Του Πάρη Βασιλείου
Στα πλαίσια της δράσης «Σπάζοντας την Γυάλινη Οροφή», είχαμε την ευκαιρία να πάρουμε συνέντευξη από μία γυναίκα ακαδημαϊκό, την Δρ. Ευγενία Θεοδότου. Η Ευγενία Θεοδότου, εργάζεται στο Πανεπιστήμιο του Ανατολικού Λονδίνου (University of east London), ως επίκουρη καθηγήτρια προσχολικής αγωγής. Συνολικά, διδάσκει δεκαέξι χρόνια, δέκα στην Αγγλία και έξι την Ελλάδα, ενώ πριν εργαζόταν σε ελληνικούς παιδικούς σταθμούς, δημόσιους και ιδιωτικούς. Την τελευταία δεκαετία, ζει μαζί με την οικογένειά της στο Λονδίνο και έχει κατακτήσει πολλές διακρίσεις στον χώρο της. Στην συνέντευξη, η Δρ. Ευγενία μας απαντάει σε ενδιαφέρουσες ερωτήσεις σχετικά με τις δυσκολίες που έχει αντιμετωπίσει λόγω των έμφυλων στερεοτύπων και τις διαφορές που υπάρχουν επί του θέματος μεταξύ των δύο χωρών.
1. Υπάρχουν γυναίκες στο επάγγελμά σας; Ποια είναι η πρόοδος με τα χρόνια; Στο δικό μου το επάγγελμα είναι μόνο γυναίκες μπορώ να σου πω. Γιατί όταν μιλάμε για την προσχολική αγωγή είναι ως επί των πλείστων γυναικείο επάγγελμα και οι φοιτητές μου που έχω όλα αυτά τα 15-16 χρόνια είναι κυρίως γυναίκες. Αν θυμάμαι καλά, στο σύνολο, πρέπει να είχα αυτά τα 16 χρόνια πέντε άντρες μόνο. Όταν δούλευα σε παιδικούς σταθμούς δεν είχα δει ούτε έναν άντρα. Στο πανεπιστήμιο, στο τμήμα προσχολικής αγωγής είμαστε πάλι ως επί των πλείστων γυναίκες. Στο τμήμα ειδικής αγωγής και της εκπαίδευσης έχουμε περισσότερους άντρες, αλλά γενικά η πλειοψηφία είναι γυναίκες στο school of education. Επίσης, αυτό που έχω παρατηρήσει είναι ότι ως επί των πλείστων σε θέματα διοίκησης, όταν πας δηλαδή στον Πρύτανη του πανεπιστήμιου ή στον Αντιπρύτανη, τώρα έχουμε αρκετές γυναίκες. Ενώ πριν δέκα χρόνια υπήρχαν περισσότεροι άντρες μέσα σε αυτές τις θέσεις.
Τώρα υπάρχουν γυναίκες και πολλές φορές είναι και γυναίκες από την Αφρική, δηλαδή δεν είναι μόνο άσπρες. Φαντάσου τώρα εμένα η δικιά μου η manager είναι από την Τζαμάικα. Στην Αγγλία, υπάρχει μία πρόοδος με τα χρόνια. Στην Ελλάδα δεν έχω να σου πω, δεν έχω να κρίνω στο τι συμβαίνει πίσω. Ίσως τώρα με τους μετανάστες και με τους πρόσφυγες που έχουν έρθει, αρχίζουν και αλλάζουν τα πράγματα.
2.Ποια θεωρείτε ότι είναι τα εμπόδια που μπορεί να συναντήσει μία γυναίκα για να κατακτήσει υψηλούς στόχους ή θέσεις ακόμα και ανδροκρατούμενων χώρων;
Το ότι είναι γυναίκα. Το κρύβουν όμως. Ποτέ δεν θα σου πει κανένας,
δεν παίρνεις στη θέση επειδή είσαι γυναίκα. Αλλά αν σκεφτείς, μία γυναίκα προορίζεται να γίνει μαμά. Οπότε για τους εργοδότες είναι βάσανο να την πληρώνουν για 9 μήνες, που μαζί με την άδεια μητρότητας γίνονται 21. Οπότε παίρνουν έναν άντρα, που και μπαμπάς να γίνει θα πάρει δύο μήνες άδεια και τελείωσε. Νομίζω αυτό είναι το υποσυνείδητο που υπάρχει. Αν θέλανε να βρούνε μια δικαιολογία γιατί δεν θα πάρουν μια γυναίκα, γιατί να μην γίνει μάνατζερ, θα είναι το ότι δεν έχει την εμπειρία, το ότι δεν έχει το ταπεραμέντο, δεν έχει τις σπουδές, δεν έχει πυγμή. Αλλά αν κοιτάξεις πίσω στην ιστορία, όταν μια γυναίκα παίρνει μια θέση ισχύος κάνει θαύματα, για παράδειγμα η Margaret Thatcher, που ήταν η πρώτη prime minister στην Αγγλία, που ήταν τα περισσότερα χρόνια εδώ πέρα, έδρασε χειρότερα από άντρα.
