Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού των δύο ομάδων του σχολείου μας στην
Αθήνα, της ομάδας του περιοδικού και της βιβλιοθήκης, είχαμε τη χαρά
να συναντηθούμε και να συζητήσουμε με το συγγραφέα Γιώργο
Παναγιωτάκη.
Ο συγγραφέας αυτός έχει γράψει πολλά βιβλία αλλά το αγαπημένο των
μαθητών/τριών μας είναι αναμφίβολα το ‘’Τίγκρε’’. Είναι πραγματικά
ελπιδοφόρο αλλά και αξιοθαύμαστο πώς αυτό το βιβλίο ολοκληρώνεται
μέσα στην τάξη καθηλώνοντας τους μαθητές, ακόμα και αυτούς που
αρχικά δήλωναν ότι δεν τους αρέσει η Λογοτεχνία. Τελικά η λογοτεχνία
μπορεί συνδυαστεί με την απόλαυση ακόμα και στο σχολείο, ακόμα κι
όταν οι αναγνώστες είναι οι έφηβοι που δύσκολα αφήνουν την οθόνη του
κινητού τους για ένα βιβλίο.
Παρακάτω ακολουθεί η συνέντευξη- συζήτηση με τον Γ.Παναγιωτάκη κι
όπως θα αντιληφθείτε διαβάζοντας την οι ερωτήσεις ήταν καταιγιστικές.
Το δύσκολο έργο της απομαγνητοφώνησης ολοκλήρωσαν με επιτυχία ο
Θέμης Αρβανιτάκης από το Γ1 και η Αναστασία Κωνσταντινοπούλου
από το Γ3.
Μαθήτρια: θα ήθελα να σας ρωτήσω για τον Tίγκρε. Πώς σκεφτήκατε και γιατί θέλατε η ιστορία σας να διαδραματίζεται σε μία φαβέλα;
Συγγραφέας: Πρώτον με ενδιαφέρει πάρα πολύ αυτό το θέμα της ανισότητας ανάμεσα στους ανθρώπους και το πώς αυτό ξεκινάει από την παιδική ηλικία, από τότε που γεννιόμαστε. Μπορεί δηλαδή κάποιο παιδί να γεννηθεί σε μία φαβέλα και να έχει τη ζωή αυτή, ενώ ένα άλλο παιδί να γεννηθεί κάπου αλλού και να έχει περισσότερες ευκαιρίες. Δηλαδήοι άνθρωποι ξεκινούν από διαφορετική αφετηρία για λόγους που είναι μακριά από εμάς, από τη δικιά μας ευθύνη.Ξεκινάμε και είμαστε υποχρεωμένοι ο καθένας να ακολουθήσει έναν δρόμο σύμφωνα με την κοινωνία στην οποία μεγάλωσε.Έτσι λοιπόν αυτές οι έντονες διαφορές στις ζωές των παιδιών δεν υπάρχουν μόνο στη Βραζιλία αλλά γενικά στη Νότια Αμερική και σε άλλες χώρες του κόσμου. Γιατί μπορεί μία γειτονιά, η φαβέλα όπως την περιγράφουμε στο βιβλίο, να είναι δίπλα σεμία πολύ πλούσια γειτονιά και να τις χωρίζει μόνο ένας δρόμος αυτές τις δύο γειτονιές… Και να έτυχε απλά ο ένας να γεννήθηκε εδώ και ο άλλος από εκεί Με ενδιέφερε πάρα πολύ αυτό το θέμα. Έτυχε να διαβάσω και την ιστορία του Μπαρμπόζα, που είναι το πραγματικό πρόσωπο στην ιστορία και έτσι αυτές οι δύο ιστορίες μπλέχτηκαν. Έψαξα για τις φαβέλες περισσότερο, διάβασα και κατέληξα σε αυτό. Έτσι γεννήθηκε η ιστορία του Τίγκρε σιγά -σιγά μέσα από αυτή την ενασχόληση με τον τόπο αυτό.Και νομίζω ότι δεν είναι μόνο στη Βραζιλία..Μπορούμε να δούμε τέτοια μέρη και στη χώρα μας. Εδώ στην Αττική, ας πούμε,υπάρχουν γειτονιές όπως στον Ασπρόπυργο που είναι έντονη αυτή η εγκληματικότητα και που τα παιδιά μεγαλώνουν σε δύσκολες συνθήκες .
