Από τους μαθητές Κιοκάι Λέανδρο και Σταματόπουλο Νικόλαο
Η λέξη «φίδι» [< ὀφίδιον (υποκοριστικό του ουσ. ὄφις)] χρησιμοποιείται στην επιστήμη της Ζωολογίας για να δηλώσει «το ερπετό με μακρόστενο, κυλινδρικό, φολιδωτό σώμα, χωρίς άκρα και ακουστικούς πόρους, που κινείται με πλευρικές κυματοειδείς κινήσεις». Χρησιμοποιείται, επίσης, μεταφορικά για τον χαρακτηρισμό προσώπου κακόβουλου, μοχθηρού και ύπουλου.
Το φίδι της φωτογραφίας εκτίθεται στον πρώτο όροφο του Μουσείου Ακρόπολης (προθήκη 6, αρ. 6). Τοποθετείται χρονικά στην αρχαϊκή εποχή (γύρω στο 570 π.Χ.) και είναι κατασκευασμένο από πωρόλιθο. Πιθανόν προέρχεται από το δυτικό αέτωμα του Εκατόμπεδου, αρχαϊκού ναού μήκους 100 ποδών που ήταν αφιερωμένος στην Αθηνά Παρθένο και βρισκόταν στη θέση του κατοπινού Παρθενώνα. Το φίδι εικάζεται ότι ήταν στερεωμένο στο στήθος ή στους βραχίονες του «τρισώματου δαίμονα», που κοσμούσε τη δεξιά πλευρά του δυτικού αετώματος του Εκατόμπεδου.
Στην αρχαία Ελλάδα, το φίδι λειτουργεί ως σύμβολο που προκαλεί φόβο, αλλά και δέος. Η φύση του φιδιού να φωλιάζει σε τρύπες μέσα στη γη δημιούργησε την αντίληψη ότι το ερπετό έρχεται σε επαφή με τον Κάτω Κόσμο αποκτώντας τρομερές δυνάμεις. Στη μυθολογία η Λερναία Ύδρα είναι το φοβερό τέρας με τα πολλά φιδοκέφαλα, που εξόντωσε ο Hρακλής. Η θανατερή Μέδουσα, επίσης, έχει μαλλιά από φίδια. Το φίδι, ωστόσο, δεν έχει μόνο αρνητικό συμβολισμό. Συνδέθηκε με την αναγέννηση, τη θεραπεία και την ανανέωση της ζωής, καθώς έχει την ιδιότητα να αλλάζει δέρμα. Με όλο του το σώμα σέρνεται πάνω στη Γη, η οποία δίνει ζωή και δέχεται τον θάνατο. Ο Ασκληπιός, λοιπόν, ο θεός της Ιατρικής, κρατά μία ράβδο γύρω από την οποία είναι τυλιγμένο ένα φίδι. Και σήμερα η ράβδος του Ασκληπιού λειτουργεί ως έμβλημα της Ιατρικής και της θεραπείας.
Το φίδι αποτελεί, επίσης, σύμβολο της θεάς Αθηνάς. Σύμφωνα με τη μυθολογία η Αθηνά επισκέφθηκε στο εργαστήριό του τον Ήφαιστο, για να του παραγγείλει όπλα. Ο Ήφαιστος ερωτεύτηκε τη θεά και θέλησε να σμίξει μαζί της. Η Αθηνά αντιστάθηκε και μέσα στην πάλη σπέρμα του θεού χύθηκε επάνω στον μηρό της. Η Αθηνά σκούπισε τον μηρό της με μαλλί, το οποίο έριξε στη γη. Η Γη γονιμοποιημένη μ” αυτόν τον τρόπο έκανε ένα παιδί, που η Αθηνά το περιμάζεψε και το ονόμασε Εριχθόνιο [ἔριον (= μαλλί) + χθών (= γη)].
Η θεά έκλεισε τον Εριχθόνιο μέσα σε ένα καλάθι και το εμπιστεύτηκε σε μια από τις κόρες του Κέκροπα, την Πάνδροσο. Οι άλλες δυο Κεκροπίδες, περίεργες, άνοιξαν το καλάθι και αντίκρισαν το παιδί, που το φύλαγαν δύο φίδια.
Σύμφωνα με άλλη εκδοχή του μύθου, όταν το παιδί είδε το καλάθι ανοιχτό, έφυγε με τη μορφή ενός φιδιού και βρήκε καταφύγιο πίσω από την ασπίδα της θεάς. Υπάρχει ακόμα η εκδοχή του μύθου σύμφωνα με την οποία ο Εριχθόνιος είχε σώμα που τέλειωνε σε ουρά φιδιού.
ΠΗΓΕΣ
1. https://christikolexiko.academyofathens.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=2&catid=2
2. https://www.theacropolismuseum.gr/ekatompedon-tmima-fidioy
3. https://www.theacropolismuseum.gr/ekatompedon-dytiko-aetoma
