Παλιά οι γυναίκες δεν αντιμετωπίζονταν ισότιμα με τους άντρες, δηλαδή δεν είχαν τα ίδια δικαιώματα και τις ίδιες ευκαιρίες. Η γιαγιά μου μου διηγήθηκε μία ιστορία, που δείχνει αυτό ακριβώς το γεγονός.

Οι γυναίκες και τα κορίτσια σε παλιότερες εποχές, σε απομακρυσμένες και απομονωμένες περιοχές της Ελλάδας δεν είχαν ίδια αντιμετώπιση με τους άνδρες.

Μετά τον B Παγκόσμιο πόλεμο, στη Ρωσία υπήρχαν τεράστιες ανθρώπινες απώλειες . Περίπου 30 εκατομμύρια άντρες έπεσαν στο πεδίο της μάχης, γι’ αυτό η χώρα χρειαζόταν εργατικό δυναμικό .  Δουλειές ,  όπως  τα λεγόμενα βαριά αντρικά επαγγέλματα, γίνονταν από όλους, αδιακρίτως του φύλου τους.  Αν η γυναίκα σε μια οικογένεια δεν εργαζόταν, ενώ ο άντρας δούλευε, αυτό θεωρούταν μεγάλη ντροπή και ήταν κατακριτέο από την μεταπολεμική κοινωνία, η οποία έπρεπε να σηκώσει το βάρος της ανοικοδόμησης της χώρας. Επειδή οι γυναίκες άρχισαν να λύνουν μονές τους  τα προβλήματα,  κατέληξαν στο να έχουν το πάνω χέρι στην οικογένεια, για αυτό ήταν συνηθισμένο φαινόμενο μια γυναίκα να μεγαλώνει μόνη της το παιδί  της και δεν θεωρούταν απαγορευμένο να χωρίζει κιόλας.  Επίσης, ήταν υποχρεωτικό όλοι οι πολίτες της χώρας άντρες και γυναίκες να περάσουν από υποχρεωτική στρατιωτική εκπαίδευση.  Έτσι, η γιαγιά μου εκτός από το κανονικό της επάγγελμα ήταν και ελεύθερος σκοπευτής!

Ο θείος της μαμάς μου, μου έχει πει μια ιστορία για την προγιαγιά μου, που δείχνει πόσο δύσκολη ήταν η ζωή για τις γυναίκες στα χωριά στα μέσα του προηγούμενου αιώνα. Η προγιαγιά μου ήταν γυναίκα γεωργού. Έπρεπε λοιπόν να τον βοηθάει στις αγροτικές δουλειές και να εργάζεται το ίδιο σκληρά όπως και ο προπάππος μου. Ένα καλοκαίρι, ξεκίνησαν όπως κάθε μέρα με τον άντρα της για το χωράφι, για τον θερισμό. Μαζί της είχε τον θείο, που τότε ήταν λίγο μικρότερος από τεσσάρων χρονών. Ο μικρός ήταν αναγκασμένος να περνάει όλη του τη μέρα στη σκιά ενός μεγάλου δέντρου, ενώ οι γονείς του, μαζί με τους εργάτες, ασχολούνταν με τον θερισμό. Εκεί, κάτω από το δέντρο, έπαιζε με τα παιχνίδια του. Η μητέρα του τον κοίταζε από μακριά και κάθε λίγη ώρα ερχόταν να τον δει για να τον φροντίσει. Αφού του έδινε να φάει ή να πιει επέστρεφε στη δουλειά της. Εκείνο το μεσημέρι, μετά από το παιχνίδι, τον μικρό τον πήρε ο ύπνος κάτω από το δέντρο. Η προγιαγιά μου εν τω μεταξύ, κάθισε δίπλα του και άρχισε να ετοιμάζει ένα πρόχειρο φαγητό για την ίδια, τον άντρα της και τους εργάτες. Επειδή οι εργάτες δούλευαν αρκετά μακριά από το σημείο που βρισκόταν το δέντρο με τον μικρό, αποφάσισε να τους πάει εκεί το φαγητό και να αφήσει τον μικρό να κοιμάται στο δέντρο. Μόλις τελείωσαν το φαγητό τους, η προγιαγιά επέστρεψε στο δέντρο για να ταΐσει και τον θείο. Όμως ο μικρός δεν βρισκόταν εκεί. Η προγιαγιά σοκαρισμένη άρχισε να φωνάζει το όνομά του. Τα ουρλιαχτά της έφτασαν μέχρι το σημείο που βρισκόταν ο άντρας της μαζί με τους εργάτες και τότε όλοι άρχισαν να ψάχνουν για τον μικρό. Έψαχναν για ώρα αλλά δεν τον έβρισκαν πουθενά. Στην πραγματικότητα ο θείος είχε ξυπνήσει όση ώρα έλειπε η γιαγιά και αφού δεν έβλεπε κανέναν και αφού κανείς δεν απάντησε στις κραυγές του θεώρησε ότι είχαν φύγαν όλοι και τον είχαν παρατήσει εκεί. Τότε ο θείος αγχωμένος άρχισε να τρέχει προς το σπίτι του, όπου τον βρήκαν τελικά το βράδυ. Η ιστορία αυτή μας δείχνει ότι οι γυναίκες στα χωριά είχαν μια ζωή πιο δύσκολη από τους άντρες, αφού είχαν πολλούς ρόλους. Έπρεπε να εργάζονται τόσο σκληρά όσο και οι άντρες αλλά ταυτόχρονα να κάνουν το νοικοκυριό, να ετοιμάζουν το φαγητό και να φροντίζουν και τα παιδιά τους, που συνήθως ήταν πολλά.

