Το επίπεδο ανάπτυξης ενός πολιτισμού θεωρείται ότι αναδεικνύεται από τον τρόπο με τον οποίον η κοινωνία αντιμετωπίζει τα αδύναμα μέλη της και ειδικά τους ηλικιωμένους. Εμείς, αλήθεια, πώς συμπεριφερόμαστε στους γηραιότερους;

Είναι φανερό ότι πλέον έχει πάψει να ισχύει πως τα χρόνια ζωής είναι ανάλογα της αποδόσης σεβασμού. Ξεκινώντας από την οικογένεια,  οι γιαγιάδες και οι παππούδες είναι χρήσιμοι όσο μπορούν να συνεισφέρουν στην ανατροφή των εγγονών τους ή να βοηθήσουν στις δουλειές του σπιτιού. Όταν όμως πλέον οι δυνάμεις τούς εγκαταλείπουν, ξαφνικά μετατρέπονται σε βάρος στις πλάτες των παιδιών τους. Σίγουρα, δεν είναι καθόλου εύκολο οι εργαζόμενοι γονείς να αναλάβουν εξ ολοκλήρου τη φροντίδα των γονέων τους ή ακόμα περισσότερο να τους φιλοξενούν στο σπίτι τους, όπως γινόταν παλαιότερα. Όμως αυτό απέχει πολύ από την πλήρη αδιαφορία που συνήθως βιώνουν. Κάποιες επισκέψεις, ένα κυριακάτικο γεύμα, λίγες μέρες κοινών διακοπών το καλοκαίρι, είναι απλές πράξεις που μπορούν να διαφυλάξουν τους ηλικιωμένους από την απόγνωση και την κατάθλιψη.

Έπειτα, στις σημερινές καταναλωτικές κοινωνίες ο χρήσιμος ταυτίζεται με τον παραγωγικό και έτσι η ηθική και πνευματική συνεισφορά των ατόμων τρίτης ηλικίας υποβαθμίζεται εντελώς από την αδυναμία τους να εργαστούν συστηματικά και να αποκτήσουν χρήματα. Θεωρούνται έτσι άτομα δεύτερης κατηγορίας και περιφρονούνται οι ανάγκες και οι απόψεις τους. Ο μόνος λόγος που προβάλλονται δημοσίως είναι συνήθως για να χλευαστούν οι αδυναμίες τους και τα άσχημα χαρακτηριστικά της ηλικίας τους…

«Μπορείς να είσαι νέος χωρίς λεφτά, αλλά δεν μπορείς να είσαι γέρος χωρίς λεφτά». Τενεσί Ουίλιαμς, 1911-1983, Αμερικανός θεατρικός συγγραφέας

Περιφρονητική στάση κράτα και η Πολιτεία όμως, αφού δεν χρηματοδοτεί τη δημόσια περίθαλψη των ηλικιωμένων και έτσι στις περισσότερες περιπτώσεις στα δημόσια γηροκομεία επικρατούν άθλιες συνθήκες διαβίωσης. Οι συντάξεις -ανθρώπων που δούλευαν για την κράτος όλη τους τη ζωή- μειώνονται συνεχώς και, ανήμποροι να εργαστούν ξανά λόγω ηλικίας, βρίσκονται σε αδιέξοδο. Επιπλέον, κανείς δεν μέριμνα για την ψυχαγωγία τους, τις ανάγκες τους, έστω με απλές δραστηριότητες, χάρη στις οποίες θα ένιωθαν ξανά ζωντανοί. Η Πολιτεία δεν διαθέτει δωρεάν δράσεις απασχόλησης των ατόμων Τρίτης Ηλικίας, ενώ εξαίρεση αποτελούν πολύ λίγες περιπτώσεις εθελοντικών και τοπικών οργανώσεων που νοιάζονται για τους ηλικιωμένους.

Τέλος, στην περίφημη εποχή της τεχνολογίας οι ηλικιωμένοι μένουν για άλλη μία φορά εκτός, καθώς δυσκολεύονται να συμβαδίσουν μη έχοντας αποκτήσει τις απαραίτητες γνώσεις που απαιτεί η ψηφιακή εποχή. Όλα πλέον γίνονται με ψηφιακό τρόπο μέσω διαδικτύου, με αποτέλεσμα να μη μπορούν οι ηλικιωμένοι να πληρώσουν ούτε το λογαριασμό του τηλεφώνου τους…

«Όταν ήμουν νέος, οι γέροι με έβλεπαν σαν έναν εξωφρενικά εκκεντρικό νέο, και τώρα που είμαι γέρος, οι νέοι με βλέπουν σαν έναν εξωφρενικά εκκεντρικό γέρο». Sir Fred Hoyle, 1915-2001, Βρετανός αστρονόμος

Τους αξίζει αυτή η μεταχείριση; Πιστεύω όχι. Η συνεισφορά τους από τα προηγούμενα χρόνια της ζωής τους δεν μπορεί να αγνοηθεί, αλλά ακόμη και στα τελευταία τους χρόνια παραμένουν ένα πολύτιμο κεφάλαιο για μια κοινωνία που γνωρίζει και έχει την ευαισθησία να τους υπολογίζει και να τους αξιοποιεί. Οι αξίες, οι αρχές, τα ιδανικά, η σοφία, οι εμπειρίες που έχουν αποκομίσει, τα ήθη και τα έθιμα που διατηρούν, είναι πολύ σημαντικό να μεταβιβαστούν και να διδάξουν τους νεότερους. Τέλος, δεν παύουν να είναι άνθρωποι και μόνο αυτό θα έπρεπε να αποτελεί τον πιο σημαντικό λόγο ώστε να απολαμβάνουν ίσης μεταχείρισης, και να έχουν ίσα δικαιώματα και σεβασμό.

