Τα Συντάγματα και τα Πολιτεύματα της Ελλάδας
Της μαθήτριας της Γ Λυκείου, Κωστακίδου Ευθυμίας
Το Σύνταγμα είναι ο θεμελιώδης νόμος κάθε κράτους, ο οποίος καθορίζει τον τρόπο οργάνωσης και λειτουργίας του, τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των πολιτών, καθώς και τις βασικές αρχές του πολιτεύματος. Από την ίδρυση του Ελληνικού κράτους μέχρι σήμερα, η Ελλάδα έχει γνωρίσει πολλές συνταγματικές μεταβολές, που αντικατοπτρίζουν τις πολιτικές και κοινωνικές εξελίξεις κάθε εποχής .
Τα Συντάγματα της Ελλάδας
Το πρώτο Σύνταγμα της Ελλάδας θεσπίστηκε κατά την Επανάσταση του 1821, στην Επίδαυρο το 1822. Ακολούθησαν τα Συντάγματα του Άστρους το 1823 και της Τροιζήνας το 1827, τα οποία αποτέλεσαν τις πρώτες προσπάθειες οργάνωσης του νέου ελληνικού κράτους, που ωστόσο δεν ευδοκίμησαν είτε λόγω των αδυναμιών τους είτε λόγω της εσωτερικής διαμάχης μεταξύ των πολιτικών. Μετά την ανεξαρτησία, ο βασιλιάς Όθων βασίλευσε χωρίς σύνταγμα μέχρι την εξέγερση της 3ης Σεπτεμβρίου 1843. Το Σύνταγμα του 1844 εγκαθίδρυσε τη συνταγματική μοναρχία και βασίστηκε αρκετά στο γαλλικό σύνταγμα του 1830 και το βελγικό του 1831. Μετά την ανατροπή του Όθωνα, ψηφίστηκε στην Αθήνα το Σύνταγμα του 1864 το οποίο εισήγαγε το θεσμό της βασιλευομένης δημοκρατίας.
Το σύνταγμα του 1864 αναθεωρήθηκε με το Σύνταγμα του 1911 υπό τον Ελευθέριο Βενιζέλο, εισήγαγε σημαντικές μεταρρυθμίσεις και εκσυγχρόνισε τη δημόσια διοίκηση. Ακολούθησαν το Σύνταγμα του 1927 με το οποίο το πολίτευμα μετατρεπόταν σε αβασίλευτη κοινοβουλευτική δημοκρατία. Το 1935 επανήρθε η μοναρχία με το σύνταγμα του 1864/1911 αλλά μετά τη δικτατορία της 4ης Αυγούστου 1936 έπαυσαν να ισχύουν ουσιώδεις διατάξεις του. Μετά το Β” Παγκόσμιο Πόλεμο το σύνταγμα αναθεωρήθηκε στο Σύνταγμα του 1952.
Μετά τη δικτατορία των συνταγματαρχών του 1967-1974, θεσπίστηκε το 1975 νέο Σύνταγμα, με το οποίο το πολίτευμα της Ελλάδας μετατράπηκε ξανά σε αβασίλευτη δημοκρατία. Το Σύνταγμα αυτό, με επιμέρους αναθεωρήσεις (1986, 2001, 2008, 2019), παραμένει μέχρι σήμερα ο θεμελιώδης νόμος του ελληνικού κράτους και κατοχυρώνει πλήρως το πολίτευμα της Προεδρευομένης Κοινοβουλευτικής Δημοκρατίας.
Τα Πολιτεύματα της Ελλάδας
Από την ίδρυση της, η Ελλάδα έχει περάσει από διάφορα πολιτεύματα. Στα πρώτα χρόνια της ανεξαρτησίας, το πολίτευμα ήταν μοναρχικό, με τον Όθωνα ως βασιλιά. Αργότερα, καθιερώθηκε η συνταγματική μοναρχία και μετά την έξωση του Όθωνα και την έλευση του Γεωργίου Α΄ η βασιλευομένη δημοκρατία. Το 1924 ανακηρύχτηκε η πρώτη αβασίλευτη κοινοβουλευτική δημοκρατία, αλλά το 1935 επανήλθε η βασιλεία. Μετά τη δικτατορία του 1967 και την κατάρρευση της, το δημοψήφισμα του 1974 κατάργησε οριστικά την βασιλεία και καθιέρωσε το σημερινό πολίτευμα, την Προεδρευομένη Κοινοβουλευτική Δημοκρατία, όπου ο Πρόεδρος της δημοκρατίας είναι ανώτατος άρχοντας με περιορισμένες αρμοδιότητες και η πραγματική εξουσία ασκείται από την Κυβέρνηση που προκύπτει από τη λαϊκή ψήφο.
Συμπέρασμα
Η εξέλιξη των Συνταγμάτων και των πολιτευμάτων της Ελλάδας αποδεικνύει τη συνεχή προσπάθεια του ελληνικού λαού για δημοκρατία, ελευθερία και κοινωνική δικαιοσύνη. Κάθε συνταγματική μεταβολή υπήρξε ένα βήμα προς τη σταθερότητα και την ενίσχυση την θεσμών, διαμορφώνοντας την σύγχρονη δημοκρατική Ελλάδα που γνωρίζουμε σήμερα
Επιμέλεια: Γεωργία Αλβανίδου
