Στις 24 Φεβρουαρίου του 2022, στις 6 το πρωί, ο πρόεδρος της Ρωσίας, Βλαντιμίρ Πούτιν, ανακοίνωσε την έναρξη ‘’ειδικής επιχείρησης ’’ στο Ντονμπάς, μια περιοχή της ανατολικής Ουκρανίας. Αυτή ήταν η τυπική έναρξη του πολέμου. Για να καταλάβουμε τι  συμβαίνει πρέπει να γυρίσουμε μερικά χρόνια πίσω στον 20αιώνα. Πώς γίνεται δύο λαοί  που για πάνω από 60 χρόνια έζησαν αρμονικά, τώρα να έχουν πόλεμο;

Η Ουκρανία μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση του 1917 κήρυξε  την ανεξαρτησία της  και αποτέλεσε ένα από τα ιδρυτικά κράτη της ΕΣΣΔ. Μετά την ανατροπή  της το 1991 άρχισαν να καλλιεργούνται ο εθνικισμός και οι προστριβές μεταξύ των λαών. Το 2004 έγιναν οι προεδρικές εκλογές τις οποίες κέρδισε ο φιλορώσος  Βικτορ Γιανουκόβιτς . Η «πορτοκαλί επανάσταση» υποκινούμενη από δυτικές δυνάμεις  (Ε.Ε., ΗΠΑ, ΝΑΤΟ) ακύρωσαν το αποτέλεσμα και πρόεδρος έγινε ο Βικτορ Γιουτσένκο. Το 2008 γίνεται από τις ΗΠΑ προσπάθεια για ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ  με την Ρωσία να αντιδρά έντονα και τη Γαλλία και την Γερμανία να μπλοκάρουν την προσπάθεια. Το 2010 κερδίζει τις εκλογές ο φιλορώσος Γιανουκοβιτς , ο οποίος προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα σε Δύση και Ρωσία. Το διάστημα 2012 με 2013 υπογράφτηκαν συμφωνίες πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων μεταξύ της Ουκρανίας και ενεργειακών κολοσσών της Δύσης, όπως η «Chevron» η «Eni»,η «Exxon Mobile» δίνοντας δικαιώματα ερευνών και εκμετάλλευσης πετρελαίου και φυσικού αερίου. Το 2013 λίγους μήνες πριν την υπογραφή της συμφωνίας, η Μόσχα άσκησε τεράστια οικονομική πίεση στο Κίεβο, με αποτέλεσμα  η συμφωνία να μπει στον πάγο. Στα τέλη του ίδιου έτους ξεκίνησαν αντικυβερνητικές διαδηλώσεις με ενεργή εμπλοκή των ΗΠΑ και ΕΕ. Οδηγώντας σε πραξικοπηματική ανατροπή του Γιανουκόβιτς στις αρχές του 2014 με τα αιματηρά γεγονότα στην πλατεία Μαιντάν. Ως δύναμη κρούσης αξιοποιήθηκαν φασιστικές και νεοναζιστικές οργανώσεις,  όπως είναι ο  «Δεξιός τομέας» και το  «Τάγμα του Αζόφ». Αποκορύφωμα της δράσης τους ήταν το κάψιμο του κτιρίου των συνδικάτων στην Οδησσό στις 2 Μαίου το 2014, με αποτέλεσμα τον βίαιο θάνατο περισσότερων από 40 ανθρώπων.

Η νέα κατάσταση στην Ουκρανία είχε ως εξής. Στα δυτικά της Ουκρανίας κυριαρχούσε η άποψη ότι η Ουκρανία πρέπει να δεθεί οικονομικά, πολιτικά αλλά και στρατιωτικά με την Δύση, ενώ στα ανατολικά της Ουκρανίας ότι έπρεπε με την Ρωσία. Μετά από δημοψηφίσματα και την πίεση της Ρωσίας. Η Κριμαία ενσωματώθηκε στην Ρωσία και φιλορώσοι ανακήρυξαν ως Λαϊκή Δημοκρατία του Ντονιετσκ και Λαϊκή Δημοκρατία του Λουγκανσκ τις αντίστοιχες περιοχές , σχηματίζοντας ένα κράτος εν κράτει.

Τέλος, το 2015 υπογράφτηκε η συμφωνία του Μιντσκ που προέβλεπε την εκεχειρία μεταξύ των φιλορώσων και της Ουκρανικής  κυβέρνησης. Κάτι που φυσικά δεν τηρήθηκε μιας και η ουκρανική κυβέρνηση σε συνεργασία με φασιστικές οργανώσεις τρομοκρατούσαν τους κατοίκους της ανατολικής Ουκρανίας, οι οποίες από το 2014 και από πιο πριν λήστευαν, δολοφονούσαν, βίαζαν και εκτελούσαν ρωσόφωνους  πολίτες. Έχουν βρεθεί μαζικοί τάφοι, δωμάτια βασανιστηρίων και άλλα πολλά που χαρακτηρίζουν διαχρονικά τους φασίστες σε κάθε ιστορική περίοδο .

Είναι λογικό με τόσα ονόματα και πληροφορίες κάποιος να μπερδευτεί, η ουσία από αυτά τα γεγονότα είναι ότι «ο πόλεμος είναι η συνέχιση της πολιτικής με αλλα μέσα», όπως κάποτε είπε ο σπουδαίος θεωρητικός του πολέμου Καρλ φον Κλαουζεβιτς (Πρώσος στρατιωτικός και συγγραφέας περί της θεωρίας και της πρακτικής του πολέμου ). Δηλαδή όταν οι κυβερνήσεις και οι μηχανισμοί που τις στηρίζουν δεν  παίρνουν αυτό που θέλουν μέσα από συμφωνίες και συμμαχίες, τότε επιβάλλονται με την βία και τον πόλεμο με ηττημένους παντα τους λαους .

Πηγή: www.902.gr

«Ύπνος να ‘ρθει στα μάτια σου και στην καρδιά σου ειρήνη.