«ΠΟΙΟΣ ΣΚΟΤΩΣΕ ΤΟ ΣΚΥΛΟ ΤΑ ΜΕΣΑΝΥΧΤΑ»

Σύμφωνα με την υπόθεση του έργου που παρακολουθήσαμε ο Κρίστοφερ, που είναι και ο βασικός πρωταγωνιστής της ιστορίας, είναι ο γιος μιας οικογένειας που ζει στο διπλά διαμέρισμα από μια κυρία. Ο Κρίστοφερ είναι έξυπνος αλλά ιδιαίτερος και έχει επικεντρωθεί στα Μαθηματικά ενώ ζει μόνο με τον μπαμπά του από τότε που η μαμά του πέθανε όπως του είχε πει ο πατέρας του. Επίσης έχει για συντροφιά έναν μικρό φίλο, ένα ποντικάκι το οποίο φροντίζει. Ο ίδιος καταλαβαίνουμε ότι έχει κάποιά αυτιστικά στοιχεία διότι ρωτά επανειλημμένως το ίδιο πράγμα, έχει επιμονή και του αρέσει να σχεδιάζει χάρτες και σχεδιαγράμματα, λατρεύει τα αστυνομικά μυθιστορήματα και το κόκκινο χρώμα και απεχθάνεται το κίτρινο και το καφέ και φυσικά δεν αντέχει να τον αγγίζουν και κάνει μονο ιδιαίτερες αγκαλιές (αγγίζοντας μόνο με την παλάμη του).

Ένα βράδυ ο σκύλος της γειτόνισσάς τους βρέθηκε νεκρός στον κήπο δολοφονημένος με ένα γεωργικό εργαλείο και ο Κρίστοφερ άρχισε να παθαίνει εμμονή με το να αποκαλύψει το δολοφόνο. Η αντίδραση του πατέρα του ήταν να προσπαθήσει να τον σταματήσει από αυτή του την έννοια λέγοντας του να μη χώνει τη μύτη του παντού. Όμως ο πρωταγωνιστής μας συνεχίζει την έρευνά του ενώ ταυτόχρονα κατέγραφε σε ένα βιβλίο τις ενέργειές του.

Κατά τη διάρκεια της έρευνάς του αποκαλύπτει πως ο δολοφόνος του σκύλου ήταν ο πατέρας του, πως η μητέρα του ζει και μάλιστα του έχει στείλει πολλά γράμματα τα οποία ο πατέρας του έκρυβε. Καταλαβαίνουμε βέβαια το λόγο που ο μπαμπάς του έκανε κάτι τέτοιο όταν ο Κρίστοφερ επισκέπτεται τη μητέρα του στο Λονδίνο ακολουθώντας τη διεύθυνση αποστολέα στα γράμματα. Εκεί η μητέρα του ζει μαζί με το σύντροφό της ο οποίος είναι ο πρώην σύζυγος της γειτόνισσας. Οπότε καταλαβαίνουμε ότι το κίνητρο του πατέρα του ήταν η εκδίκηση και για αυτό σκότωσε το σκύλο.