Μαθητής: Πώς εμπνευστήκατε τους χαρακτήρες του Τίγκρε;
Συγγραφέας: Οι χαρακτήρες γεννιούνται ανάλογα με τις συνθήκες στις οποίες ζουν και με αυτά που βλέπω εγώ ως συγγραφέας γύρω μου σε ανθρώπους που συναντώ. Από τις αναμνήσεις μου, από την παιδική μου ηλικία. Μιας και μιλάμε για ήρωες που οι περισσότεροι είναι παιδιά,ας πούμε για παράδειγμα η παρέα του Τίγκρε έχει στοιχεία από δικές μου εμπειρίες,φυσικά όχι ταυτόσημες, Γιατί δεν μεγάλωσα σε ένα τέτοιο μέρος αλλά με την παρέα μου παίζαμε ποδόσφαιρο.Πήγαινα στο χωριό μου τα καλοκαίρια και έπαιζα ποδόσφαιρο με μία μεγάλη παρέα.Παίρνω λίγαστοιχεία από ανθρώπους που συναντώ, από συμπεριφορές, από τον τρόπο που μιλάνε, από τις σκέψεις τους και σιγά-σιγά πλάθεται ένας χαρακτήρας που ταιριάζει με την ιστορία και με τον χώρο στον οποίο βρίσκεται.Κάπως έτσι φτιάχνω σιγά σιγά τους ήρωες .Και το βασικό νομίζω είναι να νιώθω ότι είναι αληθινοί αυτοί οι ήρωες, ότι υπάρχουν ή μπορεί να υπάρξουν.Με λίγη μελέτη, έρευνα, εμπειρία και ένστικτο σιγά σιγά φτιάχνω τους χαρακτήρες.
Μαθητής: Ποια είναι η διαδικασία έκδοσης ενός βιβλίου σας;
Συγγραφέας: Καταρχάς το γράφω, το ξανακοιτάω, το ξανακοιτάω αρκετές φορές, διορθώνω πράγματα και όταν θεωρήσω ότι είναι έτοιμοτο δίνω στον εκδοτικό οίκο. Συνεργάζομαι εδώ και χρόνια με τις εκδόσεις Πατάκη, οπότε αμέσως θα το πάω εκεί. Εάν είναι το πρώτο σου βιβλίο και δεν έχεις εκδότη, το πας σε κάποιους εκδότες που πιστεύεις ότι ταιριάζει αυτό το βιβλίο . Και αποφασίζουν εκείνοι αν τους αρέσει, αν τους κάνει. Μπορεί να τους αρέσει και να πούνε ότι δεν τουςταιριάζει ή για διάφορους λόγους να μην το δεχτούν. Αλλιώς το δέχονται. Όταν το δεχτούν ξεκινά μια καινούρια διαδικασία. Κατ’αρχάς θα συνεργαστώ με κάποιους ανθρώπους από εκεί όπως είναι διορθωτές, μελετητές, οι οποίοι μου κάνουν κάποιες προτάσεις, διορθώσεις . Πάνω στο γράψιμο θα μου ξεφύγει κάποιοορθογραφικό λάθος, κάποιο τυπογραφικό, κάποια σύνταξη που πιθανόν να είναι κάπως στριφνή, ας πούμε, και αυτοί οι ειδικευμένοι άνθρωποι, φιλόλογοι αλλά και έμπειροι σ΄αυτό, μου δίνουν κάποιες προτάσεις επιπλέον. Μετά αναλαμβάνει το δημιουργικό τμήμα, που θα φτιάξει, ας πούμε εάν υπάρχει εικονογράφος- εικονογράφηση, το εξώφυλλο, γραφίστας , ακολουθεί η σελιδοποίηση και μετά θα πάει για τύπωμα, δέσιμο, θα δεθεί και θα κυκλοφορήσει στα βιβλιοπωλεία. Κάπως έτσι είναι λίγο πολύ η διαδικασία. Αλλά ναι, το βασικό για να ξεκινήσει όλο αυτό είναι ότι πρέπει να γραφτεί το βιβλίο.
