Όταν ο Αριστοτέλης επισκέφθηκε τη Λέσβο, καλεσμένος από τον μαθητή του, Θεόφραστο τον Ερέσιο, δεν είχε φανταστεί τον πλούτο τόσο στην πανίδα όσο και στην χλωρίδα του νησιού. Στη σύγχρονη εποχή δημοσιογράφοι του BBC το 2002 έκαναν ένα ντοκιμαντέρ για τη λιμνοθάλασσα του Αριστοτέλη, όπως χαρακτηριστικά αποκάλεσαν τον κόλπο της Καλλονής. Φυσικά δεν παρέλειψαν να αναφερθούν στον ήδη υπάρχοντα σημαντικό υγροβιότοπο της Καλλονής ή αλλιώς «Τηγάνι» όπως τον αποκαλούν οι ντόπιοι.

    Μία τάφρος, που δημιουργήθηκε εκατομμύρια χρόνια πριν, έμελλε στη σύγχρονη εποχή να αποτελέσει το σπίτι για πάνω από 280 είδη σπάνιων πουλιών. Στις αλυκές, όταν τελειώσει η συγκομιδή του ορυκτού, το έδαφος είναι πλούσιο σε οργανισμούς που αποτελούν τροφή για υδρόβια πουλιά.

     Δυστυχώς, αν και η φύση φρόντισε να δημιουργηθεί ένας «σταθμός» για τα πουλιά στο δύσκολο ταξίδι τους από Βορρά προς Νότο και το αντίστροφο, ο άνθρωπος δεν σεβάστηκε τους σπάνιους γείτονες του και το σπίτι αυτών. Έτσι πολύ κοντά στο μεγαλύτερο υγρότοπο της Λέσβου, δημιουργήθηκε μία βιομηχανική ζώνη. Ποιος βρήκε πρώτος ποιόν; Οι άνθρωποι τα πουλιά ή τα πουλιά τους ανθρώπους;

     Το οικοσύστημα έχει πληγεί το ίδιο και η βιοποικιλότητα της περιοχής. Αν και η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει χαρακτηρίσει την περιοχή ως προστατευόμενη NATURA 2000, πολλά μπορούν να γίνουν για την προστασία της, τόσο από την περιφέρεια Β. Αιγαίου όσο και από το κεντρικό Κράτος.

Θα μπορούσε να συνταχθεί μία μελέτη από επιστήμονες που:

Α) Θα αποτυπώσει χωρικά τις παρεμβάσεις που πρέπει να γίνουν.

Β) Θα υποδείξει ποια είναι τα αναγκαία διαχειριστικά μέτρα που πρέπει να ληφθούν.

Γ) Θα τοποθετήσουν σε κατάλληλα σημεία, χώρους παρατήρησης, αλλά και μελέτης των υπό παρατήρηση πτηνών.

     Μία μελέτη που θα πρέπει να χρηματοδοτηθεί από πόρους τόσο της Ελλάδας όσο και της ΕΕ. Βέβαια, αν και βρίσκει σύμφωνη την κοινωνία η όποια χρήση του υγροβιότοπου για τουριστικούς σκοπούς, γι’ αυτό τον τόσο ιδιαίτερο τόπο όχι μόνο της Λέσβου αλλά και της Ελλάδας, η συμμετοχή μας στην αποκατάσταση-προστασία του είναι δεδομένη για όλους τους Λέσβιους.

     Σέβομαι το σπίτι των πουλιών, γιατί είναι κοντά στο δικό μου σπίτι και, αν η καταστροφή, η αδιαφορία, η φωτιά είναι στον γείτονα μου, σύντομα θα έρθει και στο δικό μου.

Στέφανος Παλαμάρης   (μαθητής της Α’ Λυκείου)

    Η Λέσβος είναι ένα από τα μεγαλύτερα νησιά της Ελλάδας και διαθέτει πλούσια βιοποικιλότητα και φυσική ομορφιά. Καλύπτεται από μεγάλης έκτασης ελαιώνα και πευκοδάσος. Γι’ αυτό από περιβαλλοντική άποψη είναι πολύ σημαντική και πρέπει να είμαστε ιδιαίτερα προσεκτικοί. Ένα σημαντικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει συχνά το νησί μας είναι οι πυρκαγιές, που πολλές φορές είναι καταστροφικές για τους ανθρώπους και τη φύση.

