Από τις μαθήτριες Κολιτσίδα Αποστολία-Ελένη, Μαλισόβα Πηνελόπη, Μπραζιώτη Φραντζέσκα

Η λέξη «γρύπας» [αρχ. «γρύψ, -πός», «γρυπός» (= κυρτός, αυτός που έχει επιφάνεια κυρτή, γαμψή σαν γερακήσιο ράμφος)] χρησιμοποιείται για να δηλώσει το «μυθολογικό τέρας με κεφάλι, φτερά, νύχια αετού και σώμα λιονταριού».

Η προτομή γρύπα της φωτογραφίας εκτίθεται στον πρώτο όροφο του Μουσείου Ακρόπολης (προθήκη 13, αρ. 5). Τοποθετείται χρονικά στην αρχαϊκή εποχή (630-620 π.Χ. ή λίγο αργότερα) και το υλικό κατασκευής είναι ο χαλκός. Κοσμούσε το χείλος χάλκινου λέβητα. Το μυθικό αυτό ον χρησιμοποιούνταν συχνά στην αρχαιότητα ως διακοσμητικό στοιχείο εξαιτίας του αποτροπαϊκού χαρακτήρα του (θεωρούσαν πως διώχνει μακριά τα κακά πνεύματα).

Στην ελληνική μυθολογία οι γρύπες συνδέονται κυρίως με τον θεό Απόλλωνα. Φύλαγαν τον χρυσό από τους μονόφθαλμους Αριμασπούς στη χώρα των Υπερβορείων, τη Σκυθία, όπου ο Απόλλωνας μετέβαινε πάνω σε άρμα που το έσερναν γρύπες.

Σύμφωνα με τον μύθο, οι Αριμασποί βρίσκονται σε συνεχή πάλη με τους γρύπες για τον χρυσό.

Οι γρύπες συμβόλιζαν την εξουσία, θεϊκή και βασιλική. Στη μινωική Κρήτη απεικονίζονται δεξιά και αριστερά του θρόνου στην ομώνυμη αίθουσα του ανακτόρου της Κνωσού, άπτεροι, έχοντας με τον τρόπο αυτό ίσως τον συμβολισμό της μόνιμης παρουσίας τους στο βασίλειο (βλ. αντίστοιχα τον συμβολισμό της Απτέρου Νίκης).

ΠΗΓΕΣ

1. Μπαμπινιώτης, Γ. (1998). Λεξικό της νέας ελληνικής γλώσσας. Αθήνα: Κέντρο Λεξικολογίας.

2. https://www.theacropolismuseum.gr/protomi-grypa

3. https://www.greek-language.gr/digitalResources/ancient_greek/mythology/lexicon/gods/apollo/page_012.html

4. http://blacksea.ehw.gr/Forms/fLemmaBodyExtended.aspx?lemmaID=10773#noteendNote_3

5. https://users.sch.gr/ipap/mixogeni/139.htm

6. https://www.tovima.gr/2008/11/25/culture/otan-oi-grypes-petoysan-sto-aigaio/