Έργο της μαθήτριας του Α4 Αίγλη Μπαλαμώτη

Για να παίξει κάποιος αυτό το παιχνίδι, θα χρειαστεί τουλάχιστον τρία άτομα και μια καρέκλα λιγότερη από τον αριθμό των παιχτών. Μετά, βάλτε τις καρέκλες σε έναν κύκλο, με τις πλάτες των καρεκλών να κοιτάνε προς την εσωτερική πλευρά του κύκλου, ώστε να μπορούν οι παίκτες να κάτσουν σε αυτές.

Το πώς παίζεται το παιχνίδι είναι πολύ απλό! Οι παίκτες επιλέγουν ένα τραγούδι και το βάζουν να παίζει, ενώ ένα άτομο στέκεται δίπλα από την ηχητική συσκευή, έτοιμο να την σταματήσει, όποτε θέλει. Όσο παίζει το τραγούδι, οι παίκτες περπατάνε με τον ίδιο ρυθμό γύρω από τις καρέκλες και, όταν η μουσική σταματήσει, οι παίκτες προσπαθούν να κάτσουν σε μια από τις καρέκλες όσο πιο γρήγορα μπορούν. Όποιος δεν προλάβει να κάτσει σε μια από τις καρέκλες, αποκλείεται από το παιχνίδι. Όταν αποκλειστεί κάποιος, βγάζουμε μια καρέκλα, ώστε να είναι ξανά μία λιγότερη από τους παίκτες. Αυτό επαναλαμβάνεται μέχρι να μείνει μόνο ένας παίκτης στο παιχνίδι, ο οποίος και ορίζεται ως νικητής.

Αυτό το παιχνίδι είναι πολύ διασκεδαστικό και ενδιαφέρον, όταν παίζεις με φίλους. Επίσης μπορείς να εξασκήσεις τα αντανακλαστικά σου όσο παίζεις.

Αυτό το παιχνίδι το έπαιζα με τους φίλους μου και πιστεύω ότι είναι το κατάλληλο παιχνίδι να παίζεις στη γειτονιά σου. Κάθε παιδί αξίζει να το δοκιμάσει!

Παπαδόπουλος Νικόλας

Για τον Δεκέμβριο

~ Γύρω γύρω του Χριστού, η κορφή του χειμώνα.

~ Δεκέμβρη μου, με πάγωσες και πώς να ξεπαγώσω.

~ Δεκέμβρης, Χριστού γέννηση και καλός μας Χρόνος.

~ Μαζέψτε ξύλα κι άχυρα και σύρτε και στο μύλο, γιατί Άι Νικόλας έρχεται

στα χιόνια φορτωμένος.

~ Να ’ναι Χριστούγεννα στεγνά, τα Φώτα χιονισμένα και τα λαμπρά βρεγμένα αμπάρια γιομισμένα.

Για τον Ιανουάριο

~ Γενάρη μήνα κλάδευε, φεγγάρι μην κοιτάζεις.

~ Γενάρη πίνουν το κρασί, το Θεριστή το ξύδι.

~ Γενάρη, μήνα του Χριστού κι αρχιμηνιά του κόσμου.

~ Χιόνια του Γενάρη, χαρές του Αλωνάρη.

Για τον Φεβρουάριο

~ Άσπρος Φλεβάρης, χαρούμενος ο χωραφιάρης.

~ Γενάρη γέννα το παιδί, Φλεβάρη φλέβισέ το.

~ Γενάρη και Φλεβάρη καταβολάδα και ξινάρι.

~ Γενάρης με τα κρούσταλλα, Φλεβάρης με τα χιόνια.

~ Γεναριάτικο αρνί και Φλεβαριάτικο κατσίκι.

Δήμητρα - Ειρήνη Παπαγιάννη  Α΄3

Πρόσφατα διάβασα το ιστορικό μυθιστόρημα «ΠΡΟΑΣ Ο ΝΙΚΙΟΥ» του André Laurie και οι εντυπώσεις μου είναι τόσο καλές, που ήθελα να τις μοιραστώ μαζί σας. Η ιστορία μάς μεταφέρει στο 330 π.Χ., στην αυλή του Μεγάλου Αλεξάνδρου στην Πέλλα. Εκεί γνωρίζουμε τον Πρόα, έναν καλλιεργημένο Αθηναίο, που από ελεύθερος πολίτης βρίσκεται αιχμάλωτος και δούλος. Παρά τη σκληρή μοίρα του, ο Πρόας αναλαμβάνει τον ρόλο του παιδαγωγού μεταδίδοντας τις αξίες και τον πολιτισμό της Αθήνας στους νεαρούς Μακεδόνες. Μέσα από τη διδασκαλία, τις συμβουλές και τις εμπειρίες, που παρουσιάζει, δείχνει πόσο σημαντικές είναι οι αξίες, ο σεβασμός και η υπευθυνότητα.

Δεν είναι ένα βιβλίο γεμάτο δράση, αλλά σε κάνει να σκέφτεσαι και να προβληματίζεσαι. Το πιο σημαντικό που έμαθα από αυτό το βιβλίο είναι ότι η ελευθερία ξεκινάει από το μυαλό μας. Ο Πρόας μας δείχνει ότι, όσες δυσκολίες κι αν έρθουν, αν έχουμε γνώσεις και σωστό χαρακτήρα, κανείς δεν μπορεί να μας νικήσει πραγματικά. Οι άνθρωποι μπορεί να μας πάρουν τα πάντα, αλλά δεν μπορούν να μας πάρουν αυτά που έχουμε μάθει και τις αξίες που έχουμε στην καρδιά μας. Η μόρφωση και το ήθος είναι η πραγματική μας δύναμη.

Αν ψάχνετε ένα βιβλίο που είναι εύκολο να το διαβάσετε, αλλά ταυτόχρονα σας βάζει σε σκέψεις, το βιβλίο αυτό είναι μια καλή επιλογή. Σίγουρα το γούστο του καθενός είναι διαφορετικό, αλλά πιστεύω πως είναι μια ιστορία που έχει κάτι σημαντικό να πει σε όλους μας.

Εβελίνα Χότζα Γ΄4

Ο Ναός του Αγίου Βησσαρίωνα αποτελεί ένα σημαντικό θρησκευτικό και ιστορικό σημείο της Λάρισας. Η πρώτη εκδοχή του ναού χτίστηκε γύρω στο 1898, στην περιοχή όπου βρίσκονταν τα παλιά Ανάκτορα της Λάρισας. Ήταν ένα μικρό εκκλησάκι, απλό και λιτό, αλλά βαθιά συνδεδεμένο με τους κατοίκους.

Το 1918 ο ναός ανακαινίστηκε, ωστόσο ο σεισμός του 1941 προκάλεσε μεγάλες ζημιές και ο παλιός ναός σχεδόν καταστράφηκε. Η ανοικοδόμηση του νέου ναού ξεκίνησε το 1955 και ολοκληρώθηκε το 1957, δίνοντας στη Λάρισα τον σημερινό επιβλητικό ναό που όλοι γνωρίζουμε.

Οι Αγιογραφίες του Αγήνορα Αστεριάδη

Το 1961 ο σημαντικός Λαρισαίος καλλιτέχνης Αγήνορας Αστεριάδης ανέλαβε να αγιογραφήσει τον νέο ναό.

Ο Αστεριάδης ήταν γνωστός για την ικανότητά του να συνδυάζει τη βυζαντινή παράδοση με μια πιο σύγχρονη καλλιτεχνική ματιά.

Οι αγιογραφίες του χαρακτηρίζονται από:

~ έντονα και ζεστά χρώματα

~ καθαρή γραμμή

~ δυναμικές μορφές

Το έργο του στον Άγιο Βησσαρίωνα θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα της νεότερης θρησκευτικής τέχνης της Θεσσαλίας.

Ο Ναός του Αγίου Βησσαρίωνα ξεχωρίζει όχι μόνο για την αρχιτεκτονική του, αλλά και για τη σύνδεση που έχει με την ιστορία της πόλης. Αποτελεί μνημείο πίστης, τέχνης και πολιτισμού.

Η αγιογράφηση του Αστεριάδη προσθέτει μια ιδιαίτερη αξία, κάνοντας τον ναό έναν χώρο όπου η παράδοση και η τέχνη συναντιούνται.

Ο Άγιος Βησσαρίων είναι ένας ναός που αφηγείται την ιστορία της πόλης μέσα από τις τοιχογραφίες, την αρχιτεκτονική και την καλλιτεχνική του αξία. Οι αγιογραφίες του Αγήνορα Αστεριάδη αποτελούν σημαντικό κομμάτι της πολιτιστικής μας κληρονομιάς και αξίζει όλοι να τις γνωρίζουμε.

Αίγλη Μπαλαμώτη  Α΄ Γυμνασίου

Σπούδασε ζωγραφική στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών από το 1915 έως το 1921, με δασκάλους τον Ροϊλό, τον Ιακωβίδη, τον Βικάτο και τον Μαθιόπουλο. Εργάστηκε στη διαφημιστική εταιρεία Geo. Το 1925 διορίστηκε καθηγητής ιχνογραφίας στο γυμνάσιο των Γρεβενών.

Κατά την περίοδο του μεσοπολέμου συμμετείχε στην ίδρυση του πρωτοποριακού καλλιτεχνικού ομίλου «Ομάς Τέχνη».

Καλλιτέχνης σεμνός αλλά και πρωτοπόρος προσπάθησε να συνδυάσει στο έργο του την ελληνική λαϊκή παράδοση, το πνεύμα της βυζαντινής αγιογραφίας και τα διδάγματα του κυβισμού και των άλλων εικαστικών ρευμάτων των αρχών του 20ου αι. Τα ζωγραφικά του έργα είναι συνήθως δισδιάστατα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν είναι ρεαλιστικά. Όσο για την θεματογραφία του, αυτή ποικίλει από την ύπαιθρο και το αστικό τοπίο έως την ανθρώπινη φύση.

Το 1974 παρουσίασε έργα του στην γκαλερί «΄Ωρα» στην Αθήνα. Το 1976, έναν χρόνο πριν από τον θάνατό του, η Εθνική Πινακοθήκη της Ελλάδας τον τίμησε με μεγάλη αναδρομική έκθεση. Συμμετείχε επίσης σε πολλές άλλες εκθέσεις εντός και εκτός Ελλάδας (Ρώμη, Οττάβα, Βελιγράδι, Μόσχα, Βουκουρέστι, Λουγκάνο, Μπουένος Άιρες, Μπιενάλε του Σάο Πάολο, Μπιενάλε Αλεξανδρείας, κ.ά.).

Μετά τον θάνατό του εκθέσεις έργων του πραγματοποιήθηκαν στην πατρίδα του, την Λάρισα (1984), στην Αθήνα (1987, Γκαλερί «Υάκινθος»· 1998, Πνευματικό Κέντρο Δήμου Αθηναίων) και στην Πάτρα (1998).

Εκτός από την ζωγραφική, την αγιογραφία και την χαρακτική, ο Αστεριάδης ασχολήθηκε και με την εικονογράφηση βιβλίων, αρχής γενομένης από τα Παιδικά σχέδια, που εξέδωσε το 1933 με τον συνάδελφό του Σπύρο Βασιλείου. Εικονογράφησε επίσης τα Νεοελληνικά Αναγνώσματα για το Γυμνάσιο (1950), το βιβλίο «Στο Μυστρά των Παλαιολόγων» της Ελένης Βαλαβάνη (εκδ. Δωδώνη, Αθήνα 1971), κ.ά.

Χρήστος Προσμίτης Α΄4

Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής δεν επηρεάζουν μόνο το φυσικό περιβάλλον, αλλά και την ανθρώπινη ζωή. Η γεωργία πλήττεται από τις αλλαγές στις βροχοπτώσεις και τις θερμοκρασίες, ενώ η έλλειψη νερού γίνεται όλο και πιο έντονη σε πολλές περιοχές του κόσμου. Επιπλέον, αυξάνονται οι φυσικές καταστροφές, όπως οι πυρκαγιές, οι πλημμύρες και οι καύσωνες, θέτοντας σε κίνδυνο ανθρώπινες ζωές και περιουσίες.

