Μαθαίνοντας να μαθαίνω ξανά
(αντί εκδοτικού σημειώματος)
της Ειρήνης Παπαδοπούλου*
Φέτος συμπληρώνω είκοσι χρόνια στο σχολείο. Η καθημερινότητά μου εκεί αποτελείται από ευχάριστες, δημιουργικές στιγμές, αλλά και ημέρες ανίας, προβληματισμού και απογοήτευσης. Όταν τα πράγματα είναι καλά, νιώθω πως έχω λόγο ύπαρξης. Συχνά όμως κυριαρχούν οι διαφωνίες, οι υπόγειες συνεννοήσεις, οι διαμάχες και οι αποτυχίες. Και τότε έρχεται η απογοήτευση. Και αναδύεται το πρόβλημα. Τι μπορώ να κάνω και ποιος μπορεί να με βοηθήσει; Η πολιτεία, το υπουργείο, οι φορείς; Σύμφωνοι. Πρόκειται όμως για εξωγενείς παράγοντες με γενική και ευκαιριακή επίδραση που συχνά εγγράφονται αρνητικά στη συλλογική συνείδηση της εκπαιδευτικής κοινότητας, γιατί βρίσκονται έξω από την καθημερινή πρακτική. Εξάλλου κάθε σχολείο, κάθε τάξη και κάθε εκπαιδευτικός διαφέρει. Πώς μπορώ λοιπόν να ψάξω την άκρη στο λαβύρινθο; Υπάρχει «κρυμμένος θησαυρός» στο σχολείο; Και αν ναι, πού μπορώ να τον βρω και πώς να τον αξιοποιήσω;
Όταν το σχολείο μου αποδέχτηκε την πρόσκληση συμμετοχής στο πρόγραμμα «Το Σχολείο ως Οργανισμός και Κοινότητα Μάθησης», σκέφτηκα ότι μέχρι τότε επικεντρωνόμουν στο δεδομένο στόχο -την κατάκτηση της γνώσης από τους μαθητές μου- χωρίς να εστιάζω στη δική μου μάθηση, στον εμπλουτισμό της καθημερινής διδακτικής μου πρακτικής. Και κυρίως στη συναισθηματική διάσταση της μάθησης που φανερώνει η λέξη κοινότητα.
Το πρόγραμμα με βοήθησε να δω τον εαυτό μου ως μέλος μιας κοινότητας, αυτής των συμμετεχόντων στο πρόγραμμα συναδέλφων, που διαπερνά τα όρια των γνωστικών αντικειμένων και την απομόνωση της σχολικής αίθουσας. Διαμόρφωσα μια αμφίδρομη, δυναμική, διαλεκτική, ισότιμη σχέση με το συνάδελφο. Μάθαινα από αυτόν παρατηρώντας τον μέσα στην τάξη και εκείνος μάθαινε από εμένα, τον κριτικό του φίλο. Μέσα από τα μάτια του είδα αυτό που είμαι και όχι αυτό που νόμιζα ότι είμαι. Άρχισα να ακούω περισσότερο, να στέκομαι λιγότερο απέναντι και περισσότερο δίπλα. Η βαθιά, βιωματική γνώση που εκείνος κατείχε έγινε πλέον ορατή. Μαζί ανακαλύψαμε τις δυσκολίες, αλλά και τη χαρά και τη συγκίνηση της μάθησης και της διδασκαλίας. Χρησιμοποιώντας τα απλά και φιλικά εργαλεία αυτοστοχασμού και ετεροπαρατήρησης που προτείνει το πρόγραμμα διαμόρφωσα ένα πλαίσιο, κατέγραψα τις καλές πρακτικές συστηματοποιημένα και απέκτησα πρόσβαση στο αποθετήριο της ομάδας. Είδα τη δουλειά μου με κριτική ματιά, την τάξη μου μέσα από την οπτική του άλλου. Με πλημμύρισαν θετικά συναισθήματα.
Ποιος όμως είναι ο στόχος; Μια παροδική μεταμόρφωση λίγων ανθρώπων; Όχι βέβαια. Φιλοδοξία του προγράμματος είναι να αφυπνίσει όλη τη σχολική κοινότητα, εκπαιδευτικούς, μαθητές, γονείς, τοπικούς φορείς. Σήμερα, φτάνοντας στο τέλος αυτής της διαδρομής, νιώθω πως επιστρέφω στην αφετηρία του ταξιδιού μου στο χώρο της εκπαίδευσης και σε ό,τι οραματιζόμουν τότε: Ένα σχολείο κοινής προσπάθειας και ισότιμης συμμετοχής, όπου όλοι σκέφτονται ελεύθερα, διεκδικούν και συνδιαμορφώνουν τη γνώση, αγωνίζονται ο ένας δίπλα και μαζί με τον άλλο.
* Η κ. Παπαδοπούλου Ειρήνη είναι φιλόλογος και υπηρετεί στο 1ο ΓΕΛ Βριλησσίων.
