Φιλοξενούνται στο παρόν άρθρο τα ερωτήματα που τέθηκαν από τους μαθητές του προγράμματος Φιλαναγνωσίας στον συγγραφέα Β. Ραπτόπουλο και οι απαντήσεις που, με προθυμία και αμεσότητα, δόθηκαν από τον ίδιο, κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του στο 14ο Λύκειο Περιστερίου, στις 28/3/2023.

Ποιο ήταν το έναυσμα της συγγραφικής σας πορείας; Πώς ξεκινήσατε να γράφετε;

  Σ’  αυτό δεν υπάρχει απάντηση. Πιστεύω ότι, όσο κι αν προχωρήσει η επιστήμη και να αναπτυχθεί η τεχνητή νοημοσύνη, ο εγκέφαλος θα παραμείνει κάτι σκοτεινό, δηλαδή θα έχει περιοχές ανεξερεύνητες. Υπάρχει κάτι μυστηριώδες στη δημιουργικότητα, που κανείς δεν ξέρει από πού πηγάζει. Πάντα απορείς και αναρωτιέσαι. Πολλές φορές έχω σκεφτεί ότι μπορεί να είναι αρρώστια. Μπορεί να έχεις αναπηρίες και να τις εξισορροπείς με τη δημιουργικότητα. Όσες σκέψεις και αν έχω κάνει δεν έχω καταλήξει κάπου. Η διαδικασία μπορούμε να πούμε ότι είναι σταθερή. Έρχεται μια ιδέα η οποία επιμένει. Έχω βρει καταφύγιο στη συγγραφή και στεναχωρημένος και χαρούμενος. Επομένως έχω διαπιστώσει ότι το γεννάνε όλες οι καταστάσεις. Και πάντα έρχονται κάποιες ιδέες, οι οποίες επιμένουν και το να τις γράψω είναι και μια λύτρωση για μένα, δηλαδή να απαλλαγώ από αυτές. Φυσικά ποτέ δεν απαλλάσσεσαι.

  Δεν ξέρω πώς άρχισε. Είχα γράψει από μικρός. Πρέπει να ήμουν δεκατρία και άρχισα να γράφω μια ιστορία στην κουζίνα του πατρικού μου. Μικρός ήμουν πολύ πιο ματαιόδοξος. Έλεγα θα γράψω πράγματα που θα κάνουν επιτυχία. Όσο περνάν τα χρόνια το βλέπω διαφορετικά. Και μόνο το ότι η συγγραφή γέμισε τη ζωή μου και πέρασα καλά κάποιες ώρες από εκείνη την πρώτη απόπειρα στην κουζίνα του πατρικού μου, που ότι προβλήματα μπορεί να είχα με τους γονείς μου, με τον εαυτό μου, με τους φίλους μου μπορούσα κάποιες ώρες να προσηλώνομαι εκεί και να απογειώνομαι με αυτά που έγραφα και να νιώθω μια πληρότητα ψυχική, είναι μεγάλο δώρο. Όπως και το ότι κάποιοι άνθρωποι περάσανε πολύ καλά διαβάζοντας τα κείμενά μου και ένιωσα ότι τους πρόσφερα κάτι. Αυτά τα δύο μόνο να μείνουνε νομίζω τυχερός άνθρωπος νιώθω. Αλλά απάντηση στο πώς γράφεις, γιατί γράφεις δεν υπάρχει νομίζω.

Βρήκατε αρωγούς στην αφετηρία της συγγραφικής σας διαδρομής;

  Εγώ πιστεύω ότι την τύχη σου την φτιάχνεις. Οπότε και αυτούς που θα σε βοηθήσουνε τους βρίσκεις εσύ. Δηλαδή εν μέρει είναι τύχη, αλλά να έχεις και εσύ ανοιχτά τα μάτια σου και να είσαι αρκετά θαρραλέος να διεκδικήσεις πράγματα. Θυμάμαι όταν είχα γράψει τα πρώτα μου διηγήματα και πριν βγούνε καλά καλά μπήκα να αγοράσω ένα βιβλίο στις εκδόσεις Κέδρος και ήταν εκεί ένας συγγραφέας, ο Μένης Κουμανταρέας, και πήρα τότε ένα βιβλίο του, που λεγόταν Η κυρία Κούλα και μου λέει η κοπέλα στο ταμείο είναι και ο συγγραφέας εδώ να σας βάλει ίσως μια αφιέρωση. Είχα αγωνία και αφού βρήκα το θάρρος τού είπα ότι γράφω και εγώ, να σας στείλω να μου πείτε τη γνώμη σας. Και μου είπε ναι και γίναμε και φίλοι μακροπρόθεσμα, με αυτόν που ήταν ήδη ένας φτασμένος τότε συγγραφέας. Αν εγώ δίσταζα… είναι εκείνος που με συνέδραμε ή εγώ που βρήκα το θάρρος; Στην δε αρχή μού είπε ότι αν ο ίδιος είχε περιοδικό δεν θα τα έβαζε τα κείμενά μου, δηλαδή τα Κομματάκια τότε, γιατί του φάνηκαν υπερβολικά φανταστικά, μη ρεαλιστικά. Αλλά και εκεί δεν απογοητεύτηκα. Από εσάς εξαρτάται να διεκδικήσετε τα όνειρά σας ή τι θέλετε. Να είστε επίμονοι, γιατί αν τα παρατάτε εσείς, ποιος θα έρθει;

Πώς βιώσατε αυτή την πρώτη συγγραφική περίοδο: με βεβαιότητες, με ανασφάλειες, με ενθουσιασμό;

  Ενθουσιασμό. Τρελό ενθουσιασμό. Έτυχα και σε μία γενιά που για πρώτη φορά άρχισε να υπάρχει τηλεόραση. Εγώ πρώτη φορά 20 χρονών έδινα συνέντευξη σε τηλεόραση. Έτρεμε η φωνή μου, είχα αμηχανία, τρακ. Άρχισα να κάνω ραδιόφωνο, όταν ήμουν στον στρατό που πάλι έτρεμε η φωνή μου, αλλά επέμεινα. Δηλαδή υπήρχε ευχαρίστηση και ενθουσιασμός. Ήμασταν και τυχεροί, γιατί ως γενιά μάς δόθηκε η δυνατότητα να κάνουμε πράγματα που δεν μπορούσανε οι προηγούμενοι. Νομίζω ότι ο ενθουσιασμός είναι μια πολύ καλή λέξη. Και η ικανοποίηση ότι κάνεις αυτό που σου αρέσει, που σε γεμίζει.

  Βέβαια, αυτά τα λέμε αναδρομικά. Τότε δεν ήθελα να γίνω σίγουρα συγγραφέας. Ήθελα να γίνω πιο πολύ μουσικός. Τραγούδαγα και έπαιζα κιθάρα. Είχαμε ένα συγκρότημα, εδώ στο Περιστέρι, και αμφιταλαντευόμουν μέσα μου. Έχω τραγουδήσει και στους Φατμέ. Είχα μανία με τη μουσική. Ενώ τα έζησα και ξέρω άμεσα την πρώτη ύλη, δεν έχω γράψει πολύ για αυτό, ένα βιβλίο μόνο, ο Μαύρος Γάμος. Μπορεί άλλοτε. Αμφιταλαντευόμουν. Μερικές φορές μεταμφιέζονται και τα όνειρά μας. Δηλαδή μπορεί να έχετε ένα όνειρο που θα το εγκαταλείψετε στη διαδρομή. Σημασία έχει να επιμένετε και να προχωράτε και να τα αναπτύσσετε όλα αυτά. Μου έμειναν στοιχεία μετά, καθώς έκανα τον μουσικό παραγωγό και έβαζα τραγούδια. Σου μένουν αυτά, αλλά δεν έκανα και αυτό που φανταζόμουν στα δεκαεπτά.