Μαθήτρια: Πώς σκεφτήκατε να γίνετε συγγραφέας;
Δεν ξέρω! Το είχα από μικρός! Ίσως επειδή διάβαζα, μου άρεσε πάρα πολύ να διαβάζω βιβλία από πολύ μικρός! Ευτυχώς είχαμε πάρα πολλά βιβλία στο σπίτι και καθόμουν και διάβαζα πολύ συχνά.Μου άρεσε να μπαίνω σ΄αυτούς τους καινούργιους κόσμους και περιπέτειες που δεν ήταν δικές μου! Θυμάμαι δηλαδή ότι άμα διάβαζα κάποιο βιβλίο που μ’ άρεσε πολύ ήταν σαν ζούσα δύο ζωές, δηλαδή μία τη δική μου και την άλλη των ηρώων του βιβλίου. Αυτό μου άρεσε πάρα πολύ και τότε σκέφτηκα κι εγώ να φτιάξω τις δικές μου ιστορίες. Και κάπως έτσι άρχισα να γράφω .Έγραφα μεν αλλά δεν ολοκλήρωνα ποτέ αυτό, δεν είχα μάθει ότι πρέπει να υπάρξει και κάποια αυτοπειθαρχία. Έτσι έγραφα κι όταν καταλάβαινα τι θα γινόταν παρακάτω, μου πέρναγε η περιέργεια. Σταματούσα και δεν το ολοκλήρωνα ποτέ! Οπότε μόλις έμαθα ότι πρέπει να να ολοκληρώνω τις ιστορίες που ξεκινούσα, σταδιακά έγινα αυτό που λέμε “συγγραφέας”.
Θεωρούσα πως το να γράψω ένα βιβλίο και να βρίσκεται στα βιβλιοπωλεία δίπλα στο βιβλίο των αγαπημένων μου συγγραφέων ήταν κάτι τεράστιο, πολύ σημαντικό. Πήγαινα στα βιβλιοπωλεία και κοίταζα. Και μόλις το έβλεπα έλεγα: “Για δες”, και το χαιρόμουν.
Μαθητής: Τι είπε η οικογένεια σας όταν ανακοινώσατε πως θέλατε να γίνετε συγγραφέας;
Δεν το είπα ακριβώς έτσι, γιατί άλλωστε ακολούθησα άλλο επάγγελμα. Ήμουν μεγάλος έτσι κι αλλιώς, αλλά τους άρεσε. Δεν το πήραν αρνητικά.
Μαθήτρια: Όταν αρχίσατε να γράφετε φοβηθήκατε μήπως δεν πωληθούν ή ότι δεν θα αρέσουν στον κόσμο τα βιβλία σας;
Ναι! Όταν άρχισα να σκέφτομαι να τα δώσω για έκδοση αυτά που έγραφα, σίγουρα το σκέφτηκα γιατί δεν είναι δεδομένο ότι θα αρέσουν αυτά που γράφεις.Επίσης πολλές φορές εμείς, είτε πιστεύουμε ότι γράφουμε τα καλύτερα και τελικά δεν ισχύει, είτε πράγματι γράφουμε ωραία πράγματα αλλά τα κείμενα μας δεν βρίσκουν τον δρόμο τους για πολλούς λόγους. Ακόμα και από τύχη πολλές φορές. Οπότε ναι, έτσι είχα αγωνία!
Μαθήτρια:Πώς αρχίζετε μια ιστορία;
Η αρχή είναι πάρα πολύ σημαντική σε ένα βιβλίο, σε μια ιστορία. Γιατί πρέπει αρχικά να πείσεις τον άλλο με έναν τρόπο να επιλέξει το βιβλίο σου. Εγώ για να επιλέξω ένα βιβλίο ρίχνω μια ματιά στο εξώφυλλο, αλλά κυρίως διαβάζω την πρώτη σελίδα στο βιβλιοπωλείο, στην βιβλιοθήκη, για να δω αν με τραβάει. Είναι πολύ σημαντικό να τραβήξεις την προσοχή του αναγνώστη. Είναι από τα πιο σημαντικά μέρη του βιβλίου η αρχή, το πώς θα γράψεις τις πρώτες σελίδες. Εκεί το παλεύω πάρα πολύ. Δεν υπάρχει ένας κανόνας για το πώς θα ξεκινήσεις. Μια ιστορία μπορεί να αρχίσει από την αρχή, ενώ μια άλλη από τη μέση, σαν την Οδύσσεια του Ομήρου που αρχίζει κάπου στην μέση. Υπάρχουν όλων των ειδών οι τρόποι, πρέπει να αποφασίσεις. Κάποιες φορές αλλάζω την αρχή αν δεν μου αρέσει, αλλά ναι, είναι μια απόφαση.