Κακά ή καλά τα ψέματα, αυτό το οποίο έχω παρατηρήσει είναι ότι όταν έχουμε παρεκκλίνουσες συμπεριφορές , προτιμούμε έναν άντρα γιατί θα τον σεβαστούμε και θα τον ακούσουμε περισσότερο, γιατί δυστυχώς είμαστε σε μια ανδροκρατούμενη κοινωνία, παρά να έχουμε μια γυναίκα. Απλά θα πρέπει να έχουμε μια ευελιξία στο ότι αυτές οι γυναίκες γίνονται και μανούλες. Και όταν γίνονται μανούλες για τα πρώτα 18 χρόνια της ζωής του παιδιού είναι εκεί.
3. Πώς αντιμετωπίζονται οι γενικές ιδιαιτερότητες, άδεια κύησης, ευαισθησίες κτλ.
Εξαρτάται το που δουλεύεις πάρει. Εκεί που δουλεύω, αν παίξω το χαρτί είμαι μαμά, όλοι σταματάνε να μιλάνε. Δεν μπορεί να μου πει κανένας τίποτα, γιατί το πλαίσιο, ειδικά στο δικό μου το πανεπιστήμιο, είναι τόσο προστατευτικό στα άτομα με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, δηλαδή είσαι μετανάστης, είσαι μαύρος, είσαι γυναίκα, είσαι μαμά, είσαι ανάπηρος, σε προστατεύει, γιατί είναι το κλίμα και είναι και η περιοχή που είναι το πανεπιστήμιο. Αν πας στον ιδιωτικό τομέα, τα πράγματα είναι εντελώς διαφορετικά. Ας πούμε, ο άντρας μου δούλευε σε μία δουλειά, που ήταν μία γυναίκα. Ο άντρας μου είναι πληροφορικάριος. Ήταν μία γυναίκα πληροφορικάριος. Έμεινε δύο φορές και αυτή η συνάδελφός του δεν μπορούσε να χτυπήσει πιο δυνατές δουλειές, με πιο πολλά λεφτά, γιατί η γνώση της είχε μείνει πίσω δύο χρόνια που είχε μείνει μανούλα. Όταν ήμουνα πριν δέκα χρόνια στην Ελλάδα, δεν νομίζω ότι έχουν αλλάξει και τραγικά τα πράγματα, οι μανούλες στην κυριολεξία χάνανε τη δουλειά τους. Θεωρώ ότι υπάρχει η διάκριση ανάμεσα σε ιδιωτικό και δημόσιο τομέα και είναι ίδια σε κάθε χώρα. Δηλαδή, στο δημόσιο τομέα είναι πιο προστατευμένα τα πράγματα, ενώ στον ιδιωτικό τομέα, επειδή υπάρχει πελατειακή σχέση, τα πράγματα είναι λίγο δύσκολα.
4.Ποιες ήταν οι αντιδράσεις του κοινωνικού σας κύκλου όταν έμαθαν ότι θέλετε να ακολουθήσετε το συγκεκριμένο επάγγελμα; Δεν μπορώ να πω ότι είχα καμία ιδιαίτερη ένσταση, γιατί το επάγγελμα που έκανα είναι καθαρά γυναικοκρατούμενο. Οπότε ήταν, ότι πιο λογικό για μια γυναίκα να θέλει να γίνει παιδαγωγός. Και το 1999, στη σχολή, όταν λοιπόν μας μαθαίναμε ποιος είναι ο ρόλος της παιδαγωγού, της νηπιαγωγού, ήτανε να είναι μια καλή μαμά. Και μετά, όταν αποφυτήσαμε, μετά το 2003 που αποφυτήσαμε, άρχισαν να αλλάζουμε τα πράγματα και να λένε ότι ο ρόλος της νηπιαγωγού πλέον δεν είναι να είναι μια καλή μαμά, είναι να είναι σωστή επιστήμονας. Όταν εγώ πήγα στο πανεπιστήμιο να διδάξω σαν ακαδημαϊκός, φυσικά οι γονείς μου ήταν περήφανοι, αλλά όλος ο κοινωνικός κύκλος τριγύρω μου ήτανε λίγο δύσκολος. Και επειδή ήμουνα γυναίκα, ήμουνα μικρή, δεν είχα ακόμα διδακτορικό οι ευκαιρίες για να αναδειχθώ και να πάρω θέσεις διευθυντικές, ήταν μηδαμινές έως καμία. Μια φορά, επειδή είχαν δει τη δουλειά μου σε εκείνο το πανεπιστήμιο, το πόσο καλή ήμουνα και το πόσα λεφτά έφερνα σαν ακαδημαϊκός και σαν όλα αυτά τα πράγματα που έκανα, όταν ζήτησα αύξηση, αρνήθηκαν λόγω του ότι δεν έχω πάρει ακόμα το διδακτορικό μου. Και βλέπω τον διπλανό μου, που ήταν άντρας, που δεν είχε ούτε διδακτορικό και είχε μια καλύτερη θέση από μένα.
