι δύο δασκάλες τους. Η μικρή Ευαγγελία μαθαίνει τη νοηματική γλώσσα με τη βοήθεια της δασκάλας της παράλληλης στήριξης, η οποία παράλληλα τη διδάσκει και στα άλλα παιδιά της τάξης, ώστε να μπορούν να συνεργάζονται, χωρίς διαχωρισμούς με την Ευαγγελία.

Δραστηριότητα για την επέκταση του σεναρίου -Σκηνές και πλάνα

Πλάνο γεφύρωσης: η Ευαγγελία να βγαίνει από το σχολείο, κρατώντας το χέρι της μητέρας της.

Σκηνή: Σπίτι της Ευαγγελίας, στην τραπεζαρία, όπου υπάρχουν παιχνίδια, βιβλία ή υλικά ζωγραφικής.

Πλάνο: η κάμερα εστιάζει στη μητέρα, που κάθεται απέναντι από τον δημοσιογράφο. Η Ευαγγελία μπορεί να βρίσκεται κάπου στο χώρο, απασχολούμενη με κάτι.

Χρόνος: Απόγευμα, μετά το σχόλασμα.

Πρόσωπα:

• Δημοσιογράφος (Δ): Ένας ευαισθητοποιημένος και προσεκτικός άνθρωπος, που έχει παρακολουθήσει την ιστορία της Ευαγγελίας στο σχολείο.

• Μητέρα της Ευαγγελίας (Μ): Μια γυναίκα που αγαπάει βαθιά το παιδί της, έχει περάσει δυσκολίες αλλά πλέον νιώθει αισιοδοξία και ευγνωμοσύνη.

Διάλογος

Δ: (Χαμογελάει φιλικά) Κυρία Μαρία, σας ευχαριστούμε πολύ που μας δεχτήκατε στο σπίτι σας. Είδαμε στο σχολείο πόσο όμορφα έχει ενταχθεί η Ευαγγελία χάρη στην προσπάθεια των δασκάλων και των συμμαθητών της. Πώς είναι η καθημερινότητά της μόλις χτυπήσει το κουδούνι της λήξης; Τι γίνεται όταν γυρίζετε σπίτι;

Μ: (Παίρνει μια ανάσα, χαμογελάει συγκινημένη) Η αλήθεια είναι ότι το σχολείο έχει αλλάξει πάρα πολύ την καθημερινότητά μας, προς το καλύτερο. Παλιά, υπήρχε μια απομόνωση. Τώρα, η Ευαγγελία έρχεται γεμάτη εικόνες, γεμάτη λέξεις… γεμάτη νοήματα, για την ακρίβεια!

Μ: Μόλις γυρίσουμε, συνήθως θέλει να μου «πεί» τι έκανε. Προσπαθεί με τα νοήματα που μαθαίνει, με εκφράσεις, τις χειρονομίες να μου δείξει. Και εγώ προσπαθώ να καταλάβω. Αλλά πλέον, έχω μάθει και εγώ περισσότερα νοήματα, οπότε είναι πιο εύκολο.

B- roll Πλάνο: Κοντινό στα χέρια της μητέρας και της Ευαγγελίας καθώς «συνομιλούν» με νοήματα. Εστίαση στις εκφράσεις του προσώπου τους που συμπληρώνουν τα νοήματα.

Δ: Άρα, η επικοινωνία είναι πλέον πιο ανοιχτή και στο σπίτι;

Μ: Πολύ πιο ανοιχτή! Μπορεί πλέον να εκφραστεί με ευκολία για το αν είναι χαρούμενη, αν είναι στενοχωρημένη για κάτι μικρό που έγινε. Μπορεί να μου ζητήσει πράγματα με νοήματα. Αυτό για εμάς είναι πολύτιμο. Δε νιώθει την απογοήτευση που ένιωθε παλιά, που δεν μπορούσε να επικοινωνήσει.

Πλάνο: Μεσαίο πλάνο της μητέρας να παρακολουθεί την Ευαγγελία με αγάπη από μακριά.

