Γράφει ο Γιώργος Καρακουλίδης

«Κάποιες φορές, άνθρωποι που δεν βάζει το μάτι σου μπορούν να κάνουν μεγάλα πράγματα»,αναφωνεί ο BenedicCumberbatch στην ταινία “The imitation game”

όπου υποδύεται τον σπουδαίο μαθηματικό Άλαν Τιούρινγκ. Ένας τέτοιος άνθρωπος ήταν και ο ίδιος ο Άλαν Τιούρινγκ. Εγωκεντρικός, εσωστρεφής ,ιδιόρρυθμος, ωστόσο  ιδιοφυής. Και κάτι ακόμα. Επίμονος. Δεν άφησε κανένα από τα ελαττώματά του να του στερήσει την δυνατότητα να πετύχει το όνειρό του, τη δημιουργία μιας μηχανής, γνωστής και σήμερα ως υπολογιστής. Λίγοι ωστόσο γνωρίζουν την ζωή του «πατέρα των υπολογιστών» ακόμα και αν σήμερα υπάρχει τουλάχιστον ένας σε κάθε σπίτι»

Παιδικά χρόνια

Στις 23 Ιουνίου 1913 ο Τζούλιους Μάθιου Τιούρινγκ και η Έθελ Στόνι υποδέχονται στον κόσμο τον γιο τους, Άλαν, στην συνοικία Πάντιγκτον του Λονδίνου. Η παιδική ζωή του ωστόσο δεν θα μπορούσε να χαρακτηριστεί απολύτως φυσιολογική καθώς την καθιστά ιδιαίτερη τόσο η ευφυΐα του όσο και το γεγονός ότι μεγάλο μέρος της  το περνά μακριά από τους γονείς του, φιλοξενούμενος σε σπίτια φίλων στην Αγγλία καθώς οι ίδιοι δεν θέλουν να τον πάρουν μαζί τους στην Ινδία όπου δουλεύουν, με το φόβο μη κολλήσει κάποια ασθένεια. Η απουσία της γονεϊκής φροντίδας ωστόσο δεν εμποδίζει την ανάδειξη της μεγαλοφυΐας του Τιούρινγκ ήδη από την νηπιακή του ηλικία. Μαθαίνει να διαβάζει σε μονάχα 3 μέρες ενώ η οικειότητά του με τα αινίγματα και τους γρίφους είναι αξιοπρόσεκτη. Τα πρώτα του βήματα στην εκπαίδευση τα κάνει σε ένα συνηθισμένο ημερήσιο σχολείο, το  St’ Mary όπου εγγράφεται στην ηλικία των έξι. Σύντομα το μεγάλο ταλέντο του Τιούρινγκ στα μαθηματικά αποκαλύπτεται αν και τα γραπτά του συχνά χαρακτηρίζονται «ακατάστατα και πρόχειρα». Οι προοπτικές του είναι μεγάλες και  το συγκεκριμένο σχολείο «δεν τον χωρά» Έτσι σε ηλικία 14 ετών ο Τιούρινγκ εγγράφεται σε ένα διάσημο και ακριβό σχολείο της Αγγλίας το Sherbone όπου κερδίζει την εκτίμηση και τον σεβασμό όλων των δασκάλων του. Στα δεκαέξι του μελετά την εργασία του Αϊνστάιν την οποία όχι απλώς καταλαβαίνει αλλά φτάνει στο σημείο να προεκτείνει τα ερωτήματα του Αϊνστάιν σε ένα κείμενο που δεν δημοσιεύτηκε. Παράλληλα, ανακαλύπτει την ομοφυλοφιλία του μέσα  από την αγάπη του για

έναν συμμαθητή του, τον Κρίστοφερ Μόρκομ. Ελάχιστο καιρό αργότερα ο φίλος του πεθαίνει ύστερα από κατανάλωση μολυσμένου γάλακτος ενώ ο θάνατός του έχει σημαντικό ψυχολογικό αντίκτυπο στον Τιούρινγκ.

Κολέγιο-Εργασία για την Υπολογισιμότητα 

Μετά το σχολείο γίνεται δεκτός στο φημισμένο King’s College του Κέιμπριτζ όπου σπουδάζει μαθηματικά. Το 1936 δημοσιεύει την σημαντικότερη εργασία του «Για τους υπολογίσιμους αριθμούς, με μια εφαρμογή στην λήψη αποφάσεων», ενώ αποδεικνύει και την δυνατότητα κατασκευής μιας μηχανής, γνωστής και ως μηχανή Τιούρινγκ , η οποία θα μπορούσε να επιλύσει οποιοδήποτε πρόβλημα αν προγραμματιζόταν κατάλληλα. Αυτή είναι η μηχανή που ο ίδιος ο Τιούρινγκ επιθυμεί να κατασκευάσει. Η ευκαιρία πρόκειται να του δοθεί σύντομα , ωστόσο για την ώρα περνάει στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού για να ολοκληρώσει τις σπουδές του. Τελικά, ύστερα από ένα διάστημα φοίτησης στις Η.Π.Α, δέχεται τη θέση του καθηγητή μαθηματικής λογικής στο King’s College. Ωστόσο σύντομα ξεσπά ο δεύτερος Παγκόσμιος πόλεμος…

Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος-Κρυπτογραφική Ανάλυση

Αν και ο Τιούρινγκ θα μπορούσε να παραμείνει στη θέση του, στο πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ, τάσσεται στην υπηρεσία του Βρετανικού κράτους. Η θέση του στον πόλεμο δεν είναι ενός στρατιώτη. Αντίθετα βρίσκεται αντιμέτωπος με μια μεγαλύτερη πρόκληση. Τοποθετείται επικεφαλής μιας ομάδας κρυπτογράφων που καλείται να αποκρυπτογραφήσει την περίφημη μηχανή των Ναζί, γνωστή ως Enigma. Η μηχανή αυτή ήταν πρωτοποριακή για τα δεδομένα της εποχής. Η λειτουργία της, πολύπλοκη. Θα μπορούσαμε να πούμε πως κάθε γράμμα του αλφαβήτου αντιστοιχούσε σε ένα άλλο στην μηχανή Enigma.Έτσι ένα μήνυμα μπορούσε να αποκρυπτογραφηθεί μόνο στην μηχανή Enigma εφόσον αυτή ήταν ρυθμισμένη κατάλληλα.To πρόβλημα ήταν το εξής: Οι Γερμανοί άλλαζαν τις ρυθμίσεις της μηχανής καθημερινά. Έτσι οι αποκρυπτογράφοι έπρεπε να εξετάσουν τους 157.000.000 πιθανούς συνδυασμούς μέσα σε μόνο 24 ώρες , πράγμα πρακτικά αδύνατον. Για την ακρίβεια , για να γίνει κάτι τέτοιο από την ομάδα του Τιούρινγκ θα χρειαζόταν πολλά εκατομμύρια χρόνια αν γινόταν με το χέρι. Ωστόσο ο Τιούρινγκ είχε μι άλλη λαμπρή ιδέα. Η μηχανή θα μπορούσε να νικηθεί μόνο από μια μηχανή. Ακόμη συνειδητοποίησε πως δεν ήταν απαραίτητο να εξεταστούν όλοι οι συνδυασμοί. Θα μπορούσε να εξετάσει με τη σωστή τοποθέτηση διακοπτών περίπου 1.000.000 συνδυασμούς. Το βρετανικό κράτος δεν αρνήθηκε ένα σημαντικό πόσο στον Τιούρινγκ για την κατασκευή της συγκεκριμένης μηχανής καθώς το σπάσιμο του κώδικα των Ναζί ήταν πλέον υψίστης σημασίας: από αυτήν εξαρτιόταν η ζωή δεκάδων χιλιάδων συμμάχων. Ο Τιούρινγκ μπορούσε πλέον να κάνει πράξη το όνειρό του. Έτσι δημιούργησε μια μηχανή, έναν πρώιμο υπολογιστή με τον οποίο τελικά κατάφερε να σπάσει (εξετάζοντας ταχύτατα όλους τους πιθανούς συνδυασμούς ) τον κώδικα των Ναζί. Το κατόρθωμα του Τιούρινγκ ήταν μεγάλο και συνέβαλε σε πολύτιμες νίκες των συμμάχων εναντίον των δυνάμεων του Άξονα. Η εργασία του Τιούρινγκ παρέμεινε απόρρητη και δεν έγινε γνωστή μέχρι το 1970. Στο τέλος του πολέμου ο Τιούρινγκ δημιούργησε μια μηχανή που κατέγραφε συνομιλίες η οποία ωστόσο δεν χρησιμοποιήθηκε ποτέ.

Χρόνια μετά τον πόλεμο

Μετά από το τέλος του πολέμου  ,τo 1945 ,προσλαμβάνεται στο νεοϊδρυθέν Τμήμα Μαθηματικών του Βρετανικού Εργαστηρίου Φυσικής στο Λονδίνο όπου του δίνεται η δυνατότητα να κατασκευάσει τον πρώτο αληθινό υπολογιστή που ονομάστηκε ACE (Automatic Computing Engine).Αργότερα εγκαταστάθηκε στο Μάντσεστερ όπου θα κατασκευάσει έναν υπολογιστή με την μεγαλύτερη χωρητικότητα μνήμης εκείνη την εποχή, γνωστό και ως MADAM. Θα δημοσιεύσει πολλές εργασίες που θα αναγνωριστούν και θα αποτελέσουν τη βάση για την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης ενώ θα περιγράψει και τη θεωρία ότι στο μέλλον θα μπορούν να κατασκευαστούν υπολογιστές με ικανότητα σκέψης. Μάλιστα διατυπώνει τα κριτήρια για το λεγόμενο «τεστ Τιούρινγκ». Σύμφωνα με αυτό θα μπορούμε να λέμε ότι οι μηχανές έχουν σκέψη όταν  μπορούν να συνομιλήσουν με έναν άνθρωπο για διάστημα μεγαλύτερο των δύο λεπτών χωρίς εκείνος να αντιληφθεί ότι μιλάει με μηχανή και όχι άνθρωπο. Παρότι ο ίδιος  προέβλεψε ότι κάτι τέτοιο θα συνέβαινε μέχρι το 2000 κανείς δεν το έχει καταφέρει μέχρι σήμερα. Εκτός όμως από την τεχνητή νοημοσύνη, το ανήσυχο πνεύμα του τον κάνει να στρέψει την έρευνά του και στη Βιολογία. Λίγα χρόνια αργότερα εξέδωσε και το πρώτο μέρος της εργασίας του για τημορφογένεση, η οποία θα παραμείνει ημιτελής.