Για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής απαιτείται συλλογική προσπάθεια σε παγκόσμιο επίπεδο. Είναι αναγκαίο να μειωθούν οι εκπομπές ρύπων, να στραφούμε σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και να προστατεύσουμε τα φυσικά οικοσυστήματα. Παράλληλα, η ενημέρωση και η ευαισθητοποίηση των πολιτών παίζουν σημαντικό ρόλο, ώστε να υιοθετηθούν πιο φιλικές προς το περιβάλλον συνήθειες στην καθημερινή ζωή.
Η κλιματική αλλαγή αποτελεί μια μεγάλη πρόκληση, αλλά και μια ευκαιρία για τον άνθρωπο να επανεξετάσει τη σχέση του με το περιβάλλον. Με υπευθυνότητα, συνεργασία και δράση μπορούμε να συμβάλουμε στην προστασία του πλανήτη και να εξασφαλίσουμε ένα βιώσιμο μέλλον για τις επόμενες γενιές.

Καπνουτζής Ιάσων Γ΄3

Είναι περισσότερο γνωστός από τα μυθιστορήματά του «Ταξίδι στο Κέντρο της Γης» (1864), «20.000 λεύγες κάτω από τη θάλασσα» (1870) και «Ο γύρος του κόσμου σε 80 ημέρες» (1873).

Ο Βερν έγραφε για αεροπορικά και διαστημικά ταξίδια, πριν εφευρεθούν πρακτικά τα αεροπλάνα και πριν επινοηθούν τα μέσα ενός διαστημικού ταξιδιού.

Είναι ο δεύτερος πιο μεταφρασμένος συγγραφέας στον κόσμο (μετά την Αγκάθα Κρίστι). Μερικά από τα βιβλία του γυρίστηκαν σε κινηματογραφικές ταινίες, κινούμενα σχέδια και τηλεοπτικές σειρές. Ο Βερν αναφέρεται συχνά ως ο «Πατέρας της επιστημονικής φαντασίας», τίτλο που μερικές φορές μοιράζεται με τον Χιούγκο Γκέρνσμπακ.

Τα βιβλία του Βερν, που απευθύνονταν κυρίως σε νεανικό και σχετικά μορφωμένο αρσενικό κοινό, δεν ήταν επιτυχημένα μόνο στη Γαλλία αλλά, χάρη στις μεταφράσεις τους, σε όλη την Ευρώπη και την Αμερική.

Στην σχολική βιβλιοθήκη διαθέτουμε, εκτός των άλλων βιβλίων, και ένα με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, γιατί αναφέρεται στην επανάσταση του 1821.

«Οι πειρατές του Αιγαίου»

Το μυθιστόρημα αυτό του Ιουλίου Βερν είναι εμπνευσμένο από τον αγώνα του ελληνικού λαού για την αποτίναξη του οθωμανικού ζυγού, και ειδικότερα από τις φοβερές καταστροφές που προξένησαν οι πειρατές, οι οποίοι λυμαίνονταν τις ελληνικές θάλασσες κατά τη διάρκεια της Επανάστασης και μετά απ” αυτήν.

Άσπλαχνοι κουρσάροι αρπάζουν γυναικόπαιδα από τα ελληνικά νησιά, αγοράζουν αιχμαλώτους και με τη συνεργασία των Τούρκων και άλλων ασυνείδητων δουλεμπόρων πουλούν τους δύστυχους ανθρώπους στα διάφορα σκλαβοπάζαρα της Αφρικής.

Πρωταγωνιστής στην ιστορία αυτή είναι ο φοβερός κουρσάρος Σακρατίφ. Η αντιπαράθεσή του με την αγωνίστρια μάνα του Ανδρονίκη, το νεαρό Γάλλο φιλέλληνα Ανρί ντ” Αλμπαρέ και την όμορφη Ατζίν Ελιτσούντο καταγράφεται μέσα από μια σειρά συγκλονιστικών γεγονότων, που μονάχα η απαράμιλλη φαντασία και ποιητική δεξιοτεχνία του Ιουλίου Βερν θα μπορούσε να αποδώσει.

Στυλιανή Καλαντζή Β3

Οι παροιμίες του φθινοπώρου συνδέονται συχνά με τον τρύγο, τη συγκομιδή και τις αλλαγές του καιρού.

Παροιμίες για το Σεπτέμβριο:

Τον Τρυγητή τ΄ αμπελουργού πάνε χαλάλι οι κόποι.

Αν ίσως βρέξει τον Τρυγητή του αμπελουργού, πάνε χαλάλι οι κόποι.

Του Σταυρού σταύρωνε και σπέρνε.

Αν βρέξει ο Τρυγητής, χαρά στον τυροκόμο.

Παροιμίες για τον Οκτώβριο:

Οκτώβρης και δεν έσπειρες, σιτάρι λίγο θα ΄χεις.

Το Σεπτέμβρη τα σταφύλια, τον Οκτώβρη τα κουδούνια.

Όποιος σπέρνει τον Οκτώβρη έχει οχτώ σειρές στ΄ αλώνι.

Οκτώβρη και δεν έσπειρες, οκτώ σακιά δε γέμισες.

Οκτώβρη και δεν έσπειρες, τρία καλά δεν έκαμες.

Παροιμίες για το Νοέμβριο:

Το Νοέμβρη και Δεκέμβρη φύτευε καταβολάδες.

Η Πούλια βασιλεύοντας το μήνυμά της στέλνει: Ούτε τσοπάνος στα

βουνά ούτε ζευγάς στους κάμπους.

Ο Νοέμβρης, όταν έρθει, τα γομάρια μέσα κλείνει.

Νοέμβρη οργώματα κι ελιές, δεν απολείπουν οι δουλειές.

Ο Νοέμβρης έκλεισε; Τα ζευγάρια είναι στο στάβλο.

Οι παροιμίες και τα λόγια για το φθινόπωρο σχεδιάζονται για να ενσταλάξουν στα παιδιά την αγάπη της φύσης. Οι λαϊκές ρήσεις και οι παροιμίες αποτελούν μια σημαντική διάσταση της ελληνικής παράδοσης αποτυπώνοντας εμπειρίες και αλήθειες της κοινωνίας.

Δήμητρα – Ειρήνη Παπαγιάννη Α΄3

Με τα χρόνια, το σύστημα αυτό υιοθετήθηκε από την Εκκλησία, η οποία όρισε την 1η Σεπτεμβρίου ως την ημέρα που ξεκινά πνευματικά ένας νέος χρόνος. Στους ναούς διαβάζονται ειδικές ευχές για ειρήνη, υγεία, ευλογία στις οικογένειες, στα σχολεία και σε κάθε ανθρώπινη προσπάθεια.

Η γιορτή της Ινδίκτου μας υπενθυμίζει ότι η αρχή του χρόνου δεν είναι μόνο ημερολογιακή. Είναι μια ευκαιρία για νέα ξεκινήματα, για να θέσουμε στόχους και να σκεφτούμε πώς μπορούμε να κάνουμε καλύτερη τη χρονιά που έρχεται. Έτσι, η Ίνδικτος συνδυάζει ιστορία, παράδοση και αισιοδοξία θυμίζοντάς μας ότι κάθε νέος κύκλος κρύβει δυνατότητες και προοπτικές. Δεν είναι απλώς μία λέξη, είναι μία συμβολική γιορτή.

Ας ευχηθούμε, λοιπόν, το νέο εκκλησιαστικό έτος να φέρει σε όλους μας δημιουργία και ειρήνη!!!

Ευθυμίου Άγγελος Α΄2

 Το να παίζει κανείς με τους βόλους δεν είναι μια καινούργια μόδα. Άνθρωποι από όλο τον κόσμο έβρισκαν ευχαρίστηση στα διάφορα παιχνίδια με βόλους εδώ και χιλιάδες χρόνια. Λέγεται μάλιστα ότι οι πρώτοι βόλοι δημιουργήθηκαν από τους ανθρώπους των σπηλαίων, οι οποίοι έπαιζαν με μικρά χαλίκια ή μπαλάκια από φυσικό πηλό.

Μπάλες πηλού έχουν βρεθεί σε τάφους στην Αίγυπτο, καθώς και σε ινδιάνικους τόπους ταφής. Επίσης, μπάλες πηλού έχουν ανακαλυφθεί στις αρχαίες πυραμίδες των Αζτέκων, πράγμα που σημαίνει ότι πολλά αγόρια και κορίτσια διασκέδαζαν παίζοντας με κάποιου είδους βόλους στο παρελθόν!

 Κωνσταντίνος Δημούλας

Εμμανουήλ Καραμανλής

Με τον καιρό όμως συνηθίζουμε. Γνωρίζουμε νέους συμμαθητές, αποκτούμε φίλους και μαθαίνουμε να οργανώνουμε καλύτερα το διάβασμά μας. Οι καθηγητές μας βοηθούν και μας στηρίζουν, ώστε να προσαρμοστούμε.

Παρόλο που μπορεί να υπάρχουν δυσκολίες, η Α΄ Γυμνασίου είναι μια σημαντική αρχή. Οι μαθητές ανακαλύπτουν νέα ενδιαφέροντα, μαθαίνουν περισσότερα πράγματα και προετοιμάζονται για τα επόμενα χρόνια της σχολικής τους πορείας.

Πανανός Ευθύμης Α΄3

Κατερίνα Ντάλλα Α’3

Βλούχος Ζαφείριος Α’1

Πρωταγωνιστές του βιβλίου είναι ο Μίμης και η Άννα, οι οποίοι είναι και στo εξώφυλλο του βιβλίου.

Το βιβλίο έχει θεματικές ενότητες, οι οποίες αποτελούνται από την θρησκευτική, εθνική, οικογενειακή, κοινωνική και καθημερινή ζωή. Περιλαμβάνει γράμματα, συλλαβές, λέξεις, ποιήματα, προτάσεις και κείμενα. Θεωρείται το πιο παλιό και πετυχημένο αλφαβητάριο των Ι. Κ. Γιαννέλη και Γ. Σάκκα, με εικονογράφηση του Κ. Γραμματόπουλλου.

Το αλφαβητάριο αυτό διδασκόταν έως το 1974, περίπου 10 χρόνια δηλαδή.

Κατερίνα Ντάλλα Α’3

Κατερίνα Ντάλλα Α’3

Βλούχος Ζαφείριος Α’1

Ήμουν, βέβαια, ενθουσιασμένη και συνάμα στεναχωρημένη που θα αποχωριζόμουν τους παλιούς φίλους και συμμαθητές μου, καθώς επίσης και τους αγαπημένους μου δασκάλους, αφήνοντας πίσω την παιδική ηλικία και τα ξένοιαστα χρόνια του δημοτικού. Κατόπιν, αγχωνόμουν για το αν τα μαθήματα θα ήταν εύκολα και οι καθηγητές αυστηροί ή επιεικείς.

Τελικά, μετά τους πρώτους αυτούς μήνες στο γυμνάσιο, έχω συνειδητοποιήσει πως οι φοβίες ήταν αβάσιμες. Δεν υπήρχε κανένας λόγος να αγχώνομαι. ’Έχω κάνει πολλούς νέους φίλους και όλοι οι καθηγητές είναι καλοί. Πάντα είναι πρόθυμοι να μας βοηθήσουν και να μας εξηγήσουν ό,τι δεν καταλαβαίνουμε.

Πιστεύω πώς αυτά τα τρία χρόνια στο γυμνάσιο θα είναι ακόμα πιο αξέχαστα και δημιουργικά!

Κατερίνα Ντάλλα Α’3

να μάθει να γράφει σ” αγαπώ…

Γιάννης Ρίτσος

Πάσχα στην Κέρκυρα – Μπότηδες

Η Κέρκυρα έχει πλούσια παράδοση σε πασχαλινά έθιμα. Το Μεγάλο Σάββατο, στις έξι το πρωί στο Ναό της Παναγίας των Ξένων, πραγματοποιείται τεχνητός σεισμός σε αναπαράσταση του σεισμού που έγινε σύμφωνα κατά την Ανάσταση, σύμφωνα με τις γραφές. Ακολουθεί η περιφορά του Επιταφίου της εκκλησίας του Αγίου Σπυρίδωνα και στις 11.00 ακριβώς οι καμπάνες σημαίνουν την πρώτη Ανάσταση και την εκκίνηση του πασίγνωστου πλέον εθίμου των Μπότηδων. Τεράστια κανάτια, σκέτα ή ζωγραφισμένα, γεμάτα με νερό και στολισμένα συνήθως με κόκκινες κορδέλες εκτοξεύονται με δύναμη από τα στολισμένα μπαλκόνια των σπιτιών, για να ξορκίσουν το κακό. Ο μεγάλος χαμός γίνεται στο πιο κεντρικό σημείο, δίπλα στο Λιστόν, όπου πλήθος κόσμου ζητωκραυγάζει σε κάθε ρίψη. Παράλληλα, η φιλαρμονική παίζει χαρούμενα εμβατήρια, ανάμεσά τους και το «Μην φοβάστε Γραικοί».