    Πριν από 2 χρόνια, μια μεγάλης έκτασης πυρκαγιά στα Βατερά κατέστρεψε αρκετές χιλιάδες στρέμματα από ελαιόδεντρα και πεύκα. Το φαινόμενο αυτό τις περισσότερες φορές είναι αποτέλεσμα ανθρώπινων ενεργειών και προκαλείται από αμέλεια. Η έλλειψη αντιπυρικών ζωνών, η ανεξέλεγκτη ρίψη απορριμμάτων στα δάση, η απουσία ανθρώπων -που υπήρχαν παλιά- για την φροντίδα και τον έλεγχο των δασών, μάς αφήνουν ανυπεράσπιστους στην πύρινη λαίλαπα που, όταν ξεκινήσει, δεν σταματάει εύκολα.

    Για τον λόγο αυτό πρέπει να ληφθούν σοβαρά μέτρα για την προστασία και διατήρηση του νησιού μας: Σωστός σχεδιασμός, όπως ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού και σωστή εκπαίδευσή του, υλικοτεχνική υποδομή (οχήματα, δεξαμενές), άδειες υλοτόμησης σε στοχευόμενες περιοχές, διάνοιξη αντιπυρικών ζωνών και διατήρησή τους κάθε νέα περίοδο, καμπάνιες για την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση των πολιτών. Όλα αυτά προϋποθέτουν τη στήριξη του κεντρικού κράτους και της ΕΕ προς την περιφέρεια και τους δήμους.

     Η συλλογική δουλειά είναι απαραίτητη από μεγάλους και μικρούς για να παραμείνει η Λέσβος ένας θησαυρός για τις επόμενες γενιές, διατηρώντας τη φυσική της ομορφιά για τα χρόνια που έρχονται.

Καρακωνσταντή Νίκη  (μαθήτρια της Β’ Γυμνασίου)

     Η διαχείριση των απορριμμάτων αποτελεί ένα σημαντικό ζήτημα για την προστασία του περιβάλλοντος. Στην Ελλάδα η παραγωγή στερεών αποβλήτων (απορριμμάτων) αποτελεί αναπόφευκτο αποτέλεσμα της καθημερινής ζωής και της κατανάλωσης. Ο στόχος είναι να μειωθεί η ποσότητα των παραγομένων απορριμμάτων και να εξοικονομηθούν φυσικοί πόροι.

     Βραχυπρόθεσμα πρέπει να ληφθούν όλα τα αναγκαία μέτρα για την ορθολογική διαχείριση των απορριμμάτων. Αυτό περιλαμβάνει τη συλλογή, ανακύκλωση ή κομποστοποίηση αποβλήτων. Επίσης, πρέπει να αποφεύγουμε την ανεξέλεγκτη διάθεση των απορριμμάτων σε παράνομες χωματερές, καθώς αυτό μπορεί να προκαλέσει ρύπανση των υδάτων και του περιβάλλοντος συνολικά.

     Συγκεκριμένα στην Ελλάδα το 87% των παραγόμενων απορριμμάτων συλλέγεται και διατίθεται συστηματικά, αν και μόνο το 50% αποτίθεται σε οργανωμένους χώρους υγειονομικής ταφής (ΧΥΤΑ). Η ανακύκλωση και η κομποστοποίηση ανήλθαν το 2007 στο 16% του βάρους των απορριμμάτων. Παράλληλα, πρέπει να συνεχίσουμε να ενθαρρύνουμε την υιοθέτηση πρακτικών που μειώνουν την παραγωγή απορριμμάτων και να προστατεύσουμε το περιβάλλον.

Προτάσεις για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος:

Α) Ευρεία χρήση νέων πηγών ενέργειας πιο φιλικών προς το περιβάλλον.