Μαθητής:Πιστεύετε ότι τα πιο ωραία βιβλία αρχίζουν από την μέση, ή από την αρχή;
Δεν νομίζω πως υπάρχει κανόνας. Ανάλογα με την ιστορία. Γενικά μου αρέσουν οι γραμμικές αφηγήσεις, απλά σημαντικό είναι να έχουν κάποιο βάθος, μια παράθεση γεγονότων. Και στην πορεία μπορείς να προσθέσεις. Συνήθως, επειδή έχω μελετήσει το κινηματογραφικό σενάριο από τους Αμερικανούς για παράδειγμα , που είναι μάστορες του κινηματογράφου, προτιμώ τη γραμμική αφήγηση. Αυτοί σου λένε πως υπάρχει μια γραμμή της αφήγησης, που περιλαμβάνει την αρχή , μετά την δέση της ιστορίας, τις συγκρούσεις ανάμεσα στους ήρωες, τις προσπάθειες τους, στη συνέχεια κάποια στιγμή υπάρχει κάποιο κωμικό σημείο. Εγώ αυτό το έκανα ενστικτωδώς,καθώς όταν διάβαζα την ιστορία που είχα γράψει διαπίστωσα πως ταίριαζε στο μοντέλο αυτό. Μπορείς να το μελετήσεις, να δεις πώς είναι η δομή ενός σεναρίου. Εγώ, επειδή κάνω και δημιουργική γραφή σε σεμινάρια κατά καιρούς, προτείνω σε όποιους συμμετέχουν τέτοιες τεχνικές, μόνο που δεν μπορώ να σας τις εξηγήσω τώρα σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα. Χρειάζεται να ασχοληθείς κάμποσο χρόνο με το θέμα για να το καταλάβεις. Πάντως υπάρχουν τρόποι, τεχνικές για να γράψεις μια ιστορία.
Μαθήτρια: Θα βγάλετε δεύτερο μέρος του Τίγκρε;
Μου το έχουν ρωτήσει αρκετές φορές. Νιώθω ότι έχει κλείσει αυτή η ιστορία. Δηλαδή μεγαλώνουν αυτοί οι ήρωες, τους βρίσκουμε μεγάλους. Οπότε δεν ξέρω πώς θα γινόταν. Θα με ενδιέφερε να επιστρέψω σ΄αυτό το μέρος, απλά δεν ξέρω ακόμα πώς. Εσύ ας πούμε , αν σου ζητούσα να μου δώσεις μία πρόταση ή συμβουλή, τι θα έλεγες; Τι θα πρέπει να γίνει στο δεύτερο μέρος;
Μαθήτρια: Να λυθούν ας πούμε κάποιες εκκρεμότητες, να το πω έτσι.
Συγγραφέας: Σε ποια εκκρεμότητα αναφέρεσαι;
Μαθήτρια: Ας πούμεστο τι έγινε με τη Φαμπιάνα και τον Τίγκρε.
