Την Δευτέρα 02/03/2026 είχαμε την χαρά να φιλοξενήσουμε την κ.Βίβιαν Πατσαρίκα, πτυχιούχο του τμήματος Διαιτολογίας του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου Αθηνών ,σε μια συνέντευξη σχετικά με την σωστή διατροφή και τις συνέπειες της για τον ανθρώπινο οργανισμό.
1. Αν μπορούσατε να αλλάξετε μόνο ένα πράγμα στα σχολικά κυλικεία για να γίνουν πιο υγιεινά, ποιο θα ήταν αυτό;
Τα τρόφιμα που έχουν «κενές» θερμίδες.
Οι κενές θερμίδες προέρχονται σε τρόφιμα/ροφήματα με υψηλή θερμιδική αξία, αλλά ελάχιστα ή καθόλου θρεπτικά συστατικά (βιταμίνες, μέταλλα, φυτικές ίνες). Είναι κυρίως επεξεργασμένοι υδατάνθρακες (ζάχαρη, σιρόπια) και στερεά λίπη, που παρέχουν ενέργεια αλλά προκαλούν αύξηση βάρους και δεν προσφέρουν κορεσμό, οδηγώντας σε αποθήκευση λίπους.
Κύριες Πηγές «Κενών» Θερμίδων:
- Αναψυκτικά & Ζαχαρούχα Ροφήματα: Αναψυκτικά, ενεργειακά ποτά, έτοιμοι χυμοί.
- Γλυκά & Σνακ: Καραμέλες, μπισκότα, κέικ, παγωτά, donuts.
- Επεξεργασμένα Τρόφιμα: Fast food, πίτσες, τηγανητά, αλμυρά σνακ (πατατάκια).
- Ποιες τροφές βοηθούν πραγματικά τη μνήμη και τη συγκέντρωσή μας, ειδικά σε περιόδους διαγωνισμάτων;
Οι κορυφαίες τροφές για ενίσχυση της μνήμης και της συγκέντρωσης είναι :
Οι τροφές που περιλαμβάνουν απαραίτητα Ω-3 λιπαρά οξέα , (Σολομός, σαρδέλες, σκουμπρί) και Ω-6 λιπαρά οξέα (Ηλιέλαιο, καλαμποκέλαιο, σογιέλαιο, ξηροί καρποί και σπόροι) . Αποτελούν δομικό στοιχείο του εγκεφάλου και ενισχύουν τη μνήμη.
Οι ξηροί Καρποί (ιδιαίτερα τα καρύδια): Πλούσιοι σε αντιοξειδωτικά και βιταμίνη Ε.Προστατεύουν τα κύτταρα.
Τα αυγά: Περιέχουν χολίνη, μια ουσία απαραίτητη για τη σύνθεση της ακετυλοχολίνης, νευροδιαβιβαστή που ρυθμίζει τη μνήμη.
Τα μούρα (Βατόμουρα, μύρτιλα): Πλούσια σε αντιοξειδωτικά (ανθοκυανίνες) .Βελτιώνουν τη γνωστική λειτουργία.
Η μαύρη Σοκολάτα & Κακάο: Βελτιώνουν τη διάθεση και τη συγκέντρωση χάρη στα αντιοξειδωτικά και την καφεΐνη που περιέχουν.
Τα πράσινα Φυλλώδη Λαχανικά (Σπανάκι, μπρόκολο): Παρέχουν φυλλικό οξύ, βιταμίνη Κ και λουτεΐνη .Τονώνουν τον εγκέφαλο.
Το ελαιόλαδο & οι Σπόροι: Αποτελούν πηγές βιταμίνης Ε και καλών λιπαρών.
Τα δημητριακά Ολικής Άλεσης: Παρέχουν σταθερή ενέργεια στον εγκέφαλο.
3. Γιατί η Ελλάδα κατέχει μία από τις πρώτες θέσεις στην παιδική παχυσαρκία στην Ευρώπη; Τι φταίει στον σύγχρονο τρόπο ζωής;
Η πρωτιά αυτή οφείλεται σε έναν συνδυασμό παραγόντων που έχουν αλλοιώσει τον παραδοσιακό τρόπο ζωής ,όπως : 1. Η «κατάρρευση» της Μεσογειακής Διατροφής. Τα σύγχρονα παιδιά την έχουν εγκαταλείψει για χάρη του
2. Η μεγάλη κατανάλωση «junk food», αλμυρών σνακ και αναψυκτικών με ζάχαρη.
3. Η έλλειψη της Σωματικής Δραστηριότητας (Φορτωμένο πρόγραμμα, πολύς χρόνος μπροστά σε οθόνες, έλλειψη ασφαλών χώρων και πάρκων στις πόλεις).
4. Κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες.
(Οικονομική κρίση- οι οικογένειες στρέφονται σε φθηνές, θερμιδογόνες τροφές (όπως ζυμαρικά και ψωμί) Πρότυπα γονέων: Η παχυσαρκία των γονέων και η έλλειψη εκπαίδευσης γύρω από τη διατροφή ) .