Β) Τοποθέτηση φίλτρων βιολογικού καθαρισμού στις πιο πολλές επιχειρήσεις.

Γ) Προστασία των υπαρχόντων χώρων πρασίνου.

Δ) Διάδοση της ανακύκλωσης όλων των αντικειμένων που είναι δυνατό να ανακυκλωθούν.

     Είναι σημαντικό να συνεχίσουμε να ενημερωνόμαστε και να συμμετέχουμε. Πρέπει να διατηρούμε την καθαριότητα των δημοσίων χώρων με αποφυγή ρίψης σκουπιδιών. Πρέπει να μετακινούμαστε με τα μέσα μαζικής μεταφοράς και όχι με αυτοκίνητα, όσο μπορούμε. Πρέπει να ελαττώσουμε τη χρήση αεροζόλ και χημικών λιπασμάτων. Να προωθήσουμε την εθελοντική αναδάσωση, την εξοικονόμηση ενέργειας με την αποσύνδεση των ηλεκτρικών συσκευών, όταν αυτές δεν χρησιμοποιούνται.

     Δυστυχώς τα παραπάνω δεν τηρούνται, ευτυχώς όχι από όλους. Αν λοιπόν θέλουμε να διατηρήσουμε ένα υγιές περιβάλλον, πρέπει να είμαστε προσεκτικοί και να λαμβάνουμε υπόψη μας τις επιπτώσεις των ενεργειών μας.

Είναι απαραίτητο να υιοθετήσουμε τον ακόλουθο τρόπο ζωής για την προστασία του περιβάλλοντος και τη βελτίωση της ζωής μας:

Α) Μείωση απορριμμάτων: Προσπαθούμε να μειώσουμε την παραγωγή απορριμμάτων, αγοράζοντας λιγότερα πλαστικά προϊόντα και αποφεύγοντας την υπερβολική συσκευασία, ενώ συνάμα περιορίζουμε το οικολογικό μας αποτύπωμα.

Β) Διαχείριση απορριμμάτων: Χρησιμοποιούμε τους σωστούς κάδους ανακύκλωση για τα διάφορα υλικά (πλαστικό, γυαλί, χαρτί, μέταλλο). Επίσης, ανακυκλώνουμε τις μπαταρίες και τις ηλεκτρικές συσκευές.

Γ) Ενημερώνουμε και Ευαισθητοποιούμε: Ενημερώνουμε τους γύρω μας. Η ευαισθητοποίηση είναι σημαντική για να διατηρήσουμε τον πλανήτη μας.

Κάθε μικρή πράξη μετράει. Μπορούμε να συμβάλουμε στην προστασία του περιβάλλοντος μέσα από τις καθημερινές μας επιλογές.

Κάιτατζη Μαρία  (μαθήτρια της Α’ Λυκείου)

    Τα τελευταία χρόνια οι πυρκαγιές καίνε μεγάλες εκτάσεις σε όλη την Ελλάδα. Δυστυχώς δεν είναι ψέμα ούτε φαντασία είναι ένας εφιάλτης. Σε όλη τη μέχρι τώρα πορεία της ζωής μου θυμάμαι πως οι πυρκαγιές ήταν εκεί σχεδόν κάθε χρόνο. Την τελευταία δεκαπενταετία όμως είναι ένα φαινόμενο που επαναλαμβάνεται και παίρνει ραγδαίες διαστάσεις, καταστρέφοντας τεράστιες εκτάσεις γης, τη χλωρίδα και πανίδα της, που είναι σημαντικές για τη διατήρηση ενός υγιούς περιβάλλοντος. Αυτό, παράλληλα με άλλους παράγοντες, έχει ως αποτέλεσμα την κλιματική κρίση, καθώς αυξάνεται η θερμοκρασία της γης, με συνέπεια να επηρεάζεται αρνητικά η σημερινή πραγματικότητα και το μέλλον των παιδιών μας.

