Η τελευταία εβραϊκή συναγωγή στην Κρήτη
Πριν από λίγο καιρό με το τμήμα μου (Γ1) είχαμε την τύχη να επισκεφτούμε έναν από τους πιο ιστορικούς χώρους σε όλη την Κρήτη,την εβραϊκή συναγωγή Ετζ Χαγίμ (που σημαίνει δέντρο της ζωής) , ένα χώρο μεγάλης ιστορικής σημασίας και ίσως τον τελευταίο σε όλη την Κρήτη.
Μετά την κατάληψη των Χανίων από τους Τούρκους το 1645, οι Εβραίοι δημιούργησαν την δική τους συνοικία πίσω από το λιμάνι και ανατολικά από την χριστιανική συνοικία που περικλείουν οι σημερινές οδοί Χάληδων, Ζαμπελίου, Σκουφών και Πόρτου.. Το 1650 έκτισαν την εβραϊκή συναγωγή στα ερείπια μιας καθολικής εκκλησιάς η οποία είχε κτιστεί τον 15ο αιώνα αλλά καταστράφηκε το 1450.Τον 17ο αιώνα η Συναγωγή καταστράφηκε αλλά το 1996 αναστηλώθηκε. Η πλήρης αποκατάσταση τελείωσε το 1999.
Κεντρικός δρόμος της Εβραϊκής συνοικίας ήταν η σημερινή οδός Κονδυλάκη που αρχίζει από το λιμάνι και φθάνει μέχρι τα νότια τείχη της πόλης. Οι Ενετοί φτιάξανε τα τείχη που τους χώριζαν .Έφευγαν από την περιοχή μόνο όταν επρόκειτο για κάποια κηδεία και ΑΠΑΓΟΡΕΥΌΤΑΝ να κυκλοφορεί κάποιος το βράδυ γιατί έκλειναν οι πύλες και δεν μπορούσε να βγει κανείς αλλά ούτε και να μπει.
Κατά την περίοδο του 2ου παγκόσμιου πολέμου σχεδόν το 90% των Εβραίων της Κρήτης χάθηκαν από τον τορπιλισμό του πλοίου Τάναϊς όπου θα τους μετέφερναν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης στον Πειραιά, δυστυχώς το πλοίο δεν έφτασε ποτέ στον προορισμό του βυθίζοντας μαζί του και χιλιάδες αθώες ψυχές . Το ποσοστό των ανθρώπων που είχε απομείνει ζωντανό ήταν ελάχιστο.
Στην αρχή τους είχαν μεταφέρει στις φυλακές της Αγιάς όπου από ΄κει τους μετέφεραν στο Ηράκλειο μαζί με Έλληνες και Ιταλούς αιχμάλωτους για να επιβιβαστούν στο Τάναϊς αλλά το βούλιαξαν οι Άγγλοι με την δικαιολογία ότι το πέρασαν για εχθρικό πλοίο.
Το μνημείο του τραγικού αυτού γεγονότος βρίσκεται στο Κουμ Καπί όπου γίνεται κάθε χρόνο και το μνημόσυνο διαβάζοντας τα “γνωστά ως τώρα” ονόματα των θυμάτων που είναι γύρω στα 200.
Στον θρησκευτικό τομέα, οι Εβραίοι είχαν ανεικονικές αντιλήψεις σαν το ισλάμ επειδή έπαιζε σημασία για αυτούς η Παλαιά Διαθήκη γι’αυτό μέσα στον χώρο της Συναγωγής δεν υπάρχουν εικόνες όπως στην ορθόδοξη εκκλησία, οι εικόνες τους απεικονίζουν είτε ζώα είτε τοπία, ένα σημαντικό ζώο για αυτούς είναι το λιοντάρι γιατί συμβολίζει τον οίκο του Δαβίδ.
Μία επιπλέον διαφορά ανάμεσα στην ορθόδοξη και την εβραϊκή θρησκεία είναι ότι χρησιμοποιούν το Μίκβε, λουτρό με άλλα λόγια, και με αυτόν τον τρόπο “καθαρίζουνε” το πνεύμα τους, μεταφορικά φυσικά γιατί είναι άκρως αδύνατον να το καταφέρει κάποιος αυτό.
Ξέρατε ότι η επίσημη μέρα αργίας των Εβραίων δεν είναι η Κυριακή όπως εμάς των ορθόδοξων αλλά το Σάββατο?
Κάθε Σάββατο σταματούσαν να κάνουν κάθε είδους εργασία σε αντίθεση με εμάς που σταματάμε κάθε Κυριακή.
( Παρασκευή των μουσουλμάνων, Σάββατο των Εβραίων, Κυριακή των ορθόδοξων.)
Η βίβλος Τορά ήταν γραμμένη πάνω σε παπύρους και για να την διαβάσεις έπρεπε να διαβάσεις από δεξιά προς τα αριστερά, η Τορά μεταφράστηκε από τα εβραϊκά στα ελληνικά γύρω στον 12ο με 13ο αιώνα. Όλοι οι Εβραίοι πριν μπουν στο ιερό φορούν κάτι σαν μικρό κουτάκι με ένα απόσπασμα της βίβλου πάνω. Οι Εβραίοι δεν δέχονται τον Χριστό ως Μεσσία αλλά ως προφήτη. Όσο περίεργο και αν ακουστεί σε κάποιον λίγοι γνωρίζουν ότι ο μουσουλμανισμός και ο χριστιανισμός έχουν κοινό παρανομαστή ,την εβραϊκή θρησκεία ,δηλαδή προέρχονται από αυτήν.
Αν κάποιος διαβάσει την επιγραφή στην είσοδο της συναγωγής θα δει ότι είναι ένα απόσπασμα από τη Βίβλο που λέει.
“ΑΥΤΉΝ ΤΗΝ ΠΌΡΤΑ ΤΗΝ ΟΠΟΊΑ ΠΕΡΝΟΎΝ ΟΙ ΠΙΣΤΟΊ”
Ευτυχώς που επέμενε η καθηγήτρια μας να πάμε γιατί αλλιώς δεν θα γνωρίζαμε ότι ΟΙ ΕΒΡΑΊΟΙ ΤΗ Σ ΚΡΉΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΟΎΝ ΈΝΑ ΚΟΜΜΑΤΙ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΌΛΟΥ ΤΟΥ ΝΗΣΙΟΥ!!
ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΗΡΩΓΛΙΔΟΥ
ΤΌΝΙΑ ΚΌΛΑ.