Δ: Πώς είναι η ρουτίνα της το απόγευμα; Έχει καθόλου επαφή με συμμαθητές της εκτός σχολείου;

Μ: Έχουμε μια ρουτίνα. Κάνουμε λίγο επανάληψη αυτά που έμαθε στο σχολείο, με οπτικό υλικό. Παίζουμε. Κάνουμε βόλτες. Όσο για τους συμμαθητές της… αυτό είναι το πιο όμορφο. Έχουν έρθει παιδιά από την τάξη της να παίξουν σπίτι. Και προσπαθούν! Προσπαθούν να κάνουν τα νοήματα που τους έμαθε η δασκάλα. Είναι συγκινητικό να βλέπεις αυτά τα μικρά παιδιά να θέλουν τόσο πολύ να επικοινωνήσουν με την Ευαγγελία.

B- roll Πλάνο: παιχνίδι με συμμαθητές στο σπίτι και προσπάθειες επικοινωνίας με νοήματα.

B- roll Πλάνο: Κοντινό στην Ευαγγελία, να χαμογελάει πλατιά.

Δ: Τι σημαίνει για εσάς, ως μητέρα, αυτή η αλλαγή;

Μ: Σημαίνει τα πάντα. Σημαίνει ελπίδα. Σημαίνει ότι το παιδί μου δεν θα ζήσει απομονωμένο. Σημαίνει ότι ο κόσμος μπορεί να γίνει πιο συμπεριληπτικός, αν κάνουμε όλοι μια προσπάθεια. Αυτές οι δασκάλες… δεν υπάρχουν λόγια. Έδωσαν στην Ευαγγελία φωνή, με έναν διαφορετικό τρόπο. Και αυτό είναι το μεγαλύτερο δώρο.

B- roll Πλάνα: Κοντινό στην οικογένεια της Ευαγγελίας.

                    : Εξωτερικό πλάνο έξω από το σπίτι της Ευαγγελίας να χαιρετούν προς την κάμερα.

Δ: Κυρία Μαρία, σας ευχαριστούμε θερμά για αυτή την ειλικρινή και συγκινητική συζήτηση.

Μ: Εγώ σας ευχαριστώ. Είναι σημαντικό να ακούγονται αυτές οι ιστορίες.

Περιγραφή Ντοκιμαντέρ

Στις Φιλιππίνες, δύο φίλες πηγαίνουν σε ένα φασταφουντάδικο και παραγγέλνουν δύο πιάτα με κοτόπουλο. Τρώνε όχι αρκετά και το υπόλοιπο φαγητό τους πάει στα σκουπίδια. Κατά τη διάρκεια της νύχτας, ένας άνδρας μαζεύει τα σκουπίδια και διαλέγει τα αποφάγια, για να ταΐσει την οικογένειά του, τους γείτονες και τα αδέσποτα ζώα του.

Δραστηριότητες για την ιδεολογία και τους κινηματογραφικούς κώδικες της ταινίας

1. Ιδεολογία ταινίας

-       Χωριστήκαμε σε δύο ομάδες. Τα μισά παιδιά σχηματίσαμε μια παγωμένη εικόνα με το θέμα της ταινίας («Chicken ala carte»),

-       τα υπόλοιπα αλλάξαμε τη στάση/θέση των συμμαθητών μας, δίνοντας μια λύση/πρόταση για το πώς θα αλλάξει η κατάσταση που παρουσιάζεται.

1. Κινηματογραφικός κώδικας

-      αναζητήσαμε τους ήχους/μουσική που ακούγονται στις τρεις σκηνές της ταινίας «Chicken ala carte»,

-      σχολιάσαμε το ρόλο τους,

-      επιλέξαμε τα πλάνα και το μουσικό άκουσμα που μας δημιουργεί ιδιαίτερες εντυπώσεις.

1. Διαθεματική (voice over)

-      Βάλαμε τον άπορο πατέρα να μιλά σε δημοσιογράφο για τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει στην καθημερινή επιβίωση της οικογένειάς του.

Ακολουθεί η παρουσίαση του πατέρα σε δημοσιογράφο:

Δεν ξέρω αν οι λέξεις μου μπορούν να περιγράψουν την πείνα που νιώθουν τα παιδιά μου. Κάθε πρωί, τα μικρά τους μάτια με κοιτούν γεμάτα ελπίδα, περιμένοντας το φαγητό που δεν έχω να τους δώσω. Η καρδιά μου ραγίζει κάθε φορά που αναγκάζομαι να τους πω «αύριο».

