Εισαγωγικό Σημείωμα
Η παρούσα έκδοση αποτελεί τον καρπό της δημιουργικής συνάντησης δύο ομίλων του σχολείου μας. «Πέντε φωνές, τέσσερις θάλασσες και ένα ερώτημα» διέτρεξαν τους δίδυμους ομίλους Λογοτεχνίας και Εικαστικών , με υπεύθυνους εκπαιδευτικούς τον Γιώργο Τσιρίδη (Φιλόλογο) και την Αναστασία Δημητριάδη (Εικαστικό).
Πέντε φωνές, πέντε δημιουργοί από διαφορετικούς τόπους και εποχές, συναντιούνται στις σελίδες μας και συνομιλούν με τέσσερις θάλασσες και ένα ερώτημα που αφορά τα πάντα: τη μοίρα, την ελπίδα, την ευθύνη, τη ζωή και τον θάνατο. Αυτά ήταν και η αφετηρία για τις δημιουργίες των μαθητριών και των μαθητών του Δημόσιου Ωνάσειου Γυμνασίου Κοζάνης.
«Το Άξιον Εστί» του Οδυσσέα Ελύτη, κορυφαίο μνημείο της νεοελληνικής γραμματείας, αποτέλεσε το αρχικό μας ερέθισμα. Στα χέρια του Ελύτη, το Αιγαίο γίνεται μήτρα φωτός και ζωής, ένας τόπος που μετουσιώνει την ελληνική εμπειρία σε οικουμενικό λόγο.
Σύντομα, όμως, η διερώτηση μάς οδήγησε πέρα από τα όρια της ελληνικής λογοτεχνίας. Η φωτεινή κοσμογονία του Ελύτη συνομιλεί με τη ζοφερή προφητεία του Bob Dylan στο εμβληματικό τραγούδι «A Hard Rain’s A-Gonna Fall» (1962), στο οποίο ο δημιουργός, προειδοποιεί για την επερχόμενη καταστροφή. Το φως και το σκοτάδι δεν αλληλοαναιρούνται, αλλά συγκροτούν ένα φάσμα εμπειριών που αφορά κάθε εποχή.
Στον διάλογο προστίθεται η φωνή του Νίκου Καββαδία. Στους «7 νάνους στο S/S Cyrenia», η θάλασσα δεν είναι πια μήτρα δημιουργίας, αλλά άβυσσος μοναξιάς και φθοράς. Το ταξίδι γίνεται υπαρξιακή περιπλάνηση, ανάμεσα στη νοσταλγία της στεριάς και στην ατέρμονη περιδίνηση της ξενιτιάς.
Αντίθετα, ο Ναζίμ Χικμέτ, με την «Πιο όμορφη θάλασσα», εισάγει τη διάσταση της ελπίδας. Το πιο όμορφο ταξίδι είναι αυτό που δεν έχουμε ακόμη κάνει, η πιο όμορφη μέρα είναι αυτή που δεν έχουμε ζήσει. Στην ποίηση του Χικμέτ, το μέλλον γίνεται πεδίο ελευθερίας και ονείρου, μια νότα αισιοδοξίας απέναντι στις προφητείες της καταστροφής.
Τέλος, η φωνή του Leonard Cohen, με το «Who by Fire», έρχεται να υπενθυμίσει τη θνητότητα και τη μοίρα. Βασισμένος σε ένα παλιό εβραϊκό λειτουργικό μοτίβο, ο Καναδός δημιουργός διερωτάται ποιος αποφασίζει για τη ζωή και τον θάνατο. Σε αντίστιξη με τον Ελύτη ή τον Χικμέτ, το έργο του Cohen θέτει το αμείλικτο ερώτημα: πόση ελευθερία έχει ο άνθρωπος απέναντι στη μοίρα του;
Η συνάντηση των παιδιών με τις μεγάλες αυτές φωνές δεν υπήρξε μια παθητική διαδικασία. Οι μαθητές και οι μαθήτριές μας, άλλοτε ατομικά και άλλοτε συλλογικά, εμπνεύστηκαν, σχολίασαν, αισθάνθηκαν και δημιούργησαν ανοίγοντας τους δικούς τους δρόμους. Οι εκπαιδευτικοί τους γίναμε μάρτυρες της λογοτεχνικής, εικαστικής και συνολικής τους εξέλιξης – ενός πλούτου που συχνά οι ενήλικες, αφελώς, αδυνατούμε να προβλέψουμε.
Με τρόπους πότε ήσυχους και άλλοτε καταιγιστικούς τα ποιήματα των παιδιών έγιναν η πρώτη ύλη για εικαστικά έργα, πλάθοντας έναν διάλογο όπου η λέξη καθρεφτίζεται στην εικόνα. Σε αυτή την έκδοση, θελήσαμε και εμείς οι εκπαιδευτικοί να «εκτεθούμε» και να ρισκάρουμε: ο φιλόλογος να ζωγραφίσει και η εικαστικός να γράψει ποίηση, αντλώντας έμπνευση από το έργο των μαθητών και μαθητριών μας, όπως άλλωστε συνέβη συχνά κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς.
Ευχή μας, η ανάμνηση αυτής της δημιουργίας να συντροφεύει γόνιμα τα παιδιά μας σε όποια θάλασσα κι αν αποφασίσουν να ταξιδέψουν.
Οι εκπαιδευτικοί,
Δημητριάδη Αναστασία
Τσιρίδης Γιώργος
