Τον Μάρτιο, είχαμε την τιμή και τη χαρά να συναντήσουμε στον χώρο του σχολείου μας και να συνομιλήσουμε με τον Προέδρο της ΕΛΜΕ Ιωαννίνων, ο οποίος απάντησε με μεγάλη προθυμία σε ερωτήσεις μας σχετικά με ζητήματα της εκπαίδευσης και της σχολικής ζωής. Η συζήτηση μαζί του ανέδειξε σημαντικές πτυχές της σύγχρονης εκπαιδευτικής πραγματικότητας και μας έδωσε την ευκαιρία για έναν ουσιαστικό διάλογο μαζί του. Τον ευχαριστούμε θερμά!
Πολλοί μαθητές ακούμε τον όρο «ΕΛΜΕ» μόνο όταν πρόκειται για απεργίες. Τι ακριβώς είναι η ΕΛΜΕ και ποιος είναι ο βασικός της στόχος;
Το αρκτικόλεξο ΕΛΜΕ σημαίνει «Ένωση Λειτουργών Μέσης Εκπαίδευσης». Σε κάθε βαθμίδα εκπαίδευσης υπάρχει διαφορετική ένωση λειτουργών (πρωτοβάθμιας, δευτεροβάθμιας, τριτοβάθμιας). Όπως εσείς οι μαθητές στα σχολεία σας έχετε το 15μελές που προασπίζεται τα δικαιώματά σας, όπως όλα τα επαγγέλματα έχουν τον δικό τους σύλλογο, έτσι και οι εκπαιδευτικοί δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης έχουμε τις ΕΛΜΕ σε κάθε περιοχή της Ελλάδας. Σε κάθε ΕΛΜΕ υπάρχει ένα διοικητικό συμβούλιο, το οποίο εκλέγεται κάθε δύο χρόνια από τους εκπαιδευτικούς δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, και από κάθε διοικητικό συμβούλιο εκλέγεται ένας πρόεδρος. Την τρέχουσα διετία πρόεδρος της ΕΛΜΕ Ιωαννίνων είμαι εγώ. Κάθε ΕΛΜΕ, λοιπόν, είναι ένα σωματείο που φροντίζει για την προάσπιση των δικαιωμάτων των εκπαιδευτικών και τη διασφάλιση της ποιότητας της παιδείας που παρέχεται. Όταν γίνεται κάτι σημαντικό, κάθε ΕΛΜΕ προβαίνει σε ανακοίνωση ή ακόμα και καταγγελία, καθώς έχει θεσμικό ρόλο και μπορεί να ασκήσει κριτική ακόμα και «πίεση», προκειμένου να αντιμετωπιστεί κάποιο ζήτημα/πρόβλημα άμεσα.
Γιατί αποφασίσατε να ασχοληθείτε με τον συνδικαλισμό; Πιστεύετε ότι ένας καθηγητής μπορεί να προσφέρει περισσότερα μέσα από αυτό τον ρόλο;
Καταρχάς να ξέρετε ότι δεν φανταζόμουν ποτέ ότι θα γινόμουν συνδικαλιστής. Παλιότερα, η λέξη «συνδικαλισμός» στο μυαλό μου, όπως και στο μυαλό των περισσότερων ανθρώπων, ήταν συνδεδεμένη με κάτι αρνητικό. Οι περισσότεροι θεωρούν τους συνδικαλιστές τεμπέληδες, ότι ασχολούνται μόνο με τα κομματικά και ότι το μόνο που κάνουν είναι να βγαίνουν στους δρόμους και να φωνάζουν. Δεν είναι έτσι, όμως, τα πράγματα. Εγώ προσωπικά αποφάσισα να ασχοληθώ με τον συνδικαλισμό, γιατί θεωρούσα ότι μπορούσα σε τοπικό επίπεδο να εκπροσωπήσω τον εαυτό μου και όλους τους συναδέλφους μου καλύτερα από άλλους. Υπήρχαν, δηλαδή, εκλεγμένοι συνάδελφοι που δεν εκπροσωπούσαν σωστά και δεν μιλούσαν όπως θα έπρεπε εκ μέρους και για λογαριασμό του κλάδου τους. Η εκπροσώπηση κάθε κλάδου αλλά ιδιαιτέρως των εκπαιδευτικών είναι σοβαρή υπόθεση, καθώς πρόκειται για μορφωμένους, πνευματικούς ανθρώπους. Επομένως, είναι εξαιρετικά σημαντικό οι εκπρόσωποι των εκπαιδευτικών να είναι σοβαροί. Έτσι, λοιπόν, θεωρώντας ότι μπορώ να εκπροσωπήσω με σοβαρότητα τους συναδέλφους μου, αποφάσισα να ασχοληθώ με τον συνδικαλισμό και να θέσω υποψηφιότητα, κυρίως με τη λογική της προσφοράς. Και ενώ το μόνο που περίμενα ήταν μια θέση στο Συμβούλιο, στις τελευταίες εκλογές έλαβα τις περισσότερες ψήφους, όχι μόνο στην παράταξή μου αλλά και γενικά, με αποτέλεσμα να ψηφιστώ Πρόεδρος της ΕΛΜΕ Ιωαννίνων και να προσπαθώ έκτοτε να τους εκπροσωπώ όλους με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.