Εδώ, στις Φιλιππίνες, η ζωή δεν είναι εύκολη για εμάς τους φτωχούς. Η δουλειά είναι σπάνια και όταν βρίσκεις κάτι, ο μισθός είναι τόσο λίγος που μετά βίας φτάνει για ένα πιάτο ρύζι την ημέρα.

Γι” αυτό, κάθε βράδυ, όταν η γειτονιά μου κοιμάται, εγώ πηγαίνω εκεί που η ζωή συνεχίζεται κυρίως το βράδυ! Στο κέντρο της πόλης, σε εκείνο το εστιατόριο, στην άκρη της λεωφόρου. Εκεί, ξέρετε, σερβίρουν το πιο νόστιμο ψητό κοτόπουλο που έχω μυρίσει ποτέ. Οι μυρωδιές του με τρελαίνουν, μου θυμίζουν τις γιορτές, τα χαμόγελα. Όμως για εμάς, είναι πολυτέλεια άπιαστη.

Περιμένω υπομονετικά μέχρι να ρίξουν στους κάδους τα αποφάγια. Ψάχνω προσεκτικά για ό,τι έχει απομείνει. Κάποιες φορές βρίσκω λίγα κόκαλα με ίχνη κρέατος, άλλες φορές τίποτα. Ακόμα και αυτά τα λίγα, όμως, είναι θησαυρός για τα παιδιά μου. Τα βράζω, φτιάχνω έναν αδύναμο ζωμό, και αυτό είναι το δείπνο μας.

Ξέρω ότι δεν είναι το σωστό. Ξέρω ότι κάθε παιδί αξίζει ένα γεμάτο πιάτο, ένα ζεστό γεύμα. Αλλά τι να κάνω; Δεν έχω άλλη επιλογή. Η αγάπη μου για αυτά είναι η κινητήριος δύναμή μου! Θα κάνω τα πάντα για να τα κρατήσω ζωντανά, ακόμα κι αν αυτό σημαίνει να ταΐζω τα παιδιά μου με τα απορρίμματα των άλλων.

Μερικές φορές, όταν τα βλέπω να τρώνε με τόση λαχτάρα αυτά τα λίγα υπολείμματα, νιώθω μια πικρή γεύση στο στόμα. Ντροπή και απελπισία. Αλλά μετά βλέπω τα χαμόγελά τους, την ανακούφιση στα μάτια τους, και τότε ξέρω ότι έκανα αυτό που έπρεπε. Γιατί για έναν πατέρα, η επιβίωση των παιδιών του είναι το πιο σημαντικό πράγμα στον κόσμο.

Ελπίζω, κύριε δημοσιογράφε, οι λέξεις μου να φτάσουν σε αυτούς που μπορούν να βοηθήσουν. Δεν ζητάω πολλά. Μόνο μια ευκαιρία για μια αξιοπρεπή ζωή για την οικογένειά μου. Μια δουλειά, ένα σταθερό εισόδημα, για να μην χρειάζεται να ψάχνω στα σκουπίδια για το αυριανό μας φαγητό. Αυτό είναι το όνειρό μου. Και θα συνεχίσω να παλεύω γι” αυτό, κάθε μέρα!

Περιγραφή ταινίας:

Ο Μιχάλης, ο πρωταγωνιστής του ντοκιμαντέρ, είναι ένα παιδί με ήπιες διαταραχές στο φάσμα του αυτισμού. Παρακολουθούμε την καθημερινότητά του στο σχολείο, που φοιτά ως μαθητής της Γ Γυμνασίου και στο σπίτι του με βοηθό τη μητέρα του και τον παππού του.  Ο Μιχάλης σταδιακά μαθαίνει να ξεπερνά δυσκολίες, όπως να δένει τα κορδόνια του και να πετυχαίνει μικρές νίκες, έχοντας ως στήριγμα την αγάπη των δικών του ανθρώπων.

Δραστηριότητα για τα θέματα του ντοκιμαντέρ

Ιδεολογία ταινίας

α) ο σεβασμός, η αποδοχή και η ευαισθητοποίηση πάνω σε θέματα διαφορετικότητας,

β) ο προσωπικός και οικογενειακός αγώνας των ατόμων με ειδικές ικανότητες

γ) η δύναμη της θέλησης που υπερνικά εμπόδια της καθημερινότητας,

δ) η ανάγκη συμπεριληπτικής εκπαίδευσης.