Πάσχα στην Πάτμο – Τελετή του Νιπτήρος

Καθ’ όλη τη διάρκεια της Μεγάλης Εβδομάδας απαγορεύεται η κατανάλωση κρέατος σε ολόκληρο το νησί. Τη Μεγάλη Πέμπτη, ωστόσο, λαμβάνει χώρα ένα πολύ ιδιαίτερο τελετουργικό, που φαίνεται να πραγματοποιείται μόνο στην Πάτμο και τα Ιεροσόλυμα. Μετά τη λειτουργία, στη Μονή του Αγίου Ιωάννη Θεολόγου, οι παρευρισκόμενοι παρακολουθούν την Τελετή του Νιπτήρος στην πλατεία Ξάνθου, όπου ο Ηγούμενος της Μονής ραντίζει συμβολικά τα πόδια των μοναχών (μια αναπαράσταση της κίνησης του Ιησού να πλύνει τα πόδια των μαθητών του στο μυστικό δείπνο). Το απόγευμα της Κυριακής του Πάσχα στη Μονή του Αγίου Ιωάννη η λειτουργία είναι αφιερωμένη στη δεύτερη Ανάσταση και ο Ηγούμενος στο τέλος της μοιράζει κόκκινα αυγά στους παρευρισκόμενους.

Πάσχα στην Χίο – Ρουκετοπόλεμος

Ένα από τα πιο προβεβλημένα έθιμα στην ελληνική (και ξένη) τηλεόραση είναι ο ρουκετοπόλεμος στη Χίο. Το χωριό Βροντάδος αποτελεί ένα ειδυλλιακό σκηνικό χάρη στα χρωματιστά καπετανόσπιτα, τα απάνεμα λιμανάκια και τους γραφικούς ανεμόμυλους. Το βράδυ του Μεγάλου Σαββάτου όμως, με το έθιμο του ρουκετοπόλεμου (παλιό όσο και η ναυτοσύνη στον Βροντάδο) ο διάσημος οικισμός μεταμορφώνεται σε κάτι που θυμίζει έντονα πεδίο μάχης. Από τα χρόνια της Τουρκοκρατίας κρατάει η «σύρραξη» ανάμεσα στους Παναγούσους (ενορίτες της Παναγίας της Ερειθιανής) και στους Αγιομαρκούσους (ενορίτες του Αγίου Μάρκου), που κάνουν τη νύχτα μέρα με τις χιλιάδες ρουκέτες, που εκτοξεύουν, έχοντας ως στόχο τον τρούλο και το έμβλημα του Αγίου Μάρκου οι μεν, το ρολόι της Παναγίας της Ερειθιανής οι δε.

Πάσχα στο Λεωνίδιο – Η βραδιά των αερόστατων

Η βραδιά της Ανάστασης είναι κατανυκτική στο Λεωνίδιο, όπου εδώ και έναν αιώνα αναβιώνει κάθε χρόνο το φαντασμαγορικό έθιμο των αερόστατων, που κάνει τον σκοτεινό αρκαδικό ουρανό να λαμπυρίζει μοναδικά. Σύμφωνα με το έθιμο, οι πέντε ενορίες της κωμόπολης συναγωνίζονται για το ποια θα πετάξει τα περισσότερα αερόστατα.

Κανείς δεν είναι απόλυτα σίγουρος για την προέλευση του εθίμου. Ωστόσο, οι περισσότεροι υποστηρίζουν ότι οι ναυτικοί της περιοχής είχαν δει κάτι αντίστοιχο σε κάποια ασιατική χώρα και αποφάσισαν να μεταφέρουν το έθιμο αυτό στον τόπο τους.

Χριστός Ανέστη!

Μακρυγιάννη Αικατερίνη / Νταραγιάννη Αγγελική  Γ΄4

Ο εορτασμός της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 γίνεται στην Ελλάδα, την Κύπρο και σε όλο τον κόσμο από τους Έλληνες της διασποράς στις 25 Μαρτίου κάθε χρόνο, την ημέρα εορτασμού και του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου. Η ημέρα αυτή είναι επίσημη αργία στην Ελλάδα και στην Κύπρο. Συνήθως οι εκδηλώσεις εορτασμού περιλαμβάνουν παρελάσεις και άλλες εορταστικές εκδηλώσεις την ίδια ημέρα ή την προηγούμενη.

Οι μεγαλύτερες εκδηλώσεις είναι η στρατιωτική παρέλαση στην Αθήνα την 25η Μαρτίου και στη Θεσσαλονίκη αντίστοιχα, ενώ την προηγούμενη, στις 24 Μαρτίου, πραγματοποιείται μαθητική εορτή στα σχολεία της χώρας. Σε άλλους Δήμους, γίνονται παρελάσεις στρατιωτικών τμημάτων, μαθητών, συλλόγων κλπ. καθώς και δοξολογίες σε ναούς.

Ο εορτασμός σε αυτή την ημέρα καθιερώθηκε το 1838 με το Βασιλικό Διάταγμα 980 / 15(27)-3-1838 από την Κυβέρνηση του Όθωνα.

Ιστορικό

Η 25η Μαρτίου, ημέρα του Ευαγγελισμού, είχε οριστεί ως ημέρα έναρξης της Ελληνικής Επανάστασης, κατά του Τουρκικού ζυγού, από τον αρχηγό της Φιλικής Εταιρείας Αλέξανδρο Υψηλάντη «ως ευαγγελιζομένη την πολιτικήν λύτρωσιν του ελληνικού έθνους». Η ημερομηνία αυτή θεωρήθηκε ως σημείο αναφοράς από τις πρώτες ήδη ημέρες της Επανάστασης, και μάλιστα ως έναρξη ειδικής χρονολόγησης, ακόμα και σε περιοχές που είχαν επαναστατήσει νωρίτερα. Τουλάχιστον από το 1823 εθεωρείτο στην Πελοπόννησο ως ημέρα έναρξης της επανάστασης.

Το 1822, η προσωρινή κυβέρνηση που είχε έδρα την Κόρινθο, αποφάσισε να εορταστεί η επέτειος της Επανάστασης μαζί με το Πάσχα (2 Απριλίου, παλ. ημ.). Ο εορτασμός έγινε στην Κόρινθο με στρατιωτική πομπή, πανηγυρική δοξολογία και κανονιοβολισμούς, όπως περιγράφει ο Γερμανός εθελοντής Striebeck που την παρακολούθησε.

Κατά τον συγγραφέα Δ. Φωτιάδη και άλλους, ως εθνική γιορτή πριν το 1838 θεωρούνταν η 1η Ιανουαρίου, ημερομηνία κατά την οποία ψηφίστηκε από την 1η Εθνοσυνέλευση της Πιάδας (Νέας Επιδαύρου) το 1ο Ελληνικό «Σύνταγμα», ήτοι «Προσωρινό Πολίτευμα». Πιστεύεται λοιπόν πως με την αλλαγή της ημερομηνίας «η εθνική γιορτή έχανε τον πολιτικό και επαναστατικό χαρακτήρα και έπαιρνε θρησκευτική απόχρωση» με ό,τι συνεπαγόταν κάτι τέτοιο για τις διεκδικήσεις περί δημοκρατικότητας και συντάγματος Η ιστορικός Χρ. Κουλούρη που ερεύνησε τους εορτασμούς τύπου εθνικής εορτής από το 1834 και μετά, δεν περιλαμβάνει σ” αυτές την 1η Ιανουαρίου αλλά έξι ημερομηνίες σχετιζόμενες με τη βασιλική οικογένεια. Κυριότερη εορτή πριν την καθιέρωση της 25 Μαρτίου ήταν η 25 Ιανουαρίου, επέτειος την αποβίβαση του Όθωνα στο Ναύπλιο (1833).

Ο αρχηγός της Φιλικής Εταιρείας που οργάνωσε την Επανάσταση, ο Αλέξανδρος Υψηλάντης, άρχισε τις επιχειρήσεις και την έναρξή της στο Ιάσιο την 24 Φεβρουαρίου 1821. Εν τούτοις, τα εκεί συμβάντα χαρακτηρίστηκαν από την κοινή συνείδηση και καθιερώθηκαν από την ιστορία ως κάτι μεμονωμένο, κάτι σαν πρόλογος της Επανάστασης. Η πλήρης αποτυχία του κινήματος σε μια μη ελληνική χώρα, ίσως και η απογοήτευση των Ελλήνων για την πλάνη περί της υποστήριξης από τη Ρωσία που είχε διαδώσει η Φ. Εταιρεία, υπήρξαν τα κύρια αίτια του διαχωρισμού των συμβάντων της Μολδοβλαχίας από τα επαναστατικά γεγονότα της Ελλάδας. Η Πολιτεία, επικύρωσε το επικρατούν εθνικό συναίσθημα καθιερώνοντας ως ημέρα εθνικού εορτασμού της Επανάστασης την 25η Μαρτίου.

Κατά ορισμένες απόψεις, ως ημερομηνία έναρξης της Επανάστασης θεωρείται και η 24 Φεβρουαρίου, οπότε άρχισε η επανάσταση Ελλήνων στη Βλαχία με την προκήρυξη του Αλέξανδρου Υψηλάντη Μάχου υπέρ Πίστεως και Πατρίδος. Έκτοτε και με άλλες επαναστατικές πράξεις που έλαβαν χώρα πολύ πριν την 25η Μαρτίου απλώνεται η επανάσταση στον ελλαδικό χώρο, έως ότου καταλήγει στην επικράτεια της Πελοποννήσου.

Στην Ελλάδα είχαν αρχίσει εχθροπραξίες πριν την 25 Μαρτίου, όπως μαρτυρείται και από τις ειδήσεις που διασώθηκαν στην «Αλληλογραφία του εν Πάτραις Ολλανδικού Προξενείου: 1821», δεδομένου ότι η ολλανδική κυβέρνηση δια του προξένου της στην Πάτρα ενημερώθηκε κατά την 23η Μαρτίου, ότι «από τινος χρόνου σοβούσα επικίνδυνος κατάστασις εξέσπασε και ότι οι Έλληνες ανέλαβαν τα όπλα κατά του δυνάστου».

Η επίσημη διακήρυξη των επαναστατών προς τις ξένες κυβερνήσεις έγινε με προκήρυξη της «Μεσσηνιακής Γερουσίας» την 25 Μαρτίου 1821. Η 25/3 λογίζεται ως αρχή της Επανάστασης σε δικαστικό έγγραφο της Προσωρινής Διοίκησης της Ελλάδος του 1823, όπου το «Επαρχικόν Κριτήριον Τριπολιτζάς» (είδος δικαστικού οργάνου) αναφέρει ότι «η αποστασία ηκολούθησε εις τας 25 Μαρτίου».