«Ο νέος ξέρει τους κανόνες, αλλά ο γέρος ξέρει τις εξαιρέσεις». Oliver W. Holmes, 1809-1894, Αμερικανός συγγραφέας

Μήπως πρέπει λοιπόν να αναθεωρήσουμε συλλογικά τη στάση μας απέναντι στα άτομα της Τρίτης ηλικίας;

MANOWAR – FATHER

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

]]> https://schoolpress.sch.gr/periodista/archives/2089/feed 1 https://schoolpress.sch.gr/periodista/archives/1804 https://schoolpress.sch.gr/periodista/archives/1804#comments Sun, 14 May 2023 17:29:24 +0000 Kalafatoudi Kwnstantina http://schoolpress.sch.gr/periodista/?p=1804 [...]]]> Άλλο ένα νέο συμβάν, αυτό της τραγωδίας των Τεμπών, ήρθε και προστέθηκε στα δυστυχήματα των τελευταίων ετών όπου νέοι άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους λόγω ελλιπούς πρόληψης – η Σταματία, επειδή δεν υπήρχε πεζογέφυρα, ο νεαρός στη Χίο, επειδή τον καταπλάκωσε μία μπασκέτα του κοινοτικού γυμναστηρίου. Αυτή τη φορά, δύο τρένα συγκρούστηκαν μετωπικά επιφέροντας 57 θανάτους και πολλούς τραυματισμούς.

Η σύγκρουση αυτή που κόστισε τόσες ζωές, νέων ως επί τω πλείστον, οφείλεται σε αμέλεια συντήρησης και εφαρμογής δικλείδων ασφαλείας των τρένων που κάθε σταθμός στην Ε.Ε. οφείλει να τηρεί. Κι όμως, στη χώρα μας αποδείχθηκε για άλλη μια φορά πως αμελήθηκε η πρόληψη, παρά τις επανειλημμένες προσπάθειες των εργαζομένων των σιδηροδρόμων να τραβήξουν την προσοχή των υπευθύνων του αρμόδιου Υπουργείου. Δυστυχώς, είναι σύνηθες φαινόμενο αυτό στην Ελλάδα… Ίσως να φταίει που δεν θέλουμε να σκεφθούμε το κακό. Ίσως να φταίει η μακραίωνη παράδοσή μας που είναι γεμάτη συγκρούσεις, δυσκολίες και πόνο. Και έτσι, στρέφουμε το βλέμμα μας μόνο στα ευχάριστα και αγνοούμε κάθε τι άσχημο, όσο μπορούμε, μέχρι που κάτι συμβαίνει και… μας επαναφέρει στην πραγματικότητα. Τότε ξεσηκωνόμαστε και τότε ψάχνουμε τους υπευθύνους για το μοιραίο λάθος. Πρόκειται προφανώς για έλλειψη ατομικής και συλλογικής ευθύνης.

Ενδεχομένως να φταίει και το κερδοσκοπικό πνεύμα που σήμερα μας διακατέχει και τοποθετεί πρώτο στη λίστα των προτεραιοτήτων το χρήμα έναντι της ασφάλειας, υπονομεύοντας έτσι την ανθρώπινη ζωή. Από τη μία μεγιστοποιούνται τα οικονομικά κέρδη ορισμένων, και από την άλλη ελαχιστοποιείται η ασφάλεια των ανθρώπων και μένει απλώς η ελπίδα ότι από τύχη «όλα θα πάνε καλά». Η ευχή αυτή, ωστόσο, δεν πραγματοποιείται πάντα και τα αποτελέσματα είναι ολέθρια. Όλα αυτά τα συμβάντα θα μπορούσαν να αποτελούν τρανταχτά παραδείγματα των συνεπειών που ακολουθούν όταν το χρήμα προτάσσεται της ανθρώπινης ύπαρξης. Πιστεύω ότι αυτό συμβαίνει γιατί κυνηγώντας την οικονομική επιτυχία, που τόσο προβάλλεται σήμερα, δεν συνειδητοποιούμε τους κινδύνους των κενών που αφήνουμε.

Μάλλον οι γιατροί έχουν δίκιο που μας επιβάλλουν συχνά προληπτικές εξετάσεις, μολονότι μας επιβαρύνουν οικονομικά και ψυχολογικά. Όμως, η πρόληψη είναι το παν! Δεν ξέρω βέβαια γιατί οι άνθρωποι συνεχώς την αποφεύγουν. Το μόνο σίγουρο είναι πως αυτό πρέπει να αλλάξει, ειδάλλως θα παραμείνει η αιτία πολλών θανάτων και μεγάλης δυστυχίας. Το επίκεντρο θα πρέπει να είναι πάντα η ανθρώπινη ζωή και ο καθένας μας πρέπει να αναλαμβάνει το μέρος της ευθύνης που του αναλογεί. Αν θέλουμε η τωρινή κατάσταση να αλλάξει, χρειάζεται να κοιτάμε μακροπρόθεσμα με προνοητικότητα και να απαιτούμε μεταρρυθμίσεις και αλλαγές για την ασφάλειά μας, και όχι να μένουμε ευγνώμονες που «από τύχη» ή «θεία Πρόνοια» δεν έχει συμβεί κάτι κακό.