Πόσο έχετε αλλάξει συγγραφικά μέσα στον χρόνο; Γλωσσικά, τεχνικά, θεματικά; και Τι θεωρείτε εξέλιξη σε έναν συγγραφέα;

  Ζηλεύω τον εαυτό μου εκείνης της περιόδου, γιατί δεν μπορώ να γράψω τόσο απλά, δηλαδή γράφω πιο περίπλοκες φράσεις, πιο μπερδεμένες. Είναι πιο δύσκολο να γράφεις μακροπερίοδες φράσεις, τις λένε και σεντόνια, με περίπλοκη σύνταξη. Επίσης έκανα καριέρα γράφοντας την πραγματικότητα, όχι το σπάνιο, αλλά το κανονικό, αυτό που ζούσαμε όλοι, οπότε δεν χρειαζόταν να το γράφω με περίπλοκες φράσεις. Μικρός ήμουν λίγο ο καπετάν Φασαρίας, δεν ήμουν ο τύπος που διάβαζε μόνο. Είναι περίεργο από μια μεριά ότι εγώ έγραψα και όχι άλλοι πιο κλεισμένοι στον εαυτό τους. Αλλά όλες οι περιπτώσεις υπάρχουνε. Δεν νομίζω πως υπάρχει κανόνας υποχρεωτικά. Υπάρχουν άνθρωποι που κάνουνε καριέρα κόντρα στις δυνατότητές τους.

  Ως προς την εξέλιξη, εξέλιξα τον τρόπο έκφρασης. Έγιναν πιο μακροπερίοδες οι εκφράσεις μου, με τρόπο που δεν μπορώ να ξαναγυρίσω στην απλότητα που είχαν τα πρώτα γραπτά, αλλά αυτά είναι και θέματα ύφους. Πιστεύω ότι το ύφος έχει άμεση σχέση με το περιεχόμενο. Υπάρχουν δύο κατηγορίες συγγραφέων. Αυτοί που θεωρούν το ύφος σημαντικότερο και αυτοί που θεωρούν το περιεχόμενο σημαντικότερο. Εγώ θεωρώ το περιεχόμενο σημαντικότερο και θεωρώ ότι το περιεχόμενο διαμορφώνει και τον τρόπο που θα ειπωθούν τα πράγματα. Εξέλιξη ήταν να προχωρήσω προς θέματα που με έφεραν και εμένα σε πολύ δύσκολη θέση προκειμένου να πω μια αλήθεια όπως την καταλάβαινα. Γιατί έχω γράψει θέματα που ήταν έντονα ερωτικά. Θέματα που ήταν ακραία και συνάντησαν αντιδράσεις. Το ότι είχα το κουράγιο να τα κάνω, το θεωρώ μέρος αυτής της εξέλιξης. Ο συγγραφέας καλό είναι να λέει την αλήθεια και αυτό έχει κόστος. Δυσαρεστεί, ενοχλεί ανθρώπους. Αυτό το θεωρώ μέρος της εξέλιξής του. 

Όταν γράφετε τα βιβλία σας, η πορεία είναι ευθύγραμμη από την αρχή έως το τέλος ή γράφετε ανακατεμένα κομμάτια και στη συνέχεια τα ενώνετε;

  Όχι δεν είναι ευθύγραμμη. Επίσης πολλές φορές αντιστέκεται το βιβλίο. Ξεκινάω να το γράψω και δεν γράφεται. Κολλάω, το παρατάω. Με τον καιρό έχω βρει διάφορους τρόπους για να το προσεγγίζω. Ας πούμε πολύ λίγοι άνθρωποι καταλαβαίνουν αυτό που εγώ ονομάζω «πόρτα» στο γράψιμο. Δηλαδή  οι πολλοί νομίζουν ότι η Ιλιάδα μιλάει για τον Τρωικό πόλεμο, ενώ η «πόρτα» και η βασική δομή του έργου είναι η μήνις του Αχιλλέα, ο θυμός, το μένος του Αχιλλέα με τον Αγαμέμνονα. Ένας που γράφει πρέπει να βλέπει τα πράγματα έτσι. Έτσι και εγώ πρέπει να ανακαλύψω από ποια πόρτα θα μπω και πρέπει να δω την ιστορία μέσα από αυτό το πρίσμα. Αυτό μπορεί να σε απελευθερώσει να γράψεις. Το ανάλογο με την Ιλιάδα συμβαίνει και στον Οιδίποδα τύραννο του Σοφοκλή. Ο μέσος θεατής ήξερε τον μύθο. Ο Σοφοκλής δεν παρουσιάζει τον μύθο γραμμικά αλλά την ημέρα που ο Οιδίποδας μαθαίνει ότι αυτός είναι φταίχτης, αυτή είναι εν προκειμένω η ιστορία. Το να δεις τη δομή, την «πόρτα» της ιστορίας είναι μέρος της διδασκαλίας του πώς γράφει κάποιος.

Είναι περισσότερο η ιδέα ή η πλοκή αυτή που καθοδηγεί τη συγγραφή ενός βιβλίου σας;

  Και τα δύο. Καταρχάς υπάρχουν βιβλία που δεν έχουν καθόλου πλοκή. Όχι δικά μου τόσο. Εγώ βάζω συχνά πλοκή. Αλλά υπάρχουν και βιβλία που παρουσιάζουν μια στατική κατάσταση. Πιστεύω πάρα πολύ στην πλοκή, στην αφήγηση μιας ιστορίας. Είναι το πιο λαϊκό είδος και το πιο δραστικό. Θεωρώ ότι οι μεγάλοι συγγραφείς έχουν και ύφος και πλοκή. Όπως τα έργα του Σαίξπηρ. Έχει πλοκή σχεδόν πάντα.

Ποιος/Ποιοι είναι οι αγαπημένοι σας Έλληνες ή ξένοι συγγραφείς; Έχουν επηρεάσει το έργο σας;

  Έχω πάρα πολλούς. Έχω γράψει και βιβλία για συγγραφείς. Ένα βιβλίο που έφερα στις καθηγήτριές σας αφορά σε Έλληνες συγγραφείς και λέγεται Λίγη ιστορία της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας. Έχω πάρει συνεντεύξεις από διάφορους συγγραφείς και έχω γράψει και για βιβλία τους. Καταρχάς θεωρώ ότι αγαπημένος συγγραφέας είναι αυτός που με κάνει να γράφω και εγώ. Ο πιο αγαπημένος μου συγγραφέας  είναι ο Steven King, ο οποίος με κάνει να γράφω, όταν τον διαβάζω αλλά και για έναν άλλο λόγο, επειδή τον υπερασπίστηκα από το 1995 που στην Ελλάδα δεν ήταν πολύ γνωστός. Με έβρισαν οι κριτικοί και το λογοτεχνικό κατεστημένο. «Διαβάζεις αυτόν που είναι σκουπιδιάρης και λέει για βρικόλακες», μου έλεγαν. Αλλά είναι φοβερός αφηγητής. Έχετε δει προφανώς τις ταινίες με βάση τα βιβλία του. Μετά μου κόλλησε η ετικέτα. «Αυτός που υπερασπίστηκε τον Steven King»…. Βέβαια, είναι ένας από τους συγγραφείς με τις πιο πολλές πωλήσεις στον κόσμο. Πάντως πολλοί είναι εκείνοι που με ενέπνευσαν. Νομίζω ότι συγγραφέας γίνεται κανείς διαβάζοντας πολύ και γράφοντας. Οπότε αναγκαστικά πρέπει να έχεις και κάποιους που σου «πηγαίνουν». 