Για την αντιμετώπιση του φαινομένου, το Υπουργείο Υγείας σε συνεργασία με τη UNICEF υλοποιεί την Εθνική Δράση κατά της Παιδικής Παχυσαρκίας.
4. Είναι η παχυσαρκία μόνο θέμα «πολλού φαγητού» ή παίζουν ρόλο η καθιστική ζωή και η έλλειψη ύπνου;
Η παχυσαρκία δεν είναι μόνο θέμα «πολλού φαγητού». Πρόκειται για μια σύνθετη νόσο που προκύπτει από τον συνδυασμό γενετικών, περιβαλλοντικών και συμπεριφορικών παραγόντων.
Η καθιστική ζωή και η έλλειψη ύπνου παίζουν καθοριστικό ρόλο.
Συγκεκριμένα :
1. Ο καθιστικός τρόπος ζωής δεν μειώνει απλώς τις καύσεις, αλλά επηρεάζει άμεσα τον μεταβολισμό. Πραγματοποιείται :
- Επιβράδυνση του μεταβολισμού: Η παρατεταμένη ακινησία μειώνει την ικανότητα του σώματος να ρυθμίζει το σάκχαρο και να διασπά το λίπος.
2.H έλλειψη ύπνου και η ορμονική ανισορροπία
Ο ύπνος ρυθμίζει τις ορμόνες που ελέγχουν την πείνα. Όταν δεν κοιμομάστε αρκετά (λιγότερο από 7-9 ώρες):
- Αυξάνεται η γκρελίνη: Η ορμόνη που δίνει το σήμα της πείνας.
- Μειώνεται η λεπτίνη: Η ορμόνη που στέλνει το σήμα του κορεσμού, με αποτέλεσμα να μην νιώθουμε χορτάτοι.
- Αυξάνεται η κορτιζόλη: Η ορμόνη του στρες που προάγει τη συσσώρευση σπλαχνικού λίπους στην κοιλιά.
- Εμφανίζεται εγκεφαλική αντίδραση: Η έλλειψη ύπνου ενισχύει την επιθυμία για τροφές πλούσιες σε θερμίδες και υδατάνθρακες
- 5. Πώς επηρεάζει η παχυσαρκία την αυτοπεποίθηση ενός εφήβου και πώς μπορεί το σχολείο να στηρίξει αυτά τα παιδιά χωρίς να τα κάνει να νιώθουν άσχημα;
Η παχυσαρκία μπορεί να κλονίσει την αυτοπεποίθηση ενός εφήβου με πολλούς τρόπους, όπως με:
- στιγματισμό και χλευασμό : Τα υπέρβαρα παιδιά, και ιδιαίτερα τα κορίτσια, συχνά γίνονται στόχος χλευασμού στο σχολικό περιβάλλον.
- χαμηλή αυτοεκτίμηση: Η δυσαρέσκεια για την εικόνα του σώματος οδηγεί σε χαμηλά επίπεδα αυτοεκτίμησης (αυξημένος κίνδυνος εμφάνισης κατάθλιψης, άγχους) ,σε αίσθημα μειωμένης κοινωνικής και αθλητικής ικανότητας. Συνθήκες που μπορεί να επηρεάσουν αρνητικά τις ακαδημαϊκές επιδόσεις.
Πώς μπορεί το Σχολείο να Στηρίξει (χωρίς Στίγμα)
Το σχολείο μπορεί να λειτουργήσει ως υποστηρικτικό πλαίσιο εφαρμόζοντας τις εξής στρατηγικές:
- Ø Πρόληψη του Bullying
Μηδενική ανοχή σε σχόλια που αφορούν το βάρος ή την εμφάνιση.
- Ø Αξιοποίηση του θεσμού του σχολικού ψυχολόγου για την ενίσχυση της ψυχικής ανθεκτικότητας και την παροχή συμβουλευτικής υποστήριξης.
- Ø Παροχή υγιεινών επιλογών στο κυλικείο.
- Ø Συμμετοχή σε δράσεις όπως η Εθνική Δράση κατά της Παιδικής Παχυσαρκίας
- 6. Πόσο επικίνδυνες είναι οι «μαγικές δίαιτες» που βλέπουμε στο TikTok και στο Instagram;
Οι «μαγικές» δίαιτες που κυκλοφορούν στο TikTok και το Instagram είναι εξαιρετικά επικίνδυνες, καθώς στερούνται επιστημονικής βάσης και προωθούνται συχνά από άτομα χωρίς καμία εξειδίκευση στη διατροφή.
7. Μπορούμε να τρώμε junk food (π.χ. σουβλάκι, πίτσα) και να παραμένουμε υγιείς; Υπάρχει η έννοια του «μέτρου»;
ΝΑΙ ,εφόσον αυτή η διατροφική επιλογή αποτελεί την εξαίρεση και όχι τον κανόνα της διατροφής. Η έννοια του «μέτρου» είναι το κλειδί της ισορροπίας ανάμεσα σε σωματική και ψυχική υγεία. Η απόλυτη στέρηση συχνά οδηγεί σε αντίθετα αποτελέσματα.
