Στο σχολείο μας φοιτούν δύο αδερφές, η Ζ.Μ. και η Γ.Μ. Ανήκουν στην κοινότητα των Ρουμανόβλαχων, όπως αυτοχαρακτηρίζονται.Θέλοντας να γνωρίσουμε καλύτερα την κοινότητα τους συζητήσαμε μαζί τους κι αυτά που μας μετέφεραν ήταν πολύ ενδιαφέροντα.
Επιμέλεια συνέντευξης απο την Συντακτική ομάδα του περιοδικού
Από πού κατάγεστε;
Ο προπάππους μας ήταν από τη Ρουμανία. Έτσι ξέρουμε να μιλάμε ρουμάνικα. Είμαστε Ρουμανόβλαχοι.
Πότε ήρθατε στην Ελλάδα;
Έχουμε γεννηθεί εδώ, εμείς δεν έχουμε πάει ποτέ Ρουμανία.
Ποια γλώσσα μιλάτε;
Μεταξύ μας μιλάμε ρουμάνικα, όπως οι παππούδες και οι γιαγιάδες μας, δεν ξέρουμε όμως να τα γράφουμε.
Τι σας προσφέρει το σχολείο;
Πολλά πράγματα, μαθαίνουμε να διαβάζουμε και να γράφουμε, αλλά και να συμπεριφερόμαστε όπως πρέπει. Δυστυχώς οι περισσότεροι τελειώνουμε μόνο το δημοτικό, γιατί παντρευόμαστε σε μικρή ηλικία.
Εσείς θέλετε να τελειώσετε το Γυμνάσιο και το Λύκειο;
Θα το θέλαμε αλλά είναι δύσκολο, γιατί έχουμε διαφορετικές συνήθειες και οι γονείς μας ακολουθούν τα έθιμα και τις παραδόσεις.
Πώς σας αντιμετωπίζουν οι άλλοι τόσο έξω από το σχολείο όσο και μέσα σε αυτό;
Δεν έχουμε κάποιο πρόβλημα, μόνο επειδή μιλάμε άλλη γλώσσα, τα ρουμάνικα, μας μπερδεύουν με τους τσιγγάνους.
Ποια η θέση της γυναίκας στην κοινότητα σας;
Η γυναίκα ασχολείται με τα οικιακά και το μεγάλωμα των παιδιών, αφού κάνουμε πολλά παιδιά, 5-6 περίπου. Δεν εργάζεται και, όταν παντρευτεί, μένει στο σπίτι της πεθεράς της. Μόνο οι άντρες της οικογένειας δουλεύουν και φέρνουν τα απαραίτητα στο σπίτι. Όταν μια γυναίκα θέλει να σπουδάσει ή να εργαστεί, δεν την αντιμετωπίζουν θετικά, έτσι αυτό σπάνια γίνεται τελικά.
Τον σύζυγο της τον επιλέγει μόνη της;
Φυσικά κι όχι, τον διαλέγουν οι γονείς της.
Στη συνέχεια μας μίλησαν για το γάμο και τα έθιμα που τον συνοδεύουν.
Τον γαμπρό ή τη νύφη διαλέγουν οι γονείς. Ακόμα κι αν, ειδικά η κοπέλα, δεν θέλει αυτόν που έχουν διαλέξει οι γονείς της και αρνηθεί, θα την παντρέψουν με το ζόρι. Αν πάλι δεν συμφωνούν οι γονείς, τότε το ζευγάρι μπορεί να κλεφτεί, αλλά σε αυτήν την περίπτωση δεν παίρνει τίποτε η νύφη.
Όλη η διαδικασία του γάμου κρατάει 3 μέρες με το μπαϊράκ ή φλάμπουρο να δίνει τον τόνο στην τελετή (βλ. παρακάτω).
Ο πατέρας του παιδιού που παντρεύεται πηγαίνει να ζητήσει την κοπέλα κρατώντας μια κανάτα τυλιγμένη με ένα κόκκινο πανί. Η κόρη είναι ντυμένη με κόκκινα ρούχα και φοράει πολλά χρυσά κοσμήματα που της κάνουν δώρο.