Καθιέρωση

Πρώτος ο Παναγιώτης Σούτσος πρότεινε το 1834 την καθιέρωση εορτασμού της Ελληνικής Επανάστασης την 25η Μαρτίου, αναφέροντας ότι ήταν η μέρα γενίκευσης της επανάστασης στην Πελοπόννησο και αναγέννησης της Ελλάδας, σε υπόμνημα το οποίο ο Ιωάννης Κωλέττης υπέβαλε στον Όθωνα ως πρόταση σχεδίου νόμου. Ο ίδιος είχε γράψει ποίημα με τον τίτλο «Η 25 Μαρτίου ή τα γενέθλια της Ελλάδος», το οποίο υπάρχει σε συλλογή που εκδόθηκε το 1835. Το έγγραφο του Κωλέττη, τότε Υπ. Εσωτερικών, έχει ημερομηνία 22 Ιαν./2 Φεβρ. 1835 και προτείνει στον Βασιλέα τη θέσπιση εορτασμών με πανελλήνιους αγώνες παρόμοιους με αυτούς της αρχαίας Ελλάδας. Η εισήγησή του είναι σε γαλλική γλώσσα με γερμανική περίληψη. Αναφέρει ότι ο «περίφημος Γερμανός» (celebre Germanos) κήρυξε την Επανάσταση στις 17 Μαρτίου 1821 στην Αγία Λαύρα, και ότι η επανάσταση γενικεύτηκε στην Πελοπόννησο την 25 Μαρτίου την οποία και θεωρεί ως εναρκτήρια ημερομηνία μιας νέας εποχής για την Ελλάδα. Λέει μάλιστα ότι υπήρχε προφητεία των μοναχών του Μεγάλου Σπηλαίου ότι σ” αυτή την ημερομηνία θα συνέβαινε αναγέννηση της Ελλάδος, και ότι οι Οθωμανοί της Πελοποννήσου το γνώριζαν και κάθε χρόνο αυτή την ημερομηνία έπαιρναν έκτακτα μέτρα ασφαλείας (Διαμαντής, σ. 314). Οι εορτασμοί που πρότεινε ο Κωλέττης περιλάμβαναν διαγωνισμούς στις τέχνες και τα γράμματα και σε διάφορα αγωνίσματα. Θα γίνονταν στην Τρίπολη, την Αθήνα, την Ύδρα και το Μεσολόγγι, εκ περιτροπής μέσα σε μία τετραετία, όπως στην αρχαιότητα οι Ολυμπιακοί, οι Πυθικοί κτλ.

Το 1836 τιμήθηκε η 25η Μαρτίου σε συνδυασμό με τα Καλάβρυτα και τον Π. Πατρών Γερμανό με χάλκινο μετάλλιο που κόπηκε με την ευκαιρία του γάμου του βασιλιά Όθωνα και της Αμαλίας. Σ” αυτό εικονίζεται η θρυλική σκηνή, με τον Γερμανό να κρατά υψωμένη σημαία και σταυρό και δύο ένοπλους αγωνιστές σε κίνηση ορκωμοσίας ή χαιρετισμού. Φέρει την επιγραφή «ΘΕΟΣ ΤΟΥ ΠΑΤΡΟΣ ΜΟΥ ΚΑΙ ΥΨΩΣΩ ΑΥΤΟΝ – ΚΑΛΑΒΡΥΤΑ 25 ΜΑΡΤ. 1821» (το απόφθεγμα είναι από την Έξοδο, ιε’, 2). Η άλλη όψη του μεταλλίου εικονίζει τον Γερμανό.

Ο εορτασμός «εἰς τὸ διηνεκὲς» της Επανάστασης την 25η Μαρτίου καθιερώθηκε το 1838 με το Βασιλικό Διάταγμα 980 / 15(27)-3-1838 της Κυβέρνησης Όθωνος και συγκεκριμένα του Γεώργιου Γλαράκη, γραμματέα της Επικρατείας (υπουργού) επί των Εκκλησιαστικών, Δημοσίας Εκπαιδεύσεως και Εσωτερικών. Ο Γλαράκης ήταν ένας από τους κυριότερους εκπροσώπους του ρωσικού κόμματος, των Ναπαίων, που εκείνη την περίοδο απολάμβανε την εύνοια του Όθωνα. Ο Όθωνας προσπαθούσε να ενισχύσει τη δημοτικότητά του προσεταιριζόμενος την απήχηση των εκφραστών της Ορθοδοξίας, και ενδεχομένως σε αυτό να οφείλεται η θρησκευτική χροιά του διατάγματος και η καθιέρωση της εορτής. Ωστόσο, κατά τον πρώτο εορτασμό της επετείου, το 1838, από τους ξένους πρέσβεις και προσωπικό πρεσβειών απουσίασαν από την εορτή μόνο αυτοί της Ρωσίας και της Αυστρίας με τους υπαλλήλους τους.

Ο πρώτος εορτασμός στην Αθήνα όπου συμμετείχαν ο Βασιλιάς Όθων και η Βασίλισσα Αμαλία, πολιτικές και στρατιωτικές αρχές και πλήθος λαού, έγινε στον Ναό της Αγίας Ειρήνης. Ο Μητροπολιτικός Ναός των Αθηνών θεμελιώθηκε την 25 Δεκ. 1842 και αφιερώθηκε στον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου για να τιμηθεί η 25 Μαρτίου 1821.

Το 1839, ο Αμβρόσιος Φραντζής αναφέρει ότι η 25η Μαρτίου ήταν ημέρα «ρητή και εμφυτευμένη εις τας καρδίας των Πελοποννησίων κτλ. ως ημέρα ενάρξεως της Ελληνικής επαναστάσεως»,.

Παρελάσεις

Έως το 1875 ο στρατός βρισκόταν παρατεταγμένος κατά μήκος της διαδρομής της βασιλικής πομπής από τα ανάκτορα προς την εκκλησία και αντίστροφα. Το 1875 πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά παρέλαση του στρατού μπροστά από τα ανάκτορα, πρακτική τρέχουσα από τα μέσα του αιώνα σε δημόσιες γιορτές στη Γαλλία και τα γερμανικά κράτη. Την επόμενη χρονιά, αν και δεν πραγματοποιήθηκε στρατιωτική παρέλαση εξαιτίας βροχής, δίπλα στον στρατό παρατάχθηκε και μία πανεπιστημιακή φάλαγγα. Η πρωιμότερη αναφορά για μαθητική παρέλαση εντοπίζεται το 1899. Τα σχολεία είχαν παραταχθεί και κατά τον εοαρτασμό της 25ης Μαρτίου του 1924, όταν ανακηρύχθηκε η Δημοκρατία. Τα επόμενα χρόνια την παρέλαση του στρατού πλαισίωναν και πρόσκοποι και μαθητές στρατιωτικών σχολών. Το 1932 τα σχολεία της Αθήνας παρήλασαν μπροστά από επισήμους στο μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη μαζί με τους προσκόπους, τη «φρουρά της πόλης» και τις «εθνικιστικές οργανώσεις». Από το 1936 η μαθητική παρέλαση, που έγινε μπροστά από τον βασιλιά Γεώργιο και τον πρωθυπουργό Μεταξά, έλαβε επίσημο χαρακτήρα. Την περίοδο της δικτατορίας του Μεταξά οι παρελάσεις μαθητών και φαλαγγιτών (μελών της ΕΟΝ) προσέλαβαν μεγάλη σημασία και συνδέθηκαν με τη στρατιωτική παρέλαση. Η πρακτική των μαθητικών παρελάσεων εξακολούθησε κατά την εμφυλιοπολεμική περίοδο και έπειτα έως και μετά τη μεταπολίτευση. Σε διάφορες επαρχιακές πόλεις συμμετέχουν και τοπικές ανώτερες και ανώτατες σχολές, όπως π.χ. στην Κέρκυρα και την Πάτρα. Παλαιότερα (μέχρι δεκαετία 1980) συμμετείχαν τα πανεπιστήμια και στην παρέλαση της Αθήνας.

Ευαγγελισμός της Θεοτόκου

Ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου είναι μια από τις θεομητορικές εορτές της Χριστιανοσύνης, σε ανάμνηση της χαρμόσυνης αναγγελίας από τον αρχάγγελο Γαβριήλ προς την Παρθένο Μαρία ότι πρόκειται να γεννήσει τον Υιό του Θεού. Τιμάται από την Εκκλησία στις 25 Μαρτίου, και στον ελληνικό χώρο συμπίπτει με τον εορτασμό της Εθνικής Παλιγγενεσίας. Την αυτή ημέρα γιορτάζουν όσοι και όσες φέρουν τα ονόματα Ευάγγελος και Ευαγγελία.

Σύμφωνα με τον ευαγγελιστή Λουκά (α” 26-38), ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου συνέβη έξι μήνες μετά τη θαυμαστή σύλληψη του Ιωάννη του Προδρόμου από την Ελισάβετ, τη γυναίκα του Ζαχαρία, όταν ο αρχάγγελος Γαβριήλ στάλθηκε από τον Θεό προς την Παρθένο Μαριάμ (Μαρία) για να της ανακοινώσει ότι θα φέρει στον κόσμο τον Υιό του Θεού. Εκείνη την περίοδο, η Μαρία ζούσε στη Ναζαρέτ της Γαλιλαίας και ήταν μνηστευμένη με τον ξυλουργό Ιωσήφ. Ο Γαβριήλ εμφανίσθηκε ξαφνικά μπροστά στη Μαρία και της απηύθυνε τον χαιρετισμό: «Χαίρε κεχαριτωμένη, ο κύριος μετά σου». Η νεαρή γυναίκα ήταν λογικό να πανικοβληθεί, αλλά ο αρχάγγελος την καθησύχασε: «Μη φοβού Μαριάμ, εύρες γαρ χάριν παρά τω Θεώ. Και ιδού συλλήψη εν γαστρί και τέξη υιόν και καλέσεις το όνομα αυτού Ιησούν».

Μόλις συνήλθε από την ταραχή, η Μαρία γεμάτη απορία ρώτησε τον αρχάγγελο πώς θα συλλάβει, αφού δεν γνωρίζει τον άνδρα. Ο Γαβριήλ της αποκρίθηκε ότι το Άγιο Πνεύμα θα την καλύψει σαν σύννεφο και θα ενεργήσει αφανώς και μυστηριωδώς τη σύλληψη του Υιού του Θεού. Και για να γίνει πιο πιστευτός επικαλέστηκε τη θαυμαστή σύλληψη του Ιωάννου του Προδρόμου από την Ελισάβετ. Η Μαρία πείστηκε από τα λόγια του Γαβριήλ («Ιδού η δούλη Κυρίου, γένοιτο μοι κατά το ρήμα σου») και ο αρχάγγελος Γαβριήλ «απήλθε».

Η εορτή του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου καθιερώθηκε γύρω στον 4ο αιώνα και μετά τον ορισμό της εορτής των Χριστουγέννων στις 25 Δεκεμβρίου. Ως είναι ευνόητο, μεταξύ των δύο αυτών εορτών υπάρχει στενή σχέση και έπρεπε ο εορτασμός του Ευαγγελισμού να τοποθετηθεί 9 μήνες πριν από τη Γέννηση του Χριστού, ήτοι στις 25 Μαρτίου.

Το απολυτίκιο του Ευαγγελισμού

Σήμερον της σωτηρίας ημών το κεφάλαιον
και του απ’ αιώνος μυστηρίου η φανέρωσις.
Ο υιός του Θεού υιός της Παρθένου γίνεται
και Γαβριήλ την χάριν ευαγγελίζεται.
Διό και ημείς συν αυτώ τη Θεοτόκω βοήσωμεν:
Χαίρε κεχαριτωμένη, ο Κύριος μετά σου.

Χριστίνα Σταφύλη / Ευθυμία Ευσταθίου / Έφη Τοπαλίδη  Γ΄3

Στη βιβλιοθήκη του σχολείου μας διαθέτουμε τα παρακάτω βιβλία του:

Αιολική γη

Η Αιολική γη θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα  έργα του Ηλία Βενέζη. Εκδόθηκε για πρώτη φορά στις 14 Δεκεμβρίου 1943, με την καλλιτεχνική εκδοτική επιμέλεια του Γιάννη Σκαζίκη, σε 3.500 κοινά αντίτυπα και 400 πολυτελείας. Η συγγραφή του όμως είχε αρχίσει μερικά χρόνια πριν και συγκεκριμένα γύρω στο 1938. Γραμμένο σε πρώτο ενικό πρόσωπο, σε αυτό του το μυθιστόρημα ο Βενέζης αναφέρεται με νοσταλγία στις παιδικές του αναμνήσεις στην Μ. Ασία. Ο συγγραφέας γεννήθηκε και πέρασε το μεγαλύτερο μέρος των παιδικών του χρόνων σε αυτήν την περιοχή, έως το 1914, όταν άρχισαν οι πρώτοι διωγμοί του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου. Τότε ο ίδιος και η οικογένειά του έπεσαν θύματα του διωγμού. Σε αυτό το έργο ο Βενέζης μας παρουσιάζει έναν κόσμο αιθέριο, αγγελικό και αγνό στα βουνά της Μικράς Ασίας.