Καταδίκη για την ομοφυλοφιλία του και θάνατος

Ο Τιούρινγκ αναγκάζεται το 1952 να ομολογήσει την ομοφυλοφιλία του την οποία ως τότε κρατούσε μυστική. Αναγκάζεται να υποβληθεί σε φαρμακευτική αγωγή με απρόβλεπτες όμως παρενέργειες. Οδηγείται στην κατάθλιψη και τελικά στις 7 Ιουνίου του 1954 ο Τιούρινγκ βρίσκεται νεκρός στο κρεβάτι του σε ηλικία 41 ετων. Είχε αυτοκτονήσει τρώγοντας ένα κομμάτι μήλο πασπαλισμένο με κυάνιο.

Αυτός ήταν ο Άλαν Τιούρινγκ, ο σπουδαίος  επιστήμονας που μίλησε για πρώτη φορά στην ανθρώπινη  ιστορία για την τεχνητή νοημοσύνη, αυτός που «κέρδισε» τον Δεύτερο Παγκόσμιο πόλεμο για λογαριασμό των συμμάχων, αυτός που δημιούργησε τον πρώτο υπολογιστή και έδωσε το έναυσμα για την τεχνολογική επανάσταση που τα  αποτελέσματά της είναι πλέον ορατά σε κάθε σπίτι στον κόσμο. Η ζωή ωστόσο δεν στάθηκε δίκαια για αυτόν τον άνθρωπο. Οι σύγχρονοί του δεν αντιλήφθηκαν την τεράστια προσφορά του. Ως ανταμοιβή για αυτά που προσέφερε πήρε μονάχα μια καταδίκη για ένα (όπως εκείνη την εποχή το θεωρούσαν) «πρόβλημα» με το οποίο είχε την «ατυχία» να γεννηθεί . Το έργο του δεν αναγνωρίστηκε ποτέ ενόσω ζούσε, και χρειάστηκαν πολλές δεκαετίες για να αποκατασταθεί και να τιμηθεί το όνομά του. Πραγματικός μαχητής στην ζωή, ο Τιούρινγκ, προσέφερε στην ανθρωπότητα πολλά περισσότερα από όσα κάποιοι πιστεύουν . Ο αλαζονικός και  ιδιόρρυθμος χαρακτήρας του δεν τον οδήγησε στο περιθώριο. Αντίθετα η ιδιοφυία του έκανε (έστω και αργοπορημένα) το όνομά του να γραφτεί με χρυσά γράμματα στις σελίδες της επιστήμης ενώ το έργο του άλλαξε  και θα συνεχίσει να αλλάζει, την ανθρώπινη σκέψη και ιστορία.

ΞΕΡΑΤΕ ΟΤΙ: 

• Χάρη στο γεγονός ότι αποκρυπτογράφησε τη μηχανή Enigma των Γερμανών σώθηκαν 14 εκατομμύρια ζωές ενώ υπολογίζεται πως ο χρόνος που διήρκησε ο πόλεμος μίκρυνε κατά 2 χρόνια.
• Ο Τιούρινγκ ήταν εξαιρετικός μαραθωνοδρόμος. Η επίδοσή του ήταν μόλις 11 λεπτά μικρότερη από αυτήν του Ολυμπιονίκη των αγώνων του 1948!
• Φημολογείται πως αποφάσισε να αυτοκτονήσει τρώγοντας το μήλο που ήταν πασπαλισμένο με το κυάνιο για να θεωρήσει η μητέρα του πως ο θάνατός του ήταν ατύχημα και όχι αυτοκτονία.
• Ο ηλεκτρονικός κολοσσός Apple πιστεύεται πως πήρε το σήμα της από το δαγκωμένο μήλο του Τιούρινγκ ως απόδοση τιμής στον «πατέρα της πληροφορικής».
• Προς τιμήν του απονέμεται κάθε χρόνο το βραβείο Τιούρινγκ σε ένα άτομο «επιλεγμένο για την τεχνικής φύσης συνεισφορά του στην κοινότητα του υπολογισμού». Το βραβείο θεωρείται ισάξιο  του Νόμπελ στον τομέα της πληροφορικής και συνοδεύεται από έπαθλο 250.00 δολαρίων.