Την πρώτη μέρα κερνάνε ούζο τους συμπέθερους και το αγόρι δίνει χρήματα στην οικογένεια της νύφης, στην ουσία “αγοράζουν’’ την παρθενιά της. (μεταφέρουμε αυτούσια τα λόγια των μαθητριών μας).Το ποσό μπορεί να είναι από 10.00-20000 ευρώ περίπου.
Τη δεύτερη μέρα δίνουν δώρα (πολλά χρυσά κοσμήματα) και προικιά στη νύφη και το ζευγάρι κοιμάται μαζί για πρώτη φορά. Αν η κοπέλα είναι παρθένα, βγάζουν έξω ένα σεντόνι που το επιβεβαιώνει, αν αποδειχτεί ότι δεν είναι, τότε δεν την πληρώνουν ή μπορούν να την επιστρέψουν στους δικούς της.
Την τρίτη μέρα δίνουν δώρα στο γαμπρό. Η πεθερά πλένει τα πόδια του γαμπρού και τον ντύνει. Πάνω από τα γαμπριάτικα ρούχα του φοράει μια κόκκινη κορδέλα. Ακολουθεί το γλέντι με χορούς και τραγούδια. Αν θέλουν οι οικογένειες, μπορούν να κάνουν δύο ξεχωριστά γλέντια. Η νύφη μετά το γάμο ζει στο σπίτι της πεθεράς της.
Αν κάποια στιγμή χωρίσουν η μάνα της κοπέλας παίρνει πίσω το σεντόνι και την προίκα. Δεν υπάρχει διαζύγιο.
Φλάμπουρο ή μπαϊράκι ή παντιέρα (= λάβαρο, σημαία)
Η λέξη Μπαϊράκι προέρχεται εκ της τουρκικής (bayrak) και αυτή εκ παραφθοράς εκ της περσικής Μπαϊράκ (= Σημαία), που σημαίνει μικρό λάβαρο, ή σημαία μικρή, εξ ου και Μπαϊρακτάρης (= ο Σημαιοφόρος), και αυτό εκ παραφθοράς του μπαργιάκ + ντάρ (σημαία + ο φέρων).
Το φλάμπουρο στον βλάχικο γάμο:
Το Φλάμπουρο αποτελείται από το κοντάρι και τη σημαία (πανί). Έχει κεντημένο ένα μεγάλο σταυρό στη μέση. Το κοντάρι είναι από ξύλο, συνήθως κρανιάς συμβολικά για να είναι γεροί ο γαμπρός και η νύφη, ενώ με μικρά κομμάτια ξύλου σχηματίζουν στο πάνω μέρος σταυρό. Στον σταυρό καρφώνονται τρία μήλα ή ρόδια (σε κάποιες περιοχές και λουλούδια ή μάλλινες κορδέλες, κόκκινες ή άσπρες).
Αξίζει να αναφερθεί ότι από την αρχαιότητα το μήλο και το ρόδι συμβόλιζαν τον έρωτα και τη γονιμότητα. Ο Όμηρος στην ΟΔΥΣΣΕΙΑ Δ-279, Ι-183 και 237, Λ-4, αναφέρει ως μήλα τα πρόβατα που κατ’ επέκταση απεικονίζουν τη νομαδοκτηνοτροφική ζωή. Ο Όμηρος επίσης αναφέρει ως μήλα και τα αρνιά και τα πρόβατα που υποδηλώνει τη νεαρή ηλικία των προβάτων. Γι’ αυτό τον λόγο και τα μήλα στο φλάμπουρο επαγωγικά συμβολίζουν την προτροπή για γονιμότητα. Η τεκνοποίηση φέρνει παιδιά – χαρά, γι’ αυτό και ο γάμος αποκαλείται χαρά..
Πηγές
«Νεώτερον Εγκυκλοπαιδικόν Λεξικόν Ηλίου» τ.13ος, σ.868
«Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια Δρανδάκη» τ.ΙΖ’, σ.466
«Δημοτικά τραγούδια» Ν. Πολίτης (επανέκδοση 2001)
«Meditteranian Pilot vol.IV p.404