Συγγραφέας: Γι’ αυτό το θέμα υπάρχει μεγάλη συζήτηση …Πράγματι, κι εγώ έχω στεναχωρηθεί λίγο με αυτό αλλά είχα την αίσθηση ότι γίνεται κάπως σαφές. Έτσι δεν είναι; Απλά δεν το λέει ξεκάθαρα, γιατί ακολουθεί τον τρόπο του Ντίκενς που ούτε αυτός γράφειξεκάθαρα αν έμειναν τελικά μαζί οι ήρωες στο δικό του βιβλίο. Οπότε, εγώ ένιωσα ότι είναι φανερό πως είναι μαζί οι δυο τους. Αλλά απ’ ό,τι φαίνεται δεν είναι και τόσο φανερό, γιατί αναρωτιούνται πολλοί. Και μου κάνουν πολύ συχνά αυτή την ερώτηση «Τι έγινε τελικά;», «Γιατί δεν μας το λες;». Εγώ πιστεύω πως το άφησα και λίγο φλου, επειδή έτσι ήταν και λίγο ο ήρωας… Δεν θα το έλεγε και πολύ ανοιχτά γιατί είναι και λίγο ντροπαλός σαν χαρακτήρας, παρόλο που είναι και παρορμητικός πολλές φορές. Αλλά ίσως να το σκεφτώ να γράψω το δεύτερο μέρος.
Μαθήτρια: Ποιος είναι ο αγαπημένος σας χαρακτήρας από το Τίγκρε;
Ο Τίγκρε μ’ αρέσει έτσι κι αλλιώς, επειδή είναι αυτός που είναι! Μου αρέσει η Φαμπιάνα, ο Λόκο (έχω συναντήσει παρόμοιους χαρακτήρες).Ακόμα και ο Πισότε μου αρέσει λίγο! Δηλαδή αν και είναι έτσι αυτός ο χαρακτήρας , ωστόσο κάνει ένα βήμα. Δηλαδή αλλάζει και καταλαβαίνει κάποια πράγματα! Εσένα ποιος σ’ αρέσει πιο πολύ;
Μαθήτρια: Δεν θυμάμαι ποιος μου άρεσε, αλλά τώρα που μου τους θυμίσατε λίγο εσείς, μάλλον η Φαμπιάνα!
Συγγραφέας: Η Φαμπιάνα! Ναι μ’ αρέσει η Φαμπιάνα και εμένα γιατί έχει πολλά στοιχεία μέσα της και αυτή. Κάνει και αυτή μία διαδρομή.
Μαθήτρια: Σκέφτεστε να το κάνετε ταινία;
Μακάρι να μπορούσα! Αλλά απαιτείται ένας .τεράστιος προϋπολογισμός, να πάμε στη Βραζιλία, να γυρίσουμε ταινία..Πρέπει κάποιος να το βρει και να το αγαπήσει πάρα πολύ για να επιτευχθεί κάτι τέτοιο/.
Μαθήτρια: Ποιο είναι το αγαπημένο σας βιβλίο από αυτά που έχετε γράψει και γιατί;
Δυσκολεύομαι να απαντήσω γιατί αγαπάω πολύ όλα μου τα βιβλία. Κάποια βέβαια, είναι η αλήθεια, επειδή έχουν αγαπηθεί περισσότερο από τα παιδιά μου , είναι ένα κλικ παραπάνω! Δηλαδή και ο «Τίγκρε», η «Λέσχη των αλλόκοτων πλασμάτων», «Ο Ισιντόρ και το φεγγάρι». Αυτά τα τρία. Α!!Και ο « Μικρόκοσμος» παρότι δεν πήγε τόσο καλά στις πωλήσεις όσο τα άλλα, αλλά παρόλα αυτά το αγαπάω πολύ!
Μαθήτρια: Πόσο καιρό σας πήρε να γράψετε το ‘’Τίγκρε’’;
Περίπου, αν θυμάμαι καλά, περίπου έξι μήνες. Βέβαια, παράλληλα ή και λίγο πριν διάβαζα πολύ, μελετούσα πάρα πολλά πράγματα για τη Βραζιλία και για αυτό το μέρος, οπότε δεν μπορώ να πω με απόλυτη σιγουριά πόσο, αλλά νομίζω κάπου εκεί.