Ας …..Κάνουμε πιο «έξυπνες» επιλογές:
Π.χ. Προτιμάμε αλάδωτη πίτα με καλαμάκι κοτόπουλο. Αποφεύγουμε τις τηγανητές πατάτες
8. Ποιο είναι το πρώτο μικρό βήμα που μπορεί να κάνει ένας συμμαθητής μας σήμερα για να βελτιώσει τη διατροφή του χωρίς να στερηθεί την απόλαυση;
Το πρώτο βήμα είναι να προσθέσει κάτι θρεπτικό στο γεύμα του αντί να αφαιρέσει κάτι που του αρέσει, καλλιεργώντας παράλληλα υγιεινές διατροφικές συνήθειες. Π.χ Να έχει ένα φρούτο ή έναν ξηρό καρπό στην τσάντα του ,για όταν πεινάσει στο διάλειμμα Να αντικαταστήσει ένα αναψυκτικό με το νερό.
9. Πολλά παιδιά έρχονται στο σχολείο νηστικά. Πόσο επηρεάζει την προσοχή και τη διάθεσή μας στο πρώτο μάθημα η έλλειψη πρωινού;
Η έλλειψη πρωινού επηρεάζει άμεσα και καθοριστικά την απόδοση στο πρώτο μάθημα, καθώς ο εγκέφαλος ξεκινά την ημέρα χωρίς τα απαραίτητα «καύσιμα» (γλυκόζη) μετά τη νηστεία του ύπνου.
Οι βασικές επιπτώσεις στην προσοχή και τη διάθεση περιλαμβάνουν:
- Ø Μειωμένη Συγκέντρωση και Μνήμη: Οι μαθητές που παραλείπουν το πρωινό δυσκολεύονται περισσότερο να επεξεργαστούν νέες πληροφορίες.
- Ø Προβλήματα Συμπεριφοράς και Διάθεσης: Η πείνα προκαλεί συχνά εκνευρισμό, κόπωση.
10. Τι θα προτείνατε ως ένα γρήγορο και υγιεινό πρωινό για έναν μαθητή που ξυπνάει αργά και τρέχει να προλάβει το κουδούνι;
Τοπ επιλογές για «πρωινούς δρομείς»:
- Γάλα με δημητριακά
- Τόστ με φυστικοβούτυρο και μπανάνα
- Κουλούρι Θεσσαλονίκης
11. Συχνά ξεχνάμε να πιούμε νερό μέσα στην ημέρα. Ποια είναι τα σημάδια ότι ο οργανισμός μας «διψάει» και πώς αυτό επηρεάζει τις επιδόσεις μας στα μαθήματα;
|
Το σώμα μας «μιλάει», όταν διψάει, αλλά μπορεί να μην αναγνωρίζουμε τα σημάδια. |
Αν έχετε παρατηρήσει κάτι απ’ όσα ακολουθούν, ήρθε η ώρα να αυξήσετε τα ποτήρια νερού που καταναλώνετε μέσα στην ημέρα:F Ξηροστομία
F Μάτια που τσούζουν και «τραβάνε» F Πόνοι στα κόκαλα και όλο το σώμα F Αρρωσταίνετε πιο εύκολα, συνέρχεστε δυσκολότερα F Πρόωρη γήρανση.
|
11. Πολλοί έφηβοι πίνουν ενεργειακά ποτά για να «αντέξουν» το διάβασμα. Ποια είναι η γνώμη σας ως ειδικός για αυτή τη συνήθεια;
Η επίσημη θέση της Αμερικανικής Ακαδημίας Παιδιατρικής είναι ότι τα ενεργειακά ποτά δεν έχουν θέση στη διατροφή παιδιών και εφήβων.
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι το τίμημα είναι υψηλό. Δημιουργεί :
Η απότομη άνοδος της εγρήγορσης, ακολουθείται από απότομη πτώση (crash), αφήνοντας τον έφηβο πιο κουρασμένο από πριν.
F Καρδιαγγειακά: Μπορεί να προκαλέσουν ταχυκαρδία, αρρυθμίες και αυξημένη αρτηριακή πίεση. F Διαταραχές στην Ψυχική Υγεία: Η συχνή χρήση σχετίζεται με αυξημένο άγχος, νευρικότητα και συμπτώματα κατάθλιψης. F Εξάρτηση: Οι έφηβοι είναι πιο επιρρεπείς στην ανάπτυξη εξάρτησης από την καφεΐνη, εμφανίζοντας συμπτώματα στέρησης όπως πονοκεφάλους και ευερεθιστότητα. |
Εναλλακτικές Λύσεις F Σωστή ενυδάτωση με νερό. F Ποιοτικός ύπνος (τουλάχιστον 8-9 ώρες). F Μικρά, θρεπτικά γεύματα που παρέχουν σταθερή ενέργεια (π.χ. ξηροί καρποί, φρούτα.) |
Επιμέλεια Συνέντευξης
Αντώνης Νταγιάκος Α3
Αθηνά Μουχταρίδου Α3