    Οι υπαίτιοι γι’ αυτή την κατάσταση είμαστε όλοι μας, πολιτεία και πολίτες. Πρώτα από όλα η πολιτεία πρέπει να προστατεύσει το περιβάλλον, κάνοντας κάποιες ίσως επιπλέον ουσιαστικές αλλαγές στον τρόπο διαχείρισης. Για παράδειγμα να δημιουργηθούν αντιπυρικές ζώνες εκεί που δεν υπάρχουν για να μπορεί να υπάρχει εύκολη πρόσβαση των πυροσβεστικών οχημάτων και του ανθρώπινου δυναμικού σε στόχο την καταπολέμηση της φωτιάς. Να δημιουργηθεί ξανά ο θεσμός του δασοφύλακα και να ενισχυθεί ιδιαίτερα την αντιπυρική περίοδο από τον Μάιο έως τον Νοέμβριο. Να επανδρωθεί το πυροσβεστικό σώμα με περισσότερους πυροσβέστες και να αυξηθούν τα πυροσβεστικά οχήματα καθώς και τα αεροπλάνα καλύτερης και νεότερης τεχνολογίας. Στο πλαίσιο αυτό είναι απαραίτητο να εκπαιδευτούν οι εργαζόμενοι για να μπορούν να χειρίζονται καλύτερα τα νέα μηχανήματα.

     Ως πολίτες ο καθένας ατομικά μπορεί να κάνει πολλά πράγματα, δεν πρέπει να είμαστε αμελείς και να πιστεύουμε πως όλα πρέπει να τα κάνουν οι άλλοι. Κάνοντας όλοι το χρέος μας ατομικά πετυχαίνουμε πολλά πράγματα στο σύνολο. Για παράδειγμα δεν πρέπει να πετάμε αναμμένα τσιγάρα από το αυτοκίνητο. Δεν πρέπει να ανάβουμε ψησταριές στα δάση με τη δικαιολογία ότι θα ψήσουμε για να κάνουμε εκδρομή. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε όσους έχουν μελίσσια, καθώς με το καπνιστήρι τους μπορεί να προκληθεί φωτιά άθελά τους. Να καθαρίζουμε το χωράφι μας ή τον κήπο μας από τα ξερά χόρτα και να έχουμε πάντα έτοιμο ένα λάστιχο σε περίπτωση που χρειαστεί. Τις ημέρες με καύσωνα ή με έντονο αέρα ας προσέχουμε τα εργαλεία που παράγουν σπίθες, όπως τροχό και ηλεκτροκόλληση.

     Οι ευθύνες είναι μοιρασμένες όλοι μπορούμε να συμβάλουμε σε ένα καλύτερο αύριο. Αν αφήσουμε τη φύση και τα δάση στην ησυχία τους! Αυτά έχουν ένα μοναδικό τρόπο, έναν υπέροχο μηχανισμό για να ξαναδημιουργούνται. Σεβασμός στη φύση!

Βαμβάκου Μαρία  (μαθήτρια της  Β’ Γυμνασίου)

   Η Ευρωπαϊκή Ένωση στο πλαίσιο της στρατηγικής «Από το αγρόκτημα στο πιάτο» προτείνει μια σειρά κανόνων για τη μείωση της χρήσης των φυτοφαρμάκων με στόχο ένα υγιές και φιλικό προς το περιβάλλον σύστημα τροφίμων. Γι’ αυτό λαμβάνει σοβαρά υπόψη τα ακόλουθα:

• Οι υφιστάμενοι κανόνες ορθολογικής χρήσης των φυτοφαρμάκων αποδεικνύονται ανεπαρκείς αφενός, και αφετέρου η χρήση χημικών φυτοφαρμάκων έχει άμεσες και έμμεσες επιπτώσεις στη δημόσια υγεία (δερματολογικά, νευρολογικά, αναπνευστικά, αναπαραγωγικά, ενδοκρινολογικά και καρκινικά προβλήματα).
• Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας διαπίστωσε το 1990 ένα εκατομμύριο δηλητηριάσεις από φυτοφάρμακα με συνέπεια 20.000 θανάτους. Πρόσφατες έρευνες αποκάλυψαν την αύξηση του αριθμού αυτού σε 385.000.000 και 11.000 θανάτους αντίστοιχα.
• Την περίοδο 2013-2019 ανιχνεύτηκε μεγάλο ποσοστό φυτοφαρμάκων σε όλα τα σημεία παρακολούθησης επιφανειακών υδάτων λιμνών και ποταμών της Ευρώπης.
• Τέλος, παρατηρείται δραματική μείωση των επικονιαστών στις γεωργικές περιοχές λόγω χρήσης φυτοφαρμάκων, με αποτέλεσμα επισιτιστικά προβλήματα σε παγκόσμιο επίπεδο.