Κλείνοντας, θα κάνω και εγώ την κοινότοπη ευχή το δυστύχημα στα Τέμπη να είναι το τελευταίο που οφείλεται στην έλλειψη πρόληψης. Η ανάπτυξη της επιστήμης και της τεχνολογίας σήμερα είναι υπεραρκετή για να μην αφήνουμε τη ζωή μας έρμαιο στην τύχη ή στο ανθρώπινο λάθος. Ας αξιοποιήσουμε τις τεράστιες δυνατότητές της και ας δώσουμε ξανά προτεραιότητα όχι στο οικονομικό, αλλά στο ανθρώπινο κεφάλαιο!

ΠΑΡΕ ΜΕ ΟΤΑΝ ΦΤΑΣΕΙΣ… – Νίκος Φιλέντας, Μανώλης Κακουράκης

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

]]> https://schoolpress.sch.gr/periodista/archives/1804/feed 1 https://schoolpress.sch.gr/periodista/archives/1432 https://schoolpress.sch.gr/periodista/archives/1432#comments Wed, 04 Jan 2023 18:52:53 +0000 Kalafatoudi Kwnstantina http://schoolpress.sch.gr/periodista/?p=1432 [...]]]> Ο ΠΑΙΔΑΓΩΓΙΚΟΣ ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΓΕΛΙΟΥ ΚΑΙ Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΓΕΛΟΙΟΓΡΑΦΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ

Αν προσπαθήσουμε να ανακαλέσουμε τις ωραίες και ξέγνοιαστες αναμνήσεις μας, θα διαπιστώσουμε πως στην πλειοψηφία τους είναι συνδεδεμένες με στιγμές γέλιου, γεγονός που μόνο τυχαίο δεν μπορεί να θεωρηθεί. Κι αυτό, διότι το αληθινό γέλιο διώχνει την αμηχανία, τη λύπη και ενώνει τους ανθρώπους. Επιπλέον, δημιουργεί μια θετική ατμόσφαιρα μέσα στην οποία η εκπαιδευτική διαδικασία ευνοείται. Για παράδειγμα, η καλή διάθεση των γονέων παίζει σημαντικό ρόλο στην ψυχολογία και τις αντιδράσεις των παιδιών αλλά και στην αφομοίωση ή -αντίθετα- στην απόρριψη κανόνων και συμβουλών. Αναμφίβολα, σ΄ ένα χαρούμενο κλίμα επικοινωνούμε και συνεργαζόμαστε καλύτερα. Μέσα από το γέλιο, επίσης, μεταδίδεται στα παιδιά η αίσθηση του χιούμορ, του αυτοσαρκασμού και συνάμα μία διέξοδος, ένας θετικός τρόπος αντιμετώπισης των δυσκολιών – χρήσιμος για τη μετέπειτα ζωή τους.

«ΟΣΟ ΓΕΛΑΜΕ, ΤΙΠΟΤΑ ΔΕΝ ΧΑΘΗΚΕ» W. Shakespeare

Αλλά και στο σχολείο -με ορισμένες προϋποθέσεις- το γέλιο έχει παιδαγωγικό ρόλο. Πέρα από την ευχάριστη και οικεία ατμόσφαιρα που δημιουργεί, αποτελεί και ένα κίνητρο για διδασκαλία, αφού κάνει σίγουρα τις διδακτικές ώρες πιο ενδιαφέρουσες! Οι μαθητές/μαθήτριες με τη βοήθεια του γέλιου συνεργάζονται, δημιουργούν σχέσεις, κοινωνικοποιούνται και γίνονται περισσότερο ολοκληρωμένες προσωπικότητες. Το γέλιο επιδρά ευεργετικά και στις σχέσεις καθηγητών-μαθητών, καθώς παραμερίζει τον φόβο και τον πιθανό εκνευρισμό των μαθητών που συνήθως ενυπάρχει στην αυστηρή και δασκαλοκεντρική μέθοδο διδασκαλίας και τους βοηθά να νιώσουν άνετα, να εκφράσουν τις απόψεις τους και να παρακολουθήσουν όσα ο εκπαιδευτικός έχει να τους μεταδώσει.

Επιπλέον, η σύνδεση μίας πληροφορίας με κάποιο αστείο που ειπώθηκε την ώρα της παράδοσης του μαθήματος, μπορεί να συμβάλλει θετικά στη διατήρηση αυτής της πληροφορίας στη μνήμη των μαθητών, ακόμη και για πολλά χρόνια μετά!

Αναφερόμενοι στο γέλιο, δεν μπορούμε να μη συμπεριλάβουμε και τα γελοιογραφικά σκίτσα που συναντούμε στα έντυπα μέσα αλλά και στο διαδίκτυο. Δεν υπάρχει εφημερίδα -έντυπη ή ηλεκτρονική- που να μην φιλοξενεί στις σελίδες της απαραιτήτως κάποια γελοιογραφία! Σε πολλά σχολικά βιβλία, άλλωστε, η γελοιογραφία έχει εξέχουσα θέση και συχνά αποτελεί αφόρμηση για να ξεκινήσει μια ενδιαφέρουσα συζήτηση πάνω σε ένα θέμα.

Η γελοιογραφία έχει, επίσης, ρόλο παιδαγωγικό, όχι μόνο για τους μαθητές, αλλά για ολόκληρη την κοινωνία. Έχει την ικανότητα να ερμηνεύει γεγονότα, να καυτηριάζει τα κακώς κείμενα, να πληροφορεί για το παρελθόν και για το παρόν μ΄ έναν ανάλαφρο αλλά ταυτόχρονα ουσιαστικό τρόπο. Η τέχνη της γελοιογραφίας ψυχαγωγεί τους ανθρώπους και τους δίνει μέσα από τη σάτιρα μία ανάσα, ένα διάλειμμα από τα προβλήματα, κάτι που, ιδιαίτερα σε περιόδους κρίσης που τα προβλήματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν είναι μεγάλα, προσδίδει στους αναγνώστες μια πιο θετική διάθεση να τα καταπολεμήσουν.