Ύπνος κι ειρήνη θα ‘θελα για ‘σένα να ‘χα γίνει»                            Σαίξπηρ, Ρωμαίος και Ιουλιέτα

«Άφησέ με να ‘ρθω μαζί σου.

Το ξέρω πως καθένας μοναχός

πορεύεται στον έρωτα, μοναχός

στη δόξα και στον θάνατο.

Το ξέρω. Το δοκίμασα.

Δεν ωφελεί.

Άφησέ με να ‘ρθω μαζί σου.»                                                          Γιάννης Ρίτσος, Σονάτα του Σεληνόφωτος

«Η πιο όμορφη θάλασσα

είναι αυτή που δεν έχουμε ακόμα ταξιδέψει.

Τα πιο όμορφα παιδιά

δεν έχουν μεγαλώσει ακόμα.

Τις πιο όμορφες μέρες μας

δεν τις έχουμε ζήσει ακόμα.»                                                       Ναζίμ Χικμέτ, Η πιο όμορφη θάλασσα

«Κοριτσάκι μου,
θέλω νὰ σοῦ φέρω
τὰ φαναράκια τῶν κρίνων
νὰ σοῦ φέγγουν στὸν ὕπνο σου.

Κοιμήσου κοριτσάκι.
Εἶναι μακρὺς ὁ δρόμος.
Πρέπει νὰ μεγαλώσεις.»                                                              Γιάννης Ρίτσος, Πρωινό άστρο

«Τ’ αστέρια κοιτάζεις, αστέρι μου. Μακάρι ουρανός

να γινόμουν, και μ’ άπειρα μάτια εσένα να βλέπω.»                Πλάτων

«Σ’ αγαπώ μη γνωρίζοντας πώς, από πού και πότε,

σ’ αγαπώ στα ίσια δίχως πρόβλημα ή περηφάνια:

σ’ αγαπώ έτσι γιατί δεν ξέρω μ’ άλλον τρόπο,

παρά μ’ ετούτον όπου δεν είμαι μήτε είσαι,

που το χέρι σου πάνω μου το νιώθω σαν δικό μου,

που όταν κοιμάμαι κλείνουν και τα δικά σου μάτια.»            Πάμπλο Νερούδα, Ποίημα 17 (100 ερωτικά σονέτα)

“Έρωτα που ‘σαι ακαταμάχητος

Έρωτα που τα πλούτη εξανεμίζεις
που ξενυχτάς στα απαλά
μάγουλα της κοπέλας,
που βρίσκεσαι ακόμα και στα πέλαγα
ή και στις κατοικίες των ξωμάχων.

Να σ’ αποφύγει εσένα δεν μπορεί
Ούτε θνητός ούτε αθάνατος
Κι αυτόν που τον κατέχεις τον τρελαίνεις.»                          Σοφοκλής, Αντιγόνη

«Δίχως τη δική σου αγάπη
δύσκολα περνά ο καιρός.
Δίχως τη δική σου αγάπη
είναι ο κόσμος πιο μικρός.”                                                   Νίκος Γκάτσος, Χάρτινο το φεγγαράκι

«Πριν απ’ τα μάτια μου ήσουν φως

Πριν απ’ τον Έρωτα έρωτας
Κι όταν σε πήρε το φιλί
Γυναίκα.»                                                                                       Οδυσσέας Ελύτης, Δεύτερη φύση

«Δεν τραγουδώ παρά γιατί μ’ αγάπησες

στα περασμένα χρόνια.

Και σε ήλιο, σε καλοκαιριού προμάντεμα

και σε βροχή, σε χιόνια,

δεν τραγουδώ παρά γιατί μ’ αγάπησες.»                                      Μαρία Πολυδούρη, Μόνο γιατί μ’ αγάπησες

«Φοβάμαι μη χάσω το θαύμα

Των αγαλμάτινων ματιών σου και τη μελωδία

Που μου αποθέτει τη νύχτα στο μάγουλο

Το μοναχικό ρόδο της ανάσας σου.»                                          Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα, Σονέτο του γλυκού παράπονου

Αρχικά ας κατανοήσουμε τα αίτια που προκαλούν τις διαμάχες με τους γονείς μας. Σημαντικός λόγος είναι η θέληση του εφήβου για ανεξαρτησία. Μεγαλώνοντας επιδιώκει όλο και πιο πολύ ελευθερία, για να αποδείξει ότι γίνεται αυτόνομο μέλος της κοινωνίας. Πολλές φορές όμως αυτή η επιθυμία υπερβαίνει τα όρια, χωρίς να το συνειδητοποιούμε, με αποτέλεσμα να πρέπει να μεσολαβήσουν οι γονείς, γεγονός που οδηγεί τις περισσότερες φορές σε συγκρούσεις. Παράλληλα η εφηβεία είναι η ηλικία που ο νέος διαμορφώνει την προσωπική του ταυτότητα. Έτσι αυτή την περίοδο γίνεται έντονος χαρακτήρας, πολλές φορές απόλυτος χωρίς να προσπαθεί να μπει στη θέση του άλλου και να τον κατανοήσει. Με αυτόν τον τρόπο επίσης προσπαθεί να αποδείξει τη διαφορετικότητά του, ώστε να τονίσει την προσωπικότητά του. Άλλο αίτιο καβγάδων με τους γονείς είναι η θετική στάση μας προς οποιαδήποτε αλλαγή. Οι μεγαλύτεροι έχοντας ζήσει σε μια «σταθερή» εποχή δεν είναι εξοικειωμένοι με τις ραγδαίες αλλαγές της κοινωνίας μας και τις υποδέχονται με καχυποψία, ενώ εμείς κρατάμε μια τελείως διαφορετική στάση. Και οι συγκρούσεις είναι μονόδρομος.

