Από τις μαθήτριες Αποστόλου Λαμπρινή και Χατζηχρήστου Έμιλυ

Η λέξη «καθρέφτης» [< κάθοπτρον < αρχ. κάτοπτρον < κατά + -οπτρον (θ. οπ- από όπου και ο παρακ. ὄπ-ωπ-α του ρ. ὁρῶ = βλέπω)] χρησιμοποιείται για να δηλώσει κάθε «λεία και στιλπνή επιφάνεια που αντανακλά τα είδωλα των μορφών ή αντικειμένων που βρίσκονται μπροστά της». Επίσης, μπορεί να δηλώνει «οτιδήποτε δίνει την αντιπροσωπευτική εικόνα κάποιου, π.χ. τα μάτια είναι ο καθρέφτης της ψυχής».

Ο καθρέφτης της φωτογραφίας εκτίθεται στον πρώτο όροφο του Μουσείου Ακρόπολης (προθήκη 4, αρ. 6). Τοποθετείται χρονικά στην ύστερη εποχή του χαλκού ή μυκηναϊκή (1190-1130 π.Χ.) και είναι κατασκευασμένος από χαλκό. Αποτελεί μέρος του λεγόμενου «θησαυρού του χαλκουργού», δηλαδή ενός συνόλου χάλκινων αντικειμένων, όπως εργαλεία, όπλα και αντικείμενα προσωπικής χρήσης. Ο θησαυρός αυτός βρέθηκε το 1888 εντοιχισμένος σε τοίχο κτίσματος και έχει υποστηριχθεί ότι ανήκε σε χαλκουργό, ο οποίος έκρυψε τα αντικείμενα σε κάποια δυσμενή συνθήκη με την ελπίδα να τα ξαναβρεί, κάτι ωστόσο που δεν κατάφερε ποτέ.

Στην αρχαιότητα οι άνθρωποι καθρεφτίζονταν στην ήρεμη επιφάνεια του νερού είτε σε γυαλισμένες επιφάνειες πετρωμάτων ή μετάλλων. Ο γυάλινος καθρέφτης εμφανίστηκε τον 3^ο αιώνα μ.Χ. Κατά τη Βικτωριανή εποχή κατασκευάστηκαν οι πρώτοι επιμεταλλωμένοι με υδράργυρο καθρέφτες που θεωρούνταν έργα τέχνης λόγω του υψηλού τους κόστους.

Στο γνωστό παραμύθι «Η χιονάτη και οι επτά νάνοι» ο καθρέφτης έχει μαγικές ιδιότητες.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει μία διαφορετική χρήση του καθρέφτη κατά την αρχαιότητα που μαρτυρείται από τον Λουκιανό. Ο συγγραφέας αναφέρει ότι τον 2ο αιώνα μ.Χ., κατά τη διάρκεια της πολιορκίας των Συρακουσών (214-212 π.Χ.), ο Αρχιμήδης κατέστρεψε εχθρικά πλοία με τη χρήση του ηλιακού φωτός. Εικάζεται ότι γυαλισμένες μπρούτζινες ή χάλκινες ασπίδες θα μπορούσαν να είχαν χρησιμοποιηθεί σαν καθρέπτες, για να συγκεντρώσουν το ηλιακό φως στα πλοία και να προκληθεί ανάφλεξη. Πρόκειται για τη λεγόμενη «Ακτίνα φωτός του Αρχιμήδη».

ΠΗΓΕΣ

1. Μπαμπινιώτης, Γ. (1998). Λεξικό της νέας ελληνικής γλώσσας. Αθήνα: Κέντρο Λεξικολογίας.

2. https://christikolexiko.academyofathens.gr/

3. https://www.theacropolismuseum.gr/kathreftis

4. Ψηφιακό περιοδικό «Αρχαιολογία και Τέχνες»

5. https://emeimathias.gr/anakalipseis_archimedes/

6. https://www.videoman.gr/13414