Υπάρχουν συνήθως πραγματικοί άνθρωποι πάνω στους οποίους στηρίζετε τους χαρακτήρες των βιβλίων σας ή προτιμάτε να επινοείτε χαρακτήρες;

  Δεν προτιμάω τίποτα. Με καταδυναστεύουν διάφορες ιδέες και τους παραδίδομαι. Για παράδειγμα, το βιβλίο που εξέδωσα πέρυσι και λέγεται Ανέγγιχτη, έχει πρωταγωνιστή τον Καζαντζάκη, που είναι και αυτός ένας από τους αγαπημένους μου συγγραφείς. Αντιμετώπισε για χρόνια στην Ελλάδα κυνηγητό από την Εκκλησία και από το Κράτος, απαγόρευαν τα βιβλία του… Όταν ήμουν μικρός ήταν διωκόμενος συγγραφέας. Θυμάμαι που άκουγα θείους μου να συζητούν για τον Καζαντζάκη και τον αντιμετώπιζαν σαν τον Τσε Γκεβάρα, σαν επαναστάτη. Βέβαια, οι ίδιοι δεν ήξεραν από λογοτεχνία, αλλά έβλεπαν ότι τον κυνηγούσε το κατεστημένο, οπότε τον θεωρούσαν «δικό  τους»…

  Υπάρχει μια περίφημη υπόθεση για αυτόν, όπου η πρώτη του γυναίκα τον κατηγορούσε ότι δεν είχε σαρκική επαφή μαζί της, και γι’ αυτό ο τίτλος του βιβλίου μου είναι Ανέγγιχτη. Έχω βάλει να γράφει την ιστορία η ίδια η πρώτη του γυναίκα. Ο  Καζαντζάκης για πολλά χρόνια ακολουθούσε ένα δόγμα θρησκευτικό της Ανατολής που έλεγε ότι όσο λιγότερο ενδίδεις στη σαρκική επαφή, τόσο πιο πολύ κερδίζεις σε πνευματικότητα. Έτσι, ο Καζαντζάκης είχε βάλει τον εαυτό του σε ένα είδος αυτοσυγκράτησης, ώστε να κερδίσει σε πνευματικότητα. Αυτό σήμερα μας φαίνεται αρκετά παρανοϊκό. Πάντως αυτός ήταν ο λόγος για τον οποίο τον κατηγορούσε η γυναίκα του. Δεν γνωρίζουμε αν αυτό είναι αλήθεια.

  Χρόνια ήθελα να γράψω για αυτόν τον συγγραφέα και τελικά ήρθε η ώρα να συμβεί πέρυσι…. Προσπαθώ και εγώ να ξεμπλέξω. Πως μπαίνει κάποιος σε κάτι παλιά σπίτια, που έχουν ιστούς αράχνης και προσπαθεί να τους απομακρύνει… Πολλές φορές νιώθω αυτό το πράγμα. Δηλαδή, θέλω να γράψω και πέφτω πάνω σε εμπόδια. Και προσπαθώ να τα αντιμετωπίσω. Δεν είναι και τόσο απλό. Είναι ένα είδος μάχης με τα πράγματα. Δεν ξέρω αν σας διαφωτίζω και πολύ…

Με ποιο από τα βιβλία σας ή από τους ήρωές σας είστε πιο «δεμένος»;

  Είμαι πιο δεμένος με αυτά που έχουν αγνοηθεί ή χτυπηθεί. Πριν δέκα χρόνια εξέδωσα ένα βιβλίο με τίτλο Λεσβία, το οποίο κυνηγήθηκε πολύ άσχημα.  Στην επαρχία, στη Βόρεια Ελλάδα δεν το έπαιρναν τα βιβλιοπωλεία. Πίστευαν ότι θα θεωρηθεί εξώλης και προώλης το βιβλιοπωλείο που θα το πουλούσε. Και δεν το έπαιρναν. Τώρα, βέβαια, παίρνω την «εκδίκηση της γυφτιάς», γιατί γυρίζεται και ταινία. Βρίσκεται στο στάδιο του μοντάζ. Αλλά αυτά τα βιβλία για τα οποία έχουν υπάρξει αντιδράσεις, αυτά μου μένουν πιο πολύ. Γιατί νιώθω ότι τα έχουν αδικήσει ή ότι τους έχουν φερθεί άσχημα. Αλλιώς νιώθω πιο δεμένος με το καινούριο βιβλίο που πρόκειται να βγάλω. Γιατί νιώθω ότι πρέπει να το υπερασπιστώ λίγο παραπάνω.

 Η μαθητεία στα πλαίσια της δημιουργικής γραφής μοιάζει με τον τρόπο που εσείς μαθητεύσατε στην τέχνη σας και αντλήσατε τις επιρροές σας; Τι σημαίνει για εσάς δημιουργική γραφή; Βοηθάει έναν νέο άνθρωπο που επιθυμεί να ασχοληθεί με τη συγγραφή και πώς;

  Δεν είμαι σίγουρος. Παρόλο που εγώ είχα δασκάλους και παρόλο που διδάσκω δημιουργική γραφή, πιστεύω ότι τα καλύτερα μαθήματα τα δίνεις μόνος σου στον εαυτό σου. Καλό κάνει και η δημιουργική γραφή, αλλά δεν θα κάνει κάποιον ατάλαντο Σαίξπηρ. Η δημιουργική γραφή θα τον κάνει να οργανώσει λίγο καλύτερα αυτά που κάνει ο ίδιος. Δεν θα γίνεις κάτι άλλο από αυτό που είσαι. Σίγουρα δε γράφεις επειδή κάνεις δημιουργική γραφή, δε γράφεις τα καλύτερα βιβλία επειδή κάνεις δημιουργική γραφή. Ή επειδή έχεις ένα δάσκαλο. Είναι ένα θέμα που παλεύεις με τον εαυτό σου, με τις δυσκολίες σου. Μπορεί να σας κάνω ένα μάθημα δημιουργικής γραφής και ο καθένας από εσάς να καταλάβει διαφορετικά πράγματα. Δεν είναι και τόσο απλό, δηλαδή να διδαχτείς από κάτι τέτοιο, από ένα μάθημα.

Λέτε: «Mέσα στον αφιλόξενο αυτό κόσμο, μ’ αρέσει να διαβάζω και να πλάθω ιστορίες με αρχή, μέση και τέλος. Nα παραμυθιάζομαι και να παραμυθιάζω.  Tίποτ’ άλλο». Γράφετε για τους άλλους ή για εσάς;  

  Για μένα γράφω. Βέβαια, δεν γράφω για να τα βλέπω μόνο εγώ. Σκέφτομαι και τους άλλους. Αλλά η αρχική ευχαρίστηση είναι για μένα. Και νιώθω και πολύ τυχερός. Σε μια τέτοια χώρα που δεν πολυδιαβάζει, που δεν έχει βιβλιοθήκες, έχω καταφέρει να γράψω πολλά βιβλία που επιθυμούσα να γράψω και διαβάστηκαν. Έχουν τυπωθεί γύρω στις 300.000 αντίτυπα των βιβλίων μου. Νιώθω πολύ ευγνώμων. Και όχι μόνο αυτό. Συναντώ ανθρώπους και μου λένε: «Έχω διαβάσει τόσα βιβλία σας!» Και εγώ λέω : «Δόξα τω Θεώ». Θα μπορούσε αυτό το άτομο, μετά την ανάγνωση του δεύτερου βιβλίου, να πει «Στοπ…μέχρι εδώ. Έχει και άλλους συγγραφείς». Οπότε και αυτό το σκέφτομαι, αλλά σίγουρα γράφεις για σένα. Εξάλλου δεν ξέρεις τι θέλουν να διαβάσουν οι άλλοι. Αν ξέραμε, θα γράφαμε όλοι επιτυχημένα. Ποιος θα ήθελε να γράφει αποτυχημένα; Εννοώ σε επίπεδο κυκλοφορίας. Γιατί υπάρχουν και βιβλία που μακροπρόθεσμα θα φανούν καλύτερα από άλλα.