Το έργο τελειώνει με μια λύση στο πρόβλημα της ζωής του πρωταγωνιστή και οι γονείς του συζητούν ήρεμα με ποιον θα μείνει. Το βιβλίο που έγραψε έγινε θεατρικό στο σχολείο του και αυτοί πέρασαν καλά κι εμείς καλύτερα!

Τα συναισθήματά μου μετά την παρακολούθηση του έργου είναι ανάμεικτα. Αρχικά ένιωσα αγωνία για να βρεθεί η λύση στο πρόβλημα του Κρίστοφερ και πιο μετά ανακούφιση γιατί όλα πήγαν καλά. Βεβαίως ένιωσα σαν να μπαίνω στη θέση του και αισθάνθηκα άσχημα για το διαφορετικό τρόπο σκέψης του. Τέλος, ένιωσα άβολα και λυπήθηκα το παιδί όταν δέχτηκε βία από το σύντροφο της μαμάς αλλά και μίσος για τον ίδιο το σύντροφό της γιατί είχε πρόβλημα αλκοολισμού και ξεσπούσε.

Σχήμα Το «Ποιος σκότωσε τον σκύλο τα μεσάνυχτα;» έρχεται στο… – Athinorama.grΣχήμα Το «Ποιος σκότωσε τον σκύλο τα μεσάνυχτα;» έρχεται στο… – Athinorama.gr

Του Σωτήρη Ντουμάνη, Β1

Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ

Οι γυναίκες της αρχαίας Ελλάδας είχαν ελάχιστα δικαιώματα σε σχέση με τους άνδρες πολίτες. Δεν μπορούσαν να ψηφίζουν, να κατέχουν δική τους γη ή να κληρονομούν. Η θέση τους ήταν στο σπίτι και σκοπός της ζωής τους ήταν η ανατροφή των παιδιών. Αυτό βέβαια αποτελεί μία γενική περιγραφή και πρέπει να λαμβάνουμε υπόψη, όταν μιλάμε για τις Ελληνίδες γυναίκες, ότι οι πηγές είναι ελλιπείς και όχι πάντα αμερόληπτες.

Μονάχα το κύρος και ο ρόλος των γυναικών στην Αθήνα περιγράφονται λεπτομερώς. Ούτε ωστόσο είμαστε σίγουροι για την πρακτική και καθημερινή εφαρμογή των κανόνων και των νόμων που παραμένουν από την αρχαιότητα. Γνωρίζουμε όμως ότι οι γυναίκες στη Σπάρτη αντιμετωπίζονταν λίγο διαφορετικά σε σχέση με τις γυναίκες σε άλλες πόλεις-κράτη. Για παράδειγμα, έπρεπε να γυμνάζονται όπως οι άνδρες, είχαν το δικαίωμα να κατέχουν γη και μπορούσαν να πίνουν κρασί.

Τέλος, σε αντίθεση με τις περισσότερες γυναίκες, ορισμένες κατ’ εξαίρεση, ξεπέρασαν τα όρια της ελληνικής κοινωνίας και απέκτησαν αναγνώριση που διήρκησε στο χρόνο, ως ποιήτριες (η Σαπφώ της Λέσβου), ως φιλόσοφοι (η Αρήτη της Κυρήνειας), ως ηγέτιδες (η Γοργώ, η Λακεδαιμόνια και η Ασπασία της Αθήνας) και ως φυσικοί (η Αγνοδίκη, η Αθηναία).

