Των μαθητριών της Β Λυκείου Φωτιάδου Φωτεινής και Σίσκου Γεωργίας
Ο Μάνος Χατζιδάκις ήταν κορυφαίος Έλληνας συνθέτης, ποιητής, τραγουδοποιός, μαέστρος και πιανίστας. Θεωρείται ο πρώτος που συνέδεσε μεταπολεμικά, τη λόγια μουσική με τη λαϊκή μουσική παράδοση.
Ο Μάνος Χατζιδάκις γεννήθηκε στην Ξάνθη το 1925. Ήταν γιος του δικηγόρου Γεωργίου Χατζηδάκη από την Μύρθιο Αγίου Βασιλείου Ρεθύμνης και της Αλίκης Αρβανιτίδου από την Αδριανούπολη της Ανατολικής Θράκης. Η μουσική του παιδεία ξεκίνησε σε ηλικία τεσσάρων ετών, κάνοντας μαθήματα πιάνου με δασκάλα την Αλτουνιάν, γνωστή μουσικό της Ξάνθης, ενώ παράλληλα διδάχθηκε βιολί και ακορντεόν. Με την έναρξη του Β” Παγκοσμίου Πολέμου και την απώλεια του πατέρα του η οικογένεια Χατζιδάκη αντιμετώπισε μεγάλες οικονομικές δυσχέρειες. Ο νεαρός Χατζιδάκις εργάστηκε για βιοπορισμό ως φορτοεκφορτωτής στο λιμάνι, παγοπώλης στο εργοστάσιο του Φιξ, υπάλληλος στο φωτογραφείο του Μεγαλοκονόμου και βοηθός νοσοκόμος στο 401 στρατιωτικό νοσοκομείο.
Ο Χατζιδάκις εγκαταστάθηκε οριστικά στην Αθήνα με τη μητέρα του και την αδελφή του Μιράντα το 1932. Εκεί είχε την ευκαιρία να συνδεθεί με άλλους καλλιτέχνες και διανοούμενους, ηλικιακά μεγαλύτερους από αυτόν, μεταξύ των οποίων ήταν οι ποιητές Νίκος Γκάτσος, Γιώργος Σεφέρης, Οδυσσέας Ελύτης, Άγγελος Σικελιανός και ο ζωγράφος Γιάννης Τσαρούχης.
Η πρώτη εμφάνιση του Μάνου Χατζιδάκι ως συνθέτη πραγματοποιήθηκε το καλοκαίρι του 1944, σε ηλικία 19 ετών, με τη συμμετοχή του στην κωμωδία «Ο Τελευταίος Ασπροκόρακας» του Αλέξη Σολομού.
Την περίοδο της Κατοχής, ο Χατζιδάκις ανακάλυψε το «παρεξηγημένο» έως τότε ρεμπέτικο τραγούδι και έγινε ένας από τους πρώτους που το μελέτησαν και κατανόησαν την αξία του.
Τη δεκαετία του 1950 έγραψε μουσική για πολλές θεατρικές παραστάσεις αρχαίου δράματος όπως για τις «Χοηφόρους» (1950) από την «Ορέστεια» του Αισχύλου για τη «Μήδεια» (1956), τον «Κύκλωπα» (1959), τις «Βάκχες» (1962), τις «Εκκλησιάζουσες» (1956), τη «Λυσιστράτη» (1957) και τους «Όρνιθες» (1959).
Το 1955 ξεκίνησε μία περίοδος έντονης δημιουργικής δράσης. Ο Χατζιδάκις συνθέτει ασταμάτητα για το θέατρο και τον κινηματογράφο, όπου γνώρισε μεγάλη δημοφιλία με ταινίες όπως η Στέλλα (1955) του Μιχάλη Κακογιάννη, το Λατέρνα, φτώχεια και φιλότιμο (1955) του Αλέκου Σακελάριου και Ο δράκος (1956) του Νίκου Κούνδουρου.
Το 1955 ξεκίνησε μία περίοδος έντονης δημιουργικής δράσης. Ο Χατζιδάκις συνθέτει ασταμάτητα για το θέατρο και τον κινηματογράφο, όπου γνώρισε μεγάλη δημοφιλία με ταινίες όπως η Στέλλα (1955) του Μιχάλη Κακογιάννη, το Λατέρνα, φτώχεια και φιλότιμο (1955) του Αλέκου Σακελάριου και Ο δράκος (1956) του Νίκου Κούνδουρου.