  Ας πούμε για τον Παπαδιαμάντη, που τον ξέρουν οι πάντες. Ωστόσο λίγοι γνωρίζουν ότι δεν είχε εκδώσει ποτέ βιβλίο όσο ζούσε. Στα χρόνια του  θεωρούσαν ότι ήταν εντελώς για πέταμα. Όμως ο Παπαδιαμάντης έμεινε. Και γι’  αυτό τα βιβλία του Παπαδιαμάντη που εκδόθηκαν μεταγενέστερα – δε μιλώ για τα μεγάλα του μυθιστορήματα- αλλά για τα διηγήματα, αποτελούν προϊόντα του εκάστοτε εκδότη ή επιμελητή που φτιάχνει την κάθε συλλογή. Ο Παπαδιαμάντης δεν είχε πει θα βγάλω αυτό το βιβλίο με αυτά τα διηγήματα. Πολλές φορές εκδίδονται Λαμπριάτικα ή Χριστουγεννιάτικα διηγήματα, επειδή ο ίδιος ο Παπαδιαμάντης, όταν ζούσε, έγραφε στις εφημερίδες. Όταν έπαιρναν άδεια οι δημοσιογράφοι της εφημερίδας για Χριστούγεννα ή Πάσχα, φώναζαν τον Παπαδιαμάντη που ήταν διαθέσιμος και του έλεγαν «Γράψε κάτι», για να γεμίσουν τις σελίδες τους. Και έτσι έχει γράψει πάρα πολλά Λαμπριάτικα ή Χριστουγεννιάτικα διηγήματα. Ο Παπαδιαμάντης, όμως, δεν τα είχε γράψει για να εκδοθούν σε βιβλίο. 

Γράφετε παραμύθι/ αφήγηση ή παραμυθία;

  Απ’ όλα έχω γράψει. Είναι χαρακτηριστικό μου ότι γράφω ρεαλιστικά και αποτυπώνω αυτά που γίνονται γύρω μας. Έχω γράψει και ένα βιβλίο που λέγεται Μοιρολα3 και γράφεται Μοιρολα και μετά έχει το νούμερο 3 (Μοιρολα3). Μιμείται πολύ τα ξένα τραγούδια που γράφουν για παράδειγμα  “4you”. Σ’  αυτή την περίπτωση έχω διασκευάσει το Παραμύθι χωρίς όνομα της Πηνελόπης Δέλτα. Το έχω μεταφέρει στο μέλλον, λίγο σαν επιστημονική φαντασία που απεικονίζει την εποχή μας αλλά σε πιο έντονο βαθμό. Δηλαδή, είναι Χριστούγεννα και έχει καύσωνα, δεν λειτουργούν οι ηλεκτρικές συσκευές γιατί έχουν χαλάσει, έχουν καεί όλα τα δάση, έχουν ξεραθεί τα ποτάμια, οι υπολογιστές είναι χαλασμένοι… Το σκηνικό δηλαδή είναι σημερινό αλλά ταυτόχρονα είναι παραμύθι, είναι αλληγορικό και η χώρα λέγεται  «Μοιρολα3». Εκεί ζουν οι ήρωες. Το βασιλόπουλο στο βιβλίο της Πηνελόπης Δέλτα το έχω κάνει πριγκίπισσα. Θεωρώ ότι οι γυναίκες σήμερα είναι σε ανοδική πορεία.

Συνεχίζεται στο επόμενο άρθρο

Αυτοπορτρέτο, αυτοβιογραφία, selfie

Περιστέρι, 9/5/2023

Στο πλαίσιο της επίσκεψής μας στο Ίδρυμα Λασκαρίδη, στις 23/2/2023, οι μαθητές που συμμετείχαν στην επίσκεψη – ομάδα Φιλαναγνωσίας και μαθητές του Γ3 – προχώρησαν στη ρηματική αποτύπωση του αυτοπορτρέτου τους με αφορμή το αυτοπορτρέτο της Frida Kahlo. Η πρωτοτυπία της σκέψης και της φαντασίας και η δημιουργικότητα της γραφής αποτυπώνονται στα κείμενα – αυτοπορτρέτα των παιδιών. Με την ολοκλήρωση και αυτής της σχολικής χρονιάς κρίναμε απαραίτητο να αναρτήσουμε τα κείμενα ανώνυμα, καθώς δεν έχει σημασία η απόδοση των εικόνων σε πρόσωπα όσο οι ίδιες οι εικόνες και η διανοητική και συναισθηματική ευαισθησία που αυτές αποπνέουν.

………………………………………………….

Στο παρασκήνιο  θα υπάρχουν αφηρημένες μαύρες και γκρι σκιές. Θα φορούσα ένα άσπρο καλοκαιρινό φόρεμα. Γύρω από τα μαλλιά  και τον λαιμό μου θα υπήρχε ένα πλέγμα από κόκκινα τριαντάφυλλα με αγκάθια. Το πρόσωπό μου θα είχε μία ήρεμη έκφραση…..

………………………………………………….

Με φαντάζομαι ανέκφραστο, σε ένα πολύ σκοτεινό σκηνικό, φορώντας μία απλή άσπρη μπλούζα, χωρίς κάποιο ιδιαίτερο χαρακτηριστικό. Πάνω από το κεφάλι μου λάμπει σε μία μεγάλη απόσταση ένα πολύ θερμό φως που γίνεται όλο και πιο έντονο με την απόσταση. Βρίσκομαι σε έναν άδειο δρόμο και το μόνο πράγμα που διακρίνεται στο βαθύ σκοτάδι, είναι λευκές μπλούζες σαν τη δική μου απλωμένες στον δρόμο και το πεζοδρόμιο….

………………………………………………….

Θα έβαζα τον εαυτό μου να χαμογελάει, γιατί σε αυτή την ηλικία δεν έχω και πολλά προβλήματα, οπότε αυτό θα έδειχνε πως είμαι ξέγνοιαστος. Το background  θα είχε χρώμα μαύρο, γιατί μου αρέσει προσωπικά σαν χρώμα. Και μπορεί να με έβαζα να φοράω ρούχα που μου αρέσουν…

………………………………………………….

Εγώ και πολλές γάτες στο  background   (και πάνω μου) και αστέρια πίσω…..

………………………………………………….

Κλειστό μέρος με κόσμο, ένα μέρος που μοιάζει οικείο, απέχει από τον μινιμαλισμό. Γύρω γύρω υπάρχουν τυχαία, μικρά πράγματα, που πρέπει να κάτσεις πολλή ώρα για να τα παρατηρήσεις όλα. Το κεντρικό πρόσωπο, που στην προκειμένη περίπτωση είμαι εγώ, κοιτάζει τον τέταρτο τοίχο, κοιτώντας τον θεατή.

………………………………………………….

Παρατηρώντας το πορτραίτο της Frida Kahlo  οραματίστηκα και εγώ το πορτραίτο που θα έφτιαχνα η ίδια για τον εαυτό μου. Το φόντο πίσω θα απεικονίζει μία θάλασσα καθαρή, ήρεμη και απομονωμένη. Πίσω θα αχνοφαίνεται ο ήλιος και σαν σύνολο θα αποπνέει κάτι γαλήνιο και ήρεμο. Εγώ θα βρίσκομαι στη μέση του πίνακα με τα μαλλιά μου κάτω, ελεύθερα και θα φοράω ένα μαύρο μπλουζάκι με βαθύ κόψιμο στο κέντρο. Θα είμαι ελαφρά βαμμένη και στο λαιμό μου θα φοράω το κολιέ που έχω χάσει (δυστυχώς ). Από πίσω μου δεν θα ήθελα να υπάρχει κάτι άλλο. Θέλω να είναι μία ήρεμη εικόνα. Ίσως να έφτιαχνα και ένα φίδι περιτριγυρισμένο γύρω μου. Είναι ένα ζώο που μου αρέσει , οπότε θα μπορούσα να το συμπεριλάβω.

………………………………………………….

Τοπίο: πολλοί άνθρωποι , λουλούδια, γαρύφαλλα, μαργαρίτες, σημαίες, ηλιοβασίλεμα. Γύρω μου υπάρχουν οι φίλοι μου που γελούν, άλλοι χορεύουν σε κύκλο και άλλοι τραγουδούν. (Όλα αυτά στο Πανεπιστήμιο). Εγώ θα έχω σγουρά μαλλιά  πιασμένα με ένα ηλιοτρόπιο. Στο λαιμό μου το κλασικό κολιέ με το αστεράκι, κόκκινο σκούρο κραγιόν και θα χαμογελάω. Στα αυτιά μου θα φοράω μακριά σκουλαρίκια.

………………………………………………….

Θα καθόμουν σε μια καρέκλα και θα φορούσα ρούχα βικτωριανής εποχής και θα κρατούσα μία λευκή μαλλιαρή γάτα!!

………………………………………………….