Αιγαίο

Το «Αιγαίο», σειρά διηγημάτων που ο Ηλίας Βενέζης έγραψε το 1941, διασχίζεται από τα στοιχεία των παραμυθιών: γλάροι, περιστέρια, ψάρια, νεαρά αγόρια και κορίτσια που προέρχονται αλλά και επιστρέφουν στη θάλασσα, είναι οι ήρωες των 14 αυτών διηγημάτων. Το «Αιγαίο» φέρει όλα τα χαρακτηριστικά του συγγραφέα της «Αιολικής Γης», και της «Γαλήνης»: Θερμή κι αθόρυβη αγάπη για τον άνθρωπο, φιλοσοφημένη διάθεση, χαμηλότονη γοητεία γραφής και, βέβαια, αυτή την έντονη νοσταλγία επιστροφής προς την πατρίδα που χαρακτηρίζει το σύνολο του έργου του.

Γαλήνη

Στη «Γαλήνη» ο Βενέζης αφηγείται την ιστορία μιας ομάδας προσφύγων από τη Μικρασία, που έρχονται να εγκατασταθούν, το 1923, στην έρημη γη της Αναβύσσου. Από την ομαδική απόγνωση ξεχωρίζουν σιγά-σιγά τα πρόσωπα, το πάθος για τη ζωή που πρέπει να συνεχιστεί, τα όνειρα που ριζώνουν για να χτυπηθούν και πάλι από τη μοίρα, η αναζήτηση της λύτρωσης και της γαλήνης. «Συνθετικό έργο επικής έμπνευσης και βιβλικού μεγαλείου», που διαπνέεται από βαθύ ανθρωπισμό, το βιβλίο αγαπήθηκε όσο λίγα στην Ελλάδα και γνώρισε αλλεπάλληλες εκδόσεις, ακόμη και μέσα στην Κατοχή.

Το νούμερο 31328

Το νούμερο 31328 (υπότιτλος Το βιβλίο της σκλαβιάς) αποτελεί το πρώτο μυθιστόρημα του λογοτέχνη Η. Βενέζη, το οποίο πρωτοδημοσιεύτηκε το 1924  (αλλά όχι ολοκληρωμένο), από τον Φεβρουάριο έως τον Ιούνιο του 1924, και αφορά την εμπειρία του συγγραφέα από την αιχμαλωσία του και την σκλαβιά στα εργατικά τάγματα της Τουρκίας, αμέσως μετά την Μικρασιατική καταστροφή. Το βιβλίο το αφιέρωσε ο συγγραφέας στη μητέρα του «και σε όλες τις τυραγνισμένες μητέρες του κόσμου». Το έργο κυκλοφόρησε σε βιβλίο το 1931, αφού ο συγγραφέας το επεξεργάστηκε ξανά, γνωρίζοντας την καταξίωση από το κοινό και τους κριτικούς.

Επιπρόσθετα, στην βιβλιοθήκη του σχολείου μας υπάρχει και το βιβλίο «Ώρα Πολέμου», του Ηλία Βενέζη.

Ευαγγελία Μαξιμιάδου  Γ΄4

Από τα μέσα Φεβρουαρίου μέσα σε λίγες ώρες βρέθηκε στην 1η Μαρτίου. Έδυσε η 15η Φεβρουαρίου και ανέτειλε η 1η Μαρτίου. Το πρωτόγνωρο αυτό γεγονός ήταν αποτέλεσμα της μετάβασης και της χώρας μας από το Ιουλιανό Ημερολόγιο (σήμερα γνωστό ως παλαιό ημερολόγιο) στο Γρηγοριανό. Να λοιπόν γιατί κανείς δεν γεννήθηκε (!!!) μεταξύ 16 και 28 Φεβρουαρίου 1923…

Η Ελλάδα ήταν η τελευταία χρονολογικά ευρωπαϊκή χώρα από τις μη καθολικές που το υιοθέτησε, περνώντας στη νέα εποχή με καθυστέρηση κάποιων αιώνων.

Το Γρηγοριανό ημερολόγιο είναι σαφώς πιο ακριβές από το Ιουλιανό, καθώς βελτιώνει την προσέγγιση του παλιού ημερολογίου για τη διάρκεια του έτους. Έτσι, το μέσο έτος διαρκεί 365,2425 μέσες ηλιακές ημέρες, που προκαλεί σφάλμα περίπου μίας ημέρα κάθε 3.300 έτη, σε αντίθεση με το Ιουλιανό που έμενε πίσω μία ημέρα κάθε 128 έτη.

Επρόκειτο, λοιπόν, για ένα σπουδαίο επίτευγμα, το οποίο όμως ήρθε αντιμέτωπο με ποικίλες αντιδράσεις σε όλη την Ευρώπη. Μπορεί οι καθολικοί να υιοθέτησαν το νέο ημερολόγιο σχετικά γρήγορα, αλλά οι προτεσταντικές και οι ορθόδοξες χώρες άργησαν να κάνουν την αλλαγή, οδηγώντας έτσι σε σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ των ημερομηνιών, γεγονός που είχε ως συνέπεια τα ιστορικά γεγονότα να καταγράφονται διαφορετικά, ανάλογα με το ημερολογιακό σύστημα που χρησιμοποιούνταν στην εκάστοτε περιοχή. Η μεγάλη αυτή μετάβαση μακροπρόθεσμα διευκόλυνε τη διεθνή επικοινωνία τυποποιώντας τις ημερομηνίες και βελτιώνοντας την ακρίβεια της χρονομέτρησης. Και, φυσικά, η μεταρρύθμιση του ημερολογίου διευκόλυνε επίσης το παγκόσμιο εμπόριο, τη ναυσιπλοΐα και την επιστημονική έρευνα, καθώς παρείχε έναν κοινό παρονομαστή για την καταγραφή ημερομηνιών και γεγονότων.

Καλτσογιάννης Γιώργος  Γ΄3

1. Πιστεύω εἰς ἕνα Θεόν, Πατέρα, Παντοκράτορα, ποιητήν οὐρανοῦ καί γῆς, ὁρατῶν τε πάντων και αοράτων.

2. Καί εἰς ἕνα Κύριον Ἰησοῦν Χριστόν, τόν Υἱόν τοῦ Θεοῦ τόν μονογενῆ, τόν ἐκ τοῦ Πατρός γεννηθέντα πρό πάντων τῶν αἰώνων. Φῶς ἐκ φωτός, Θεόν ἀληθινόν, ἐκ Θεοῦ ἀληθινοῦ, γεννηθέντα οὐ ποιηθέντα, ὁμοούσιον τῷ Πατρί, δι” οὗ τά πάντα ἐγένετο.

3. Τόν δι” ἡμᾶς τούς ἀνθρώπους καί διά τήν ἡμετέραν σωτηρίαν κατελθόντα ἐκ τῶν οὐρανῶν καί σαρκωθέντα ἐκ Πνεύματος Ἁγίου καί Μαρίας τῆς Παρθένου καί ἐνανθρωπήσαντα.

4. Σταυρωθέντα τε ὑπέρ ἡμῶν ἐπί Ποντίου Πιλάτου, καί παθόντα καί ταφέντα.

5. Καί ἀναστάντα τῇ τρίτῃ ἡμέρα κατά τάς Γραφάς.

6. Καί ἀνελθόντα εἰς τούς οὐρανούς καί καθεζόμενον ἐκ δεξιῶν τοῦ Πατρός.

7. Καί πάλιν ἐρχόμενον μετά δόξης κρῖναι ζῶντας καί νεκρούς, οὗ τῆς βασιλείας οὐκ ἔσται τέλος.

8. Καί εἰς τό Πνεῦμα τό Ἅγιον, τό κύριον, τό ζωοποιόν, τό ἐκ τοῦ Πατρός ἐκπορευόμενον, τό σύν Πατρί καί Υἱῷ συμπροσκυνούμενον καί συνδοξαζόμενον, τό λαλῆσαν διά τῶν προφητῶν.

9. Εἰς μίαν, Ἁγίαν, Καθολικήν καί Ἀποστολικήν Ἐκκλησίαν.

10. Ὁμολογῶ ἓν βάπτισμα εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν.

11. Προσδοκῶ ἀνάστασιν νεκρῶν.

12. Καί ζωήν τοῦ μέλλοντος αἰῶνος. Ἀμήν.

Απόδοση στη νέα ελληνική

1. Πιστεύω σε ένα Θεό που είναι Πατέρας και Παντοκράτορας, που δημιούργησε τον ουρανό και τη γη, όλα όσα βλέπουμε κι όσα είναι αόρατα σε μας.

2. (Πιστεύω) Και σε ένα Κύριο, τον Ιησού Χριστό, τον μονάκριβο Υιό του Θεού, που γεννήθηκε από τον Πατέρα πριν από όλους τους αιώνες. Είναι φως που προήλθε από φως, είναι Θεός αληθινός από Θεό Αληθινό, που γεννήθηκε και δεν δημιουργήθηκε, είναι από την ίδια ουσία με τον Πατέρα, και μέσω αυτού έγιναν τα πάντα.

3. Για μας τους ανθρώπους και για τη σωτηρία μας κατέβηκε από τους ουρανούς και πήρε τη δική μας σάρκα από το Άγιο Πνεύμα και την Παρθένο Μαρία και έγινε άνθρωπος.

4. Σταυρώθηκε για μας, όταν ήταν ηγεμόνας ο Πόντιος Πιλάτος και έπαθε και τάφηκε.

5. Την τρίτη ημέρα μετά το θάνατό του αναστήθηκε από τους νεκρούς, σύμφωνα με τις Γραφές.

6. Και ανέβηκε στον ουρανό και κάθισε στα δεξιά του Πατέρα.

7. Και θα έρθει πάλι με δόξα, να κρίνει ζωντανούς και νεκρούς και δεν θα υπάρξει τέλος στη βασιλεία Του.

8. (Πιστεύω) Και στο Πνεύμα το Άγιο, το Κύριο, το ζωοποιό, που εκπορεύεται από τον Πατέρα, που προσκυνείται και δοξάζεται μαζί με τον Πατέρα και τον Υιό, το οποίο μίλησε μέσω των προφητών.

9. (Πιστεύω και) Σε μία, άγια, καθολική και αποστολική Εκκλησία.

10. Ομολογώ ένα βάπτισμα, με το οποίο επιτυγχάνεται άφεση αμαρτιών.

11. Προσδοκώ την ανάσταση των νεκρών.

12. Και τη ζωή στον Μέλλοντα Αιώνα.

ΚΥΡΙΑΚΗ ΠΡΟΣΕΥΧΗ (Πάτερ ημών)

Πάτερ ημών, ο εν τοις ουρανοίς, αγιασθήτω το όνομά σου,

ελθέτω η βασιλεία σου, γεννηθήτω το θέλημά σου

ως εν ουρανώ και επί της γης.

Τον άρτον ημών τον επιούσιον δος ημίν σήμερον

και άφες ημίν τα οφειλήματα ημών,

ως και ημείς αφίεμεν τοις οφειλέταις ημών

και μη εισενέγκης ημάς εις πειρασμόν,

αλλά ρύσαι ημάς από του πονηρού.

Αμήν.

Μετάφραση – Ερμηνεία

Πάτερ ημών ο εν τοις Ουρανοίς = Πατέρα μας που βρίσκεσαι στους ουρανούς

αγιασθήτω το όνομα Σου = ας αγιασθεί το Όνομα Σου

ελθέτω η βασιλεία Σου = ας έρθει η βασιλεία Σου

γεννηθήτω το θέλημα Σου = ας γίνει το θέλημα Σου

ως εν ουρανώ και επί της γης = όπως στον ουρανό (από τους αγγέλους), έτσι και στη γη από τους (ανθρώπους)

Τον άρτον ημών τον επιούσιον = Το ψωμί μας το καθημερινό

δος ημίν σήμερον = δώσε μας σήμερα

και άφες ημίν τα οφειλήματα ημών = Και άφησε μας τα χρέη μας (συγχώρησε τις αμαρτίες μας)

ως και ημείς αφίεμεν τοις οφειλέταις ημών = όπως και εμείς αφήνομε τους χρεώστες μας (όπως και εμείς συγχωρούμε αυτούς που μας έφταιξαν)

και μη εισενέγκης ημάς εις πειρασμόν = και μη μας βάλεις σε δοκιμασία

αλλά ρύσαι ημάς από του πονηρού = αλλά απομάκρυνέ μας από το κακό

Αμήν =Αληθινά

Καλαντζή Μαρία / Δουφέκα Ράνια  Γ΄3

Ο Ιανουάριος, ωστόσο, δεν ήταν ανέκαθεν ο πρώτος μήνας του έτους για τους Ρωμαίους. Στα πρώτα χρόνια της ιστορίας τους, πρώτος μήνας ήταν ο Μάρτιος, από το όνομα του πολεμικού θεού τους Mars (δηλαδή του Άρη των Ελλήνων). Πρωτοχρονιά ήταν τότε η πρώτη Μαρτίου, η οποία εξακολούθησε να γιορτάζεται και στα κατοπινά χρόνια. Και επειδή θυμούνταν πως αυτή ήταν η αρχική τους πρωτοχρονιά, την έλεγαν πάτριον. Ο Ιανουάριος έγινε πρώτος μήνας αργότερα, όταν ο μυθικός βασιλιάς των Ρωμαίων Νούμας Πομπίλιος οργάνωσε το ημερολόγιο με βάση τον ήλιο.