Δραστηριότητα για την Έκφραση συναισθημάτων/ Πολιτιστικοί κώδικες

Οι μαθητές/τριες ρωτήθηκαν να πουν σε ποιο σημείο γίνεται η κορύφωση της ιστορίας, δηλ. ποιο είναι το πιο συναισθηματικά φορτισμένο σημείο και με ποια κινηματογραφικά ευρήματα το πετυχαίνει ο δημιουργός.

Οι απαντήσεις είναι οι εξής:

Στο τέλος της ιστορίας, στη σκηνή που το παιδί εκφράζει τις τρεις ευχές του και στη σκηνή με τα φαναράκια που αφήνονται ελεύθερα.

Τα κινηματογραφικά ευρήματα με τα οποία μεγεθύνεται το συναισθηματικό ενδιαφέρον των θεατών. Συγκεκριμένα εντόπισαν τα παρακάτω:

Α) Τα ουσιαστικά και περιεκτικά λόγια του παιδιού, που εκφράζουν λακωνικά τις ανάγκες του.

Β) Η φωνή του παιδιού, που διατυπώνει τις ευχές του, ενσωματώθηκε σε διαφορετικό πλάνο, δηλαδή στο πλάνο, όπου βρίσκεται στο κρεβάτι του και κοιμάται.

Γ) Το πολύ κοντινό πλάνο του παιδιού, ενώ σταδιακά εμφανίζεται σ΄ αυτό και η μητέρα, την παρουσία της οποίας αντιλαμβανόμαστε από τα μαλλιά της και το φιλί που δίνει στο παιδί της.

Δ) Το μαύρο που πέφτει στην οθόνη για λίγα δευτερόλεπτα και λειτουργεί ως ένα σημείο αμηχανίας για το αν τέλειωσε εκεί η ταινία ή θα ακολουθήσει και άλλη σκηνή. Επίσης διατυπώθηκε και η άποψη ότι μπορεί να συμβολίζει την νύκτα.

Ε) Η σκηνή στο προαύλιο του σχολείου, βράδυ, με τους συμμαθητές/τριες του να αφήνουν τα φαναράκια τους στον ουρανό και με αυτόν τον τρόπο να συμβολίζουν τη συμμετοχή τους στην πραγματοποίηση των ευχών του παιδιού.

Περιγραφή ταινίας:

Στην πρωτεύουσα της Γκάνας, 10.000 κορίτσια ηλικίας 6 ετών εργάζονται ως πραγματικά καλάθια αγορών – που ονομάζονται Kayayo. Αυτό το ντοκιμαντέρ είναι για την Bamunu, ένα 8χρονο κορίτσι, που δεν έχει δει την οικογένειά της από τότε που έφυγε από το σπίτι πριν από δύο χρόνια για να εργαστεί ως Kayayo, ώστε να στηρίξει την οικογένειά της. Παρακολουθούμε τη λαχτάρα της να ξεφύγει από τις σκληρές συνθήκες στην αγορά της Άκρα, το ταξίδι της πίσω στο σπίτι και τη δεύτερη υποχρεωτική αποχώρησή της από αυτό, επειδή κατά τους γονείς της δεν εργάστηκε όσο έπρεπε ούτε αποταμίευσε αρκετά χρήματα.

Δραστηριότητα για τα θέματα της ταινίας

Να βρείτε ποια είναι τα θέματα που θίγει; 

Θέματα που θίγει η ταινία είναι:

1. Η ακραία φτώχεια που επικρατεί στις χώρες του τρίτου κόσμου.

2. Η παιδική εργασία και οι πολύ σκληρές συνθήκες κάτω από τις οποίες αναγκάζονται να εργάζονται χιλιάδες κορίτσια από την ηλικία των έξι ετών ως αχθοφόροι στην αγορά, γνωστά και ως «ζωντανά καλάθια αγορών», τα Kayayo. Το αφόρητο βάρος που αναγκάζονται να κουβαλούν τα παιδιά αυτά ανταμείβεται με ένα πενιχρό χρηματικό ποσό, καθώς οι γυναίκες πελάτισσες τις εκμεταλλεύονται.