Στο πίσω μέρος κυρίαρχος η Φύση

και μπροστά καχύποπτος Εγώ,

τα ρούχα μου μάλλον casual και αλυσίδα στον λαιμό.

Δίπλα μου στέκει αγέρωχος ο σκύλος μου,

φίλος πιστός πάντα καλός,

χαλάρωσε μου λέει λίγο,

μα του αποκρίνομαι: «Άσε να ξέρω εγώ».

Παύλος Σιδηρόπουλος

Το πορτραίτο το δικό μου δεν θα είχε κάποια σχέση με της Frida που μόλις παρακολουθήσαμε. Φαντάζομαι τον εαυτό μου να στέκεται όρθιος με ένα ύφος σοβαρό. Να φαίνονται όλες οι λεπτομέρειες του προσώπου μου, καθώς στη συνέχεια θα με παρατηρώ με μεγάλη προσήλωση. Το βλέμμα θα είναι κανονικό, ελαφρά χαρούμενο, γιατί καθώς θα το κοιτώ θα αισθάνομαι μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση για τον εαυτό μου. Θα είμαι χωρίς μακιγιάζ , ώστε να μπορέσω να με αποδεχτώ όπως είμαι. Θα φοράω ένα απλό κολιέ και από ρούχα θα φοράω μια κοντή  μαύρη μπλούζα. Στο background  έχω σκεφτεί τον παλιό μου μικρό εαυτό, υπερήφανο για αυτό που κατάφερε να κάνει, διότι αν μου δινόταν η ευκαιρία να φτιάξω ένα πορτραίτο δείχνοντας τον εαυτό μου, θα αρνιόμουν, γιατί θα φοβόμουν την αντίδραση του κόσμου, όταν θα το έβλεπαν.  Γι’  αυτό λοιπόν επιλέγω το παλιό κοριτσάκι να κοιτάζει εμένα στο σήμερα  χαρούμενο. Πέρα από αυτό, το υπόλοιπο φόντο θα είναι ένα άσπρο χρώμα.

………………………………………………….

Αν είναι να είχα ένα δικό μου πορτραίτο θα ήμουν στη μέση. Ακριβώς στη μέση. Το πρόσωπό μου θα φαινόταν ξεκάθαρα και τα μαλλιά μου θα ήταν πίσω. Το πρόσωπό μου θα ήταν ανέκφραστο, χωρίς χαρά ή θυμό. Άψυχο,  εκτός από τα μάτια μου που θα είχαν μια λάμψη – ελπίδα. Στο λαιμό μου θα υπήρχε ένα αιματοβαμμένο χέρι να με πνίγει. Πίσω μου θα ήταν σκοτάδι. Και μέσα σε αυτό το σκοτάδι θα ήταν κάποιος που το πρόσωπό του δε θα φαινόταν καλά. Θα φαινόταν μόνο το μισό του πρόσωπο…. Με ένα δολοφονικό βλέμμα και ένα διαβολικό χαμόγελο. Πίσω από αυτό τον άνθρωπο θα κυριαρχούσε το απόλυτο σκοτάδι…

………………………………………………….

Ένα παράθυρο ανοιχτό.  Κοιτάζω μπροστά. Πρόσωπο, μνήμες, προοπτικές, ορίζοντας όλα μπροστά μου. Ο εκάστοτε παρατηρητής του πορτρέτου πίσω μου και από αυτόν η άλλη μαρτυρία της ύπαρξής μου. Τα υπόλοιπα είναι όσα εγώ είδα, όσα εγώ έζησα εκεί μπροστά μου. Αεράκι δροσίζει το πρόσωπό μου, κάνει τα μαλλιά μου να κυματίζουν, αποκαλύπτει στοιχεία της μορφής μου.

………………………………………………….

Με αφορμή την αυτοπροσωπογραφία της Frida Kahlo , το πορτραίτο μου θα απεικόνιζε στο πρώτο επίπεδο εμένα, με ρούχα χρώματος σκούρου και ανοιχτού καφέ, θα φορούσα ένα κολιέ με φεγγάρι, μικρά σκουλαρίκια και ελαφρό μέικ απ. Στο δεύτερο επίπεδο, πίσω από εμένα θα απεικονιζόταν ένα νυχτερινό τοπίο με μοναδικό φως, αυτό των αστεριών, μια θάλασσα στον ορίζοντα και ένα καράβι να φεύγει σε άγνωστο προορισμό.

………………………………………………….

Θα έκανα το ακριβώς αντίθετο από τη Frida Kahlo, αν ζωγράφιζα το πορτραίτο μου, δηλαδή θα έβαζα για background  σκοτεινά χρώματα, για να συμβολίσω τη σκοτεινή περίοδο που πέρασα και θα με έκανα με φωτεινά χρώματα και χρωματιστά ρούχα και κοσμήματα, για να συμβολίσω την αλλαγή της ψυχολογίας και της ζωής μου μετά από την «χάλια» περίοδο.

………………………………………………….

Με αφορμή το πορτραίτο της Frida Kahlo  θα έφτιαχνα και εγώ ένα αντίστοιχο που να με περιγράφει στο μέλλον. Στον πίνακα, θα βρισκόμουν στο κέντρο μέσα σε ένα αεροπλάνο που θα γυρνούσε όλον τον κόσμο, θα ήμουν ευτυχισμένος και χαμογελαστός. Δίπλα μου θα είχα τα παιδιά μου και την γυναίκα μου που θα είναι και αυτοί ευδιάθετοι, γεμάτοι ενέργεια. Από πίσω θα υπήρχε ένα παράθυρο, η ημέρα θα ήταν ηλιόλουστη και η εποχή καλοκαίρι.

………………………………………………….

Ντισκόμπαλα στο background με το φως να αντικατοπτρίζεται προς όλες τις κατευθύνσεις σε  όλα τα χρώματα του ουράνιου τόξου. Στη μέση του πορτραίτου θα βρίσκομαι εγώ που θα κοιτάζω το φως με θαυμασμό (υποθέτω, λοιπόν, πως είμαι γυρισμένος στο πλάι,  side profile  ή κάτι τέτοιο).  Στο  background επίσης φαίνονται μορφές ανθρώπων ( λογικά  drag queens ).

………………………………………………….

Το φόντο:  μια θάλασσα, την ώρα που ο ήλιος δύει.

Κίνηση:    η κίνηση της εικόνας θα είναι απαλή, ανεπαίσθητη σχεδόν, ένα ελαφρύ αεράκι δίνει ζωή στο τοπίο.

Εγώ:    θα κάθομαι αγέρωχος και σκεπτικός….κατά μήκος του ορίζοντα….σαν κάτι να με ταλανίζει.

Ρούχα:    χωρίς παπούτσια, για να τονίσω την αίσθησή μου με τη Γη, μόνο με ένα παντελόνι και ένα πουκάμισο λευκό, που θα δείχνει την ελπίδα για το μέλλον.

Στη μιαν άκρη της ακτής, μια αμυγδαλιά ξερή να δηλώνει τα χρόνια που χάθηκαν, στην άλλη μεριά, μιαν άλλη που μόλις πέταξε βλαστό, να δείχνει προς το μέλλον.

………………………………………………….

Το φόντο του πορτραίτου μου θα ήταν κόκκινο. Στο κέντρο  θα ήμουν εγώ, χωρίς κάποια έκφραση. Τα μαλλιά μου θα ήταν πιασμένα ψηλά, δεμένα με μια μαύρη κορδέλα. Θα φορούσα μια άσπρη μπλούζα και στον λαιμό μου ένα χρυσό κολιέ, το οποίο στο κέντρο του θα είχε δύο φτερά αγγέλου.

………………………………………………….

Εγώ με σαλιγκάρια και λουλούδια από τον Μπομπ Σφουγγαράκη. Επίσης φοράω φωτοστέφανο και το φεγγάρι είναι καράβι.