Στον Ιανουάριο ο λαός μας έχει δώσει διάφορες ονομασίες, όπως Γενάρης, επειδή τότε γεννούν τα γιδοπρόβατα και Μεσοχείμωνας, επειδή είναι ο μεσαίος από τους μήνες του χειμώνα, όπως δηλώνει και η παροιμία «ως τ’ Αϊ-Γιαννιού, τρυγόνα, είναι η φούρια του χειμώνα». Είναι επίσης και ο μήνας με το λαμπρότερο φεγγάρι: «Του Γενάρη το φεγγάρι ήλιο της ημέρας μοιάζει».

Ονομάζεται και Γατόμηνας, επειδή στη διάρκειά του ζευγαρώνουν οι γάτες, αλλά και Μεγάλος μήνας ή Τρανός μήνας ή Μεγαλομηνάς, γιατί είναι ο πρώτος μήνας του έτους και σε αντιδιαστολή με τον Φεβρουάριο, που είναι «κουτσός» (Κουτσοφλέβαρος). Οι αλκυονίδες ημέρες τού έχουν δώσει και την ονομασία «γελαστός», αλλά είναι επίσης γνωστός και ως «κλαδευτής»: «Γενάρη μήνα κλάδευε, φεγγάρι μη γυρεύεις». Άλλες ονομασίες: Γενολοήτης (επειδή αυτόν τον μήνα γεννοβολούν τα κοπάδια), Κρυαρίτης (γιατί τον μήνα αυτόν οι θερμοκρασίες είναι χαμηλές). Ο Ιανουάριος ονομάζεται επίσης Καλαντάρης, από τα κάλαντα της Πρωτοχρονιάς και τα δώρα των Καλενδών του Ιανουαρίου. Τα δώρα αυτά ήταν πριν μερικά χρόνια «δώρο των Χριστουγέννων», ο 13ος μισθός, ο οποίος στη Βυζαντινή εποχή ήταν πράγματι δώρο κι όχι μισθός. Όπως αναφέρει ο Σπύρος Τραϊανός, τα δώρα αυτά είχαν την εξής προέλευση: Με την αρχή του χρόνου άρχιζε η θητεία των υπάτων, οι οποίοι σε σχετική πομπή στους δρόμους σκορπούσαν νομίσματα, που αρχικώς ήταν χρυσά, αλλά αργότερα, επί Ιουστινιανού, περιορίστηκαν σε αργυρά. Μικρά νομίσματα συνέλεγαν όμως και τα παιδιά, που περιέρχονταν τα σπίτια συγγενών και φίλων, για να ευχηθούν. Έτσι γεννήθηκαν τα «Κάλαντα», που φθάνουν μέχρι τις μέρες μας, αλλά αφετηρία τους υπήρξαν οι Καλένδες του Ιανουαρίου, άσχετα αν σταδιακά επεκτάθηκαν από τα παιδιά σε όλες τις εορταστικές ημέρες του Δωδεκαήμερου.

Οι ρίζες άλλωστε πολλών από τα έθιμα του Δωδεκαήμερου ανάγονται στους χρόνους που γιορταζόταν η «Χειμερινή τροπή» του Ήλιου, που σημάδευε την αρχή της εποχής του χειμώνα. Οι γιορτές αυτές έπαιρναν πανηγυρικό χαρακτήρα και είχαν κατακτήσει ολόκληρο τον ελληνορωμαϊκό κόσμο. Άρχιζαν με τα Βρουμάλια από τις 24 Νοεμβρίου έως τις 17 Δεκεμβρίου και ακολουθούσαν τα Σατουρνάλια (στην Ελλάδα τα Κρόνια) από τις 18 έως τις 24 Δεκεμβρίου και ήταν η αρχαιότερη γιορτή των Ρωμαίων, την οποία απέδιδαν στον Ρωμύλο ή στους Πελασγούς. Ξεχώρισε όμως από τις άλλες αγροτικές γιορτές τους το 217 π.Χ. Κατά την κεντρική ημέρα της γιορτής του «αηττήτου ηλίου», στις 25 Δεκεμβρίου, εορταζόταν το γεγονός της τροπής του Ήλιου, που άρχιζε και πάλι να ανεβαίνει στον ουρανό, να μεγαλώνουν οι ημέρες, και μαζί τους οι ζωογόνες ακτίνες του Ήλιου ξανάκαναν τη Γη να καρποφορήσει. Την 1η Ιανουαρίου γιορτάζονταν οι Καλένδες, στις 3 τα Βότα, στις 4 τα Λορεντάλια και στις 7 Ιανουαρίου τελείωνε η περίοδος αυτή των εορτών.

ΕΟΡΤΕΣ

Εκτός από τα έθιμα, πλούσιο είναι και το εορτολόγιο του Ιανουαρίου αρχίζοντας με την γιορτή του Αγίου Βασιλείου και της Περιτομής του Χριστού την πρώτη του μήνα και τελειώνοντας με την γιορτή των Τριών Ιεραρχών στα τέλη του. Ενδιάμεσα έχουμε την γιορτή των Θεοφανίων (στις 6), του Αϊ-Γιάννη (στις 7), του Αγ. Γρηγορίου (στις 25), αλλά και τις εορτές των δύο μεγάλων αγίων του πρώιμου αιγυπτιακού χριστιανισμού: του Μεγάλου Αντωνίου (στις 17) και του Αθανασίου (στις 18).

Αρσενίου Βαγγέλης / Μανίκας Γιάννης  Γ΄1

Η παρασκευή του χριστόψωμου ξεκινά συνήθως 2-3 ημέρες πριν τα Χριστούγεννα, και η βασική του διαφορά από τα κοινά ψωμιά έγκειται στον πλούσιο στολισμό του. Οι Ελληνίδες νοικοκυρές «στολίζουν» το ψωμί με διακοσμητικά σχέδια φτιαγμένα από ζύμη, γνωστά ως «κεντίδια» ή «πλουμίδια». Αυτά τα σχέδια δεν είναι μόνο καλλιτεχνικά, αλλά φέρουν και συμβολική σημασία. Για παράδειγμα, το γράμμα Β, το οποίο παραπέμπει στον ζυγό του αλετριού, θυμίζει τη σπορά και τη γεωργική ζωή. Επίσης, η «στοίβα» ή οι θημωνιές από ζύμη, που συχνά πλαισιώνονται από φύλλα αμπέλου και ελιάς, συμβολίζουν τις ελπίδες για ευημερία και καλή σοδειά τον επόμενο χρόνο.

Ο συμβολισμός του χριστόψωμου επεκτείνεται και στη θέση του σπιτιού ως σύμβολο ευτυχίας και μακροχρόνιας ευημερίας, μια παράδοση που αποτυπώνεται και στα κάλαντα: «Σ’ αυτό το σπίτι πού ’ρθαμε πέτρα να μη ραΐσει, κι ο νοικοκύρης του σπιτιού χίλια χρόνια να ζήσει». Με αυτό τον τρόπο, το ψωμί λειτουργεί ως ευχή για υγεία και ευημερία, συνδέοντας τη θρησκευτική πίστη με τις οικογενειακές αξίες.

Το χριστόψωμο, όπως και άλλες παραδοσιακές τροφές, δεν είναι μόνο φαγητό, αλλά σύμβολο της ζωής και της ευλογίας που φέρνει η γέννηση του Χριστού. Όπως τονίζεται σε πολλές περιοχές της Ελλάδας, το ψωμί είναι ένας φορέας της θείας δύναμης, που ενσαρκώνεται στο νεογέννητο Χριστό και μεταμορφώνεται σε ένα πανίσχυρο σύμβολο ευλογίας και προστασίας για την οικογένεια.

Επιπλέον, η παράδοση συνεχίζεται με τα Χριστοκούλουρα, μικρότερα ψωμάκια που κρεμιούνται δίπλα στα εικονίσματα για να ενισχύσουν τις ευχές και προσευχές της οικογένειας καθ” όλη τη διάρκεια του χρόνου. Στην Καστοριά, για παράδειγμα, οι γυναίκες αποτυπώνουν τα πέντε δάχτυλά τους στο ψωμί, λέγοντας ότι ο Χριστός το ευλόγησε στο φούρνο. Στη Γρατινή της Κομοτηνής, το χριστόψωμο ονομάζεται παράς και περιέχει ένα νόμισμα για να φέρει τύχη. Στην Κύπρο, το χριστόψωμο λέγεται γεννόπιττα και είναι γνωστό ως η «πίτα των Χριστουγέννων».               Αυτές οι παραδόσεις, γεμάτες συμβολισμούς και πολιτιστική αξία, ενισχύουν την κοινή αίσθηση της ευημερίας και της οικογενειακής αλληλεγγύης. Σήμερα, το χριστόψωμο παραμένει όχι μόνο μια γαστρονομική παράδοση, αλλά και ένας φορέας των ελπίδων και των ευχών για το νέο έτος, συνεχίζοντας να ενώνει τις ελληνικές οικογένειες γύρω από τη θρησκευτική και πολιτιστική τους κληρονομιά.

 Χριστόψωμο παραδοσιακό συνταγή 

 Υλικά

Μερίδες: 1 καρβέλι

 2 φλιτζ. νερό χλιαρό

 1 φακελάκι μαγιά ξερή

 4 κουτ. σούπας μέλι

 1 κουτ. σούπας ζάχαρη

 1 κιλό αλεύρι σκληρό για ψωμί + 4 – 5 κουτ. σούπας, για την επιφάνεια εργασίας και το ταψί

 1/2 κουτ. γλυκού αλάτι

 1 κουτ. σούπας γλυκάνισος

 1/2 κουτ. γλυκού μαχλέπι, κοπανισμένο

 1/3 φλιτζ. ελαιόλαδο + λίγο, για τη λεκάνη και το ταψί

Για το στόλισμα 

 1 καρύδι ολόκληρο

 λίγα αμύγδαλα λευκά

 λίγες σταφίδες

 μερικά καρφάκια γαρύφαλλου

 σουσάμι

Για την επάλειψη 

 1 κουτ. σούπας μέλι

 2 κουτ. σούπας νερό καυτό

 Διαδικασία

Για να φτιάξουμε το παραδοσιακό χριστόψωμο, αρχικά βάζουμε το χλιαρό νερό σε ένα μπολ.

Διαλύουμε σε αυτό τη μαγιά, το μέλι και τη ζάχαρη, ανακατεύοντας καλά.

Κοσκινίζουμε μέσα στον κάδο το αλεύρι.

Προσθέτουμε το αλάτι, τον γλυκάνισο, το μαχλέπι και το ελαιόλαδο.

Ξεκινάμε να ζυμώνουμε με τον γάντζο, ρίχνοντας λίγο-λίγο το νερό με τα διαλυμένα υλικά. Αν η ζύμη βγαίνει πολύ σφιχτή, προσθέτουμε ακόμη μισό φλιτζάνι χλιαρό νερό. Συνεχίζουμε το ζύμωμα για περίπου 5 λεπτά ακόμη.

Πασπαλίζουμε με αλεύρι την επιφάνεια εργασίας και ακουμπάμε σε αυτή τη ζύμη. Ζυμώνουμε με τα χέρια μέχρι να ξεκολλάει τελείως από αυτά.