5. Έχουν κατακτήσει οι γυναίκες υψηλές βαθμίδες εξέλιξης; Αναγνωρίζονται εξίσου για τις επιτυχίες τους;
Όχι ιδιαίτερα. Αν ρωτήσεις μια γυναίκα θα σου πει όχι ιδιαίτερα. Αν ρωτήσεις έναν άντρα θα σου πει ναι. Και πάμε πάλι πίσω στο θέμα της οικογένειας και της μανούλας. Οι μάνατζέρ μου τώρα που είναι γυναίκα καταλαβαίνει πολύ περισσότερο το τι περνάω όταν τα παιδιά μου είχαν ανεμοβλογιά και εγώ έπρεπε να δουλέψω. Το τι περνάω όταν τα παιδιά μου δεν έχουν σχολείο γιατί είναι διακοπές σχολείο και εγώ πρέπει να δουλέψω.
6. Υπάρχουν διακρίσεις φύλλων ή ειδικές μεταχειρίσεις στον χώρο εργασίας σας;
Υπάρχουν, αλλά δεν είναι φανερές. Νομίζω τώρα εκεί που δουλεύω τα πράγματα έχουν αλλάξει. Την πρώτη χρονιά είχαμε έναν πρύτανη και μια διοικητική ομάδα που έχουν τόση μεγάλη κατανόηση και υποστηρίζουν.
Δηλαδή όλοι ξέραν ότι η Ευγενία κάνει καλή δουλειά. Όλοι ξέραν ότι η Ευγενία είναι αγαπητή από τους φοιτητές. Όλοι ξέρουν ότι η Ευγενία κάνει καλή έρευνα. Αλλά κανένας δεν το είχε πει αυτό. Γιατί
ήμουν γυναίκα και ήμουν και μετανάστης. Δεν ήμουν μία από αυτούς. Οπότε πριν, υπήρχαν διάφορες διακρίσεις ανάλογα με τον ποιον συμπαθείς. Και μου φαινόταν πάρα πολύ περίεργο που οι γυναίκες σε θέσεις ισχύος, αντί να υποστηρίζουν τις γυναίκες, προσπαθούσαν να βάλουν τρικλοποδιά η μία στην άλλη. Και όταν προσπάθησα να πάρω εξέλιξη θυμάμαι την γυναίκα στη θέση ισχύος να μου λέει: «Ευγενία, ακόμα και αν περάσεις από την δική μου την πόρτα, θα κλειστούν άλλες πόρτες μετά». Αν ήσουν γυναίκα και ο διευθυντής ή η διευθύντρια δε σε συμπαθούσε, σου έκανε τη ζωή μαρτύριο. Τώρα τα πράγματα είναι καλύτερα. Δηλαδή μετά την δεύτερη εγκυμοσύνη, αμφέβαλα για το αν ήθελα να επιστρέψω στην δουλειά. Σε σχέση με τους φοιτητές, εξαρτάται στον άνθρωπο. Εγώ έχω φοιτητές άσπρους, μαύρους, καφέ, πορτοκαλί, άντρες, γυναίκες, δεν με νοιάζει πώς είναι, με νοιάζει να είναι σωστοί στην δουλειά τους. Όμως άλλοι καθηγητές, βάζουν πιο πολλές δυσκολίες σε ανθρώπους διαφορετικού χρώματος ή γυναίκες. Υπάρχει ακόμα ρατσισμός, αλλά τουλάχιστον είναι κρυμμένος. Πια είναι πιο δύσκολο να εμποδίσουν μια γυναίκα να αναδειχθεί, γιατί είναι και πιο δύσκολο να βρουν την δικαιολογία.
7. Τι συμβουλή θα δίνατε σε νέους και φιλόδοξους ανθρώπους που θέλω να ακολουθήσουν τα βήματά σας;
Το μυστικό είναι να ξέρεις ποιες είναι οι δυνατότητές σου και να κλείνεις τα αυτιά σου σε όλα αυτά που λένε οι άλλοι. Μπορούμε να κάνουμε οτιδήποτε θέλουμε στην ζωή μας, αρκεί να βάλουμε την καρδιά μας και όλη μας την θέληση σε αυτό. Οπότε, κλείστε τα αυτιά σας και βάλτε όλη σας την ψυχή σε αυτό που θέλετε να κάνετε. Δεν έχει σημασία ούτε το φύλλο, ούτε το χρώμα, ούτε η θρησκεία. Εσύ ξέρεις τι μπορείς να καταφέρεις και θα τα καταφέρεις μόνο αν προσπαθήσεις.