Στο πλαίσιο αυτό η ΕΕ λαμβάνει τα εξής μέτρα:

• Επιβολή στα κράτη-μέλη νομικά δεσμευτικών όρων για τη μείωση της χρήσης φυτοφαρμάκων κατά 50% έως το 2030.
• Εφαρμογή αυστηρών κανόνων με στόχο τη χρήση εναλλακτικών μεθόδων καταπολέμησης επιβλαβών οργανισμών στα φυτά.
• Απαγόρευση των χημικών φυτοφαρμάκων σε ευαίσθητες περιοχές (δημόσια πάρκα, χώροι αναψυχής, αθλητικοί χώροι, παιδικές χαρές).
• Έκτακτη οικονομική ενίσχυση των γεωργών για 5 χρόνια με σκοπό να καλυφθεί το κόστος των νέων απαιτήσεων.

    Επιπλέον, για την αντιμετώπιση των ασθενειών στα φυτά, προτείνει την υιοθέτηση τεχνικών γεωργικής ακρίβειας κατά τη χρήση φυτοφαρμάκων, την εφαρμογή οικολογικών προγραμμάτων, τη βελτίωση των φυτών (καλλιέργεια ανθεκτικών ποικιλιών στα έντομα), την πρόληψη και τη βιολογική καταπολέμηση των επιβλαβών οργανισμών, τη λειτουργία συμβουλευτικών υπηρεσιών και τη χρήση χαμηλού κινδύνου χημικών φυτοφαρμάκων (π.χ. μαγειρική σόδα, ασβεστόλιθος).

     Μάλιστα, η ΕΕ, εφαρμόζοντας το πρόγραμμα «Ορίζων 2020», χρηματοδοτεί καινοτόμες έρευνες με σκοπό την πρόληψη, την παρακολούθηση και την καταπολέμηση επιβλαβών οργανισμών στα φυτά. Στο πλαίσιο αυτό, το πανευρωπαϊκό δίκτυο γεωργών «IPM Works» προωθεί στους γεωργούς αποδοτικές στρατηγικές φυτοπροστασίας, όπως ειδικούς κανόνες ανά καλλιέργεια, υποχρεωτική τήρηση αρχείων και ανεξάρτητα συστήματα παροχής συμβουλών. Θεωρείται μείζονος σημασίας η δημιουργία ενός δικτύου δεδομένων για τη συλλογή αξιόπιστων πληροφοριών με σκοπό καλύτερες αποδόσεις στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις και βιώσιμα συστήματα τροφίμων.

    Ακόμη, η ΕΕ, στο πλαίσιο της στρατηγικής «Από το αγρόκτημα στο πιάτο», πρόκειται να προβεί σε δράσεις για μετάβαση σε βιώσιμα συστήματα τροφίμων σε παγκόσμιο επίπεδο μέσω εταιρικών σχέσεων με άλλες χώρες και με την προώθηση της βιωσιμότητας των εισαγωγών τροφίμων.

    Όλες αυτές οι στρατηγικές και τα μέτρα της ΕΕ, που αφορούν τη μείωση της χρήσης φυτοφαρμάκων, την προστασία των επικονιαστών, και την ανάπτυξη της βιοποικιλότητας, έχουν ως απώτερο στόχο την οικοδόμηση βιώσιμων συστημάτων τροφίμων, την προστασία της δημόσιας υγείας,  και την επίτευξη διαρκούς επισιτιστικής ασφάλειας.

Πηγή

https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/el/qanda_22_3694

Λίτσα Γιαννάκη (μαθήτρια της Γ΄  Λυκείου)