Λαδώνουμε ελαφρώς μια λεκάνη και μεταφέρουμε εκεί τη ζύμη.

Κλείνουμε με μεμβράνη και αφήνουμε τη λεκάνη σε ζεστό μέρος για περίπου 2 ώρες, μέχρι η ζύμη να διπλασιαστεί σε όγκο.

Λαδώνουμε και αλευρώνουμε καλά ένα μεγάλο, στρογγυλό ταψί.

Ακουμπάμε τη φουσκωμένη ζύμη στην αλευρωμένη επιφάνεια εργασίας και αφαιρούμε ένα κομμάτι από αυτή για το στόλισμα.

Την ξαναζυμώνουμε ελαφρώς με τα χέρια, την πλάθουμε σε καρβέλι και τη βάζουμε στο ταψί.

Αφήνουμε τη ζύμη να ξαναφουσκώσει για περίπου 30 λεπτά.

Προθερμαίνουμε τον φούρνο στους 200° C.

Επάλειψη και στόλισμα 

Ξεκινάμε, ανακατεύοντας το μέλι με το καυτό νερό.

Πλάθουμε με το κομμάτι ζύμης που έχουμε κρατήσει στολίδια της αρεσκείας μας, όπως σταυρούς, ανθρωπάκια, λουλούδια, ζωάκια, λεπτές λωρίδες κ.ά.

Ακουμπάμε τα στολίδια πάνω στο καρβέλι.

Αλείφουμε όλη την επιφάνεια με το μελόνερο, πιέζοντας ελαφρώς τα ζυμαρένια στολίδια ώστε να κολλήσουν.

Σφηνώνουμε στο κέντρο του ψωμιού το καρύδι.

Γαρνίρουμε με λίγα αμύγδαλα και σταφίδες.

Σφηνώνουμε μερικά καρφάκια γαρύφαλλου και πασπαλίζουμε με σουσάμι.

Ψήνουμε το Χριστόψωμο στον φούρνο για 45 – 50 λεπτά. Γύρω στα 35 λεπτά ψησίματος, ανοίγουμε τον φούρνο και αλείφουμε πάλι το καρβέλι με μελόνερο.

Συνεχίζουμε το ψήσιμο, μέχρι το Χριστόψωμο να πάρει ωραίο χρώμα.

Μαξιμιάδου Άννα  Γ΄4

Μερικά έθιμα της Θεσσαλίας είναι:

Το τάισμα της βρύσης

Οι κοπέλες, τα χαράματα των Χριστουγέννων, αλλού την παραμονή της Πρωτοχρονιάς, πηγαίνουν στην πιο κοντινή βρύση, “για να κλέψουν το άκραντο νερό” (άκραντο, δηλαδή αμίλητο, γιατί δε βγάζουν λέξη σ’ όλη τη διαδρομή). Αλείφουν τις βρύσες του χωριού με βούτυρο και μέλι, με την ευχή όπως τρέχει το νερό να τρέχει και η προκοπή στο σπίτι τον καινούργιο χρόνο και γλυκιά να είναι και η ζωή τους. Για να έχουν καλή σοδειά, όταν φτάνουν εκεί, την “ταΐζουν”, με διάφορες λιχουδιές, όπως βούτυρο, ψωμί, τυρί, όσπρια ή κλαδί ελιάς. Όποια θα πήγαινε πρώτη στη βρύση, αυτή θα ήταν και η πιο τυχερή ολόκληρο το χρόνο. Έπειτα ρίχνουν στη στάμνα ένα βατόφυλλο και τρία χαλίκια, “κλέβουν νερό” και γυρίζουν στα σπίτια τους πάλι αμίλητες, μέχρι να πιούνε όλοι από το άκραντο νερό. Με το ίδιο νερό ραντίζουν και τις τέσσερις γωνίες του σπιτιού, ενώ σκορπούν στο σπίτι και τα τρία χαλίκια.

Το Πάντρεμα της φωτιάς

Την παραμονή των Χριστουγέννων σε πολλά μέρη της Ελλάδας «παντρεύουν», τη φωτιά. Παίρνουν ένα ξύλο με θηλυκό όνομα και ένα με αρσενικό όνομα, συνήθως από αγκαθωτά δέντρα. Τα αγκαθωτά δέντρα, κατά τη λαϊκή αντίληψη, απομακρύνουν τα δαιμονικά όντα, όπως τους καλικάντζαρους. Στη Θεσσαλία, επιστρέφοντας από την εκκλησία στο σπίτι, τα κορίτσια βάζουν παραδίπλα στο αναμμένο τζάκι κλωνάρια κέδρου που τα ξεδιαλέγουν, ενώ τα αγόρια τοποθετούν κλαδιά από αγριοκερασιά. Τα μικρά αυτά κλαδιά δέντρων αντιπροσωπεύουν τις προσωπικές τους επιθυμίες για την πραγματοποίηση μιας όμορφης ζωής. Φροντίζουν μάλιστα τα κλαδιά αυτά να είναι λυγερά και παρακολουθούν με ενδιαφέρον ποιο κλωνάρι θα καεί πρώτο, καθώς λένε πως αυτό είναι καλό σημάδι για το κορίτσι ή το αγόρι, αντίστοιχα, και συγκεκριμένα πως θα είναι αυτό που θα παντρευτεί πρώτο.

 Γουρουνοχαρά

Η προετοιμασία για το σφάξιμο του γουρουνιού γινόταν με εξαιρετική φροντίδα, ενώ επακολουθούσε γλέντι μέχρι τα ξημερώματα, για να επαναληφθεί η ίδια διαδικασία την επόμενη και τη μεθεπόμενη μέρα. Τρεις-τέσσερις συγγενικές οικογένειες καθόριζαν με τη σειρά ποια ημέρα θα έσφαζε το γουρούνι της. Για κάθε σφαγή μεγάλου γουρουνιού απαιτούνταν 5-6 άνδρες, εκτός των παιδιών, που είχαν ηλικία πολλές φορές 20-25 ετών. Επειδή όμως η όλη εργασία είχε ως επακόλουθο το γλέντι και τη χαρά, γι’ αυτό και η ημέρα αυτή καθιερώθηκε ως “γουρουνοχαρά ή γρουνουχαρά”.

Τα Πρωτοχρονιάτικα Μπαμπαλιούρια

Οι γιορτές της Πρωτοχρονιάς ξεκινούν παραδοσιακά στη Λάρισα από την παραμονή, όπου τα παιδιά βγαίνουν στους δρόμους τραγουδώντας τα Αγιοβασιλιάτικα κάλαντα και φωνάζοντας “Σουρβάσο”. Την ημέρα της Πρωτοχρονιάς αναβιώνουν τα “Μπαμπαλιούρια”, είναι ένα Πρωτοχρονιάτικο έθιμο, που έχει τις ρίζες του στη Διονυσιακή λατρεία. Η στολή των Μπαμπαλιούρηδων, αποτελείται από το «σαλβάρι», ένα μάλλινο άσπρο παντελόνι, το οποίο στερεώνουν στη μέση με μια μάλλινη άσπρη ζώνη. Το πουκάμισο, που φορούν από πάνω, είναι συνήθως άσπρο με φαρδιά μανίκια σαν εκείνο των τσολιάδων. Στα πόδια φορούν άσπρες καλτσοδέτες και τσαρούχια. Στη μέση φορούν ένα χοντρό μάλλινο ύφασμα, διπλωμένο πολλές φορές, όπου επάνω δένουν τα μεγάλα και βαριά κουδούνια. Στο κεφάλι φορούν ειδική μάσκα, από προβιά ζώου, τη λεγόμενη «φουλίνα». Η μάσκα αυτή είναι άσπρη ή μαύρη και έχει τρία ανοίγματα, δύο στα μάτια και ένα στο στόμα. Στα χέρια κρατούν ένα ξύλινο κυρτό σπαθί, που συμπληρώνει τη φορεσιά του κάθε “Μπαμπαλιούρη”. Έτοιμα πλέον τα «Μπαμπαλιούρια» περιμένουν να τελειώσει η Θεία Λειτουργία, για να ξεχυθούν στους δρόμους. Μαζί τους είναι πάντα ο «αδελφογύρτης», ο οποίος κρατάει έναν κουμπαρά και μαζεύει τα χρήματα που προσφέρει ο κόσμος. Πριν ακόμη τελειώσει η Πρωτοχρονιάτικη Θεία Λειτουργία οι «Μπαμπαλιούρηδες» έχουν πάρει θέση έξω από τις τρεις ενορίες του χωριού. Βγαίνοντας ο κόσμος από την εκκλησία τους συναντά και αιφνιδιάζεται αφού περνούν το σπαθί στη μέση τους και δεν αφήνουν κανέναν να περάσει αν δεν βάλει χρήματα επάνω σ’ αυτό. Μόλις βάλουν τα χρήματα, τα παίρνει ο αδελφογύρτης και τους εύχεται Καλή Χρονιά. Μετά τις εκκλησίες τα «Μπαμπαλιούρια» πηγαίνουν στην πλατεία, και με το δυνατό θόρυβο, που προκαλούν τα κουδούνια τους, τραβούν την προσοχή των ντόπιων και ξένων επισκεπτών. Φεύγοντας από εκεί, περνούν από τα καφενεία και τις καφετέριες του χωριού και έπειτα ξεχύνονται στους δρόμους μέχρι αργά το βράδυ. Αυτό το έθιμο έχει σαν σκοπό να διώξει τα κακά πνεύματα και να είναι ήσυχη και χαρούμενη η καινούρια χρονιά.

Κορδέλλα Βασιλεία  Γ΄1 / Ζαφείρη Ελένη  Γ΄3

Συνήθως φαντάζονται νάνοι, αλλά και ψηλοί, σκουρόχρωμοι, με μαλλιά μικρά και ατημέλητα, μάτια κόκκινα, δόντια πιθήκου, δασύτριχοι, χέρια και νύχια πιθήκου, πόδια γαϊδάρου ή το ένα γαϊδάρου και το άλλο ανθρώπινο, (μισοί γαϊδούρια και μισοί άνθρωποι, όπως λένε στη Σύρο), αλλά και σαν «μικροί σατανάδες» – (σατανοπαίδια, όπως λένε στη Νάξο), άλλοτε γυμνοί και άλλοτε ρακένδυτοι με σκούφο (οξυκόρυμβο) από γουρουνότριχες και με παπούτσια άλλοτε σιδερένια και άλλοτε με τσαρούχια ή τσαγγία.

Η τροφή τους κυρίως ακάθαρτη: σκουλήκια, βαθράκοι (=βάτραχοι), φίδια, ποντίκια κ.ά., χωρίς αυτό να σημαίνει ότι αποστρέφονται τα εδέσματα του Δωδεκαήμερου.

Είναι πολύ ευκίνητοι, ανεβαίνουν στα δένδρα, πηδούν από στέγη σε στέγη σπάζοντας κεραμίδια και κάνοντας μεγάλη φασαρία. Και ό,τι βρουν απλωμένα τα ποδοπατούν. Άμα βρουν ευκαιρία κατεβαίνουν από τις καμινάδες στα σπίτια και μαγαρίζουν τα πάντα.

Σε μερικά μέρη τους καλικάντζαρους τους συνοδεύει η μάνα τους, η «Καλικατζαρού», που τους «ορμηνεύει» τι να πειράξουν. Σε κάποια νησιά οι καλικάντζαροι έρχονται με τις γυναίκες τους ή μόνο οι γυναίκες τους, οι «καλικαντζαρίνες»! Και προκειμένου οι νοικοκυραίοι να αποφύγουν ένα τέτοιο συρφετό ρίχνουν στα κεραμίδια κομμάτια από χοιρινό ή λουκάνικα ή ξηροτήγανα! Στη Νάξο τις γυναίκες των καλικάντζαρων τις αποκαλούν «Καλοκυράδες», για να τις καλοπιάσουν (εξευμενίσουν), ενώ στην Κωνσταντινούπολη «Βερβελούδες». Ο αρχηγός των καλικάντζαρων στην παλιά Αθήνα λεγόταν «κωλοβελόνης», ενώ στη Θεσσαλία «αρχι-τζόγιας» (και «τζόγιες» οι καλικάντζαροι), στη δε Κωνσταντινούπολη «Μαντρακούκος». Στη Νάξο οι καλικάντζαροι φαντάζουν και χορευταράδες, αρπάζουν όποιον βρουν τη νύκτα και τον στροβιλίζουν στο χορό μέχρι να πέσει λιπόθυμος, ο γνωστός χορός των καλικάντζαρων.

