ΕΥΒΟΙΑ Πλατεία Πεσόντων Οπλιτών – Τέμενος Εμίρ Ζαδέ

 (Περιγραφή σημείου): Βρισκόμαστε στην Πλατεία Πεσόντων Οπλιτών, την κεντρική
πλατεία της συνοικίας του Κάστρου, του οχυρωμένου τμήματος της πόλης, το οποίο
περιβαλλόταν με τείχη από τη βυζαντινή εποχή μέχρι και τις αρχές του 20ού αιώνα.
Η πλατεία αυτή ήταν κομβικό σημείο από την εποχή που την πόλη κυβερνούσαν οι
Βενετοί (μεταξύ 13ου και 15ου αιώνα). Εδώ, σύμφωνα με πολλούς ερευνητές,
βρίσκονταν ορισμένα δημόσια κτήρια, όπως η βενετική λότζια (σημαντικό διοικητικό
κτήριο) και ο ναός του Αγίου Μάρκου των Βενετών. Μετά την έλευση των
Οθωμανών το 1470 ανεγέρθηκε το τέμενος Εμίρ Ζαδέ, το μοναδικό σωζόμενο τζαμί
της Χαλκίδας, πιθανότατα στη θέση του ναού του Αγίου Μάρκου. Το γεγονός αυτό
δείχνει το πόσο σημαντική θέση κατείχε η πλατεία αυτή για ολόκληρο τον οικισμό.
Απέναντι από το τζαμί βλέπουμε την οθωμανική κρήνη. Σύμφωνα με την επιγραφή
που είναι γραμμένη πάνω, κατασκευάστηκε από τον καπουδάν πασά Χαλήλ κατά το
έτος Εγίρας 1033, που αντιστοιχεί στο 1623-1624. Η κρήνη αυτή συνδέεται
πιθανότατα με ένα ευρύτερο σχέδιο για την ύδρευση της πόλης, μέρος του οποίου
αποτελεί η κατασκευή του οθωμανικού υδραγωγείου (τμήμα του είναι οι σωζόμενες
Καμάρες), αλλά και η υπόγεια δεξαμενή που βρίσκεται κάτω από τη σημερινή
πλατεία.

(Περιγραφή σημείου): Βρισκόμαστε μπροστά από το λεγόμενο Κριεζώτειο (ή
αρχοντικό Κριεζώτη). Το κτίσμα αυτό έχει την αφετηρία του στην οθωμανική εποχή,
περνάει μέσα από την Επανάσταση (όταν και αλλάζει χέρια) και καταλήγει στο
σήμερα. Αρχικά ήταν η εξοχική κατοικία του Ομέρ Πασά, του τελευταίου Οθωμανού
διοικητή της Εύβοιας. Μάλιστα, ήταν μέρος ενός μεγαλύτερου συγκροτήματος.
[Όπως μας λέει και ο Τούρκος περιηγητής Εβλιά Τσελεμπί, στο Προάστιο (στο μέρος
της πόλης που βρισκόταν έξω από τα τείχη) είχαν τα σαράγια τους Τούρκοι
αξιωματούχοι]. Στην αυλή βρίσκεται μία από τις κρήνες που έδιναν νερό στην πόλη,
καθώς και ένα κτίσμα που χρησίμευε ως λουτρό-χαμάμ. Το κτίσμα αγοράστηκε μετά
την Επανάσταση από τον Ευβοιώτη οπλαρχηγό Νικόλαο Κριεζώτη. Εκεί έζησε από το
1834 ως το 1847, όταν δικάστηκε για τη συμμετοχή του σε κίνημα εναντίον του
Όθωνα και κατέφυγε στην Τουρκία. Στα μέσα του 19ου αιώνα το κτήριο περιήλθε
διαδοχικά στους απογόνους του, με αποτέλεσμα να υποστεί αλλαγές. Σήμερα
στεγάζει το παράρτημα Ευβοίας των Γενικών Αρχείων του Κράτους.