Μονόδρομος; Όχι πάντα, αν βέβαια και εμείς και οι γονείς μας προσπαθήσουμε να ζήσουμε πιο αρμονικά. Εμείς από τη μεριά μας πρέπει να έχουμε μεγαλύτερη αυτοσυγκράτηση, να σκεφτόμαστε λογικά κρίνοντας τι είναι σωστό και τι όχι και να αντιστεκόμαστε … μερικές φορές στους πειρασμούς. Μ’ αυτόν τον τρόπο και οι γονείς μας θα μας δείχνουν μεγαλύτερη εμπιστοσύνη και εμείς θα κερδίσουμε τις ελευθερίες που θέλουμε. Επίσης πρέπει να τους ακούμε αναγνωρίζοντας ότι η εμπειρία τους είναι σημαντική και μπορεί να μας βοηθήσει. Άλλωστε σε αυτούς δεν καταφεύγουμε, όταν έχουμε κάποιο πρόβλημα; Από την άλλη και οι γονείς πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τους τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουμε και να μας αφιερώνουν περισσότερο χρόνο, για να καταλάβουν τι νιώθουμε και τι πιστεύουμε. Να μας ακούν και να μας παίρνουν στα σοβαρά και να μην προσπαθούν να επιβάλλουν την άποψή τους και να μας λένε πάντα τι να κάνουμε. Η ουσιώδης επικοινωνία και η συζήτηση είναι η μόνη λύση. Ακόμα οφείλουν να αποδεχτούν την ανανεωτική μας διάθεση. Οι εποχές αλλάζουν. Πρέπει να δεχτούν την εξέλιξη και αντί να είναι επιφυλακτικοί να μας βοηθάνε και  να στηρίζουν τις επιλογές μας. Το ενδιαφέρον, η συμπαράσταση και η αναγνώριση είναι απαιτήσεις μας στις οποίες οι γονείς είναι απαραίτητο να ανταποκριθούν.

Επομένως οι συγκρούσεις με τους γονείς μας είναι φυσιολογικές. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι πρέπει να τσακωνόμαστε διαρκώς και να μην καταβάλλουμε προσπάθεια, για να ζήσουμε αρμονικά. Έτσι γονείς και έφηβοι ας κατανοήσουμε ο ένας τον άλλον, ώστε να μειωθούν οι συγκρούσεις, καθώς αυτές δεν θα βρουν ποτέ τη λύση σ’ ένα πρόβλημα. Αντίθετα θα δημιουργήσουν περισσότερα.

με νέα εξουσία ξεκινήσαμε.

Οι αδελφοί μας στον Άδη πήγανε,

με μια ντροπή συνεχίζουμε.

Αντιγόνη τ” όνομά μου

ένας ο σκοπός μου,

την ψυχή του αδελφού μου

να μπορέσω να λυτρώσω.

Δεν ξέρω τι ν” ακολουθήσω,

τον Παντοκράτορα Θεό ή

τον νόμο τον άδικο.

Δυστυχώς έπεσα σε ρίσκο.

Αντιγόνη τ” όνομά μου,

ένας ο σκοπός μου,

την ψυχή του αδελφού μου

να μπορέσω να λυτρώσω.

Ο θείος μου την εξουσία ποθεί

όμως καταπατάει τη δικιά μου λογική.

Εγώ και η Ισμήνη που έχουμε μείνει

ένα θαύμα θέλουμε να γίνει.

Αντιγόνη τ” όνομά μου,

εν τέλει λύτρωσα τον αδελφό μου,

αλλά όχι από θάνατο τον εαυτό μου

και έτσι τελείωσε η δικιά μου ιστορία.

1)   Τι σας παρακίνησε να αναλάβετε την ανάπτυξη ενός τέτοιου project;

«Μας παρακίνησε η μεγάλη ανάγκη των ανθρώπων αυτών που είχαν ζήσει τα γεγονότα να προβάλλουν το θέμα στην Ελληνική Κοινότητα που το αγνοεί. Με τους ανθρώπους αυτούς είχαμε μια συνεργασία ήδη εδώ και δύο χρόνια, ήταν ένα Εκπαιδευτικό πρόγραμμα της Οικουμενικής Ομοσπονδίας Κωνσταντινουπολιτών. Οι άνθρωποι αυτοί ήθελαν επιτέλους να ακουστεί η φωνή τους και να δημοσιοποιηθεί το θέμα. Ήταν  για ‘μας δηλαδή μια ηθική υποχρέωση για ένα θέμα υποτιμημένο και ξεχασμένο, ενώ είναι ιδιαίτερα σημαντικό.»

2)   Βρήκατε δυσκολίες κατά την αναζήτηση των πληροφοριών;

«Ήταν εύκολο, είχαμε και την καθοδήγηση των ανθρώπων της Οικουμενικής Ομοσπονδίας. Υπάρχει βιβλιογραφία, δικτυογραφία, φωτογραφικό υλικό και πολλά αφιερώματα εκπομπών και εντύπων.»

3)   Θεωρείτε ότι κατά την έρευνα μάθατε πολλά πράγματα που δεν γνωρίζατε;

«Μάθαμε λεπτομέρειες που δεν γνωρίζαμε για τις συνθήκες εκτέλεσης του πογκρόμ και κυρίως νιώσαμε τον πόνο αυτών των ανθρώπων και την αδικία. Συνειδητοποιήσαμε πόσο διαχρονικό είναι το θέμα των εθνοκαθάρσεων και πόσο εύκολα μπορεί να ανατραπεί η ζωή ενός απλού πολίτη.»

4)   Τι συναισθήματα σας γεννήθηκαν από την αφήγηση των γυναικών που βίωσαν τα μαρτυρικά γεγονότα; Έχετε κρατήσει κάτι;

«Μας κατέκλυσαν τα συναισθήματα από τις μαρτυρίες των ανθρώπων, νιώσαμε δέος, συμπόνια και οδύνη για το τραύμα τους, οργή για την αδικία που συντελέστηκε – και συντελείται – καθώς οι άνθρωποι αυτοί δεν αποκαταστάθηκαν ούτε υλικά, ούτε ηθικά. Ακόμη θυμό για τον τρόπο που τους αντιμετώπισε η ελληνική Πολιτεία, βαθύ σεβασμό αλλά και τιμή που μας εμπιστεύθηκαν την τραυματική τους εμπειρία. Έχω κρατήσει το λύγισμα της φωνής της κυρίας Βρεττού, την ερώτησή της «Πού ήταν ο πατέρας μου;», αλλά και την φράση του κυρίου Κατσαρού «Εγώ που δεν είχα χτυπήσει ούτε πουλί, ήμουν έτοιμος να σκοτώσω γιατί έπρεπε να αμυνθώ».

