της Ειρήνης Τσιμούρη
Υπάρχουν ορισμένες ταινίες που ριζώνουν βαθιά στην καρδιά σου και γίνονται ένα αναπόσπαστο κομμάτι του εαυτού σου. Αλλάζουν τη ζωή σου, αλλοιώνοντας διακριτικά τις αντιλήψεις σου για την πραγματικότητα, σχεδόν πάντα προς το καλύτερο. Ο «Κύκλος των Χαμένων Ποιητών» (Dead Poets Society) είναι μια από αυτές τις λίγες ταινίες.
Η ταινία διαδραματίζεται το 1959 και επικεντρώνεται γύρω από μια διάσημη ιδιωτική ακαδημία αρρένων, το Welton, στη Νέα Αγγλία. Το πρόγραμμα σπουδών είναι εξαιρετικά απαιτητικό και οι καθηγητές είναι αυστηροί και δεν έχουν καθόλου χιούμορ. Παρόλα αυτά, ένας νέος καθηγητής Αγγλικών, ο κύριος Keating, που φοίτησε στο ίδιο σχολείο, χρησιμοποιεί ανορθόδοξες, αλλά αρκετά αποτελεσματικές μεθόδους για να διδάξει λογοτεχνία και ποίηση. Είναι περιττό να πούμε ότι ο λαμπρός δάσκαλος αναπόφευκτα θα απολυθεί. Κατά το πρώτο τους μάθημα, λέει στους μαθητές του ότι μπορούν να τον αποκαλούν κύριο Keating ή «Ω Καπετάνιε, Καπετάνιε μου», βασισμένο σε ένα ποίημα του Walt Whitman. Ο Robin Williams, που υποδύεται τον καθηγητή, χαρίζει ζεστασιά, πάθος και χιούμορ στον ρόλο, προάγει τον ατομικισμό σε ένα σχολικό περιβάλλον απόλυτης συμμόρφωσης, προσπαθώντας να διδάξει σε αυτούς τους νέους τόσο την ομορφιά της αγγλικής λογοτεχνίας, όσο και την σημασία του να ζήσεις τη ζωή στο έπακρο—να «αδράξεις την ημέρα».
Τα αγόρια στα οποία ο κύριος Keating έχει τόσο βαθιά επιρροή, αποτελούν μια ενδιαφέρουσα μείξη χαρακτήρων. Αρχικά, ο Neil Perry, ο οποίος είναι ένας παθιασμένος νεαρός που νιώθει παγιδευμένος, εξαιτίας του πατέρα του, ο οποίος έχει ήδη σχεδιάσει όλη τη ζωή του γιου του. Έπειτα, έχουμε τον Todd Anderson, τον κλασικό, ντροπαλό έφηβο, μέσα από τα μάτια του οποίου βλέπουμε το δράμα που εκτυλίσσεται. Επιπλέον, έχουμε τον Charlie Dalton, τον τυπικό επαναστάτη, τον Knox Overstreet, έναν απελπισμένα ερωτευμένο έφηβο με τον οποίο μπορούν να ταυτιστούν οι περισσότεροι θεατές, τον Steven Meeks, τον υποτακτικό δειλό που ακολουθεί πιστά τους κανόνες και τον Richard Cameron, τον ανόητο κομφορμιστή. Αφού έμαθαν για μια λέσχη στην οποία ήταν μέλος ο Keating στα μαθητικά του χρόνια, τον «Κύκλο των Χαμένων Ποιητών», αποφάσισαν να την ξαναδημιουργήσουν. Η λέσχη αυτή απαγορευόταν αυστηρά από τη διεύθυνση του σχολείου, και είχε ως αποτέλεσμα να μπουν σε μπελάδες.
Η αντισυμβατική προσέγγιση του Keating συναντά εμπόδια από τους συναδέλφους του, τον απίστευτα παραδοσιακό διευθυντή του σχολείου, από τον αυταρχικό πατέρα του Neil και από τους άλλους γονείς, οι οποίοι απεικονίζονται ως συντηρητικοί. Η ενθάρρυνση της εφηβικής ανεξαρτησίας έχει δραστικά αποτελέσματα σε ένα αγόρι συγκεκριμένα, πυροδοτώντας ένα δραματικό σενάριο που συκλονίζει τους συνομηλίκους του. Παράλληλα, η υποπλοκή της σχέσης του νεαρού Overstreet με ένα κορίτσι από ένα γειτονικό σχολείο δεν είναι ιδιαίτερα συναρπαστική, αλλά δίνει μια ευχάριστη ανακούφιση από το κύριο δράμα. Χωρίς να αποκαλύψω την πλοκή, η ταινία αυτή έχει το πιο συναισθηματικά φορτισμένο τέλος που έχω δει ποτέ. Όσες φορές και να το δω, πάντα συγκινούμαι.
Τον Todd, τον μικρότερο αδερφό ενός αριστούχου αποφοίτου του Welton, υποδύεται ο Ethan Hawke και αποτελεί τον αγαπημένο μου χαρακτήρα. Ο χαρακτήρας του αλλάζει δραματικά καθώς εκτυλίσσεται η ιστορία. Όπως επεσήμανε με ακρίβεια ένας άλλος κριτικός, μερικές από τις καλύτερες σκηνές του είναι όταν δεν έχει καθόλου διάλογο. Η καρδιά σου θα πονέσει για αυτόν.
Υπάρχουν πολλά κρίσιμα στοιχεία που συμβάλλουν στην επιτυχία αυτής της ταινίας. Το κυριότερο απ’όλα είναι οι εκπληκτικές ερμηνείες που παραδίδουν οι ηθοποιοί. Ο Robin Williams αποδεικνύει για άλλη μια φορά ότι ήταν ένας καταπληκτικός ηθοποιός, που μπορούσε να γίνει ένα με τον ρόλο του και να τον απεικονίσει με τόσο πάθος που ξεχνάς ότι πρόκειται για έναν φανταστικό χαρακτήρα. Οι τεχνικές του Keating διαφέρουν από αυτές των άλλων καθηγητών και πιθανότατα θα σας κάνουν να γελάσετε μερικές φορές. Είναι ένας πραγματικά ενδιαφέρον χαρακτήρας— ο δάσκαλος που όλοι θα θέλαμε να είχαμε, αλλά όχι επειδή δεν βάζει πολλά για το σπίτι ή έχει εύκολα τεστ με ανοιχτά βιβλία. Όχι— επειδή μας βοηθάει να βγούμε από την ζώνη άνεσής μας, να αξιοποιήσουμε στο έπακρο την ύπαρξή μας και να αναγνωρίσουμε ότι όλοι έχουμε έναν ποιητή μέσα μας.
Είναι μια διανοητική ταινία, με έντονα συναισθήματα που σας προβληματίζει ακόμα και μετά το τέλος της. Μια συναρπαστική ιστορία με αξέχαστους χαρακτήρες, ένα βαθυστόχαστο μήνυμα, κομψά αποδομένα σκηνικά και ατμόσφαιρα… Ο «Κύκλος των Χαμένων Ποιητών» έχει τα πάντα. Αξίζει να σημειώσω την πανέμορφη κινηματογραφία, η οποία θα έπρεπε να είχε κερδίσει ένα Όσκαρ μόνο και μόνο για το επιδέξια κατασκευασμένο τέλος. Είναι μια ταινία που πιστεύω πως όλοι πρέπει να δούμε τουλάχιστον μια φορά στη ζωή μας και την συνιστώ ανεπιφύλακτα.