Μαθήτρια: Έχετε πάει ποτέ στη Βραζιλία και γράφετε τόσες πολλές λεπτομέρειες;
Ήθελα να πάω είναι η αλήθεια, όταν ξεκίνησα σκέφτηκα ότι πρέπει να το δω το μέρος καλά! Αλλά πρώτον ήταν ένα δύσκολο ταξίδι γιατί βέβαια ήταν και πολύ ακριβό και επίσης ήταν και ο covid. H Βραζιλία, ειδικά την πρώτη εποχή τουcovid, χτυπήθηκε πάρα πολύ άγρια, και ειδικά οι φαβέλες. Γιατί όπου φτώχεια και κακές συνθήκες ζωής, ηυγείαυποβαθμίζεται. Εννοείται ότι δεν γινόταν μετά. Οπότε άρχισα να μελετάω με άλλους τρόπους, διάβασα πάρα πολύ, ρώτησα ανθρώπους από τη Βραζιλία, είδα ταινίες.Με βοήθησε πάρα πολύ επίσης η τεχνολογία, δηλαδή το streetview της Google. Έμπαινα μέσα και περιφερόμουν στους δρόμους. Βρήκα τη γειτονιά, βρήκα το μέρος που έστησα τη φτιαχτή βέβαια φαβέλα, γιατί η συγκεκριμένη δεν υπάρχει αλλά υπάρχουν άλλες οχτακόσιες στις εκεί γειτονιές, στο Ρίο μόνο! Φανταστείτε πως η μεγαλύτερη έχει 70.000 κατοίκους. Φανταστείτε μία ολόκληρη πόλη μέσα στην πόλη!!! Είναι μία γιγάντια πόλη το Ρίο ντε Τζανέιρο.
Μαθήτρια:Εσείς είστε πρωταγωνιστής σε κάποια από τα βιβλία σας;
Όχι!Σίγουρα οι ήρωες έχουν στοιχεία από εμένα αλλά δεν νομίζω ότι βλέπω τον εαυτό μου στα έργα μου. Είμαι στη στη θέση του παρατηρητή .
Μαθήτρια: Στον Τίγκρε γιατί ονομάσετε έναν ήρωα, τον Ζε, μηχανάκι;
Εκεί στη Βραζιλία χρησιμοποιούνπάρα πολύ τα παρατσούκλια. Δηλαδή ξεχνάνε το όνομα, το πραγματικό όνομα και προσφωνούν κάποιον με το παρατσούκλι του, όπως στο Τίγκρε . Νομίζω, παλιότερα ίσχυε και εδώ αυτό. Υπήρχαν πάρα πολλά παρατσούκλια στους ανθρώπους. Τώρα έχουμε περιορίσει αρκετά αυτή τη συνήθεια
Μαθήτρια: Τι θα λέγατε σε κάποιον για να τον πείσετε να διαβάσει το βιβλίο σας;
Δεν ξέρω αλλά νομίζω ότι θα ταυτιστεί με κάποιους ήρωες. Θα βρει κάποια πράγματα που θα τον γεμίσουν με κάποιες σκέψεις. Δεν ξέρω τι άλλο θα του έλεγα. Νομίζω, ότι εγώ διαβάζοντάς το, αφού το είχα γράψει , με έναν τρόπο απόλαυσα την ανάγνωση και είχα και αγωνία παρότι ήξερα την πλοκή,.οπότε νομίζω πως θα νιώσει κάτι τέτοιο.
Μαθήτρια: Θα αλλάζατε κάποια σκηνή στο «Τίγκρε»;
Τώρα ξέρω τι θα άλλαζα, τα’ χουμε πει! Θα το έκανα πιο σαφές !!(Γέλια) . Είχα κάποιες σκέψεις, όταν το έγραφα, αν ο Τίγκρε τελικά θα έμπαινε και αυτός στη συμμορία πιο γερά ή αν ο Πισότε θα την έβγαζε καθαρή, όπως την έβγαλε. Δηλαδή είχα κάποιες τέτοιες σκέψεις αλλά τελικά ακολούθησα διαφορετικό δρόμο. Οπότε δεν θα άλλαζα κάτι.