5)   Υπήρχε συνεργασία και ενδιαφέρον από τα παιδιά που συμμετείχαν;

«Ήταν πάρα πολύ μεγάλο το ενδιαφέρον από τα παιδιά, υπήρχε αγάπη γι’ αυτό που έκαναν, σεβασμός και ουσιαστική συνεργασία όλη τη χρονιά. Αφιέρωσαν πολύτιμο μέρος του ελεύθερου χρόνου τους, ακόμη και πριν από την έναρξη των σχολείων τον Σεπτέμβρη, κάνοντας καθημερινά πρόβες, χωρίς να περιμένουν κάποια εκδρομή, με βασικό κίνητρο την αγάπη τους για το θέμα και τον σεβασμό τους για το πρόσωπο των Κωνσταντινουπολιτών.»

6)   Το αποτέλεσμα ήταν εξαιρετικό, είχατε άγχος για την παρουσίαση στο Πολιτιστικό Κέντρο;

«Το άγχος ήταν πάρα πολύ μεγάλο, ήταν μια τεράστια έκθεση, προσωπική και συλλογική. Είχαμε στα χέρια μας ένα πολύ ευαίσθητο θέμα και θέλαμε να ανταποκριθούμε στις απαιτήσεις και τις προσδοκίες των θυμάτων του πογκρόμ που μας εμπιστεύτηκαν το τραυματικό τους βίωμα.»

Συνέντευξη με την κ. Α. Κονίδη, φιλόλογο

1)   Τι σας παρακίνησε να αναλάβετε την ανάπτυξη ενός τέτοιου project;

«Όσον αφορά εμένα προσωπικά, τα πάντα ξεκινούν από την αγάπη μου για την ιστορία και ειδικότερα για γεγονότα που δεν είναι γνωστά, ενώ θα έπρεπε, και που καθόρισαν τη ζωή χιλιάδων ανθρώπων. Το δεύτερο ήταν η γνωριμία μας με τις κυρίες Μαζοκόπου και Καραπαύλου, φιλόλογοι και οι δύο, οι οποίες και μας παρουσίασαν τις πρώτες ουσιαστικές πληροφορίες για τη ζωή των Ρωμιών της Πόλης. Η επαφή μας με την Οικουμενική Ομοσπονδία Κωνσταντινουπολιτών μετρούσε ήδη τρία χρόνια και η χρονική συγκυρία συνέπεσε το 2025 να είναι 70 χρόνια από τα Σεπτεμβριανά του 1955, οπότε όχι μόνο εγώ, αλλά και οι δύο συναδέλφισσες, η κυρία Αλεξοπούλου και η κυρία Παπαλιώση, κρίναμε ότι ήταν η κατάλληλη ευκαιρία να υποστηρίξουμε ένα τέτοιο project, αποδίδοντας και μια στοιχειωμένη δικαιοσύνη για όλους αυτούς τους ανθρώπους, οι οποίοι μέσω των ενώσεών τους προσπαθούν να αναδείξουν τον θέμα.»

2)   Βρήκατε δυσκολίες κατά την αναζήτηση των πληροφοριών;

«Υπήρχε διευκόλυνση από την πλευρά των δύο κυριών. Η δυσκολία υπήρχε στο ότι έπρεπε οπωσδήποτε να βρω χρόνο για να διαβάσω βιβλία σχετικά με τα Σεπτεμβριανά του ’55 και να κάνω έρευνα στο διαδίκτυο για τους πρωταγωνιστές, ανώνυμους – επώνυμους, που εμπλέκονται με τα γεγονότα ή και που υπέστησαν τις συνέπειές τους. Το πιο δύσκολο για ‘μένα ήταν η έρευνα και η διασταύρωση των πληροφοριών.»

3)   Θεωρείτε ότι κατά την έρευνα μάθατε πολλά πράγματα που δεν γνωρίζατε;

«Ναι, καθώς όσον αφορά τις προσωπικές ιστορίες ανθρώπων που βίωσαν τα γεγονότα και την παρασκηνιακή διπλωματία που ανέπτυσσαν δυνάμεις της εποχής, όπως η Μεγάλη Βρετανία (κυρίως), η οποία ενέπλεξε και το Κυπριακό στις ελληνοτουρκικές σχέσεις εκείνη την εποχή.»

4)   Τι συναισθήματα σας γεννήθηκαν από την αφήγηση των γυναικών που βίωσαν τα μαρτυρικά γεγονότα; Έχετε κρατήσει κάτι;

«Το πρώτο συναίσθημα ήταν θυμός και οργή, γιατί ήταν άνθρωποι οι οποίοι δεν ευθύνονταν για κάτι και απλά πλήρωσαν τις αστοχίες κυρίως της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής. Οργή επίσης και για την αδιαφορία που επέδειξε και συνεχίζει να επιδεικνύει το ελληνικό κράτος, τουλάχιστον για την αποκατάσταση της ηθικής τάξης, όσον αφορά τους Ρωμιούς. Αυτό που με συγκλόνισε ήταν η κουβέντα της κυρίας Πρίντεζη, της οποίας η οικογένεια απελάθηκε το 1964. Εκείνη τη χρονιά, βλέποντας ότι δεν μπορούν πια να υπάρχουν στην Πόλη «Κάναμε τα σπίτια μας βαλίτσες και φύγαμε». Είναι κουβέντα η οποία ακόμα με στοιχειώνει και δεν νομίζω πως θα την ξεχάσω ποτέ.»