Αποτρεπτικά μέσα

Τα αποτρεπτικά μέσα που λαμβάνονται κατά των Καλικάντζαρων διακρίνονται σε τρεις κατηγορίες:

1. Πράξεις χριστιανικής λατρείας: α) Το σημείο του Σταυρού στην πόρτα, στα παράθυρα, στις καμινάδες, τους στάβλους και στα αγγεία λαδιού και κρασιού. β) Ο Αγιασμός των σπιτιών και μάλιστα την παραμονή των Φώτων.

2. Επωδές: όπως «ξύλα, κούτσουρα, δαυλιά καημένα» (Καλαμάτα), που όταν ακούσουν οι καλικάντζαροι φεύγουν ή η απαγγελία του «Πάτερ ημών….» (τρις).

3. Μαγικές πράξεις: Κάπνισμα με δυσώδεις ουσίες (παλιοτσάρουχου), εμφανή επίδειξη χοιρινού οστού, περίαπτα (χαϊμαλιά) πίσω από την πόρτα, το μαυρομάνικο μαχαίρι, το αναμμένο δαυλί.

Την παραμονή των Θεοφανίων τους «ζεματίζουν» από το λάδι, που παρασκευάζουν οι νοικοκυρές τηγανίτες (λαλαγγίτες, λουκουμάδες). Όταν όμως συλλάβουν κανένα από τους καλικάντζαρους, τον δένουν και τον υποχρεώνουν να μετρήσει τις τρύπες του κόσκινου και μετά τον πνίγουν μέχρι θανάτου.

Δομακή Αποστολία   Γ΄4

]]> https://schoolpress.sch.gr/voiceof13gym/archives/319/feed 0 https://schoolpress.sch.gr/voiceof13gym/archives/315 https://schoolpress.sch.gr/voiceof13gym/archives/315#comments Thu, 02 Jan 2025 14:36:26 +0000 evpapagian http://schoolpress.sch.gr/voiceof13gym/?p=315 [...]]]> Τα Χριστούγεννα (από τη φράση: Χριστού γέννα) είναι η ετήσια χριστιανική εορτή της γέννησης του Χριστού και κατ΄ επέκταση το σύνολο των εορτών από εκείνη την ημέρα, τις 25 Δεκεμβρίου, μέχρι τα Θεοφάνια.

Το μήνυμα των Χριστουγέννων μέσα από την αφήγηση της χριστουγεννιάτικης ιστορίας

Υποστηρίζεται ότι η περίοδος των Χριστουγέννων είναι πλέον μια ιστορία καταναλωτισμού, ενώ το μήνυμα της γιορτής περιορίζεται σε όμορφα λόγια. Ευχόμαστε κάθε χρόνο καλά Χριστούγεννα και καλή Πρωτοχρονιά, πόσοι όμως θυμόμαστε στις γιορτές το πραγματικό μήνυμα των Χριστουγέννων; Όλοι στεκόμαστε στα δώρα και στις χριστουγεννιάτικες συνταγές για φαγητά και γλυκά, όπως βασιλόπιτες και μελομακάρονα.

Κι όμως, το μήνυμα των Χριστουγέννων είναι ελπιδοφόρο, ανθρώπινο και αισιόδοξο, όπως είναι πάντα η ιστορία της γέννησης ενός μωρού. Το μήνυμα των Χριστουγέννων είναι ακόμη σπουδαιότερο για τα μικρά παιδιά. Ένας ωραίος τρόπος να τους μεταδώσουμε το γιορτινό μήνυμα είναι να ακουστεί με όμορφα λόγια η ιστορία των Χριστουγέννων.

Το πρώτο μήνυμα της ιστορίας των Χριστουγέννων

Η ιστορία των Χριστουγέννων είναι λίγο πολύ γνωστή σε όλους, ακόμη και στα μικρά παιδιά. Η ιστορία διαδραματίζεται στην Ιουδαία των ρωμαϊκών χρόνων, περίπου 2.000, την εποχή που Ρωμαίος διοικητής είναι ο Ηρώδης. Ο Ιωσήφ, ξυλουργός από τη Ναζαρέτ, ταξιδεύει με την ετοιμόγεννη σύζυγό του, Μαρία, στη Βηθλεέμ, για να συμμετάσχει στην απογραφή. Είναι αδύνατο για το ζευγάρι να βρει κατάλυμα στην Βηθλεέμ, με αποτέλεσμα να αναγκαστεί να διανυκτερεύσει σε ένα στάβλο. Παρά τις αντίξοες συνθήκες και το κρύο του Δεκεμβρίου, γεννιέται μέσα στη φάτνη ένα υγιέστατο μωρό. Την πανευτυχή μητέρα και το νεογέννητο ζεσταίνουν με τα χνώτα τους τα ζώα του στάβλου. Αυτό είναι το πρώτο μήνυμα που μας μεταδίδει η ιστορία των Χριστουγέννων. Με λίγα λόγια, το πρώτο μήνυμα των Χριστουγέννων είναι ότι τα πράγματα δε συμβαίνουν πάντα όμορφα και όπως τα περιμένουμε. Όμως τελικά η ζωή κερδίζει.

Το δεύτερο μήνυμα της ιστορίας των Χριστουγέννων

Τα ταπεινά άχυρα της φάτνης γίνονται το κρεβάτι ενός μωρού, που θα αποδειχτεί ο σπουδαιότερος βασιλιάς του κόσμου. Τη γέννηση ενός νέου βασιλιά φανερώνει ένας Άγγελος εξ ουρανού στους ταπεινούς βοσκούς. Μπροστά στα μάτια των έκπληκτων βοσκών, που αρχίζουν να υμνούν τον Θεό, φανερώνεται στον έναστρο ουρανό πλήθος αγγέλων που ψάλλουν. Οι άγγελοι οδηγούν τους βοσκούς στη φάτνη της Βηθλεέμ. Το δεύτερο μήνυμα που μας στέλνει η ιστορία των Χριστουγέννων είναι ότι σπουδαίοι άνθρωποι στη ζωή είναι οι ταπεινοί. Η ιστορία των Χριστουγέννων αφηγείται ότι οι βοσκοί με την αθώα ανοιχτή καρδιά αντιλήφθηκαν αμέσως το μήνυμα των Αγγέλων. Και αποδέχτηκαν για βασιλιά ένα μωρό γεννημένο στα άχυρα, γιατί είχαν μάτια ανοιχτά, ώστε να αναγνωρίσουν το φως το αληθινό. Σήμερα μπορούμε και ευχόμαστε «καλά Χριστούγεννα, καλή Πρωτοχρονιά», γιατί πίστεψαν, χωρίς ερωτήσεις, οι αγράμματοι βοσκοί με την ανοιχτή ψυχή.

Το τρίτο μήνυμα της ιστορίας των Χριστουγέννων

Στη φάτνη κατευθύνονται, οδηγούμενοι από το Αστέρι της Βηθλεέμ, τον Πολικό Αστέρα, τρεις Μάγοι. Ονομάζονται Μάγοι, γιατί διαβάζοντας τα άστρα ανακάλυψαν ότι θα γεννηθεί ένας νέος βασιλιάς. Τον αναζητούν σε όλη την Ιουδαία, γεγονός που έχει οδηγήσει τον Βασιλιά Ηρώδη να κατασφάξει από φόβο εκατοντάδες νήπια. Όχι όμως τον Ιησού, που γλίτωσε με θεϊκή παρέμβαση τη σφαγή. Οι Μάγοι είναι αλλόθρησκοι και αλλοεθνείς. Αυτό, όμως, δεν τους εμποδίζει να υποβάλουν τα σέβη τους σε κάποιον τόσο μικρό, τόσο ξένο, κι όμως τόσο σπουδαίο. Και γίνονται και οι ίδιοι αποδεκτοί, γίνονται ένα με το θεϊκό βρέφος, τους γονείς, τους βοσκούς, τους Αγγέλους. Η ιστορία των Χριστουγέννων και το μήνυμα που μεταφέρει μας διδάσκει ότι στη χαρά της αγάπης είναι όλοι ευπρόσδεκτοι. Όσοι, σκεπτόμενοι το συμφέρον και την εξουσία, όσοι ταυτίζονται με τον Ηρώδη, καταφεύγουν στη βία και τη θηριωδία, τελικά αποτυγχάνουν. Παρά τις δυσκολίες, τις αντιξοότητες και την ισχύ του Κακού, το Καλό είναι που κερδίζει. Αυτό είναι το τρίτο και σπουδαιότερο μήνυμα, που μας χαρίζει η ιστορία των Χριστουγέννων. Με αυτά τα όμορφα λόγια, με αυτό το μήνυμα των Χριστουγέννων, σας ευχόμαστε και φέτος «καλά Χριστούγεννα, καλή Πρωτοχρονιά».

Τα ήθη και τα έθιμα

Με ήθη και έθιμα Χριστουγέννων και παραδόσεις, που έχουν τις ρίζες τους βαθιά πίσω στο χρόνο, υποδεχόμαστε κάθε χρόνο την γέννηση του Χριστού. Πόλεις και χωριά σε όλη τη χώρα στολίζονται, φωτίζονται, ντύνονται με μελωδίες και παίρνουν άρωμα από τις κουζίνες των νοικοκυριών.

Τι γιορτάζουμε, όμως, τα Χριστούγεννα; Ασφαλώς, τη γενέθλια ημέρα του Υιού του Θεού, την πιο χαρούμενη γιορτή της χριστιανοσύνης. Ξέρετε, όμως, και τι άλλο γιορτάζουμε τα Χριστούγεννα; Έναν τρόπο να τιμήσουμε τους προπάτορες, που παρέδωσαν σε εμάς την κιβωτό της γιορτινής σοφίας, όπως οι ίδιοι την παρέλαβαν. Τα έθιμα των Χριστουγέννων είναι ένας τρόπος να συνδεθούμε με τον κόσμο του παππού και της γιαγιάς. Να αφήσουμε την αφθονία, την αγάπη και τη ζεστασιά να πλημμυρίσουν τα σπίτια και τις καρδιές μας!

Χριστουγεννιάτικες παραδόσεις

Αιώνες τώρα χριστουγεννιάτικες παραδόσεις, κάλαντα, διηγήσεις, τελετουργίες ξεδιπλώνονται στις πλατείες, στις γειτονιές και τα σπίτια μας. Μέσω αυτών, μικροί και μεγάλοι οδηγούμαστε στην καρδιά της γιορτής.

Πρώτα πρώτα, τα κάλαντα. Διαφορετικά σε κάθε περιοχή, πάντοτε όμως μελωδικά. Με αυτά θα δώσουμε τις ευχές μας για μια καλύτερη χρονιά, καλύτερη σοδειά και καλύτερη προκοπή. Σε πολλούς τόπους, μάλιστα, συνοδεύονται με γλέντι ή με κάποιο άλλο τελετουργικό.

Χριστόψωμο, το ψωμί δηλαδή που παρασκευάζουν οι νοικοκυρές για τη γιορτή. Η διαφορά του από τα υπόλοιπα είναι ότι περιέχει ζάχαρη και διάφορα μπαχαρικά. Και φυσικά ότι είναι στολισμένο με περίτεχνα σχέδια, ανάλογα με την περιοχή της Ελλάδας ή την κάθε οικογένεια.

Αντίστοιχο  είναι το Βασιλόψωμο. Το όνομά του προσδιορίστηκε από την ημερομηνία κατανάλωσης. Τρώγεται ανήμερα του Αγίου Βασιλείου, από όπου πήρε και το όνομα του. Εκτός από αλεύρι οι νοικοκυρές βάζουν μέσα ρεβίθι αλεσμένο, βασιλικό και νερό. Πάνω και σε αυτό δημιουργούν διάφορα σχήματα και παραστάσεις, είτε αυτές αφορούν την παραγωγή είτε την υγεία είτε την οικογένεια.

Παράλληλα, παλιότερα έφτιαχναν και τις βασιλοκουλούρες, που εξελίχθηκαν στις σημερινές βασιλόπιτες.

Δομακή Αποστολία   Γ΄4