Γρετσίστα Ελπίδα 

Το απόσπασμα που αναφέρεται στις πανελλήνιες εξετάσεις μού έκανε εντύπωση, γιατί, παρόλο που εκτυλίσσεται πολλά χρόνια πριν, συνεχίζει να είναι κάτι που μας απασχολεί έντονα ακόμα και σήμερα. Πιο συγκεκριμένα, το άγχος για τις πανελλήνιες και η αγωνία που επικρατεί την ώρα της ανακοίνωσης των αποτελεσμάτων που περιγράφεται στο απόσπασμα είναι παρόμοια με αυτό που έχω βιώσει κοντά σε οικεία πρόσωπα που περίμεναν τα αποτελέσματα των εξετάσεων αυτών. Επιπλέον και ως μαθήτρια που δεν έχει δώσει ακόμα πανελλήνιες μπορώ να ταυτιστώ με τους ήρωες, αφού η αγωνία αυτή υπάρχει έντονη σε όλο το λύκειο και, βέβαια, φαντάζομαι ότι κορυφώνεται τη μέρα των αποτελεσμάτων, όπως τονίζεται και στο κείμενο.

Σολομωνίδου Ουρανία

Το απόσπασμα που αναφέρεται στις σχέσεις ενός εκ των ηρώων της ιστορίας με τους γονείς του μού κέντρισε έντονα το ενδιαφέρον, μιας και αποτυπώνεται έντονα η ένταση και η πίεση που βιώνουμε τα παιδιά αυτής της ηλικίας από τους γονείς. Ειδικότερα, το άγχος για καλούς βαθμούς και την επίτευξη των μελλοντικών στόχων, είναι κάτι που ανησυχεί τα παιδιά και τους γονείς, οι οποίοι θέλουν ένα καλό μέλλον για τα παιδιά τους. Οι καυγάδες και οι εντάσεις είναι έντονο χαρακτηριστικό της ηλικίας αυτής. Πολλές φορές ακόμα οι γονείς έχουν υψηλές προσδοκίες για τα παιδιά τους, λόγω των ανεκπλήρωτων επιθυμιών που είχαν νεότεροι, προκαλώντας έτσι μεγαλύτερο άγχος και πίεση σε αυτά. Οι στερεοτυπικές βλέψεις τους, που θέλουν τα παιδιά να εισαχθούν σε ένα καλό πανεπιστήμιο ή μια καλή σχολή, στερούν αρκετά συχνά την ελευθερία των παιδιών και βάζουν εμπόδιο στα όνειρά τους.

 Ξυθάλη Νάντια

Καθ’ όλη την έκταση του κειμένου είναι αισθητή η παρουσία του ραδιοφωνικού σταθμού. Μπορεί να μην εξυπηρετεί κάποιο σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη της πλοκής, αλλά μου ήταν ιδιαίτερα αγαπητός. Παραδόξως, αυτό το συνειδητοποίησα μόνο όταν διάβασα τη φράση «Ήταν η τελευταία εκπομπή του Δημήτρη του ’94». Ό,τι και να συνέβαινε στους χαρακτήρες ο σταθμός ήταν πάντα εκεί, και η λήξη του έκανε τα πάντα να γίνουν ξαφνικά αληθινά. Ένιωσα απερίγραπτη ανακούφιση όταν διάβασα ότι τελικά θα συνεχιστεί από τον Άρη. Απ’ ό,τι φαίνεται ούτε εγώ ούτε οι χαρακτήρες δεν μπορέσαμε να αποδεχτούμε το τέλος του ραδιοφωνικού σταθμού.

Η ομάδα Φιλαναγνωσίας του 14^ου Λυκείου Περιστερίου είχε τη χαρά να υποδεχθεί στην αίθουσα εκδηλώσεων του σχολείου μας τον συγγραφέα Βαγγέλη Ραπτόπουλο στις 28/3/2023. Ο ίδιος με ιδιαίτερη ευγένεια αποδέχθηκε την πρόσκλησή μας και με φυσικότητα και αμεσότητα διαχειρίστηκε την επικοινωνία του με τους μαθητές μας.

Στο πλαίσιο της εκδήλωσης έγινε παρουσίαση του συνολικού του έργου από τις υπεύθυνες του προγράμματος – Μάρη Δήμητρα και Γαζή Αγγελική – αλλά και ειδική αναφορά στο βιβλίο του Διόδια, το οποίο είχε αποτελέσει αντικείμενο μελέτης της ομάδας. Διαβάστηκαν από μαθητές της ομάδας μικρά αποσπάσματα του βιβλίου,  προκειμένου το κοινό της εκδήλωσης – μαθητές του σχολείου, οι οποίοι είχαν εκφράσει σχετικό ενδιαφέρον παρακολούθησης– να γνωριστεί με τον τρόπο γραφής του, ενώ η ανάγνωση συμπληρώθηκε με τη διατύπωση της προσωπικής ανταπόκρισης των μαθητών στα σχετικά αποσπάσματα. Ακολούθησε σειρά ερωτήσεων προς τον συγγραφέα, τις οποίες έθεσαν τα μέλη της ομάδας και στις οποίες ο ίδιος με άνεση και αμεσότητα τοποθετήθηκε. Ερωτήματα έθεσαν στη συνέχεια και οι μαθητές που παρακολουθούσαν ως κοινό την εκδήλωση.

Ήταν μια πλούσια σε ερεθίσματα συνθήκη, η οποία μπορεί άμεσα αλλά και σε εύρος χρόνου να κινητοποιήσει σκέψεις, αντιδράσεις και προβληματισμούς.

Κείμενο παρουσίασης του συγγραφέα Βαγγέλη Ραπτόπουλου

Παρουσίαση, 28/3/2023 

Ο Βαγγέλης Ραπτόπουλος ως συγγραφέας εμφανίζεται στα ελληνικά γράμματα για πρώτη φορά το 1979 με το πεζογράφημά του «Κομματάκια», ενώ το 1982 ακολουθούν τα «Διόδια». Συνιστά βασικό εκπρόσωπο της πεζογραφικής γενιάς του ’80. Βεβαίως, αξίζει να επισημανθεί ότι ο όρος γενιά – ο οποίος σε γενικές γραμμές συνίσταται στην κοινή ηλικία, στην παράλληλη χρονικά εμφάνιση και συγγραφική παραγωγή και στις ανάλογες κοινωνικές αναφορές των δημιουργών –  προϋποθέτει μια λογική γραμμικής χρονολογικής γενεαλογίας και την ύπαρξη ξεκάθαρων ρευμάτων, τα οποία από τη δεκαετία του ’80 και μετά, και ειδικά ως προς την ποίηση, τίθενται υπό αμφισβήτηση.

Η μυθοπλασία, με έργα όπως «Διόδια», «Τζιτζίκια», «Ο εργένης», «Λούλα», «Η απίστευτη ιστορία της πάπισσας Ιωάννας», «Η επινόηση της πραγματικότητας», «Η αυτοκρατορική μνήμη του αίματος», «Η πιο κρυφή πληγή» και τελευταίο «Η ανέγγιχτη» βρίσκεται στο επίκεντρο της συγγραφικής του παραγωγής. Ωστόσο έχει προχωρήσει και στη συγγραφή βιβλίων που κινούνται  μεταξύ χρονικού, αυτοβιογραφίας και δοκιμίου – ενδεικτικά «Η δική μου Αμερική», «Λίγη ιστορία της νεοελληνικής λογοτεχνίας», «Η υψηλή τέχνη της αποτυχίας», «Ό,τι καλύτερο μου έχει συμβεί»- ενώ έχει ασχοληθεί και με τη μετάφραση αποσπασμάτων από αρχαίους Έλληνες συγγραφείς (Ηρόδοτος, Ηράκλειτος, Λουκιανός).