5)   Υπήρχε συνεργασία και ενδιαφέρον από τα παιδιά που συμμετείχαν;

«Ναι, ήταν συγκινητικό το πόσο ενδιαφέρον έδειξαν τα παιδιά για να συμμετέχουν στο συγκεκριμένο project, αλλά και για να εκτεθούν δημόσια παρουσιάζοντας αντικειμενικά και με σοβαρότητα ένα τόσο ευαίσθητο και τραγικό συνάμα γεγονός. Μάλιστα, στις τελευταίες δύο γενικές πρόβες προσάρμοσαν ολοκληρωτικά τις εξωσχολικές τους δραστηριότητες, για να αφιερωθούν ψυχή τε και σώματι στην παρουσίαση του προγράμματος. Μολονότι είχαν δυσκολίες στο να νιώσουν τη βαρύτητα του γεγονότος και τις προεκτάσεις του, με υπομονή και χωρίς να βαρυγκωμούν, άκουγαν τις συστάσεις μας και ήταν πάντοτε τυπικοί στο να εφαρμόζουν ό,τι τους λέγαμε. Στο τέλος είχαν μπει και τα ίδια μέσα στα γεγονότα.»

6)   Το αποτέλεσμα ήταν εξαιρετικό, είχατε άγχος για την παρουσίαση στο Πολιτιστικό Κέντρο;

«Το αποτέλεσμα ήταν εξαιρετικό, η ανταπόκριση ήταν θετικότατη, όχι μόνο από τους συναδέλφους του σχολείου μας, αλλά και από άλλους συναδέλφους από άλλα σχολεία της περιοχής, όπως και από τον απλό κόσμο που μας τίμησε με την παρουσία του στο Πολιτιστικό Κέντρο. Υπήρχε άγχος, γιατί νιώθαμε ότι η ευθύνη ήταν πολύ μεγάλη, γιατί εκπροσωπούσαμε, όχι τους εαυτούς μας, αλλά το σχολείο και έπρεπε να φανούμε άξιοι της εμπιστοσύνης που μας έδειξαν οι άνθρωποι της Οικουμενικής Ομοσπονδίας Κωνσταντινουπολιτών. Για ‘μένα προσωπικά, που υπηρετώ στο 2^ο ΓΕΛ Γέρακα από το 2006 – που ήταν προϊόν απόλυτης σύμπνοιας, τόσο με τις συναδέλφισσές μου, όσο και με τους μαθητές -  η εκδήλωση αυτή αποτελεί σημαντική προίκα για το σχολείο, το οποίο απέδειξε τον ρόλο που επιτελεί απέναντι στην κοινωνία.»

Συνέντευξη με την κ. Β. Παπαλιώση, φιλόλογο

1)   Τι σας παρακίνησε να αναλάβετε την ανάπτυξη ενός τέτοιου project;

«Είχε παρακολουθήσει η κα Αλεξοπούλου μία παρουσίαση με τον Σύλλογο Κωνσταντινουπολιτών για τη ζωή των Ρωμιών στην Πόλη. Και εντυπωσιάστηκε γιατί συνειδητοποίησε ότι το Ελληνικό στοιχείο ήταν το κυρίαρχο σε όλα τα επίπεδα (κοινωνικό – πολιτιστικό – οικονομικό – πνευματικό – επιστημονικό). Στη συνέχεια προβληματιστήκαμε όλοι μαζί, καθώς μας μετέφερε την πληροφορία για το τι πραγματικά έγινε και αποδυναμώθηκε το ελληνικό στοιχείο. Δημιουργήθηκε εκεί μια πρώτη σχέση με τις κυρίες που είχαν δημιουργήσει αυτό το πρόγραμμα. Η συζήτηση ήταν η εξής: ενώ όλοι ξέραμε για τη Μικρασιατική καταστροφή, δεν γνωρίζαμε για το γεγονός, καθώς δεν αναφέρεται πουθενά στα σχολικά βιβλία. Έτσι μπήκαμε σ’ αυτή τη διαδικασία με τους μαθητές, να ανακαλύψουμε τι συνέβη την 6^η Σεπτεμβρίου του ’55. Θέλαμε λοιπόν να το ερευνήσουμε και να το φέρουμε στο φως μαζί με τους μαθητές.»

2)   Βρήκατε δυσκολίες κατά την αναζήτηση των πληροφοριών;

«Η δυσκολία ήταν ότι έπρεπε να διαβάσουμε τα πάντα εμείς οι ίδιες, γιατί χρειαζόταν μια σοβαρή έρευνα, ώστε να το μεταδώσουμε και στα παιδιά. Οπότε ακολούθησε βαθιά μελέτη. Διαβάσαμε διαφορετικού είδους βιβλία, λογοτεχνικά και ιστορικά, είδαμε ταινίες και οδοιπορικά και έχοντας την καθοδήγηση των δύο κυριών συνειδητοποιήσαμε ότι έπρεπε να πάρουμε πληροφορίες και από τους τελευταίους μάρτυρες. Επίσης σκεφτήκαμε ότι δεν έπρεπε να μείνει στο στενό σχολικό πλαίσιο, αλλά να ανοιχτεί στην κοινωνία. Οπότε απευθυνθήκαμε στον Δήμαρχο και ζητήσαμε να παρουσιαστεί στο πλαίσιο των Παλλήνιων εκδηλώσεων, ο οποίος και δέχτηκε άμεσα, κάτι που ήταν σημαντικό για εμάς. Επίσης είχαμε την υποστήριξη των αντιδημάρχων πολιτισμού, της κυρίας Σιάρκου, της κυρίας Θεοδώρου και της κυρίας Μπαξεβάνη.»

3)   Θεωρείτε ότι κατά την έρευνα μάθατε πολλά πράγματα που δεν γνωρίζατε;

«Μάθαμε πάρα πολλά. Είχαμε μια πάρα πολύ επιδερμική εικόνα. Μπήκαμε στα βαθιά. Γίναμε και οι ίδιες ρεπόρτερ και δημοσιογράφοι. Το κυριότερο ήταν ότι μπήκαμε σε μία κοινότητα Ελλήνων της Πόλης που φυσικά εξέφρασε και  τεράστιο παράπονο ότι τους έχει παραμελήσει το κράτος, πως δέχτηκαν ρατσισμό, τους αποκαλούσαν «τουρκόσπορους», αν και προέρχονταν από όλων των ειδών τις οικογένειες.»

