Της Δανάης Συρίγου
Το Πάσχα αποτελεί μια από τις πιο ζωντανές και ουσιαστικές γιορτές, συνδεδεμένη με την ανθρώπινη επαφή και τη συνύπαρξη. Ωστόσο, μια απλή παρατήρηση αρκεί για να αναδείξει ένα σύγχρονο πρόβλημα: όλο και περισσότεροι άνθρωποι επιλέγουν να βιώνουν αυτές τις στιγμές μέσα από την οθόνη του κινητού τους. Αντί να συμμετέχουν ενεργά στη στιγμή, επικεντρώνονται στην καταγραφή της.
Η τάση αυτή δεν περιορίζεται μόνο στις γιορτές. Βρισκόμαστε σε μια συναυλία, σε ένα ταξίδι, σε ένα ηλιοβασίλεμα και αντί να σταθούμε εκεί, να νιώσουμε, να χαθούμε για λίγο μέσα σε αυτό που συμβαίνει, σηκώνουμε το κινητό και πατάμε ένα κουμπί. Ίσως και…δέκα φορές. Για «να το κρατήσουμε» λέμε. Μόνο που στην πραγματικότητα δεν κρατάμε τη στιγμή, αλλά την εικόνα της.
Παρόλα αυτά, η καταγραφή δεν ταυτίζεται πάντα με τη βίωση. Η εμπειρία, αυτή η ζωντανή, πολύπλοκη αίσθηση που περιλαμβάνει ήχους, μυρωδιές, συναισθήματα, εξαφανίζεται. Μετατρέπεται σε ένα αρχείο, σε κάτι επίπεδο που μπορεί να δει κανείς, αλλά όχι να νιώσει. Και κάπου εκεί, χωρίς να το καταλάβουμε, έχουμε ήδη απομακρυνθεί από το παρόν. Η ανάγκη για φωτογράφιση και δημοσίευση φαίνεται να προηγείται της ίδιας της εμπειρίας. Έτσι, η προτεραιότητα μετατοπίζεται: από το «ζω τη στιγμή» στο «αποτυπώνω τη στιγμή». Η συμπεριφορά αυτή συνδέεται συχνά με την επιθυμία διατήρησης των αναμνήσεων ή κοινωνικής αποδοχής μέσω της κοινοποίησης. Δημιουργείται όμως ένα παράδοξο: ενώ επιδιώκουμε να κρατήσουμε τις στιγμές, τελικά τις ζούμε λιγότερο!
Οι πιο δυνατές αναμνήσεις δεν είναι πάντα οι πιο καθαρές εικόνες. Είναι εκείνες που δεν τραβήχτηκαν ποτέ. Εκείνες που έμειναν λίγο θολές, αλλά γεμάτες συναίσθημα. Άλλωστε, η ένταση μιας εμπειρίας, η συναισθηματική της αξία και η προσωπική της σημασία δεν μπορούν να αποθηκευτούν σε μια εικόνα.
Κάπως έτσι καταλαβαίνουμε ότι τελικά το πρόβλημα δεν είναι η ίδια η φωτογραφία, αλλά ο ρόλος που της αποδίδουμε. Ότι αντί να ζούμε πρώτα και να θυμόμαστε μετά, κάνουμε το αντίθετο: καταγράφουμε πρώτα και ελπίζουμε κάποτε να νιώσουμε. Αυτός είναι και ο λόγος που καταλήγουμε να γεμίζουμε τις μνήμες των συσκευών μας, αλλά να αδειάζουμε τις δικές μας.
Τελικά, η λύση είναι απλή. Κάποιες φορές πρέπει να ζούμε τις στιγμές χωρίς να τις καταγράφουμε. Να τις εμπιστευόμαστε στη μνήμη μας. Να τις αφήνουμε να υπάρχουν μόνο εκεί. Έτσι κι αλλιώς, δεν είναι οι φωτογραφίες που μας θυμίζουν ότι ζήσαμε. Είναι οι στιγμές που μας άλλαξαν, ακόμα κι αν δεν αποτυπώθηκαν…ποτέ!
