Την Παρασκευή 25/9/2026, αλλά και την Πέμπτη 24/09, επισκέφτηκε την Ελλάδα ένας γνωστός φυσικός, ο Brian Cox, που ειδικεύεται στην αστροφυσική και την κοσμολογία, και έκανε μια δίωρη διάλεξη για θέματα της επιστήμης. Μίλησε για τη δημιουργία του κόσμου, την αρχή της σύγχρονης φυσικής, αλλά και τα θεμέλια του σύμπαντος. Η παρουσίαση ήταν πολύ ενδιαφέρουσα, καθώς κάλυπτε θέματα που θα ήταν δύσκολο να πίστευε κανείς αν δεν του τα έλεγε ένας ειδικός, όπως ο Brian Cox. Ο επιστήμονας, πριν ξεκινήσει την ομιλία του, τόνισε στο κοινό ένα σημαντικό στοιχείο τις αστροφυσικής, την αβεβαιότητα και την επικράτηση θεωριών. Επισήμανε ότι δεν σκοπεύει να δώσει απαντήσεις, καθώς υπάρχουν πολλά ερωτήματα που ακόμη και σήμερα δεν έχουν απαντηθεί.
Η διάλεξη ξεκίνησε όπως άρχισε και η σύγχρονη φυσική τον 17ο αιώνα, με τον επιστήμονα Johaness Kepler και μια απλή απορία του. Γιατί οι χιονονιφάδες έχουν έξι εξογκώματα σαν εξάγωνα; Ο Brian Cox συνέχισε απαντώντας το ερώτημα που είχε διατυπώσει ο Kepler τόσα χρόνια πριν. Με αυτή την αφορμή αναφέρθηκε στα μόρια και στον υποατομικό κόσμο. Από μια χιονονιφάδα έφτασε στα κουάρκ (quark), που αποτελούν τη μικρότερη μορφή ύλης που έχει ανακαλυφθεί, αλλά εξήγησε και γιατί οι επιστήμονες δεν έχουν καταφέρει να ανακαλύψουν κάποιο ακόμα μικρότερο σωματίδιο. Στη συνέχεια, μιλώντας για τα κουάρκ μας πληροφόρησε για ένα ενδιαφέρον και πιθανώς τρομακτικό φαινόμενο: χωρίς οι επιστήμονες να έχουν καταφέρει να βρουν κάποια εξήγηση, τα νετρόνια είναι βαρύτερα από τα πρωτόνια. Αν και αυτό φαίνεται στην αρχή σαν τίποτα το σπουδαίο, καθώς η διαφορά τους σε βάρος είναι απειροελάχιστη, αν ήταν τα πρωτόνια πιο βαριά, υπάρχει πιθανότητα να μην είχε δημιουργηθεί ποτέ το σύμπαν. Αυτό γιατί η διαφορά αυτή σε βάρος τα κάνει ασταθή και προκαλεί τη μικρή σε διάρκεια ζωή τους. Αν τα πρωτόνια ήταν ασταθή και καταστρέφονταν, το πρώτο χημικό στοιχείο του σύμπαντος, το υδρογόνο, δεν θα είχε δημιουργηθεί ποτέ και κατ’ επέκταση τα πρώτα αστέρια δεν θα είχαν δημιουργηθεί ποτέ. Ο Cox τόνισε την τελειότητα του σύμπαντος πολλές φορές, καθώς και τη συμμετρία του, με μια γνωστή φράση “αλλαγή χωρίς αλλαγή”.
Φεύγοντας από τον υποατομικό κόσμο συνέχισε την ομιλία του αναφερόμενος στα μεγαλύτερα σώματα του σύμπαντος. Περιέγραψε περιληπτικά τις μαύρες τρύπες και εξήγησε τι θα γινόταν στην υποθετική περίπτωση που κάποιος έπεφτε μέσα. Με αυτόν τον τρόπο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι υπάρχει κάτι βαθύτερο από τον χώρο και τον χρόνο, κάτι που η μελέτη των μαύρων τρυπών μπορεί να αποκαλύψει. Έδειξε, επίσης, μια αξιοθαύμαστη φωτογραφία της NASA που απεικόνιζε εκατοντάδες φωτεινές τέλειες, κάθε μία από της οποίες ήταν ένας ξεχωριστός γαλαξίας. Αν και με αυτή την φωτογραφία μόνο φαινόταν τεράστιος ο κόσμος μας, ο επιστήμονας μάς πληροφόρησε ότι υπάρχουν 2 τρισεκατομμύρια γαλαξίες στο σύμπαν μας. Αφού είχε μιλήσει για την γιγαντιότητα του, προχώρησε στο φαινόμενο της διαστολής του σύμπαντος. Έκανε κατανοητό τον τρόπο με τον οποίο οι επιστήμονες ανακάλυψαν αυτό το φαινόμενο, εξηγώντας μας για τα κύματα του φωτός. Καθώς διαστέλλεται ο χρόνος, τα μήκη των κυμάτων τεντώνονται και αλλάζουν το φως που βλέπουμε. Οι επιστήμονες κατάφεραν, έτσι, να μελετήσουν αυτό το φαινόμενο. Μας έδειξε, επίσης, εικόνες μακρινών γαλαξιών των οποίων το φως είχε αλλοιωθεί. Επιπλέον, είδαμε μια φωτογραφία του μακρινότερου γαλαξία που έχει φωτογραφηθεί. Αφού τελείωσε την ανάλυση των γαλαξιών, προχώρησε στο γεγονός του ανασυνδυασμού. Αυτή ήταν η διαδικασία κατά την οποία τα πρώτα σωματίδια δημιουργήθηκαν μετά την Μεγάλη Έκρηξη. Μας έδειξε άλλη μια εικόνα γι’ αυτό το φαινόμενο, που απεικόνιζε τον κόσμο μερικά χρόνια μετά τη δημιουργία του.
