1.Πως μαθαίνεται η προκατάληψη και ο ρατσισμός ;

Παρά τις προσπάθειες πολλών γονιών και εκπαιδευτικών, πολλά παιδιά ακόμα μαθαίνουν να ζουν με προκατάληψη και γίνονται ρατσιστές.

 Πώς γίνεται αυτό; Η προκατάληψη μαθαίνεται με το να ζούμε σε μια κοινωνία, όπου υπάρχει ρατσισμός. Οι γνώμες των παιδιών επηρεάζονται από το τι σκέπτεται ο κόσμος γύρω τους, τι κάνει και τι λέει. Ακόμα και αν ο γονιός είναι υπόδειγμα ανοχής, τα παιδιά εκτίθενται σε πολλούς ανθρώπους που δε σέβονται τις διαφορές.

Ένα παιδί μπορεί να παρατηρήσει ότι μερικοί άνθρωποι δεν έρχονται σε επαφή με μέλη μιας συγκεκριμένης φυλετικής ή θρησκευτικής ομάδας ή ότι μέλη μιας τέτοιας ομάδας σπάνια, αν όχι ποτέ ,κατέχουν σημαντικές θέσεις στην κοινωνία .Το παιδί μπορεί να ακούσει και ανέκδοτα που γελοιοποιούν  αυτές τις ομάδες. Αν κανείς δεν του δείξει ότι αυτά είναι άδικα περιστατικά, το παιδί θα μεγαλώσει σκεπτόμενο ότι έτσι θα πρέπει να είναι τα πράγματα και ότι αυτοί οι άνθρωποι αξίζουν τέτοια συμπεριφορά , γιατί κατά κάποιο τρόπο είναι κατώτεροι . Γι’ αυτό είναι σημαντικό να αναφέρουμε στα παιδιά το θέμα της προκατάληψης και του ρατσισμού με σκοπό  να τους δείξουμε ότι τέτοιες ιδέες και πράξεις είναι απαράδεκτες.

2.Ποια είναι η ευθύνη της τηλεόρασης και των εντύπων;

Τα παιδιά μπορεί επίσης να παρατηρήσουν και να μάθουν την προκατάληψη παρακολουθώντας τηλεοπτικές εκπομπές ή διαβάζοντας βιβλία και περιοδικά που παρουσιάζουν στερεότυπες ιδέες για διάφορες ομάδες ανθρώπων. Τα τηλεοπτικά προγράμματα και τα βιβλία εξασκούν ιδιαίτερη επιρροή, όταν είναι ο μόνος τρόπος που το παιδί έρχεται σε επαφή με συγκεκριμένες ομάδες. Αν και έχουν γίνει βελτιώσεις , δεν είναι δύσκολο να βρούμε τηλεοπτικά προγράμματα που δείχνουν ακόμα στερεότυπα , όπως τους ιθαγενείς της Αμερικής σαν πανούργους, τους μαύρους σαν ανεύθυνους , τους Λατινοαμερικάνους σαν τεμπέληδες και τις γυναίκες σαν σύμβολα του σεξ.

3.Ποια παιδιά επηρεάζονται περισσότερο;

Τα παιδιά που έχουν χαμηλή ιδέα για τον εαυτό τους είναι πιο τρωτά στο να αναπτύξουν προκατάληψη. Μπορεί να προσπαθήσουν να τονίσουν τη δική τους αξία προσπαθώντας να βρουν μια ομάδα ανθρώπων, που θα μπορούν να “καταπιέσουν” . Ένα ανασφαλές παιδί μπορεί να σκεφτεί : “Μπορεί να μην  είναι και πολύ καλός , αλλά είμαι καλύτερος από εκείνους”. Η καταπίεση άλλων συχνά κάνει μερικούς να νιώθουν πιο σημαντικοί και ισχυροί. Άλλα παιδιά μπορεί να αποκλείσουν συγκεκριμένες ομάδες ή να τις γελοιοποιούν, γιατί έτσι συνηθίζεται να γίνεται. Μπορεί να αρχίσουν να χρησιμοποιούν ρατσιστικά ονόματα για τις διάφορες μειονότητες, αν πιστέψουν ότι αυτό θα τα βοηθήσει να γίνουν πιο αποδεκτά από τους δημοφιλείς φίλους. Με το χρόνο, αυτές οι πράξεις μπορεί να καταλήξουν στην προκατάληψη και στο ρατσισμό εναντίον ορισμένων ομάδων.