Πόσο δύσκολο είναι να ισορροπείτε ανάμεσα στα καθήκοντα του εκπαιδευτικού και τις ευθύνες του Πρόεδρου;
Εκτός από πρόεδρος της ΕΛΜΕ Ιωαννίνων είμαι υποδιευθυντής στο 8ο Λύκειο και πρωτίστως Φιλόλογος. Διδάσκω μάλιστα το μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας στην Γ΄ Λυκείου, που είναι ένα από τα πανελλαδικώς εξεταζόμενα μαθήματα. Αυτό σημαίνει πως κάθε χρόνο συμμετέχω και στη βαθμολόγηση των γραπτών των παιδιών στο αντίστοιχο μάθημα. Και αυτό δεν είναι απλό πράγμα ούτε γίνεται ελαφρά τη καρδία. Είναι εξαιρετικά αγχωτικό και τρομερά υπεύθυνο καθήκον αυτό του βαθμολογητή των πανελληνίων εξετάσεων. Νιώθεις ότι κρατάς κατά κάποιον τρόπο τη μοίρα των εξεταζόμενων παιδιών στα χέρια σου και προσπαθείς να είσαι ακριβοδίκαιος και σωστός, με σεβασμό στον κόπο τόσο των παιδιών όσο και των οικογενειών τους. Θα έλεγα, λοιπόν, ότι είναι αρκετά δύσκολο να είσαι ταυτόχρονα πρόεδρος της ΕΛΜΕ και μάχιμος εκπαιδευτικός. Προσπαθώ πάντως να ανταπεξέλθω αξιοπρεπώς και στους δυο αυτούς ρόλους. Δεν ξέρω αν θα τα καταφέρω… Είναι λίγο κουραστικό. Προς το παρόν νιώθω ικανοποιημένος, καθώς έχω την αίσθηση πως κάνω αυτό που θεωρώ σωστό, αλλά και ασφαλής με τη λογική πως, αν κάνω κάτι λάθος, θα εκτεθώ δημόσια, θα καταγγελθώ και δεν θα εκλεγώ ξανά. Οι συνάδελφοί μου δεν είναι υποχρεωμένοι να με ανέχονται, αν δεν τους εκπροσωπώ ικανοποιητικά και αξιοπρεπώς. Μπορούν να μην με ξαναψηφίσουν στις επόμενες εκλογές.
Αν έπρεπε να περιγράψετε το ελληνικό δημόσιο σχολείο με τρεις λέξεις, ποιες θα ήταν αυτές;
Είμαι περήφανος για τις επιδόσεις τόσο των συναδέλφων μου όσο και των μαθητών μας. Νιώθω, όμως, μεγάλη απογοήτευση για τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουν οι εκάστοτε κυβερνήσεις την Παιδεία, καθώς γι’ αυτές η Παιδεία είναι μόνο ένας αριθμός, ένα κόστος. Γι’ αυτό θα πρέπει όλοι μας να αγωνιζόμαστε διαρκώς για την καλυτέρευση των συνθηκών στον χώρο της Παιδείας. Οι σχέσεις στον χώρο του σχολείου είναι αμφίδρομες. Όσο προσπαθεί ο εκπαιδευτικός να κάνει το μάθημά του ενδιαφέρον και ελκυστικό τόσο οι μαθητές εμπλουτίζουν τις γνώσεις τους. Και όσο εσείς οι μαθητές εκτιμάτε και δίνετε σημασία στον εκπαιδευτικό τόσο καλύτερος γίνεται κι αυτός. Τίποτα δεν είναι αυτονόητο. Τα πάντα θέλουν αγώνα. Επομένως, οι τρεις λέξεις με τις οποίες θα περιέγραφα το ελληνικό σχολείο είναι: περηφάνια, απογοήτευση και αγώνας.