4)    Τι συναισθήματα σας γεννήθηκαν από την αφήγηση των γυναικών που βίωσαν τα μαρτυρικά γεγονότα; Έχετε κρατήσει κάτι;

«Τα συναισθήματα ήταν πάρα πολύ έντονα, καθώς ήρθαμε σε επαφή με αυτούς τους ανθρώπους που μας εμπιστεύτηκαν το βίωμά τους και τις τραυματικές εμπειρίες τους. Ήταν πάρα πολύ συγκινητικό. Ήταν πολύ τιμητικό για εμάς. Ήταν άνθρωποι που είχαν βιώσει μία τόσο τραυματική εμπειρία. Εκεί ήταν που συνειδητοποιήσαμε πως πρέπει να τους τιμήσουμε. Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης παρατηρούσαμε ότι όλοι οι Κωνσταντινουπολίτες κρατούσαν ο ένας το χέρι του άλλου.»

5)   Υπήρχε συνεργασία και ενδιαφέρον από τα παιδιά που συμμετείχαν;

«Μαζί με εμάς παρακινήθηκαν και οι μαθητές – όπου κατά το σπάνιο και μοναδικό, δεν υπήρχε κανένα «καροτάκι» – που ερχόντουσαν κάθε Πέμπτη χωρίς να έχουν κάποιου άλλου είδους όφελος, εκτός από το  να μάθουν τι έγινε και να τιμήσουν αυτούς τους ανθρώπους.»

6)   Το αποτέλεσμα ήταν εξαιρετικό, είχατε άγχος για την παρουσίαση στο Πολιτιστικό Κέντρο;

«Με όλα αυτά τα δεδομένα έχοντας κάνει τρομερή προετοιμασία, η κα Αλεξοπούλου έστησε τον σκελετό και τις πληροφορίες από την έρευνα σταδιακά. Οπότε για να ολοκληρωθεί χρονικά υπήρξε τρομερή προετοιμασία που έφτασε στο τέλος Αυγούστου – αρχές Σεπτέμβρη. Ενώ τα σχολεία ήταν κλειστά, οι μαθητές έρχονταν για πρόβες. Οπότε, ναι μεν είχαμε άγχος, αλλά όσο φτάναμε κοντά στη μέρα της εκδήλωσης, ήμασταν σίγουροι ότι θα φτάσει το μήνυμα στους δέκτες, ανεξάρτητα από το πόσο επιτυχημένα ήταν. Κι έτσι κι έγινε…»

Συνέντευξη με τον Ξεν. Παπαδόπουλο, μαθητή της Γ’ Λυκείου

1)   Τι σε παρακίνησε να συμμετάσχεις σε αυτό το project;

«Μας ανακοίνωσε ένας καθηγητής ότι σε συνεργασία με άλλους θα δημιουργήσει ένα project που θα σχετίζεται με τις μειονότητες που ήρθαν αντιμέτωπες με τους Ναζί, θέμα το οποίο μου τράβηξε πολύ το ενδιαφέρον, αλλά και τα γεγονότα των Σεπτεμβριανών. Τελικά όπως είδατε το ενδιαφέρον μας κινήθηκε προς τα Σεπτεμβριανά.»

2)   Με τι ασχολήθηκες;

«Ο κύριος ρόλος μου ήταν να διαβάσω μερικά από τα κομμάτια στα οποία είχαν δουλέψει οι καθηγήτριες, να χειρίζομαι τη ροή των διαφανειών σε συγκεκριμένα σημεία μαζί με τη ρύθμιση του ήχου.»

3)   Γνώριζες, πριν από την πρωτοβουλία των καθηγητριών σου, γι’ αυτό το γεγονός που στιγμάτισε έναν ολόκληρο λαό; Και αν ναι, τι; Θεωρείς ότι έμαθες αρκετά πράγματα που δεν γνώριζες;

«Δυστυχώς δεν είχα ιδέα για τα γεγονότα πριν από τη συμμετοχή μου. Παρ’όλα αυτά έμαθα πολλά που με ευαισθητοποίησαν και είμαι ευγνώμων που μου δόθηκε αυτή η ευκαιρία.»

4)   Το αποτέλεσμα ήταν εξαιρετικό, είχες άγχος που εκτέθηκες μπροστά σε κόσμο;

«Γενικότερα δεν έχω θέμα να εκτίθεμαι μπροστά σε μεγάλο κοινό. Δικαίως όμως πιστεύω ότι στη συγκεκριμένη εκδήλωση ένιωθα ότι παίρνω μέρος σε κάτι πολύ σημαντικό και αυτό το βάρος μπορώ να πω πως με στρέσαρε ως έναν βαθμό.»

5)   Τι συναισθήματα σου προκάλεσαν όσα έμαθες από τις κυρίες που βίωσαν τα γεγονότα; Έχεις κρατήσει κάτι; Περίγραψέ μου.

«Δυστυχώς είχα μόνο την ευκαιρία να ακούσω την κυρία που ανέβηκε στη σκηνή ανάμεσα στις δικές μας ομιλίες, η οποία όμως με συγκίνησε πολύ. Το συνδύασα με αυτά που διάβασα και πήρα μια ελάχιστη ιδέα από τα συναισθήματα που βίωσαν οι διωγμένοι εκείνων των ημερών.»

6)   Θα συμμετείχες ξανά σε κάτι παρόμοιο, αν σου δινόταν η ευκαιρία;

«Αν και τελειώνω το Λύκειο, με ενδιαφέρουν πολύ τέτοιου είδους δράσεις και μου αρέσει να μαθαίνω για καινούρια πράγματα που δεν ήξερα. Οπότε, ναι, με χαρά θα συμμετείχα πάλι σε κάτι αντίστοιχο.»