4.Σε τι διαφέρει η προκατάληψη από την αντιπάθεια;

Η προκατάληψη είναι να έχεις γνώμη για ένα μέλος μιας ομάδας, χωρίς στην πραγματικότητα να γνωρίζεις το άτομο. Η αντιπάθεια βασίζεται στην πληροφόρηση για ένα συγκεκριμένο άτομο.

5.Δε μ ’αρέσουν οι μαύροι , οι Ασιάτες , οι Εβραίοι , οι Καθολικοί , οι Προτεστάντες κ.ά.

“Μιλάς σαν να ξέρεις όλους τους ανθρώπους που είναι… διαφορετικής θρησκείας ή χρώματος και να μη συμπαθείς κανένα. Αλλά μπορείς να συμπαθείς ή να αντιπαθείς μόνο εκείνους που γνωρίζεις . Αν δεν ξέρεις κάποιον, δεν μπορεί να έχεις λόγους να τον αντιπαθήσεις ή να τον συμπαθήσεις . Μπορεί να υπάρχουν παιδιά που δε σ’ αρέσει να παίζεις μαζί τους, αλλά το χρώμα του δέρματός τους, η θρησκεία τους ή ο τρόπος που μιλάνε δε θα πρέπει να παίζει κανένα ρόλο. Θα πρέπει να κρίνουμε τους άλλους από τον τρόπο που συμπεριφέρονται κι όχι από το πώς φαίνονται ή σε ποια ομάδα ανήκουν”.

6.Γιατί αυτοί οι άνθρωποι κινούνται ή φαίνονται τόσο αστείοι; Γιατί πιστεύουν σε περίεργα πράγματα;

Πρέπει να καταλάβεις ότι όλοι οι άνθρωποι δεν είναι το ίδιο. Συχνά πιστεύουμε ότι οι άλλοι είναι περίεργοι, γιατί μας είναι άγνωστοι. Δεν πιστεύουμε ότι οι δικές μας ιδέες και ο τρόπος συμπεριφοράς μας είναι περίεργος ή αστείος, γιατί τα έχουμε συνηθίσει.

Μικρό λεξικό της προκατάληψης και του ρατσισμού

Προκατάληψη: Στάσεις και γνώμες για ανθρώπους που σχηματίζονται απλά γιατί ανήκουν σε μια συγκεκριμένη θρησκεία, φυλή, εθνικότητα ή άλλη ομάδα. Οι προκαταλήψεις περιέχουν δυνατά συναισθήματα που είναι δύσκολο ν’ αλλάξουν. Ένα άτομο που σκέπτεται «Δε θέλω μαύρους, Ισπανούς ή Τούρκους να κατοικούν στη γειτονιά μου εκφράζει προκατάληψη.

Στερεότυπα: Υπεραπλοποιημένες γενικεύσεις για μια ομάδα ανθρώπων. Αν κάποιος λέει ότι όλα τα μέλη μιας συγκεκριμένης εθνικότητας, θρησκείας, φυλής ή γένους είναι «φτηνοί», «τεμπέληδες», «εγκληματίες» ή «βλάκες» εκφράζει στερεότυπη σκέψη.

Ρατσισμός: Όταν οι άνθρωποι ενεργούν με βάση τις προκαταλήψεις τους και τα στερεότυπα τους είναι ένοχοι για ρατσισμό. Ρατσισμός μπορεί να σημαίνει αποφυγή άλλων ανθρώπων, ο αποκλεισμός τους ή ακόμα η καταφυγή στη σωματική τιμωρία.

πηγή: what to tell your child about prοjudice and discrimination, The National PTA
                                                                        Παλασίδου  ΒαλεντίνηΑ3