Η σημασία της γελοιογραφίας είναι μεγάλη και για τον πολιτισμό, καθώς αποτελεί μία μορφή τέχνης προσιτή σε κάθε κοινό, ανεξάρτητη από χωροχρονικούς και γεωγραφικούς περιορισμούς. Αναβαθμίζει τα καλλιτεχνικά δρώμενα συνδυάζοντας τρόπους έκφρασης, αυτόν του λόγου και αυτόν της εικόνας, καθιστώντας εφικτή μια ουσιαστικότερη κατανόηση των πραγμάτων. Τέλος, αποτελεί και μία σημαντική πηγή άντλησης ιστορικών πληροφοριών, καθώς αυτή η μορφή της τέχνης παρουσιάζει γλαφυρά μέσα από το χιούμορ γεγονότα, αιτίες και συμπεριφορές.

Από όλα τα παραπάνω φαίνεται ο παιδαγωγικός ρόλος του γέλιου και της γελοιογραφίας, και η σπουδαία συμβολή τους στην διαμόρφωση του πολιτισμού μας. Δυστυχώς σήμερα σε κανένα από τα δύο δεν δίνεται ιδιαίτερη σημασία. Στο χέρι μας είναι αυτό να αλλάξει και να δούμε ξανά τον κόσμο πιο θετικά!

Κωνσταντίνα Καλαφατούδη

Always look on the bright side of life…

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

Για το γέλιο… (Πηγή: ΓΝΟΩΜΙΚΟΛΟΓΙΚΟΝ)

• Ένα ζεστό χαμόγελο είναι η διεθνής γλώσσα της καλοσύνης.

William Arthur Ward , 1921-1994, Αμερικανός συγγραφέας αυτοβοήθειας

• Ένα χαμόγελο είναι η ευτυχία που θα βρεις κάτω από τη μύτη σου.

Tom Wilson , 1959-, Αμερικανός ηθοποιός & συγγραφέας

• Μη σταματάς ποτέ να χαμογελάς, Επειδή δεν ξέρεις ποιος θα μπορούσε να ερωτευτεί το χαμόγελό σου.

Γκαμπριέλ Γκαρσία Μαρκές , 1927-2014, Κολομβιανός συγγραφέας

• Το χαμόγελο είναι ο καλύτερος τρόπος να δείξεις να δόντια σου στη μοίρα.

Ανώνυμος

]]> https://schoolpress.sch.gr/periodista/archives/1432/feed 2 https://schoolpress.sch.gr/periodista/archives/607 https://schoolpress.sch.gr/periodista/archives/607#comments Tue, 15 Feb 2022 18:38:33 +0000 Kalafatoudi Kwnstantina http://schoolpress.sch.gr/periodista/?p=607 [...]]]>    Πρόσφατα έγινε γνωστή η μήνυση που υποβλήθηκε κατά της Google και της επιβλήθηκε πρόστιμο 50 εκατομμύρια ευρώ, με την κατηγορία πως παρακολουθούσε τους χρήστες της. Δεν είναι η μόνη μήνυση που έγινε για τον ίδιο λόγο το τελευταίο διάστημα. Το γεγονός δεν μας εκπλήσσει. Η προσωπική μας ζωή πλέον παραβιάζεται όλο και περισσότερο και έχουμε πια αρχίσει να το αισθανόμαστε, νιώθουμε «καταζητούμενοι»…

  Η εξέλιξη της τεχνολογίας έχει διευκολύνει σε μεγάλο βαθμό την παραβίαση της ιδιωτικότητας, προσφέροντας πολλά τεχνικά μέσα. Κάμερες τοποθετούνται σε χώρους εξωτερικούς και εσωτερικούς για την ασφάλεια των πολιτών και την αποφυγή εγκλημάτων, όμως έτσι συγχρόνως καθίσταται εφικτή και η παρακολούθηση κάθε απλού πολίτη που πέρασε μπροστά τους. Αλλά και τα κινητά τηλέφωνα που συνεχώς κρατάμε, είναι ίσως ο βασικότερος «προδότης» μας, γιατί καταγράφουν την κάθε μας κίνηση, κάθε μετακίνηση (μέσω των δορυφόρων) και εφόσον διαθέτουν κάμερα και μικρόφωνο, δεν είναι αδύνατον, αν ορισμένοι επιδέξιοι προγραμματιστές το θελήσουν, να τα ενεργοποιήσουν χωρίς την συναίνεση των κατόχων τους. Ιδιαίτερα στο διαδίκτυο, όλες οι κινήσεις των απλών χρηστών αφήνουν ίχνη και παραθέτουν έτοιμες τις προτιμήσεις, τα προσωπικά δεδομένα και τη συμπεριφορά του καθενός. Πλέον, δεν υπάρχει ιστοσελίδα που να μην προϋποθέτει, κατά τη είσοδό μας σε αυτή, την αποδοχή κάποιων όρων, γνωστών και ως cookies, που είναι ουσιαστικά η αποθήκευση των στοιχείων του κάθε χρήστη (λογαριασμός, προτιμήσεις κλπ) για κάθε επόμενη χρήση. Επίσης, της μόδας είναι η δημιουργία λογαριασμών σε κάθε σελίδα που εξερευνούμε. Ακόμα και όταν απλώς θέλεις να παραγγείλεις το βραδινό σου γεύμα από το ίντερνετ, η ιστοσελίδα της «Pizzafun», λόγου χάρη, θα σου προτείνει (αν όχι επιβάλλει) να δημιουργήσεις προφίλ για να «σε γνωρίζουν καλύτερα» και να έχεις «την τέλεια προσφορά που σου ταιριάζει» στην επόμενη παραγγελία. Ακόμη κι έτσι να είναι, χειρίζονται τα στοιχεία σου…