Ποια θεωρείτε πως είναι τα μεγαλύτερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι μαθητές και οι καθηγητές στην περιοχή μας;
Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα στην περιοχή μας είναι η έλλειψη σχολικών κτιρίων και οι πολύ παλιές υπάρχουσες σχολικές υποδομές με τα πλείστα όσα προβλήματα. Για παράδειγμα, υπάρχουν σχολεία στα οποία πέφτουν οι σοβάδες, έχουν πολλή υγρασία και σημειώνονται καθιζήσεις. Το δικό σας σχολείο δεν αντιμετωπίζει τέτοια προβλήματα, μολονότι αριθμεί αρκετά έτη λειτουργίας. Φανταστείτε ότι φοίτησα κι εγώ στο ίδιο γυμνάσιο και γι’ αυτόν τον λόγο η συγκίνησή μου είναι μεγάλη. Σημαντικό πρόβλημα αποτελούν και τα πολλά κενά εκπαιδευτικών (διάφορων ειδικοτήτων) σε αρκετά σχολεία είτε λόγω αδειών είτε λόγω καθυστερημένου διορισμού τους. Και τέλος η ελλιπής χρηματοδότηση των σχολικών μονάδων. Δυστυχώς, το κράτος δε φροντίζει ώστε να έχουν όλα τα σχολεία τις απαραίτητες υλικοτεχνικές υποδομές και το διδακτικό προσωπικό που θα στηρίξουν τη δωρεάν δημόσια εκπαίδευση. Θα μπορούσε για παράδειγμα το ωρολόγιο πρόγραμμα να ολοκληρώνεται στις 4-5 το απόγευμα και εσείς οι μαθητές να ολοκληρώνετε τη μελέτη για την επόμενη μέρα στον χώρο του σχολείου, όπου όμως θα έχετε την οργανωμένη βιβλιοθήκη, τον υπολογιστή σας και όλες τις προβλεπόμενες ανέσεις. Έτσι, δεν θα είχατε διάβασμα για το σπίτι αλλά μόνο ξεκούραση και παιχνίδι. Δυστυχώς, στη σύγχρονη ελληνική εκπαιδευτική πραγματικότητα η καθημερινότητα είναι ένα διαρκές άγχος. Άγχος των εκπαιδευτικών που μεταφέρεται στους μαθητές και άγχος των γονιών που κάνουν τα πάντα για να περάσουν τα παιδιά τους στο πανεπιστήμιο. Όμως, το πανεπιστήμιο δεν είναι πανάκεια.
Πώς φαντάζεστε το ιδανικό σχολείο και τι θα αλλάζατε αύριο κιόλας αν είχατε τη δύναμη;
Αν είχα τη δύναμη, το πρώτο που θα φρόντιζα είναι σε κάθε τάξη να μην υπάρχουν πάνω από δεκαπέντε μαθητές. Κι αυτό γιατί με τόσους μαθητές θα μπορούσα να κάνω αυτό που λέτε εσείς τα παιδιά … «παπάδες». Θα έκανα σχεδόν τα πάντα. Θα μπορούσα να ασχοληθώ εξατομικευμένα με τον κάθε μαθητή και να ανταποκριθώ στις διαφορετικές μαθησιακές ανάγκες. Θα μπορούσα να ασχοληθώ αποτελεσματικότερα με περισσότερα πράγματα πέρα από το μαθησιακό κομμάτι. Όταν, όμως, σε μια τάξη έχω 25 μαθητές, δυστυχώς τα πράγματα δεν είναι εύκολα. Σε εικοσιπέντε μαθητές μπορείς να κάνεις μια σοβαρή διάλεξη στο πανεπιστήμιο, όπου το ακροατήριο είναι πιο ώριμο. Είναι πολύ σημαντικό να έχεις αναλογία μαθητή- δασκάλου με λίγους μαθητές.
Το δεύτερο το οποίο θα άλλαζα είναι τα σχολικά κτίρια. Θα καταργούσα σχολεία που θα θεωρούσα ακατάλληλα και θα έφτιαχνα άλλα ή θα μετέφερα τους μαθητές σε άλλα, καλύτερα κτίρια. Δεν νοείται το 2026 να υπάρχουν στην Ελλάδα ακατάλληλα σχολικά κτίρια. Οπουδήποτε ταξιδέψει κάποιος, δεν θα δει σχολικά κτίρια σαν τα δικά μας. Παντού υπάρχουν απίστευτα σχολεία. Και είναι εκεί που φαίνεται πόσο σοβαρό είναι ένα κράτος, όταν επενδύει στην Παιδεία. Γιατί; Γιατί αφορά τα παιδιά και τη μόρφωσή τους, το μέλλον της χώρας.