Το 1960, του απονεμήθηκε το βραβείο Όσκαρ Kαλύτερου Πρωτότυπου Τραγουδιού για το τραγούδι «Τα παιδιά του Πειραιά» από την ταινία «Ποτέ την Κυριακή» του σκηνοθέτη Ζυλ Ντασέν.
Το 1966 ο Μάνος Χατζιδάκις εγκαταστάθηκε στη Νέα Υόρκη. Κατά την εξαετή παραμονή του στην Αμερική ήρθε σε επαφή με την ποπ και ροκ αμερικανική μουσική σκηνή, γεγονός που είχε σαν αποτέλεσμα την ηχογράφηση του κύκλου τραγουδιών Reflections (1970) σε συνεργασία με το συγκρότημα New York Rock & Roll Ensemble. Προηγουμένως, τον Απρίλιο του 1965, είχε ηχογραφήσει «Το Χαμόγελο της Τζοκόντας» με παραγωγό τον Κουίνσι Τζόουνς.
Τον Ιούλιο του 1972 επέστρεψε στην Αθήνα. Η περίοδος που ακολούθησε, μέχρι το τέλος της ζωής του, θεωρείται η περισσότερο ώριμη στη μουσική του σταδιοδρομία και η έναρξή της σηματοδοτείται από την ηχογράφηση του εμβληματικού κύκλου τραγουδιών «Ο Μεγάλος Ερωτικός», με ερμηνευτές τη Φλέρυ Νταντωνάκη και τον Δημήτρη Ψαριανό.
Διετέλεσε διευθυντής της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών, διευθυντής του κρατικού ραδιοσταθμού Τρίτο Πρόγραμμα και αναπληρωτής γενικός διευθυντής της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. Καθιέρωσε μουσικές γιορτές και καλλιτεχνικά φεστιβάλ σε διάφορες πόλεις της Ελλάδας (Ανώγεια, Ηράκλειο, Κέρκυρα, Καλαμάτα). Το 1989, ίδρυσε την Ορχήστρα των Χρωμάτων προκειμένου να παρουσιάζει με πρωτότυπο τρόπο έργα κλασικών και σύγχρονων συνθετών.
Ο Μάνος Χατζιδάκις πέθανε στις 15 Ιουνίου του 1994 από οξύ πνευμονικό οίδημα. Όπως όρισε ο ίδιος, στην κηδεία του δεν παρευρέθηκαν τηλεοπτικά συνεργεία και φωτορεπόρτερ.
Στην πλούσια εργογραφία του περιλαμβάνονται 61 έργα για το θέατρο, 10 έργα για το αρχαίο δράμα, 77 έργα για τον κινηματογράφο, 11 οργανικά έργα, 36 κύκλους τραγουδιών και έργα για φωνή, 16 μπαλέτα και 3 όπερες.
Αποφθέγματα του Μάνου Χατζιδάκι
- Όταν συνηθίζεις το τέρας, αρχίζεις να του μοιάζεις.
- Δύο είναι οι εχθροί της πολιτικής και του πολιτισμού: ο λαϊκισμός και ο ελιτισμός
- Ποτέ δεν πρόκειται να τελειώσει η ανθρώπινη περιπέτεια αλλά και η ανθρώπινη ευπιστία. Πάντα ο άνθρωπος θα πιστεύει πως τα όνειρά του θα δικαιωθούν. Αλλά και πάντα θα αγνοεί πως ο ίδιος καταστρέφει τα όνειρά του με το να ξυπνά κάθε πρωί. Κάθε πρωί κι όχι για πάντα, μια και μόνη φορά
- Η μουσική χρειάζεται 3 πράγματα. Τέχνη, τεχνική και βιώματα. Χωρίς αυτά δε γίνεται να γράψεις μουσική.
Από το 1944 στην Αιωνιότητα: Η Διαδρομή του Χατζιδάκι
Πηγές
https://www.metarithmisi.gr/content/manos-khatzidakis
https://apotis4stis5.com/ellhnika/ellhnikh-gwnia/5431-50
https://el.ozonweb.com/culture/art-design/manos-xatzidakis
https://www.discogs.com/artist/505454-Manos-Hadjidakis
Επιμέλεια: Αλβανίδου Γεωργία