  Τα ΜΜΕ είναι και αυτά ένοχα για την παραβίαση της ιδιωτικής μας ζωής, κυρίως των επωνύμων και των προσώπων της επικαιρότητας, τους οποίους οι δημοσιογράφοι παρακολουθούν συνεχώς με κάθε τρόπο, για να ξεσκεπάσουν κάθε συνήθειά τους, κάθε μυστικό, να κάνουν γνωστό οτιδήποτε πριν αγνοείτο και να τραβήξουν τις πιο «ενδιαφέρουσες» φωτογραφίες -ακόμη κι από ιδιαίτερες προσωπικές στιγμές- τις οποίες έπειτα θα δημοσιεύσουν σε μια προσπάθεια να ικανοποιήσουν το αδηφάγο βλέμμα του κοινού. Στην περίπτωση των απλών ανθρώπων, τα ΜΜΕ ολοένα και περισσότερο τους προτρέπουν να αποκαλύπτουν συνεχώς τις μετακινήσεις, τα συναισθήματα, την κάθε σκέψη τους, από μόνοι τους. Εδώ βέβαια αναδεικνύεται και η προσωπική μας ευθύνη σε όλο αυτό που μας συμβαίνει, καθώς εμείς οι ίδιοι εν τέλει προδίδουμε τις κινήσεις και τις προτιμήσεις μας. Όπως, επίσης, εμείς είμαστε η αιτία που τα δημοφιλή πρόσωπα γίνονται συχνά αντικείμενα σχολιασμού, απώλειας της ελευθερίας και του δικαιώματος της ιδιωτικότητας, αφού εμείς επιτρέπουμε -και μάλιστα επιζητούμε- ειδήσεις τέτοιου περιεχομένου. Προτιμάμε να ασχολούμαστε με την προσωπική ζωή των άλλων ανθρώπων κοιτάζοντας συνεχώς «μέσα από την κλειδαρότρυπα» εν είδει BIG BROTHER, παρά με τα θέματα που αφορούν τη δική μας ζωή, γιατί είναι πιο εύκολο, πιο ανώδυνο, όμως δεν είναι ωφέλιμο ούτε για εμάς αλλά ούτε και για τα δημόσια πρόσωπα.

  Όμως, γιατί να μας παρακολουθούν, αφού δεν είμαστε δραπέτες ούτε μέλη επικίνδυνων οργανώσεων; Λένε, πως όταν κάτι (υλικό) σου προσφέρεται δωρεάν, τότε εσύ είσαι το προϊόν. Εμείς λοιπόν, είμαστε το προϊόν. Τα σύγχρονα πολιτικά καθεστώτα έχουν δυστυχώς χάσει τον δημοκρατικό τους χαρακτήρα, κι έτσι τα νέα «έξυπνα» ψηφιακά μέσα με τις εφαρμογές τους (κάμερες, διαδίκτυο, εύρεση τοποθεσίας κ.α.) εκτός από τις υπηρεσίες που μας προσφέρουν, χρησιμοποιούνται σε μεγάλο βαθμό για την παρακολούθηση των κινήσεων και προτιμήσεων του κοινού, ώστε να προβλέπουν τις αντιδράσεις και ανάλογα να προσανατολίζονται διατηρώντας όσο περισσότερο γίνεται τον έλεγχο. Άλλωστε, οι πληροφορίες για τις διαδικτυακές μας ενέργειες είναι ανεκτίμητης αξίας και για τις διαφημιστικές εταιρείες και, γενικότερα, για όλους τους πωλητές. Γι’ αυτό τα cookies «μας θυμούνται», γι’ αυτό οι αναζητήσεις μας αφήνουν «αποτυπώματα», γι’ αυτό μια απλή παραγγελία πίτσας από το διαδίκτυο χρειάζεται λογαριασμό. Γιατί μετά από δύο μέρες ίσως πετύχεις στο κινητό σου μια διαφήμιση για «ΕΠΙΚΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ 1+1 ΠΙΤΣΑ ΠΕΠΕΡΟΝΙ ΣΤΗΝ ΤΙΜΗ ΤΗΣ ΜΙΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΨΥΚΤΙΚΟ ΔΩΡΟ!» η οποία εντελώς τυχαία θα ήταν η παραγγελία των ονείρων σου, και να που τελικά πάλι θα παραγγείλεις… Όλες οι πληροφορίες μας αναλύονται από εξελιγμένους αλγορίθμους και χρησιμοποιούνται για εμπορικούς/καταναλωτικούς σκοπούς. Η κατάλληλη διαφήμιση θα εμφανιστεί στην οθόνη του πιο πιθανού αγοραστή. Τα στοιχεία και οι προτιμήσεις μας βέβαια, μπορεί να χρησιμοποιηθούν και με πιο κακόβουλους σκοπούς, όπως διάδοση επιβλαβών (φανατικών, ρατσιστικών, παραπλανητικών κλπ) ιδεών.