Ποια είναι η σχέση σας με την τεχνολογία και την τεχνητή νοημοσύνη στην τάξη; Μας βοηθάει ή μας απομακρύνει από την ουσιαστική γνώση;
Η γενιά των σημερινών πενηντάρηδων, στην οποία ανήκω, δεν είχε τόση επαφή με τους υπολογιστές. Μόνο στο Πανεπιστήμιο βλέπαμε και χρησιμοποιούσαμε κανέναν υπολογιστή και πάλι όχι τόσο συχνά. Εσείς είστε εξοικειωμένοι πλέον με την τεχνολογία (υπολογιστές, τάμπλετ, κινητά κλπ.). Και γι’ αυτόν τον λόγο είναι αδύνατο πλέον να απουσιάζει η σύγχρονη τεχνολογία από την εκπαίδευση. Πρέπει, όμως, να τεθούν και κάποια όρια από τους ειδικούς. Ο εκπαιδευτικός είναι αναντικατάστατος. Είναι καθοδηγητής, εμψυχωτής. Είναι αυτός που θα δείξει στους μαθητές του πώς να χρησιμοποιούν δημιουργικά και κριτικά την τεχνολογία. Είναι αδύνατο να αντικατασταθεί ο εκπαιδευτικός από το chat GPT. Η τεχνολογία δεν αποτελεί πανάκεια, δεν λύνει όλα τα προβλήματα. Η τεχνολογία πρέπει να μας υπηρετεί και να μην την υπηρετούμε.
Πώς μπορεί να βελτιωθεί η σχέση εμπιστοσύνης ανάμεσα σε καθηγητές και μαθητές;
Με ειλικρίνεια, εμπιστοσύνη και καλή προαίρεση. Καλός εκπαιδευτικός δεν είναι αυτός που σας «χαϊδεύει» τ’ αυτιά και σας λέει μόνο αυτά που θέλετε να ακούσετε. Ούτε, όμως, και ο πολύ αυστηρός και άκαμπτος. Θα πρέπει όλοι να είμαστε σαφείς σε αυτά που ζητάμε από τους άλλους. Αλλά και εσείς οι μαθητές θα πρέπει να είστε συνεπείς στις υποχρεώσεις σας, να σέβεστε τους εκπαιδευτικούς σας και να τους «αξιοποιείτε». Θεωρώ ότι η ειλικρίνεια, η κατανόηση και ο διάλογος, βελτιώνουν τις σχέσεις εκπαιδευτικών – μαθητών/τριών.
Τελευταία γίνεται όλο και περισσότερος λόγος για την ενδοσχολική βία. Ποιος πιστεύετε ότι είναι ο ρόλος των εκπαιδευτικών στην πρόληψη τέτοιων φαινομένων;
Πολύ σημαντικός. Θα συνεχίσω, λοιπόν, αυτό που έλεγα πριν. Αν υπάρχει κλίμα αλληλοκατανόησης στην αίθουσα, ακόμα κι αν όλοι μας είμαστε διαφορετικοί, όλα θα είναι καλά. Οι ανθρώπινες σχέσεις είναι γενικά δύσκολες και στις μέρες μας ακόμα πιο δύσκολες. Φταίει η τηλεόραση, τα βίαια παιχνίδια, τα λανθασμένα πρότυπα που περνάει η κοινωνία … Το σχολείο είναι ένας από τους βασικούς φορείς κοινωνικοποίησης του ατόμου και οφείλει να καθοδηγήσει εσάς τους μαθητές στο τι είναι επιτρεπτό και τι όχι. Ότι δεν σηκώνουμε ποτέ χέρι σε καμία περίπτωση, ακόμα και όταν μας αδικούν, ακόμα και αν μας χτυπήσουν, δεν θα απαντήσουμε στη βία με βία. Γι’ αυτό υπάρχει η αστυνομία, υπάρχουν οι αρχές, υπάρχει η δικαιοσύνη, υπάρχει στο σχολείο η πλατφόρμα bullying, υπάρχει ο εκπαιδευτικός που ασχολείται με τα θέματα αυτά. Δεν μεταχειριζόμαστε ούτε τη σωματική ούτε τη λεκτική βία. Πρέπει να προσέχουμε πάρα πολύ και πώς χρησιμοποιούμε τον λόγο, γιατί «η γλώσσα κόκκαλα δεν έχει και κόκκαλα τσακίζει» που λέει και ο λαός μας.
Τι θα απαντούσατε σε κάποιον που λέει ότι οι καθηγητές κοιτάζουν μόνο τα δικά τους αιτήματα; Πώς συνδέονται οι διεκδικήσεις σας με το δικό μας μέλλον;-
Αν παρακολουθείτε στις ειδήσεις τις δημόσιες τοποθετήσεις των ΕΛΜΕ γενικά αλλά και της ΕΛΜΕ Ιωαννίνων συγκεκριμένα, δεν ασχοληθήκαμε ποτέ κυρίως με τα αιτήματα του κλάδου μας. Πάντα προβάλλουμε ως κύριο αίτημα το θέμα της δημόσιας δωρεάν παιδείας, που είναι αναμφισβήτητα ένα κοινωνικό αγαθό, ένα αγαθό στο οποίο πρέπει να έχουν πρόσβαση όλοι. Δεν ασχολούμαστε συντεχνιακά, λοιπόν, μόνο με τα προβλήματά μας και τους μισθούς μας. Θέλουμε να βελτιωθούν και να καλυτερεύσουν όλες οι συνθήκες στην εκπαίδευση.
Ποιες είναι οι βασικές διεκδικήσεις της ΕΛΜΕ Ιωαννίνων αυτή την περίοδο;
Αυτό που σας προείπα. Η καλυτέρευση των συνθηκών, η καλύτερη διαβίωση όλων των εκπαιδευτικών είτε αυτό λέγεται μισθολογική αναβάθμιση είτε εργασιακές καλύτερες συνθήκες σε καλύτερα σχολικά κτίρια είτε μειωμένο εργασιακό ωράριο είτε λιγότεροι μαθητές ανά τμήμα, ώστε να μπορούμε οι εκπαιδευτικοί να κάνουμε καλύτερη δουλειά, είτε συνεχής επιμόρφωση. Ακόμα ζητάμε καλύτερους μισθούς και κατανόηση από πλευράς της εκάστοτε πολιτικής ηγεσίας των πραγματικών προβλημάτων της εκπαίδευσης. Τέλος, να ακουστούν οι απόψεις μας στο ζήτημα της αξιολόγησής μας. Για εμάς τους εκπαιδευτικούς η καλύτερη αξιολόγηση, να ξέρετε, είστε εσείς. Το ότι μπορούν και σταδιοδρομούν στα μεγαλύτερα πανεπιστήμια του κόσμου μαθητές δικοί μας, σημαίνει ότι εμείς κάνουμε καλά τη δουλειά μας.
Ποιες δυσκολίες αντιμετωπίζει ένας καθηγητής μέσα στη τάξη σήμερα;
Μια από τις δυσκολίες είναι το άγχος να ανταποκριθεί στις προσδοκίες χαρισματικών αλλά και μαθητών με ιδιαίτερες μαθησιακές ανάγκες, καθώς ο μεγάλος αριθμός των μαθητών σε κάθε τάξη δεν τον βοηθά στο να κάνει το μάθημά του όσο αποτελεσματικό θέλει. Υπάρχει ακόμα και το άγχος της ύλης, ιδιαίτερα στο λύκειο, όπου πρέπει να ολοκληρωθεί συγκεκριμένη ύλη προκειμένου να μπορέσουν οι μαθητές να συμμετάσχουν στις πανελλήνιες εξετάσεις. Τέλος, σημαντικό είναι και το άγχος της επιβίωσης. Ξέρετε, και οι εκπαιδευτικοί έχουν οικογένειες να συντηρήσουν και πολλές φορές αναγκάζονται να μετακινούνται σε απομακρυσμένες περιοχές 100-200 χιλιόμετρα κάθε μέρα, γεγονός που επιβαρύνει οικονομικά τις οικογένειές τους.
Αναφέρατε πως ένα από τα προβλήματα στην περιοχή μας είναι η έλλειψη εκπαιδευτικών. Πώς επηρεάζονται οι μαθητές από αυτή την έλλειψη;
Πάρα πολύ, καθώς δεν διδάσκονται τις ώρες των μαθημάτων που πρέπει να διδαχθούν κι αυτό έχει άμεση επίπτωση στην επίδοσή σας, με αποτέλεσμα εσείς να καταφεύγετε σε φροντιστήρια προκειμένου να καλύψετε την ύλη που έπρεπε να σας την καλύπτει το Υπουργείο Παιδείας.
Επιμέλεια: Κωνσταντίνα Βυζούκη, Κλεοπάτρα Γαλανού, Αγγελική Νικοβοπούλου, Μιχαέλα Νικοβοπούλου, Πανωραία Παργανά