Τα κορίτσια

Όπως σε πολλούς άλλους ανδροκρατούμενους και αγροτικούς πολιτισμούς, ήταν πολύ πιο πιθανό οι γονείς να παρατήσουν τα θηλυκά μωρά τους παρά τα αρσενικά. Τα παιδιά των πολιτών πήγαιναν σχολείο, όπου μάθαιναν ανάγνωση, γραφή και μαθηματικά. Αφού τελειοποιούνταν αυτά τα βασικά μαθήματα, μάθαιναν λογοτεχνία (για παράδειγμα, Όμηρο), ποίηση και μουσική (κυρίως λύρα). Ο αθλητισμός ήταν εξίσου σημαντικό μέρος της εκπαίδευσης του νέου. Η εκπαίδευση των κοριτσιών γινόταν με παρόμοιο τρόπο με αυτή των αγοριών, όμως δινόταν μεγαλύτερη έμφαση στο χορό, στην ενόργανη γυμναστική και στη μουσική, όπου μπορούσαν να δείξουν το ταλέντο τους σε μουσικούς διαγωνισμούς και σε θρησκευτικές γιορτές και τελετές. Ο απώτερος σκοπός της εκπαίδευσης των κοριτσιών ήταν να τις προετοιμάσει για το ρόλο τους στην οικογένεια και όχι τόσο για να ενισχύσει την πνευματική τους ανάπτυξη.

Σκοπός της εκπαίδευσης των κοριτσιών ήταν να τις προετοιμάσει για το ρόλο τους στην οικογένεια και όχι τόσο για να ενισχύσει την πνευματική τους ανάπτυξη.

Οι νεαρές γυναίκες

Οι νεαρές γυναίκες έπρεπε να παντρευτούν στην τυπική ηλικία των 13 ή 14 ετών . Τον γάμο οργάνωνε συνήθως ο πατέρας της νύφης, ο οποίος επέλεγε τον σύζυγο και δεχόταν από αυτόν προίκα. Αν μία γυναίκα δεν είχε πατέρα, τότε το θέμα του γάμου και της διαχείρισης της περιουσίας αναλάμβανε ένας κηδεμόνας (ονομαζόταν κύριος) και πιθανόν ήταν ο θείος της ή κάποιος άλλος συγγενής αρσενικού φύλου. Όλες οι γυναίκες έπρεπε να παντρευτούν, δεν προβλεπόταν κανένας ρόλος για τις ανύπαντρες ώριμες γυναίκες στην ελληνική κοινωνία.

Οι παντρεμένες γυναίκες

Στην οικογενειακή εστία, οι γυναίκες έπρεπε να μεγαλώνουν τα παιδιά και να χειρίζονται τις καθημερινές απαιτήσεις του νοικοκυριού. Είχαν τη βοήθεια σκλάβων, αν φυσικά ο σύζυγος είχε την οικονομική ευχέρεια. Η επαφή με άνδρες εκτός οικογένειας απαγορευόταν. Ασχολούνταν στον ελεύθερο τους χρόνο κυρίως με δραστηριότητες εντός σπιτιού, όπως το πλέξιμο και η ύφανση. Μπορούσαν να επισκεφτούν φίλους και να συμμετέχουν σε δημόσιες θρησκευτικές τελετές και γιορτές. Είναι ακόμα αμφίβολο μεταξύ των επιστημόνων αν μπορούσαν να παρακολουθήσουν θεατρικές παραστάσεις ή όχι. Το πιο σίγουρο, πάντως, είναι ότι δεν μπορούσαν να παρευρεθούν σε δημόσιες συνελεύσεις, να ψηφίσουν ή να κατέχουν δημόσιο αξίωμα. Ακόμα και το όνομα μίας γυναίκας δεν έπρεπε να αναφερθεί δημοσίως, είτε για καλό είτε για κακό λόγο.

Οι παντρεμένες γυναίκες βρίσκονταν, τουλάχιστον σύμφωνα με τον νόμο, υπό την εξουσία του συζύγου τους. Συγγραφείς όπως ο Αριστοτέλης πίστευαν ακράδαντα ότι οι γυναίκες ήταν πνευματικά ανίκανες να λάβουν αποφάσεις για τον εαυτό τους. Στην πράξη βέβαια, κάθε ζευγάρι ξεχωριστά μπορεί να μοίραζε τους ρόλους του ισάξια.