Αντλώντας το υλικό του από τη σύγχρονη, κατά κύριο λόγο, ελληνική πραγματικότητα μεταπλάθει τα δεδομένα της σε ρεαλιστικό μυθοπλαστικό υλικό, με ισχυρά κοινωνικά ερείσματα και ανάλογη πολιτική και ψυχολογική πλαισίωση της δράσης και των χαρακτήρων του. Στο έργο του σκιαγραφείται ολόκληρη η κοινωνία μέσα στην εξέλιξή της στον χρόνο. Θέματά του συνιστούν: η ενηλικίωση, η φιλία, ο ατομικισμός αλλά και το συλλογικό γίγνεσθαι, ο νεοπλουτισμός, η παράδοση στην εξουσία του χρήματος, η οικονομική κρίση, οι υπαρξιακές ανησυχίες, τα αξιακά συστήματα και η κρίση τους, οι οικολογικές ανησυχίες, η λαγνεία, τα απωθημένα, οι νευρώσεις, οι αυταπάτες και το ψυχικό κενό μιας ολόκληρης εποχής. Δεν στέκεται στις παρυφές των θεμάτων του. Αντίθετα τολμά – με όρους βαθιάς ψυχογράφησης – να αγγίξει περιοχές δύσκολες, σκοτεινές, ακραίες. Με την ίδια τόλμη προσεγγίζει και τη σκοτεινή, αθέατη πλευρά των ανθρώπων, όπως αυτή αναπτύσσεται στον ιδιωτικό τους κυρίως βίο.

Ο τόπος της δράσης ποικίλει: οι δυτικές συνοικίες, το Περιστέρι συνδεδεμένο ισχυρά με τον μηχανισμό της μνήμης και της νοσταλγίας που πηγάζει από μια βιωμένη πραγματικότητα, η σύγχρονη Αθήνα, το κέντρο της, τα Εξάρχεια, ο ηλεκτρικός που διατρέχει την πόλη, τα βόρεια προάστια, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις ο τόπος μετατοπίζεται σε μια δυστοπία που μετεωρίζεται ανάμεσα στο υπαρκτό και την αλληγορία. Αξίζει να σημειωθεί ότι αυτή η εφιαλτική δυστοπία δέχεται συγγραφικές «επιθέσεις» ειρωνείας και διακωμώδησης και διανοίγονται σε αυτήν χαραμάδες αισιοδοξίας. Ως προς τον χρόνο, ακολουθώντας τα χνάρια του τόπου, ο συγγραφέας αποτυπώνει το σήμερα, επιχειρώντας μια καταγραφή του υπαρκτού και διανοίγοντας δυνατότητες πανοραμικής θέασής του. Καταφέρνει να αποδώσει το κλίμα κάθε εποχής – δεκαετία ’80, ’90, 2000 – με την οποία ασχολείται αλλά και να πετύχει την εναρμόνιση παρόντος παρελθόντος, όπου αυτό χρειάζεται.

Η αφηγηματική και περιγραφική δεινότητα, η ειρωνεία για αυτά που τον ενοχλούν, τον κάνουν να ασφυκτιά ή τον εκπλήσσουν και η κινηματογραφική δράση είναι γνωρίσματα του έργου του. Εξόχως ενδιαφέροντα είναι και τα τεκμήρια της λογοτεχνικής διακειμενικότητας που μπορούν να ανιχνευθούν σε κάθε του βιβλίο και τα οποία κυμαίνονται ενδεικτικά από την αμερικάνικη λογοτεχνία, τον Στίβεν Κινγκ και τον Νόρμαν Μέιλερ μέχρι τον Μπόρχες και τον Κάφκα, από την Πηνελόπη Δέλτα και τον Ροΐδη ως τον Καζαντζάκη κ.ο.κ.

Ωστόσο ο Βαγγέλης Ραπτόπουλος δεν φέρει μόνο την ιδιότητα του συγγραφέα. Έχει εργαστεί ως ραδιοφωνικός παραγωγός αλλά και παρουσιαστής ραδιοφωνικής εκπομπής στο Πρώτο, Δεύτερο, Τρίτο Πρόγραμμα της ΕΡΑ, στον Εν Λευκώ, στο Κανάλι 1, στο 105,5 Στο Κόκκινο. Έχει ασχοληθεί με τη διδασκαλία δημιουργικής γραφής στο ΕΚΕΒΙ αλλά και σε μεταπτυχιακό πρόγραμμα του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου. Έχει λειτουργήσει ως σύμβουλος ελληνικής και ξένης λογοτεχνίας σε εκδοτικούς οίκους (Κέδρος, Λιβάνης), ως τακτικός συνεργάτης εφημερίδων και περιοδικών και αλλά και ως Επιφυλλιδογράφος. Έχει ασχοληθεί και με τη σεναριακή απόδοση τόσο δικού του έργου – τα «Διόδια» – για τηλεοπτική σειρά όσο και ομοτέχνων του, όπως η «Φανέλα με το νούμερο 9» του Μένη Κουμανταρέα, για τη μεταφορά του στον κινηματογράφο.

Στο επίκεντρο του δικού μας ενδιαφέροντος βρέθηκαν τα «Διόδια», δηλαδή το δεύτερο μέρος της τριλογίας «Η γενιά μου». Τα «Διόδια» πρωτοδημοσιεύτηκαν το 1982, με τον συγγραφέα να βρίσκεται περίπου στην ίδια ηλικία με τους ήρωές του κατά την περίοδο της συγγραφής. Η ιστορία τοποθετείται στα τέλη της δεκαετίας του ‘70 με αρχές της δεκαετίας του ’80 και ήρωές της είναι μια παρέα εφήβων που προετοιμάζονται για τις εισαγωγικές εξετάσεις στο πανεπιστήμιο και ζουν το τέλος της εφηβείας τους. Η κριτική υποδέχθηκε εγκωμιαστικά το βιβλίο, ενώ το 1988 με σενάριο Β. Ραπτόπουλου και σκηνοθεσία Κ. Μαζάνη επιχειρήθηκε η τηλεοπτική του μεταφορά, σε τέσσερα επεισόδια για την κρατική τηλεόραση, με τα πλάνα να γυρίζονται σε φυσικούς χώρους, στο Περιστέρι, και με ερασιτέχνες ηθοποιούς.

Στα «Διόδια» αποτυπώνεται η καθημερινότητα τεσσάρων εφήβων εκείνης της εποχής, με όρους ρεαλισμού, αν ιδωθούν παροντικά, αλλά και ισχυρής νοσταλγίας υπό το πρίσμα του χρόνου που έχει πλέον μεσολαβήσει. Όλα είναι εκεί: το σχολείο και το φροντιστήριο, η πίεση των γονιών, οι ερωτικές ανησυχίες και οι απογοητεύσεις, οι ζήλιες και οι εντάσεις, η φιλία, οι ατελείωτες συζητήσεις, ο φόβος της αποτυχίας, οι αγωνίες και τα σχέδια για το μέλλον, ο θάνατος και η απώλεια αγαπημένων προσώπων, η αγάπη για τη μουσική και η λειτουργία ενός ερασιτεχνικού ραδιοφωνικού σταθμού, οι δυτικές συνοικίες, το Περιστέρι, η γειτονιά, οι εργατικές πολυκατοικίες, οι στάσεις των λεωφορείων, τα μπιλιαρδάδικα, η ντίσκο και οι εκδρομή με το βανάκι ως φυγή από το αστικό τοπίο αλλά και από την ίδια την καθημερινότητα χωρίς σαφή προορισμό.

Όλα αυτά αποδίδονται με απλότητα, φυσικότητα και ευθύτητα. Ο Β. Ραπτόπουλος δεν επενδύει εν προκειμένω στη σπανιότητα, την ιδιαιτερότητα, σε κάτι το υπαινικτικό και αινιγματικό. Καταπιάνεται με το υπαρκτό, το καθημερινό, με τις καταστάσεις που βίωναν οι έφηβοι εκείνης της εποχής και με κινηματογραφική πλοκή, φυσικούς διαλόγους και ανάλογους τόπους ανάπτυξης της δράσης καταφέρνει να αποδώσει μια εποχή. Οι χαρακτήρες των ηρώων του είναι διακριτοί, αναγνωρίσιμοι και καθόλου μονοδιάστατοι, καθώς μπορούν για παράδειγμα να μετεωρίζονται ανάμεσα στην τρυφερότητα και τη σκληρότητα. Τελικά, όπως πολύ εύστοχα παρατήρησε ο Σπύρος Τσακνιάς αναφερόμενος στο βιβλίο του Β. Ραπτόπουλου «Διόδια», «Παραφράζοντας τον Χάινριχ Μπελ, θα μπορούσε κανείς να μιλήσει για “ομαδικό πορτρέτο με μια γενιά”».

