Πανορμίτειο Γυμνάσιο και Λυκειακές Τάξεις Σύμης
(φωτογραφία: Μιχαήλ Τσαβαρής)
[Απόσπασμα άρθρου των Μιχαέλας Καψή, Ευαγγελίας Καψή, μαθητριών του σχολείου μας, στο Βήμα]
Τα εγκαίνια του σχολείου έγιναν με επισημότητα στις 18 Σεπτεμβρίου 1922 και το γεγονός αποτυπώθηκε σε μαρμάρινη πλάκα εντοιχισμένη στο υπέρθυρο της εσωτερικής κεντρικής εισόδου του κτιρίου. Έπρεπε όμως να μαζευτούν και τα χρήματα που έλειπαν για την αγορά. Τη στιγμή εκείνη, ο Μπάρβας εισηγείται στους εφόρους της Μονής «όπως εκδοθεί λαχείον» της Μονής υπέρ του νέου Γυμνασίου. Έτσι, ο ίδιος ξεκινάει μια μακρά περιοδεία σε όλες τις σημαντικές παροικίες της Αιγύπτου για την πώληση των λαχνών και τη συγκέντρωση συνδρομών και εισφορών στη Μονή από τον Φεβρουάριο μέχρι τον Μάιο του 1923.
Πάντως, η περιοδεία αυτή ξεπέρασε κάθε αισιόδοξο σχέδιο και αποφέρει 60.000 λιρέτες (λαχεία, εισφορές και δώρα σε «χρυσά» στη Μονή). «Η εφορεία έπειτα από το τόσο ευχάριστο αποτέλεσμα χάρισε στον Ηγούμενο ένα χρυσό ρολόι που είχε φέρει ο ίδιος από την Αίγυπτο και του είχε δοθεί ως ενίσχυση του αγώνα».
Από το 1922 έως το 1925 από τρεις τάξεις το σχολείο αποκτά πέντε τάξεις, σύμφωνα με τα γυμνάσια της Ελεύθερης Ελλάδας. Για τη λειτουργία της πέμπτης τάξης ο δήμος αποφασίζει ετήσια ειδική συνδρομή για καθεμία από τις 13 ενορίες και οι εύποροι μαθητές πληρώνουν εισιτήρια τέλη.
«Με την πέμπτη τάξη λοιπόν το Γυμνάσιο ολοκληρώνεται και αναγνωρίζεται ως ισότιμο με τα αντίστοιχα σχολεία του ελεύθερου κράτους. Μέχρι τότε ολοκληρωμένα γυμνάσια είχε η Ρόδος (το Βενετόκλειο) και η Κάλυμνος, ενώ το παράδειγμα της Σύμης ακολούθησε η Κως και η Λέρος» γράφει η κυρία Κλαδάκη-Βρατσάνου.
Η Ιερά Μονή Πανορμίτη συνεχίζει να προσφέρει στο Γυμνάσιο για την εξεύρεση εξοπλισμού, καθηγητών και γυμνασιάρχη. Μάλιστα ο Μακάριος Μπάρβας συνεισφέρει οικονομικά και προσωπικά.
Ο πρώτος γυμνασιάρχης που επιλέγεται είναι ο Σωκράτης Κόκκαλης, γνωστός στους Συμιακούς από τη θητεία του (1919-1921) στο Βενετόκλειο Γυμνάσιο Ρόδου. Το σεβαστό ποσό που ζητάει εγκρίνεται, αφού ο ίδιος θεωρείται πολύ σημαντική και σεβάσμια φυσιογνωμία της εκπαιδευτικής κοινότητας της εποχής, με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του την αυστηρότητα και την ικανότητα στη διοίκηση. «Με αυτόν είμεθα βέβαιοι εκ των προτέρων ότι το Γυμνάσιό μας θα λειτουργήσει κανονικότατα» αναφέρει χαρακτηριστικά το σχετικό πρακτικό του ΔΣ του Δήμου.
Και κάπως έτσι ολοκληρώνεται η ιστορία της ίδρυσης του σχολείου. Το 1937 μετατρέπεται σε μέσο ιταλικό σχολείο (media scuola italiana), ακολουθώντας την τύχη και των υπολοίπων σχολείων της Δωδεκανήσου, ενώ τον Οκτώβριο του 1940 κλείνει.
Οι πρώτοι απόφοιτοι του εξατάξιου Γυμνασίου Σύμης μετά τον πόλεμο ήταν του σχολικού έτους 1948-1949 (12 αγόρια και 4 κορίτσια).
Στη σύγχρονη εποχή, το Πανορμίτειο Γυμνάσιο και Λυκειακές Τάξεις Σύμης, είναι το σχολείο που έχουν φοιτήσει και φοιτούν εκατοντάδες παιδιά Συμιακών και μη. Έχει συνδεθεί με την ιστορία του νησιού, με την ιστορία των Δωδεκανήσων και έχει διατηρήσει ζωντανό και ακμαίο το ελληνικό στοιχείο στις εσχατιές της Ελλάδας. Το Πανορμίτειο συνεχίζει να, δημιουργεί, να διακρίνεται και να προσφέρει τα «φώτα» του στους νέους και στις νέες του αλλά και στην τοπική κοινωνία.