Τα «Σεπτεμβριανά», είναι το οργανωμένο πογκρόμ της νύχτας της 6ης Σεπτεμβρίου 1955, εξ ου και η ονομασία, που συνέβη στη Κωνσταντινούπολη, όταν καθοδηγούμενος τουρκικός όχλος προκάλεσε βίαια επεισόδια κατά των περιουσιών των Ελλήνων (Ρωμιοί) και των Αρμενίων, πλην όμως Τούρκων υπηκόων, καθώς και άλλων μη μουσουλμανικών μειονοτήτων, λεηλατώντας και πυρπολώντας ελληνικά καταστήματα, σπίτια, σχολεία και βεβηλώνοντας εκκλησίες, ακόμα και νεκροταφεία, δημιουργώντας τρομοκρατία και ανασφάλεια για τις υφιστάμενες μειονότητες. Αφορμή έδωσε μια βομβιστική επίθεση στο πατρικό σπίτι του Κεμάλ Ατατούρκ στην Θεσσαλονίκη που, όπως αποδείχτηκε στην συνέχεια, ήταν σκηνοθετημένη προβοκάτσια από την ίδια την τουρκική κυβέρνηση. Σύμφωνα με δημοσίευμα της 12 Αυγούστου 2008 της εφημερίδας Ραντικάλ, τα γεγονότα που διαδραματίστηκαν στις 6-7 Σεπτεμβρίου 1955 εναντίον των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης είχαν οργανωθεί από το Γραφείο Ειδικού Πολέμου (Özel Harp Dairesi), το οποίο αποτελούσε τον μηχανισμό, που είχε στηθεί από το ΝΑΤΟ για την αποτροπή του κομμουνιστικού κινδύνου.

ΕΝΟΤΗΤΑ 1^η – Σχετικά με τα γεγονότα

Για να κατανοήσει κανείς επί της ουσίας πώς και γιατί φτάσαμε στα γεγονότα του Σεπτέμβρη του 1955, θα πρέπει να ανατρέξει στις γενικότερες αντιθέσεις και ανταγωνισμούς στην ευρύτερη περιοχή της Εγγύς και Μέσης Ανατολής, στις ιδιαίτερες επιδιώξεις των αστικών τάξεων Τουρκίας και Ελλάδας (της πρώτης για κυριαρχία εντός ενός αστικού έθνους – κράτους επί των εδαφών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, της δεύτερης για εδαφική επέκταση), στις ειδικότερες στρατηγικές της αστικής ηγεσίας της ελληνορθόδοξης μειονότητας της Κωνσταντινούπολης και στον τρόπο με τον οποίο διαπλέχθηκαν όλα τα παραπάνω κατά το πρώτο τέταρτο του 20ού αιώνα – ιδιαίτερα την περίοδο της πρώτης γενικευμένης πολεμικής σύγκρουσης για τη νομή του κόσμου (του Α” Παγκοσμίου Πολέμου).

Σύμφωνα με μαρτυρίες: «Οι επιθέσεις και καταστροφές στις κινητές και ακίνητες περιουσίες έγιναν με τόσο σχεδιασμένο τρόπο, που δίνουν την εντύπωση ότι τα καταστήματα είχαν οριστεί εκ των προτέρων [...]. Πραγματοποιήθηκαν επιθέσεις με τον ίδιο τρόπο στις εκκλησίες διαφόρων συνοικιών, σε ρωμαίικα νεκροταφεία, σχολεία, νοσοκομεία, προκλήθηκαν φωτιές και καταστροφές [...]. Κάποια άτομα [...] φώναζαν «αυτό το κατάστημα είναι ελληνικό, εκείνο είναι τουρκικό, μην κάνετε λάθος», δηλαδή έδειχναν τι πρέπει να καταστραφεί και τι όχι [...]. Αυτό είναι ένδειξη ότι κάποια άτομα είχαν συγκεκριμένα καθήκοντα καθοδήγησης του πλήθους [...].

Τα όργανα ασφαλείας, παρ’ό,τι έλαβαν εντολές να εμποδίσουν οποιοδήποτε επεισόδιο, αναφέρουν ότι δεν τους δόθηκε εντολή [...]. Ακόμη περισσότερο, ορισμένοι αστυνομικοί έπαιξαν ρόλο υποστηρικτή, υπαγορεύοντας στο πλήθος τι να κάνει και τι να μην κάνει. Σχεδόν βοηθούσαν το πλήθος [...].

Το 80% των καταστροφών αφορούσε εμπορικά καταστήματα, επιχειρήσεις, εργοστάσια κ.ο.κ., ενώ οι ζημιές δεν περιορίστηκαν μόνο σε στόχους ελληνικών συμφερόντων, αλλά και αρμενικών (σε ποσοστό περίπου 20%), καθώς επίσης εβραϊκών (12%).

Οι επιθέσεις της 6ης και της 7ης Σεπτέμβρη 1955 άφησαν πίσω τους δεκάδες θύματα (νεκρούς και τραυματίες), ενώ επιτάχυναν την αντίστροφη μέτρηση για την παρουσία των ελληνικών πληθυσμών στην Κωνσταντινούπολη.

Η αντίδραση της ελληνικής κυβέρνησης ήταν υποτονική, αφού δεν είχε σκοπό να διαταράξει τις σχέσεις με την Τουρκία και κατ” επέκταση τη νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ.

ΕΝΟΤΗΤΑ 2^η – Οικουμενική Ομοσπονδία Κωνσταντινουπολιτών (ΟΙ.ΟΜ.ΚΩ.)