Αν ο πατέρας μίας γυναίκας πέθαινε, εκείνη συνήθως δεν κληρονομούσε τίποτα αν είχε αδελφούς. Αν ήταν μοναχοκόρη, τότε τον έλεγχο της κληρονομιάς αναλάμβανε είτε ο κηδεμόνας της είτε ο σύζυγός της. Σε ορισμένες περιπτώσεις όταν μία ελεύθερη γυναίκα κληρονομούσε την ιδιοκτησία του πατέρα της, ήταν υποχρεωμένη να παντρευτεί τον κοντινότερο συγγενή της, ο οποίος συνήθως ήταν κάποιος θείος. Μπορούσαν επίσης να κληρονομήσουν περιουσία μετά το θάνατο ανδρών συγγενών τους, δεδομένου ότι δεν υπήρχε κάποιος άλλος συγγενής να την κληρονομήσει. Οι γυναίκες είχαν δική τους περιουσία, που προέκυπτε συνήθως από τα δώρα που τους προσέφεραν τα μέλη της οικογένειάς τους, και περιλάμβανε ρούχα και κοσμήματα. Δεν μπορούσαν όμως να κάνουν διαθήκη, γι’ αυτό και μετά το θάνατό τους, ο σύζυγός τους γινόταν ο δικαιούχος της περιουσίας τους.

Άλλοι ρόλοι

Κάποιες γυναίκες συμμετείχαν σε λατρείες ως ιέρειες για να τιμήσουν ορισμένες θεότητες (τη Δήμητρα και την Αφροδίτη κυρίως) καθώς και το Διόνυσο. Από την άλλη πλευρά, οι προσκυνητές ήταν και των δύο φύλων. Οι τελετουργίες που είχαν περιορισμούς μπορούσαν να αποκλείσουν είτε τους άνδρες είτε τις γυναίκες. Η Θεσμοφόρια ήταν το πιο διαδεδομένο φεστιβάλ γονιμότητας και συμμετείχαν μονάχα παντρεμένες γυναίκες. Κάθε χρόνο στην Αθήνα, επιλέγονταν τέσσερις νεαρές γυναίκες για να υπηρετούν την ιέρεια της Πολιάδος Αθηνάς και να υφαίνουν το ιερό πέπλος, το οποίο στόλιζε το λατρευτικό άγαλμα της θεάς. Κατά πάσα πιθανότητα, ο πιο γνωστός γυναικείος θρησκευτικός ρόλος ήταν το πεπαλαιωμένο μαντείο της Πυθίας στους Δελφούς, το οποίο ερμήνευε τις ανακηρύξεις του Απόλλωνα.

Περίπου πριν 50 χρόνια όταν η γιαγιά μου πήγαινε τρίτη γυμνασίου είχε μία φίλη που την έλεγαν Αθανασία. Ήτανε πολύ καλές φίλες από το δημοτικό καθώς τύχαινε κάθε χρόνο να ήταν μαζί στο ίδιο τμήμα.

Έτσι μία μέρα όπου η Αθανασία δεν είχε φέρει μαζί της στο σχολείο το τετράδιο με τις ασκήσεις των μαθηματικών γιατί το είχε ξεχάσει σπίτι της, ο καθηγητής άρχισε να της φωνάζει, να της τραβάει τα μαλλιά και να της βαράει τα αυτιά και τα χέρια με τη βέργα. Η Αθανασία είχε ματώσει… πονούσε πάρα πολύ. Όταν το μάθημα τελείωσε και βγήκανε διάλειμμα άρχισε να κλαίει και να στεναχωριέται επειδή ξέχασε το τετράδιο. Η γιαγιά μου προσπαθούσε να την ηρεμήσει και να καθαρίσει με την κορδέλα της τις πληγές που είχε στα αυτιά και στα χέρια.

Όταν γύρισε στο σπίτι της και την είδαν έτσι οι γονείς της, την ρώτησαν τι έπαθε και εκείνη τους εξήγησε τρομαγμένη τι είχε γίνει. Όμως η μαμά της αντί να της φωνάξει και να την χτυπήσει και εκείνη, έτρεξε να της κάνει μια αγκαλιά και να την φροντίσει.

Η Αθανασία είχε για αρκετό καιρό τα σημάδια καθώς δεν μπορούσε να γράψει για περίπου δύο εβδομάδες. Οι γονείς της πήγαν και μίλησαν στον καθηγητή της, λέγοντάς του να μην την δείρει αν δεν μπορεί να γράψει. Ο καθηγητής τους άκουσε και δεν την ξαναχτύπησε ποτέ τόσο πολύ έως και καθόλου μέχρι να κλείσουν οι πληγές της και να γίνει καλά.