Προβολή παρουσίασης Ραπτόπουλος Β.

Αυτοπορτρέτο, αυτοβιογραφία, selfie:

Media, Λογοτεχνία και Τέχνη 

Το πρόγραμμα Φιλαναγνωσίας μαζί με μαθητές του Γ3 βρέθηκε στις 23 Φεβρουαρίου 2023 στο Ίδρυμα Λασκαρίδη, στον Πειραιά, προκειμένου να παρακολουθήσουν το εκπαιδευτικό πρόγραμμα Αυτοπορτρέτο, Αυτοβιογραφία, Selfie: Media, Λογοτεχνία και Τέχνη.

Η εισηγήτρια του προγράμματος κα Μελίνα Σιδηροπούλου, δημοσιογράφος- συγγραφέας, είχε ετοιμάσει μια αξιόλογη δράση προσανατολισμένη στους εξής στόχους:

• να γνωρίσουν τα παιδιά δημιουργούς που έχουν εντάξει την αυτοπροσωπογραφία και την αυτοβιογραφία στο έργο του/ της
• να γνωρίσουν διαφορετικές προσεγγίσεις του αυτοπορτρέτου
• να κατανοήσουν τι σημαίνει εσωτερικός διάλογος, αυτογνωσία και δημιουργική έκθεση της εικόνας και του εαυτού μας.

Το πρόγραμμα εξελίχθηκε ως εξής:

• Προβολή εικόνων από έργα εικαστικών
• Παραδείγματα λογαριασμών στα social media που κατορθώνουν να είναι δημιουργικά και παραδείγματα που κάνουν το εντελώς αντίθετο
• Δημιουργική άσκηση κατά τη διάρκεια της συνάντησης.

Κοινή είναι η εκτίμηση ότι ήταν μία αποδοτική συνάντηση, αποκαλυπτική των ενδιαφερόντων, της ευαισθησίας, της ενσυναίσθησης, της φαντασίας και της εν γένει δημιουργικότητας όλων των μαθητών που συμμετείχαν σε αυτή.

]]> https://schoolpress.sch.gr/logografis2/archives/106/feed 0 https://schoolpress.sch.gr/logografis2/archives/74 https://schoolpress.sch.gr/logografis2/archives/74#comments Thu, 02 Feb 2023 10:17:58 +0000 ΜΑΡΗ http://schoolpress.sch.gr/logografis2/?p=74 [...]]]> Ο κύκλος των χαμένων ποιητών

Κριτική της παράστασης από την Ανδριάνα Μαυριανού

Μέσα από τον Κύκλο των χαμένων ποιητών γνώρισα τον αντισυμβατικό καθηγητή που θα ήθελα να έχω. Σε ένα συντηρητικό ιδιωτικό σχολείο, όπου οι μαθητές έχουν μεγαλώσει με τέτοιο τρόπο ώστε να υπακούν σε αυστηρές αρχές όπως: τιμή, πειθαρχία, παράδοση, ο Κίτινγκ με όπλο του την ποίηση θα διδάξει σταδιακά στους εφήβους να αγνοούν προκαταλήψεις, συνήθειες, στερεότυπα που τους έχουν επιβάλει οι γονείς και η κοινωνία. Κι έτσι, με έναν απλό αλλά ουσιαστικό τρόπο, καταφέρνει να εμπνεύσει καθένα από τα παιδιά, ώστε να δουν από τη δική τους οπτική γωνία τα πράγματα, κάνοντας την προσωπική τους επανάσταση, ακολουθώντας τα θέλω τους ενάντια στο κατεστημένο.

Η ποίηση δεν είναι μόνο στα βιβλία αλλά και στη ζωή. Η ζωή των παιδιών θα αλλάξει για πάντα^. οι καταπιεσμένες επιθυμίες ελευθερώνονται. Προτρέπει τα παιδιά να ονειρευτούν, να γράψουν ποίηση, να ζήσουν χωρίς κανόνες και τελικά να αδράξουν τη μέρα. Έτσι γίνονται σοφοί και όχι ανόητοι, κάτι που αποδεικνύουν στο τέλος της παράστασης (αλλά και της ομότιτλης ταινίας). Είναι σημαντικό να υπάρχουν καθηγητές που δεν διδάσκουν μόνο γνώση, αλλά και στάση ζωής, κάνοντας τους μαθητές τους να απελευθερωθούν, να γνωρίσουν τον εαυτό τους και ως έφηβοι να κάνουν τη δική τους επανάσταση.

">O Captain, my Captain!

Στις 17/12/2022 οι μαθητές της ομάδας φιλαναγνωσίας του 14ου Λυκείου Περιστερίου βρέθηκαν στο θέατρο Βρετάνια, προκειμένου να παρακολουθήσουν τη θεατρική παράσταση «Ο κύκλος των χαμένων ποιητών» του Τομ Σούλμαν με σκηνοθέτη τον Κωνσταντίνο Ασπιώτη και πρωταγωνιστή στο ρόλο του Τζον Κίτινγκ τον Άκη Σακελλαρίου. Ο ηθοποιός ανέλαβε να υποδυθεί τον αντικομφορμιστή καθηγητή φιλολογίας και υπέρμαχο της ελευθερίας, Τζον Κίτινγκ, ο οποίος έρχεται σε ευθεία αντιπαράθεση με τις αντιδραστικές παραδοχές της αυστηρής και παραδοσιακής Ακαδημίας αρρένων του Γουέλτον και αλλάζει τη ζωή των εσωτερικών μαθητών της.

                                                             Περιμένοντας την έναρξη της παράστασης

«Δε διαβάζουμε ή γράφουμε ποίηση για να για να δείξουμε εκκεντρικοί! Διαβάζουμε και γράφουμε ποίηση επειδή ανήκουμε στο ανθρώπινο γένος και το ανθρώπινο γένος ξεχειλίζει από πάθος! Η ιατρική, η νομική, η διοίκηση επιχειρήσεων – ναι, αυτά είναι σεβαστά επαγγέλματα, απαραίτητα για να συνεχίζεται η ζωή… Η ποίηση, όμως, ο ρομαντισμός, η ομορφιά, ο έρωτας! –αυτά είναι που μας κρατάνε στη ζωή!». Εδώ συμπυκνώνεται η ουσία του έργου που διαδραματίζεται τη δεκαετία του ‘60 στο συντηρητικό ιδιωτικό λύκειο Γουέλτον, όπου οι μαθητές μεγαλώνουν υπακούοντας στις αυστηρές, θεμελιώδεις αρχές του σχολείου: «Παράδοση! Τιμή! Πειθαρχία! Υπεροχή!». Ο Τζον Κίτινγκ, με βασικό εργαλείο του την ποίηση, θα μάθει σταδιακά στους μαθητές του πώς να αγνοούν τις προκαταλήψεις, τις συνήθειες και τις επιρροές τις οποίες επιβάλλουν το οικογενειακό περιβάλλον, οι παραδόσεις και η κοινωνία, πώς να έχουν τη δική τους οπτική στα πράγματα και πώς να επιτρέψουν στην πραγματική τους φύση να μιλήσει. Ο αντισυμβατικός αλλά ουσιαστικός τρόπος διδασκαλίας του, θα καταφέρει να εμπνεύσει τον καθένα από τους νεαρούς μαθητές οι οποίοι, κάνοντας την προσωπική τους επανάσταση, θα ακολουθήσουν την κλίση τους, ενάντια στο κατεστημένο.

Συντελεστές: Η μετάφραση είναι της Νικολέτας Κοτσαηλίδου, η πρωτότυπη μουσική σύνθεση της Μαρίζας Ρίζου, τα σκηνικά της Αρετής Μουστάκα, τα κοστούμια της Ηλένιας Δουλαδίρη, οι φωτισμοί της Ζωής Μολυβδά-Φαμέλη και η κίνηση της Φαίδρας Νταϊόγλου.