Μαθήτρια: Μπορώ να κάνω άλλη μία ερώτηση; Έχετε γράψει κάποιο βιβλίο και μετά δεν το έχετε εκδώσει;
Έχω γράψει ένα, ας το πούμε βιβλίο, σαν ένα μεγάλο διήγημα, μια νουβέλα, την οποία δεν την έχω δώσει σε κανέναν για έκδοση, γιατί σκέφτομαι ότι από μόνο του δεν μπορεί να βγει. Δεν είναι πολύ μικρό αλλά δεν είναι και πολύ μεγάλο για να μπορεί να γίνει βιβλίο και το σκέφτομαι μήπως το συνδυάσω με κάτι άλλο που θα γράψω στο μέλλον. Η αλήθεια είναι ότι ήμουν πολύ τυχερός με την έννοια ότι το πρώτο βιβλίο που ολοκλήρωσατο πήγα σε κάποιον εκδοτικό οίκο, έγινε δεκτό και κυκλοφόρησε. Οπότε, όταν μπήκα πρώτη φορά στη διαδικασία να ψάξω για εκδότη η προσπάθεια μου είχε happyend ! Αλλά είχα γράψει και κάποια πράγματα τα οποία δεν έκρινα ότι ήταν έτοιμα για να τα δώσω.
Μαθητής: Πώς σας έρχεται η έμπνευση για τα βιβλία σας; Μπορεί να δείτε κάτι και να σας έρθει μία ιδέα για ένα βιβλίο;
Ναι, κάπως έτσιή μπορεί η έμπνευση να έρθει εκεί που δεν το περιμένεις και δεν ξέρεις πώς ήρθε. Είναι διάφοροι συνειρμοί που δεν έχεις καταλάβει πώς γεννήθηκαν και πώς έφτασαν εκεί.. Κάποιες φορές η έμπνευση πηγάζει από κάτι που διαβάζω ή βλέπω ή ακούω, μια ιστορία που ακούω. Είναι μια διεργασία όπου αυτό που ακούς ή βλέπεις κάποια στιγμή, σιγά -σιγά σαν να μεταλλάσσεται στο μυαλό σου και φτιάχνει κάτι καινούριο. Κάπως έτσι νομίζω ότι γίνεται.
Μαθητής: Γράφετε κάποιο καινούργιο βιβλίο αυτές τις μέρες που σκοπεύετε να το κυκλοφορήσετε στο μέλλον;
Αυτή τη στιγμή δεν γράφω κάτι. Έχω πάντως ξεκινήσει να σκέφτομαι κάτι που όμως είναι σε πολύ αρχικό στάδιο και είναι λίγο ασαφές στο μυαλό μου ακόμα.
Μαθητής: Έχετε σκεφτεί να γράψετε ένα παρόμοιο βιβλίο σαν τον «Τίγκρε» αλλά η δράση να τοποθετείται σε κάποια άλλη χώρα;
Ναι, το έχω σκεφτεί αυτό. Πιθανόν ναι. Νομίζω ότι το «Τίγκρε» είναι από τα βιβλία που μου άρεσε πάρα πολύ και η διαδικασία της συγγραφής του, γιατί πολλές φορές σε άλλα βιβλία ταλαιπωρούμαι πάρα πολύ. Εδώ σαν να μου βγήκε αρκετά εύκολα. Οπότε, ναι θέλω να ξανακάνω κάτι αντίστοιχο και στο ύφος και στην πλοκή.
Μαθητής: Όταν ήσασταν μικρός είχατε κάποιον αγαπημένο συγγραφέα;
Ναι όταν ήμουν παιδί είχα πολλούς και τώρα έχω. Απλά τώρα ως ενήλικας δεν είμαι με κάτι τόσο φανατικός. Ούτε με συγγραφείς, ούτε με μουσική. Κάποτε με ρωτούσαν «τι μουσική ακούς;» Κι είχα πέντε συγκροτήματα που τρελαινόμουν ή σκηνοθέτες ή οτιδήποτε. Τώρα δεν το έχω αυτό, γιατί μπορώ να παίρνω στοιχεία από πολλούς. Αλλά όταν ήμουν παιδί μου άρεσε πάρα πολύ η κλασική λογοτεχνία. Ας πούμε ο Ντίκενς μου άρεσε από πιο μικρός . Γι’ αυτό τον έβαλα κιόλας στο βιβλίο. Μου άρεσαν πολύ τα βιβλία της Ζωρζ Σαρή . Μου άρεσε αρκετά ο Ιούλιος Βερν, ο μικρός Νικόλας… Έχετε διαβάσει μικρό Νικόλα;
Μαθητές: Ναιιιι !!