  Τα ΜΜΕ από την παρακολούθησή μας στοχεύουν να αποκομίσουν στοιχεία που χρειάζονται, προκειμένου να μας απασχολούν περισσότερο με ειδήσεις και πληροφορίες που «ταιριάζουν» στον καθένα μας, ώστε να εξασφαλίζουν ολοένα και μεγαλύτερα κέρδη. Χρησιμοποιούνται επίσης και ως τα βασικότερα μέσα διασποράς ψευδών ειδήσεων και αποπροσανατολισμού της κοινής γνώμης προς την κατεύθυνση που οι κυβερνήσεις (κυρίως) επιθυμούν. Όσον αφορά στη μανιώδη ενασχόληση των ΜΜΕ με τους επωνύμους, οφείλεται κι αυτή στο κέρδος. Δυστυχώς, οι ηθικές αξίες έχουν αρχίσει να ξεθωριάζουν, όπως και η διάθεση των πολιτών για οτιδήποτε ποιοτικό. Εκμεταλλευόμενα αυτό, τα ΜΜΕ ερευνούν, κρίνουν και προβάλλουν σκάνδαλα, μυστικά, προσωπικές υποθέσεις, κουτσομπολιά για προβεβλημένα πρόσωπα στο κοινό τους, αδιαφορώντας για τους κανόνες της δημοσιογραφικής δεοντολογίας.

  Ας συνειδητοποιήσουμε, λοιπόν, τι μας συμβαίνει και ας πάρουμε τα μέτρα μας για να προφυλαχτούμε, όσο είναι δυνατόν. Κυρίως όμως -εφόσον κι εμείς δεν θα το θέλαμε για τον εαυτό μας- ας μη γινόμαστε το μάτι στην κλειδαρότρυπα, ας μη συμμετέχουμε στη παραβίαση της προσωπικής ζωής άλλων ανθρώπων.

Ο Μεγάλος Αδελφός σε παρακολουθεί.

Τζoρτζ Όργουελ, 1903-1950, Βρετανός συγγραφέας

    Σπατάλη φαγητού. Όλοι σίγουρα έχουμε ακούσει γι΄ αυτό το ζήτημα, οι περισσότεροι όμως δεν πολυκαταλάβαμε το νόημα και τον αντίκτυπο που έχει στη ζωή μας. Ήρθε όμως, δυστυχώς, ο καιρός που πια επιβάλλεται όλοι να μάθουμε -και να κάνουμε- πολλά γι’ αυτό!

Τι ακριβώς είναι η σπατάλη τροφίμων;

Η σπατάλη τροφίμων είναι γενικά το φαγητό που δεν καταναλώνεται, και συμβαίνει σε όλα τα στάδια του ταξιδιού των τροφών από τη στιγμή που παράγονται μέχρι να φτάσουν στο πιάτο μας (και εκεί ακόμα η τύχη τους δεν είναι σίγουρη…).

Συμβαίνει:

-στις φάρμες, όταν οι παραγωγοί καλλιεργούν/εκτρέφουν περισσότερα φυτά/ζώα απ΄ όσα ο κόσμος είναι διατεθειμένος να αγοράσει, ώστε να μη προκύψει έλλειψη σε περίπτωση καταστροφών των προϊόντων τους από κακές καιρικές συνθήκες ή από παράσιτα. Έτσι, όσα περισσεύουν πετιούνται.

-στις βάρκες αλιείας, όταν τα ψάρια που πιάστηκαν στα δίχτυα δεν είναι ακριβώς τα κατάλληλα για την αγορά και γι΄ αυτό ξαναρίχνονται στη θάλασσα σχεδόν ή εντελώς νεκρά. Υπολογίζεται πως το 40-60% των ψαριών που αλιεύεται από τους Ευρωπαίους στη Βόρεια Θάλασσα καταλήγουν νεκρά ξανά στη θάλασσα.

-στη μεταφορά. Εξαιτίας της παγκοσμιοποίησης προϊόντα από κάθε περιοχή του πλανήτη εμπορεύονται πλέον σε όλο τον κόσμο. Κατά τη μεταφορά τους, πολλά αλλοιώνονται ή χαλούν εντελώς (σε κάποιες πολύ μακρινές αποστάσεις) και έτσι δεν καλύπτουν τις προϋποθέσεις που απαιτούνται από τους κανόνες υγιεινής τροφίμων για να πωληθούν. Επιπλέον, πολλά προϊόντα, κυρίως φρούτα και λαχανικά, αποκτούν χτυπήματα ή γρατζουνιές, χαλάνε, και έτσι τελικά απορρίπτονται.

-στην κατανάλωση. Οι καταναλωτές είμαστε οι περισσότερο ένοχοι για τη σπατάλη τροφίμων. Εκατομμύρια τόνοι φρούτων και λαχανικών πετιούνται, γιατί δεν είναι… όμορφα! Το 30% των τροφίμων που απορρίπτονται είναι λόγω της εμφάνισής τους. Προτιμάμε μόνο όσα μας ικανοποιούν εμφανισιακά. Θέλουμε να έχουν συγκεκριμένο μέγεθος και σχήμα, αλλά και έντονο, γυαλιστερό χρώμα, κάτι που δεν γίνεται, γιατί τα πάντα στη φύση έχουν διαφορές μεταξύ τους, άλλοτε μικρότερες και άλλοτε μεγαλύτερες. Άρα, αυτό που ζητάμε ως καταναλωτές δεν είναι φυσιολογικό. Τα λαχανικά που είναι τέλεια στην όψη είναι τις περισσότερες φορές γεμάτα χημικά!