3. Η πατριαρχική οικογένεια και η σχέση των δύο φύλων με τον πατέρα να μην προσφέρει τίποτα στην κάλυψη των βιοτικών αναγκών των μελών της, στην ανατροφή των παιδιών και την προστασία τους και τη μητέρα να δουλεύει και να υπακούει τον άντρα της. Σε αυτό το πλαίσιο και η πρωταγωνίστρια του ντοκιμαντέρ ως κορίτσι οφείλει να φύγει από το φτωχό χωρίο της, για να βγάλει χρήματα και να συντηρήσει την οικογένειά της, σε αντίθεση με τον αδερφό της που πηγαίνει σχολείο. Δυστυχώς όμως ακόμη και η σκληρή δουλεία της για δύο χρόνια δεν αναγνωρίζεται από τον πατέρα της, ο οποίος με τη συμφωνία της μητέρας διώχνει τη Μπανούνου από το σπίτι της με την εντολή, όταν ξαναγυρίσει, να έχει βγάλει αρκετά χρήματα.

Χαράματα 28ης Αυγούστου 1944, Χανιά, Κρήτη. Οι Γερμανοί κατακτητές κυκλώνουν το μικρό χωριό Κακόπετρος στον σημερινό Δήμο Πλατανιά. Φεύγοντας το απόγευμα, το ναζιστικό μίσος αφήνει πίσω του 23 νεκρούς, άδεια, λεηλατημένα σπίτια και τις ψυχές των επιζώντων ισοβίως σημαδεμένες. Πέντε επιζώντες θυμούνται και αφηγούνται εκείνη τη βροχερή Δευτέρα αλλά και την υπόλοιπη ζωή τους όπως χαραγμένη – από τον πόνο – συνεχίστηκε.

Παρουσίαση δραστηριότητας

Οι μαθητές/τρεις του Ομίλου Πολιτισμού του 1ου Πρότυπου Γυμνασίου Πρέβεζας με Λ.Τ. «Κινηματογραφική Λέσχη 1.0″ είχαν τη χαρά και την τύχη να παρακολουθήσουν το ντοκιμαντέρ με τίτλο: «Λουλούδια που μαράθηκαν νωρίς» στο πλαίσιο του 12ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων, που διεξήχθη στα Χανιά το διάστημα 12 – 27 Οκτωβρίου 2024.

Μέσω της πλατφορμας on line προβολών του Φεστιβάλ, σχολικές μονάδες ανά την Ελλάδα είχαν τη δυνατότητα να επιλέξουν ταινίες και ντοκιμαντέρ της επιλογής τους και να τις παρακολουθήσουν σε χρόνο που οι ίδιες καθόριζαν, καθ” όλη τη διάρκεια πραγματοποίησής του.

Έτσι στις 22 Οκτωβρίου οι μαθητές/τρεις του Ομίλου μας, αφού παρακολούθησαν το συγκεκριμένο ντοκιμαντέρ, πρώτον, συζήτησαν για το βασικό θέμα του, τα αντίποινα των Γερμανών κατακτητών το 1944 σε βάρος των αμάχων του χωριού Κακόπετρος στην Κρήτη και τα τραύματα που συνοδεύουν για πάντα τους επιζώντες. Δεύτερον, αναγνώρισαν το είδος του συγκεκριμένου ντοκιμαντέρ – ιστορικό, όπως και το είδος αφήγησης – επεξηγηματικός τρόπος – που χρησιμοποιούν οι δημιουργοί του. Συνειδητοποίησαν επίσης τον ρόλο της προσωπικής αφήγησης, της μαρτυρίας των επιζώντων και των ντοκουμέντων – φωτογραφίες – στη γλώσσα του ντοκιμαντέρ. Τρίτον, κατανόησαν τον ρόλο του τεχνικού κώδικα της μουσικής, της σιωπής και των κοντινών πλάνων για την απόδοση των συναισθημάτων των πρωταγωνιστών. Τέλος δημιούργησαν τη δική τους αφίσα για να προβάλουν το εν λόγω ντοκιμαντέρ με τη δική τους οπτική.