Μετά το διάλειμμα που ακολούθησε, συνεχίστηκε η διάλεξη του Brian Cox, ο οποίος μίλησε για την εξωγήινη ζωή. Αναφέρθηκε στις πιθανότητες ύπαρξης της και γιατί δεν έχουν επικοινωνήσει αυτοί μ’ εμάς, αφού υπάρχουν πολλές πιθανότητες να είναι πιο εξελιγμένοι από τους ανθρώπους. Με πιο φιλοσοφικό τόνο, προσπάθησε ν’ απαντήσει σ’ αυτή την ερώτηση. Μίλησε για την τάση των ανθρώπων να οδηγούνται στην καταστροφή, στα εκατομμύρια έτη που χρειάζονται οι άνθρωποι για να αναπτυχθούν και για άλλες πιθανότητες που μπορεί να ευθύνονται για την απουσία τους. Παράλληλα, μας έδειξε φωτογραφίες των πλανητών και των φεγγαριών του ηλιακού μας συστήματος και ανέλυσε τις πιθανότητες ύπαρξης ζωής και τις παλιές πεποιθήσεις των επιστημόνων για τους πλανήτες μας. Φεύγοντας από το ηλιακό σύστημα, περιέγραψε τη λειτουργία των κυμάτων, τονίζοντας ξανά τη συμμετρία του κόσμου και τη συνέδεσε με μια εκδοχή της δημιουργίας του σύμπαντος. Ειδικότερα, υπάρχει μια θεωρία, η θεωρία του Κοσμικού Πληθωρισμού, σύμφωνα με την οποία λίγα δευτερόλεπτα μετά τη Μεγάλη Έκρηξη το σύμπαν άρχισε να μεγαλώνει με ραγδαία ταχύτητα. Στη συνέχεια εξήγησε την θεωρία του πολυσύμπαντος, η οποία συνδέεται στενά με τον κοσμικό πληθωρισμό. Τελειώνοντας τη διάλεξή του, τόνισε την αξία του ανθρώπου είδους και το πώς μικρές και επιφανειακά απλές απορίες μπορούν να οδηγήσουν σε μεγάλες ανακαλύψεις.
Μια πολύ διασκεδαστική στιγμή της παρουσίασης ήταν η περιγραφή των κυμάτων. Ήταν σαν ένα μικρό διάλειμμα από την επιστήμη, όταν ο Brian Cox έφερε μια κιθάρα με πλήκτρα στην οποία κάθε νότα απεικόνιζε ένα κύμα στην οθόνη. Καθώς ο ίδιο ο επιστήμονας ήταν κάποτε μέλος μιας μπάντας, ήταν ιδιαίτερα διασκεδαστικό να τον ακούμε να αναφέρεται για λίγο στα παλιά του όνειρα να είναι στην σκηνή και να παίζει κιθάρα, κάτι που κατάφερε, αλλά με έναν διαφορετικό τρόπο.
Η διάλεξη τελείωσε το βράδυ μετά από ένα μεγάλο χειροκρότημα του κοινού. Ο Brian Cox κατάφερε να κάνει την μετάδοση γνώσεων διασκεδαστική και πιο εύκολη, αφού τα θέματα τα οποία κάλυψε ήταν πολύ περίπλοκα και εξωπραγματικά. Η κβαντομηχανική, η κοσμολογία και η αστροφυσική είναι θέματα έντονου ενδιαφέροντος, καθώς κρύβουν πολλά μυστικά και αναπάντητα ερωτήματα. Αυτή η παρουσίαση τόνισε την γιγαντιότητα του σύμπαντος, αλλά και το πόσο αφάνταστα μικρός είναι ο υποατομικός κόσμος. Πράγματι, εμείς οι άνθρωποι είμαστε πολύ μικροί και μοναδικοί σε σύγκριση με το μεγαλείο του κόσμου μας, όμως, αυτό μας δίνει μια ευθύνη: να προστατέψουμε τον σπουδαίο κόσμο στον οποίο ζούμε.
Δείτε εικόνες από τη διάλεξη:
