Στις 27 Ιανουαρίου, τιμούμε την Ημέρα Μνήμης του Ολοκαυτώματος, μια τραγική επέτειο που μας καλεί να αναλογιστούμε τις φρικτές συνέπειες του μίσους, της μισαλλοδοξίας και της συστηματικής βίας. Το Ολοκαύτωμα, η οργανωμένη δίωξη και δολοφονία έξι εκατομμυρίων Εβραίων από το ναζιστικό καθεστώς και τους συνεργάτες του, αποτελεί μια σκοτεινή σελίδα στην ιστορία της ανθρωπότητας. Δεν ήταν μόνο οι Εβραίοι θύματα. Ρομά, άτομα με αναπηρίες, πολιτικοί αντίπαλοι, ομοφυλόφιλοι και άλλοι διώχθηκαν και δολοφονήθηκαν επίσης. Το Ολοκαύτωμα μας διδάσκει ότι η αδιαφορία απέναντι στην καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων μπορεί να οδηγήσει σε ανείπωτες τραγωδίες.
Δυστυχώς, το φαινόμενο της βίας και των συγκρούσεων δεν έχει εκλείψει. Ακόμη και σήμερα, γινόμαστε μάρτυρες πολέμων, γενοκτονιών, εθνοκαθάρσεων και άλλων μορφών βίας σε διάφορα μέρη του κόσμου. Η μνήμη του Ολοκαυτώματος δεν είναι απλώς μια αναφορά στο παρελθόν. Είναι μια διαρκής υπενθύμιση της ανάγκης για ειρήνη και σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Μας καλεί να αντισταθούμε σε κάθε μορφή διάκρισης, ρατσισμού και ξενοφοβίας.
Τα βιβλία που ακολουθούν μπορούν να μας βοηθήσουν να κατανοήσουμε καλύτερα το Ολοκαύτωμα, να προβληματιστούμε και να ευαισθητοποιηθούμε και για τα σημερινά γεγονότα. Γι” αυτό σας προτείνουμε ενδεικτικά κάποια βιβλία με την ελπίδα να γίνει αυτή η παρουσίαση η αφορμή για να διαβάσουμε κάποιο από αυτά και να γνωρίσουμε το Ολοκαύτωμα:
Μαρίζα Ντεκάστρο, Οι δικοί μου άνθρωποι, Καλειδοσκόπιο: 
Ιστορία μιας κυνηγημένης εβραϊκής οικογένειας που σώθηκε από τους κατοίκους ενός ολόκληρου χωριού της Κορινθίας στα χρόνια της Γερμανικής Κατοχής.
Αργυρώ Πιπίνη, Ζάζα, Καλειδοσκόπιο:
Τα παιχνίδια των παιδιών -η κλωστή που τα συνέδεε με την παλιά τους ζωή- διηγούνται την ιστορία τους. Ένα βιβλίο για την ελπίδα και τη μνήμη, για το «Ποτέ ξανά».
Αργυρώ Μουντάκη, Το στοιχειωμένο σπίτι, Μίνωας: 
Η παρέα μπλέκεται σε μία ιστορία μυστηρίου με αφορμή το «στοιχειωμένο» -κατά τα λεγόμενα- σπίτι της γειτονιάς, όπου τα παιδιά συχνάζουν καθημερινά, παίζοντας στην αυλή του. Σε ποιους ανήκε αυτό το σπίτι και για πόσα χρόνια παραμένει κλειστό; Τι συμβολίζουν οι κωδικοί στο άλμπουμ και τι ξεκλειδώνει το μεγάλο σκουριασμένο κλειδί; Είναι στ” αλήθεια στοιχειωμένο το σπίτι;
Μια περιπέτεια μυστηρίου για παιδιά, με αναφορές στα σημαντικότερα ιστορικά σημεία και στους χώρους πολιτισμού της πόλης του Βόλου.
Μαρία Δασκαλάκη, Τα μυστικά του πέτρινου γεφυριού, Μίνωας:
Ο Κωνσταντίνος θα συναντήσει για πρώτη φορά τον ξάδερφό του στο μικρό χωριό του Ζαγορίου από το οποίο κατάγεται ο πατέρας του. Στη Γερμανία όπου μένουν αρρωσταίνει συνέχεια κι η αλλαγή περιβάλλοντος ελπίζουν να του κάνει καλό. Όμως ποια είναι η ηλικιωμένη γυναίκα με το τατουάζ στο χέρι που πουλά σαλιγκάρια στα γύρω χωριά; Τι σημαίνει το παράξενο όνομά της; Γιατί κουβαλά μαζί της ένα κίτρινο αστέρι; Τα παιδιά μαθαίνουν μια καινούρια λέξη: Ολοκαύτωμα. Ανακαλύπτουν έτσι μια πλευρά της Ιστορίας που δεν είχαν ακούσει ποτέ κι αρχίζουν να σκαλίζουν τη ζωή της ηλικιωμένης… θα ρίξουν φως στα μυστήρια που την τυλίγουν;
Θα φέρουν εις πέρας τη μυστική τους αποστολή;
Εύα Κασιάρου, Το ξεχασμένο κλειδί, Κόκκινη Κλωστή Δεμένη: 
Μια ιστορία αγάπης που μας ταξιδεύει στην παλιά πόλη της Θεσσαλονίκης και στην ιστορία της.
Κώστας Στοφόρος, Η σπηλιά του δράκου, Κέδρος:
Μέσα από την περιπέτεια και το μυστήριο τα παιδιά και όλοι εμείς θα ανακαλύψουμε λαμπρές στιγμές αυτής της ξεχωριστής πόλης της Μακεδονίας, αλλά και την πιο σκοτεινή σελίδα της ιστορίας της, που αφορά τον διωγμό και την εξόντωση των Ελλήνων Εβραίων από τους ναζί. Όμως η δύναμη της αγάπης θα δείξει πως, καμιά φορά, η ιστορία μπορεί να επαναλαμβάνεται για καλό σκοπό…
Κώστας Στοφόρος, Το μακρύ ταξίδι του Καραβάτζο, Κέδρος:
Διακοπές στην Αλεξανδρούπολη. Μια ευκαιρία για τους φίλους να γνωρίσουν την εκπληκτική φύση του Έβρου αλλά και την ιστορία της Θράκης. Εξερευνήσεις, συναυλίες, κολύμπι, γεύσεις, χρώματα και αρώματα… Γρήγορα όμως το ενδιαφέρον όλων στρέφεται στην αναζήτηση ενός πίνακα του κορυφαίου Ιταλού ζωγράφου Καραβάτζο. Είναι ένα έργο υπαρκτό ή ένας ακόμη θρύλος που συνδέεται με τη σκοτεινή ζωή και τον βίαιο θάνατο του καλλιτέχνη;
Μαρούλα Κλιάφα, Μια μπαλάντα για τη Ρεβέκκα, Πατάκης: 
Ένα βιβλίο μυθοπλασίας που διατρέχει την Κατοχή, περιγράφοντας ταυτόχρονα το εσωτερικό ταξίδι της ηρωίδας προς την ενηλικίωση.
Αλεξάνδρα Μητσιάλη, Ξυπόλυτοι ήρωες, Πατάκης:
Οι Ξυπόλυτοι ήρωες είναι ένα ιστορικό μυθιστόρημα για την Κατοχή και την Αντίσταση, για το ξυπόλυτο τάγμα και το ξεκλήρισμα των Εβραίων της πόλης. Οι Ξυπόλυτοι ήρωες είναι πάνω από όλα η ιστορία των απλών, καθημερινών ανθρώπων της που απέκτησαν το ανάστημα όσων γράφουν την ιστορία με τις ίδιες τους τις πράξεις.
Πηνελόπη Δέλτα, Τρελαντώνης, Εστία: 
Περιγράφει τις διακοπές των τεσσάρων αδελφών Μπενάκη στο σπίτι των θείων τους, στην Καστέλλα του Πειραιά. Η παρούσα νέα, συμπληρωμένη έκδοση περιλαμβάνει επίμετρο της συγγραφέως Άλκης Ζέη και χρονολόγιο του Αλ. Π. Ζάννα (επιμελητή του έργου της Π. Σ. Δέλτα), το οποίο μνημονεύει τα σημαντικά γεγονότα της ζωής της Πηνελόπης Δέλτα, καθώς και γεγονότα της πολιτικής, κοινωνικής και πνευματικής ζωής στην Ελλάδα και τον κόσμο.
Ruth Vander Zee, Έρικα, Καλειδοσκόπιο:
Συνάντησα τη γυναίκα αυτής της ιστορίας το 1955, πενήντα χρόνια μετά το τέλος του Β” Παγκοσμίου Πολέμου. Ήταν στο Ρότενμπουργκ, μια γραφική, μεσαιωνική κωμόπολη στη Γερμανία. Μια μέρα πριν φτάσουμε, ένας ανεμοστρόβιλος είχε σαρώσει την περιοχή αφήνοντας πίσω του συντρίμμια. Καθόμασταν με τον άντρα μου σ” ένα παγκάκι και χαζεύαμε το συνεργείο καθαρισμού που μάζευε τα κεραμίδια που είχαν πέσει από τη στέγη του Δημαρχείου. Ένας ηλικιωμένος μαγαζάτορας που στεκόταν πιο πέρα έλεγε πως είχαν να δουν τέτοια καταστροφή από την τελευταία επέλαση των Συμμάχων. Όταν γύρισε στο μαγαζί του, η κυρία που καθόταν δίπλα μας στράφηκε προς το μέρος μας και άρχισε να μας μιλά. Την έλεγαν Έρικα. Ρώτησε αν είμαστε ταξιδιώτες. Της απάντησα πως επιστρέφαμε μετά από ένα σεμινάριο δύο εβδομάδων στο Πανεπιστήμιο της Ιερουσαλήμ, και είπε με λαχτάρα ότι πάντα ήθελε να κάνει αυτό το ταξίδι αλλά δεν είχε ποτέ αρκετά χρήματα για να πραγματοποιήσει το όνειρό της. Πρόσεξα πως φορούσε στο λαιμό της μια χρυσή αλυσίδα με το άστρο του Δαβίδ και πρόσθεσα ότι στην επιστροφή μας από το Ισραήλ, ταξιδέψαμε στην Αυστρία και σταματήσαμε στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Μαουτχάουζεν. Η Έρικα είπε πως εκείνη είχε φτάσει κάποτε μέχρι την πύλη του Νταχάου, αλλά δεν βρήκε το κουράγιο να μπει μέσα. Κι έπειτα μου είπε την ιστορία της…
Jean- Claude Grumberg, Η πιο πολύτιμη πραμάτεια, Πόλις: 
«Ένα ουμανιστικό παραμύθι που βγάζει τη γλώσσα στους αρνητές του Ολοκαυτώματος. Ύμνος στην αγάπη, αυτή η ευαίσθητη απεικόνιση του Ολοκαυτώματος συγκλονίζει με την αλήθεια, την απλότητα και την ομορφιά της. Ένα μικρό βιβλίο με μεγάλο μέλλον». (L’Express)
Ντανιέλα Παλούμπο, Οι βαλίτσες του Άουσβιτς, Κέδρος:
Πώς είναι ξαφνικά να σου απαγορεύουν να πηγαίνεις σχολείο, να συναντάς τους φίλους σου, να μπαίνεις στο τραμ ή να κάνεις ποδήλατο στο πάρκο;
Πώς είναι να αναγκάζεσαι να αφήσεις το σπίτι σου αιφνιδιαστικά, με μια βαλίτσα φτιαγμένη βιαστικά, για έναν προορισμό που δεν γνωρίζεις και με την υποψία πως δεν θα επιστρέψεις ποτέ; Ο Κάρλο από την Ιταλία, που τρελαίνεται για τα τρένα και αποφασίζει να κρυφτεί σε ένα βαγόνι. Η Χάννα από τη Γερμανία, που απ” όταν πήραν από κοντά της τον αδερφό της τον Γιάκομπ περνάει τις νύχτες μετρώντας τα αστέρια. Η Εμελίν από τη Γαλλία, που δεν θέλει να φοράει το κίτρινο αστέρι, κι ας είναι υποχρεωτικό για όλους τους Εβραίους. Ο Νταβίντ από την Πολωνία, που το σκάει από το γκέτο της Βαρσοβίας κρατώντας σφιχτά το βιολί του. Αυτοί είναι οι πρωταγωνιστές του βιβλίου. Παιδιά που έζησαν σε διάφορα μέρη της Ευρώπης σε μια εποχή που ρατσιστικοί νόμοι επέβαλλαν παράλογα νέα ήθη και απαγόρευαν απλές καθημερινές πράξεις.
Τζον Μπόιν, Το αγόρι με τη ριγέ πιτζάμα, Ψυχογιός: 
Ο εννιάχρονος Μπρούνο δεν έχει ιδέα για την Τελική Λύση ή το Ολοκαύτωμα. Δε γνωρίζει για τον εφιάλτη που ζουν οι λαοί της Ευρώπης εξαιτίας της χώρας του. Το μόνο που ξέρει είναι ότι αναγκάστηκε να μετακομίσει από το άνετο σπίτι του στο Βερολίνο σ’ ένα οίκημα σε μια απομονωμένη περιοχή, όπου δεν έχει τίποτε να κάνει και κανέναν για να παίξει. Μέχρι τη στιγμή που συναντά τον Σμούελ, ένα αγόρι που ζει στην άλλη μεριά του συρματοπλέγματος και που, όπως κι άλλοι άνθρωποι εκεί, φορά μια στολή σαν ριγέ πιτζάμα. Η φιλία του Μπρούνο με τον Σμούελ θα τον οδηγήσει από την αθωότητα σε μια σκληρή αποκάλυψη και θα τον αναγκάσει να γίνει άθελά του μέρος μιας αποτρόπαιης κατάστασης.
Πηγές
Κώστας Στοφόρος από επιμόρφωση του Μουσείου Σχολικής Ζωής και Εκπαίδευσης με θέμα το Ολοκαύτωμα https://ekedisy.gr/category/programmata/eksapostaseos/
Η συντακτική ομάδα των μαθητών/τριών της Γ Γυμνασίου