    Επίσης, είναι πάρα πολλές οι φορές που δεν βλέπουμε σωστά την ημερομηνία λήξης ή την μπερδεύουμε με άλλες ημερομηνίες που αναγράφονται στη συσκευασία, λόγου χάρη την ημερομηνία ζύγισης, και έτσι πετάμε τρόφιμα που δεν έχουν χαλάσει ακόμα. Όσο απίστευτο κι αν ακούγεται, υπολογίζεται πως το 10% της τροφής που απορρίπτεται σχετίζεται με τη σήμανση της ημερομηνίας λήξης! Μεγάλο λάθος κάνουμε και στη διαχείριση όσων αγοράζουμε και όσων μαγειρεύουμε. Συνήθως αγοράζουμε και μαγειρεύουμε μεγαλύτερες ποσότητες απ΄ όσο χρειαζόμαστε και μπορούμε να καταναλώσουμε, με αποτέλεσμα τα περιττά τρόφιμα να χαλάνε και να καταλήγουν στα σκουπίδια…

Γενικά σύμφωνα με έρευνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της WWF:

• Στον πλανήτη: το 1/3 της παγκόσμιας παραγωγής τροφίμων χάνεται ή σπαταλιέται. Δηλαδή, 1,3 δισεκατομμύρια τόνοι τροφίμων ξοδεύονται άσκοπα!

• Στην Ευρώπη: τους 88 εκατομμύρια τόνους τροφίμων αγγίζει ετησίως η σπατάλη.

• 1 μέσο άτομο στην Ε.Ε. πετάει 173 κιλά τροφής.

• Στην Ελλάδα, 196 κιλά τροφίμων που σπαταλώνται ετησίως αντιστοιχούν σε μόνο 1 άτομο.

ΗΘΙΚΑ ΛΑΘΟΣ

Όλα αυτά τη στιγμή που 868 εκατομμύρια άνθρωποι στον πλανήτη υποσιτίζονται ή λιμοκτονούν και πάνω από 9 εκατομμύρια παιδιά πεθαίνουν κάθε χρόνο από ασιτία…

Στην Ευρώπη 33 εκατομμύρια άνθρωποι βιώνουν επισιτιστική ανασφάλεια, ενώ στην Ελλάδα τα άτομα που αντιμετωπίζουν αυτό το πρόβλημα αντιπροσωπεύουν το 12,9% δηλαδή πάνω από 1,4 εκατομμύρια άνθρωποι.

Συνολικά υπολογίζεται πως αν μειώναμε τη σπατάλη τροφίμων μόνο σε ποσοστό 25% θα αντιμετωπίζαμε το πρόβλημα υποσιτισμού σε όλο τον κόσμο!

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ

  Αυτή η τεράστια σπατάλη τροφών εμφανίζει πολύ σοβαρές αρνητικές συνέπειες και στον πλανήτη μας. Για την παραγωγή τροφίμων απαιτούνται τεράστιες εκτάσεις εδάφους και γι’ αυτό τον λόγο καταστρέφονται σημαντικοί βιότοποι, δασικές περιοχές μεταβάλλονται σε καλλιεργήσιμη γη απειλώντας πολλά είδη ζώων με εξαφάνιση και οι τοπικοί πληθυσμοί αναγκάζονται να μετακινηθούν. Κι αν κάποιος αναλογιστεί ότι πολλές από αυτές τις εκτάσεις (συνολικά περιοχή μεγαλύτερη από ολόκληρη την Κίνα!) θα χρησιμοποιηθούν για να καλλιεργηθούν προϊόντα που τελικά θα πεταχτούν, δεν αξίζει σε καμία περίπτωση.

    Κατόπιν, εφόσον τα τρόφιμα δεν παράγονται ως δια μαγείας, απαιτούνται φυσικοί πόροι για την παραγωγή τους. Ως εκ τούτου, η απόρριψη φαγητών συνεπάγεται και τεράστια σπατάλη φυσικών πόρων και ευθύνεται και για την εκπομπή του 8% των ανθρωπογενών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Επιπλέον, μεγάλη κατανάλωση νερού είναι απαραίτητη για την παραγωγή προϊόντων. Για τα τρόφιμα που τελικά πετάμε, σπαταλάμε πάνω από το 25% του καταναλώσιμου νερού παγκοσμίως.

  Και οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις δεν σταματούν εδώ. Το φαγητό που δεν καταναλώνεται, καταλήγει κυρίως στις χωματερές και αποσυντίθεται χωρίς τη συμβολή του απαιτούμενου οξυγόνου, με αποτέλεσμα να παράγεται μεθάνιο, ένα αέριο που είναι 23 φορές πιο βλαβερό από το διοξείδιο του άνθρακα.

  Για όλα τα παραπάνω η σπατάλη τροφίμων επιβαρύνει και το φαινόμενο του θερμοκηπίου και συμβάλλει στην κλιματική αλλαγή σε μεγάλο βαθμό.

  Αλλά και ο αριθμός των ζώων που χάνουν τη ζωή τους απλώς για να καταλήξουν στα σκουπίδια, δεν μπορεί να παραμείνει ασχολίαστος. Το 35% των ψαριών (περίπου 3 δις σολομοί) που αλιεύονται και το 20% των ζώων ( περί τα 7 εκατ. αγελάδες) που εκτρέφονται και σφάζονται, τελικά δεν καταναλώνονται!

  Τέλος, είναι μεγάλη -κι άσκοπη- η δαπάνη  χρημάτων, καθώς αγοράζουμε τρόφιμα που τελικά πετάμε. Μπορεί να μη το καταλαβαίνουμε στην καθημερινότητά μας, αλλά το συνολικό ποσό που χάνουμε εξαιτίας αυτής της απροσεξίας μας είναι αρκετά μεγάλο για μία μέση οικογένεια.