Μαθήτρια: Περνάτε ποτέ κάποια περίοδο που δεν έχετε έμπνευση και δεν μπορείτε να γράψετε τίποτα;
Ναι, αυτό ισχύει. Απλά ξέρεις τι κάνω; Κάθομαιέτσι κι αλλιώς! Δηλαδή όταν γράφω κάτι δεν θα αφήσω καμιά μέρα που δεν θα κάτσω μπροστά στο γραπτό. Έστω, και όταν έχω μπλοκάρει και δεν ξέρω τι να κάνω, θα γυρίσω πίσω σε αυτά που έχω γράψει και θα τα ξανακοιτάω και θα τα ξανακοιτάω. Πολλές φορές αυτό το μπλοκάρισμα οφείλεται σε κάτι που έχεις κάνει λάθος (εντός εισαγωγικών )πιο πίσω στην ιστορία και σε έχει οδηγήσει σε ένα αδιέξοδο. Οπότε μπορείς να το βρεις αυτό το σημείο και να το αλλάξεις, παίρνοντας έναν διαφορετικό δρόμο. Θα αναγκαστείς να σβήσεις βέβαια πολλές φορές πράγματα. Πολλές φορές είναι αναγκαίο να το κάνεις. Ίσως καμιά φορά έτσι βρίσκεις σιγά σιγά τον τρόπο να ακολουθήσεις πάλι τη γραμμή της αφήγησης. Εγώ έχω κάνει το εξής. Είχα αρχίσει να γράφω την «Αλάστρα» και έγραψα πολύ. Πήγαινε πάρα πολύ ωραία το βιβλίο. Έγραψα περίπου το μισό, ίσωςπαραπάνω από το μισό και κάποια στιγμή σε ένα σημείο κάπως μπλοκάρισα και δεν ήξερα τι να κάνω. Είχα φέρει τους ήρωες σε ένα τρομερό αδιέξοδο που δεν γινόταν να προχωρήσει η ιστορία. Δεν ήξερα τι να κάνω, δεν είχα ακόμα και την εμπειρία της συγγραφής που έχω τώρα για να μπορέσω να το ολοκληρώσω και το παράτησα. Ώσπου μετά από δύο με τρία χρόνια το ξανάπιασα, όταν κάτι σκέφτηκα .Έκανα αυτό που είπα προηγουμένως, το πήγα λίγο πιο πίσω και βρήκα τη λύση . Έτσι το προχώρησα και το τελείωσα. Οπότε αυτό το μπλοκάρισμα πολλές φορές δεν είναι πραγματικό αλλά οφείλεται σε κάτι που έχεις κάνει λάθος.
Μαθήτρια: Πώς σκέφτεστε τον τίτλο του βιβλίου και τον γράφετε;
Κάποιες φορές έρχεται από την αρχή. Το «Τίγκρε» δεν ήρθε από την αρχή.Άλλες φορές τον βρίσκω εκ των υστέρων ή με τη βοήθεια των συνεργατών. Στο «Τίγκρε» τον τίτλο που είχα σκεφτεί όταν το έγραφα ήταν «Χωρίς γάντια», επειδή δεν φορούσε γάντια ο ήρωας. Αλλά σκεφτήκαμε μετά με τους συνεργάτες μου από τον εκδοτικό οίκο ότι δεν είναι ούτε εμπορικός ούτε λέει ακριβώς την ιστορία. Οπότε «Τίγκρε» τι πιο απλό; Ήθελα να βάλω και αυτό το στοιχείο μέσα, αλλά το έβαλα με πιο ωραίο τρόπο «Με τα χέρια γυμνά» αντί για το «Χωρίς γάντια». Λέει περισσότερα πράγματα ίσως με αυτόν τον τρόπο. Σε άλλα έρχεται από μόνο του για παράδειγμα «Ο Ισιντόρ και το φεγγάρι». Στον «Μικρόκοσμο» δυσκολεύτηκα. Το καθένα έχει τη δική του ιστορία.
Μαθήτρια: Έχετε να δώσετε κάποια συμβολή στους που θέλουν να ασχοληθούν με τη συγγραφή συγκεκριμένα;