Η Οικουμενική Ομοσπονδία Κωνσταντινουπολιτών, ιδρύθηκε το 2006 και αποτελεί μια παγκόσμια ένωση σωματείων των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης (Ρωμιοί), που κατά 98% έχουν εξαναγκαστεί να ζουν εκτός της Γενέτειρας τους ως συνέπεια των αντιμειονοτικών πολιτικών της Τουρκίας σε όλη την διάρκεια του 20ου αιώνα.  Έχει ως κύριο σκοπό την επιβίωση και διατήρηση του ελληνισμού της Πόλης και της πολιτιστικής κληρονομιάς, δραστηριοποιούμενη σε θέματα όπως η εκπαίδευση, η κοινωνική αλληλεγγύη και η διατήρηση της παράδοσης. Η ΟΙ.ΟΜ.ΚΩ είναι μέλος: 1.του Οικονομικού και Κοινωνικού Συμβουλίου του ΟΗΕ (ΕCOSOC), 2.της Ομοσπονδιακής Ένωσης των Ευρωπαϊκών Εθνικοτήτων (FUEN) Συμμετέχει τακτικά στις συνεδριάσεις του OECD – ΟΑΣΕ -Οργανισμού για Ασφάλεια και Συνεργασία στην Ευρώπη (OSCE).

Η ΟΙ.ΟΜ.ΚΩ αναγνώρισε εξ’ αρχής το ενδιαφέρον των καθηγητριών του σχολείου μας, δημιουργώντας μια συνεργασία 2 ετών, καθοδηγώντας τις εκπαιδευτικούς στην έρευνά τους, παρέχοντας πληροφορίες, μαρτυρίες και στήριξη.

Είναι αρκετά σημαντική λοιπόν η συμβολή της ένωσης προς την έρευνα, όπως φυσικά και η εμπιστοσύνη της στο σχολείο μας, που επέλεξε να φέρει τα γεγονότα στην επιφάνεια.

ΕΝΟΤΗΤΑ 3^η – Το ενδιαφέρον και το έργο του σχολείου μας

Όπως προανέφερα, με την πρωτοβουλία τριών φιλολόγων, το σχολείο μας επέλεξε να φέρει στην επιφάνεια τα μαρτυρικά γεγονότα των Σεπτεμβριανών, με μία εκδήλωση τον Σεπτέμβριο του 2025 (70 χρόνια μετά τα γεγονότα) στο Πολιτιστικό Κέντρο Γέρακα. Οι καθηγήτριές μας (κυρίες Μ. Αλεξοπούλου, Αθ. Κονίδη, Β. Παπαλιώση), μαζί με μια ομάδα μαθητριών και μαθητών, αφιέρωσαν αρκετό χρόνο μελέτης και συλλογής πληροφοριών από όλων των ειδών τις πηγές, με πρόβες ακόμα και εκτός της λειτουργίας του σχολείου, ώστε να μεταφέρουν τα γεγονότα στο κοινό της εκδήλωσης με τον πιο αποδοτικό τρόπο, όπως και έγινε.

Φυσικά, η εκδήλωση υπήρξε αρκετά σημαντική για όλους τους παρευρισκόμενους, συγκίνησε το κοινό, αλλά το σημαντικότερο, έδωσε μια πιο έντονη φωνή στους επιζήσαντες των γεγονότων, που την παρακολούθησαν και τίμησε τους νεκρούς του πογκρόμ. Ακόμη, ομόφωνα, οι εκπαιδευτικοί και οι μαθητές, μαζί με τους διωγμένους, τόνισαν την απουσία των Σεπτεμβριανών από τα ελληνικά σχολικά βιβλία και την γενικότερη αδιαφορία της κοινωνίας απέναντι στο τραύμα και τον πόνο αυτών των ψυχών. Η εκδήλωση αυτή αποτελεί από τις σημαντικότερες ενέργειες του σχολείου μας και δίνει μια ελπίδα στην κοινωνία της αδιαφορίας, του εγωισμού και της ουδετερότητας στην οποία ζούμε.

ΕΝΟΤΗΤΑ 4^η – ΕΥΧΑΡΙΣΤΕΙΕΣ

Θα ήθελα εκ μέρους του σχολείου μου να ευχαριστήσω τους ανθρώπους της ΟΙ.ΟΜ.ΚΩ που αγκάλιασαν το ενδιαφέρον των καθηγητριών μου, τους εμπιστεύτηκαν τα τραύματά τους και τις στήριξαν ως το τέλος. Από πλευράς μου, θα ήθελα να ευχαριστήσω τις κυρίες Μ. Αλεξοπούλου, Α. Κονίδη και Β. Παπαλιώση, καθώς και τον συμμαθητή μου Ξ. Παπαδόπουλο που δέχτηκαν αμέσως να απαντήσουν στις ερωτήσεις μου, μεταφέροντας μου τα βιώματα και τις σκέψεις τους καθ’ όλη τη διάρκεια του project (οι συνεντεύξεις βρίσκονται στο 2^ο μέρος του άρθρου) και τις κυρίες Ρ. Δημητροπούλου και Ε.Τσαούση, υπεύθυνες του Περιοδικού και του Ομίλου Φιλαναγνωσίας του σχολείου μας, που μου έδωσαν τη δυνατότητα να επεκταθώ στο θέμα και να ενημερώσω για τα γεγονότα και τη συμβολή του σχολείου μας στη διάδοσή τους.

ΠΗΓΕΣ ΤΩΝ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΩΝ ΤΗΣ 1^ης, 2^ης, και 3^ης ΕΝΟΤΗΤΑΣ

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%A3%CE%B5%CF%80%CF%84%CE%B5%CE%BC%CE%B2%CF%81%CE%B9%CE%B1%CE%BD%CE%AC

https://www.rizospastis.gr/story.do?id=13011553

http://www.conpolis.eu/Skopoi/Skopoi.aspx

αλλά εσύ το πήρες για αστείο.

Θέλω να σου πω

αλλά εσύ με κρίνεις

γι’αυτό που είπα εγώ.

Ήσουν φίλος, αλλά εικονικός,

σου είπα τα πιστεύω μου

κι εσύ γελούσες εις βάρος μου.

Τι ήσουν τελικά;

Φοβάμαι να σου πω,

θα γελάσεις ή θα κρίνεις

με αυτό που σου είπα εγώ.

Τελικά δεν ήσουν πραγματικός,

ήσουν φίλος αλλά προσωρινός.

Άλλαξες για άλλους

και γι” αυτό τόσο κακό.

Τελικά ήσουν πραγματικός;