Καταλαβαίνουμε, λοιπόν, τώρα πια τη σοβαρότητα του φαινομένου της σπατάλης τροφίμων, και αφού εμείς οι απλοί καταναλωτές ευθυνόμαστε γι΄ αυτό κατά το ήμισυ, οφείλουμε να δράσουμε για να το μειώσουμε. Και θα πρέπει να το κάνουμε γρήγορα, καθώς σύμφωνα με τους στόχους της βιώσιμης ανάπτυξης του ΟΗΕ η σπατάλη τροφίμων θα πρέπει να έχει μειωθεί κατά 50% μέχρι το 2030.

Τι μπορούμε να κάνουμε;

Υπάρχουν κάποιες πολύ απλές συνήθειες που αν τις εντάξουμε στις ζωές μας θα περιορίσουμε πολύ τα τρόφιμα που πετάμε.

• Πριν τα ψώνια μας ελέγχουμε τι υπάρχει στο σπίτι μας, ώστε να αγοράσουμε μόνο όσα λείπουν και χρειαζόμαστε.

• Προγραμματίζουμε τι θα μαγειρέψουμε έχοντας πάντα στο μυαλό μας τη σειρά με την οποία πρέπει να καταναλωθούν. Δηλαδή, σε περίπτωση που έχουμε κάποιο ανοιχτό πακέτο ή έχουμε στο ντουλάπι μας κάποιο τρόφιμο που είχαμε αγοράσει παλαιότερα, φροντίζουμε να καταναλώσουμε αυτά πρώτα. Ιδιαίτερα με τα λαχανικά και τα φρούτα που χαλάνε γρηγορότερα θα πρέπει να είμαστε πιο προσεκτικοί.

• Σώζουμε τα πιθανότερα θύματα! Εννοώ τα φρούτα και τα λαχανικά που έχουν όχι και τόσο συνηθισμένη εμφάνιση και άρα είναι πιο πιθανό να μην αγοραστούν από κανέναν και εν τέλει να πεταχτούν. Τα αγοράζουμε εμείς, αφού είναι και αυτά πλήρως θρεπτικά και δεν θα έχουν καμία απολύτως διαφορά στη γεύση τους, ίσως να είναι και καλύτερα (με λιγότερα χημικά) όπως ανέφερα νωρίτερα. 

• Σιγουρευόμαστε πως κοιτάμε τη σωστή ημερομηνία (την ημερομηνία λήξης) πριν πετάξουμε ένα προϊόν αν είναι συσκευασμένο, αλλά ακόμα και τότε τα δοκιμάζουμε προκειμένου να διαπιστώσουμε αν είναι όντως χαλασμένο. Θα το καταλάβουμε είτε από την όψη είτε από την υφή και κυρίως από τη γεύση. Τις περισσότερες φορές μέχρι και κάποιες μέρες μετά την ημερομηνία λήξης που αναγράφεται στη συσκευασία, τα τρόφιμα είναι ακόμη κατάλληλα για να φαγωθούν.

• Αποθηκεύουμε σωστά τα τρόφιμα που αγοράζουμε. Στα συσκευασμένα αναγράφονται πάνω οδηγίες για τη διατήρησή τους, ενώ για τα υπόλοιπα διαφέρουν οι τρόποι που πρέπει να αποθηκευτούν, ώστε να παραμείνουν φρέσκα και να μη χαλάσουν γρήγορα. Εάν δεν ξέρουμε πως να τα διατηρούμε, ρωτάμε είτε τον πωλητή τους είτε απλώς ψάχνουμε στο διαδίκτυο οδηγίες, όπου σίγουρα θα βρούμε.

• Πετάμε ΜΟΝΟ όσα δεν τρώγονται. Πολλά μέρη από λαχανικά που συνηθίζουμε να πετάμε τρώγονται και μάλιστα αυτά είναι και πολύ θρεπτικά και νόστιμα. Οπότε, αν δεν ξέρετε τι να κάνετε κάποιο μέρος τους, ψάξτε και μπορεί να ανακαλύψετε νέες ενδιαφέρουσες συνταγές. Επίσης, προσέχουμε καθώς ξεφλουδίζουμε τα φρούτα μας. Για παράδειγμα, να μη πετάμε μαζί με τη φλούδα το μισό φρούτο. Υπάρχουν πολλοί αποφλοιωτές που είναι γι΄ αυτήν ακριβώς τη δουλειά!

• Μαγειρεύουμε και παραγγέλνουμε μερίδες που μπορούμε και θέλουμε να καταναλώσουμε. Αλλά ακόμη και αν κάτι περισσέψει δεν το πετάμε, αλλά το τελειώνουμε σε κάποιο επόμενο γεύμα. Αν έχετε και όρεξη, με τα περισσεύματα μπορείτε να δημιουργήσετε πολύ ωραία πλήρη γεύματα. Στο πλαίσιο αυτής της προσπάθειας της μείωσης της σπατάλης τροφίμων πολλοί μάγειρες έχουν εμπνευστεί συνταγές ειδικά για την αξιοποίηση των περισσευμάτων!

Επομένως, τα κακά νέα είναι ότι εμείς ευθυνόμαστε για το μισό του προβλήματος. Τα καλά νέα όμως είναι… ότι αυτό σημαίνει πως μπορούμε να γίνουμε το μισό της επίλυσής του!

]]> https://schoolpress.sch.gr/periodista/archives/276/feed 2