Ο Καραγάτσης δημιουργεί τους κεντρικούς χαρακτήρες του έργου με στοιχεία ρεαλισμού, αλλά ταυτόχρονα τους ανυψώνει νοητά, κάτι που καθιστά το έργο του ιδιαίτερα δυναμικό και ενδιαφέρον. Ο Γιούγκερμαν, αν και έχει αμφισβητούμενα χαρακτηριστικά (π.χ. αυταρχικός, σκληρός), παρουσιάζεται ως μια ηρωική μορφή που προσπαθεί την πρόοδό του και τη δημιουργία της προσωπικής του αυτοκρατορίας. Η καταγωγή του από μια φτωχή οικογένεια, οι επαγγελματικές του δυσκολίες, και οι σχέσεις του με τους άλλους χαρακτήρες τον αλλάζουν σε μια προσωπικότητα με στοιχεία ιδανικού ήρωα που καταφέρνει να υπερβεί τις δυσκολίες του.
Αντίστοιχα, ο Στρατής Σκλαβογιάννης, αν και δεν έχει το ίδιο επίπεδο κοινωνικής προόδου με τον Γιούγκερμαν, παρουσιάζεται επίσης με ρεαλιστικά χαρακτηριστικά (σύγκρουση με το παρελθόν του, εσωτερική αναζήτηση, όμως και αυτός αναδεικνύεται μέσω της πλοκής ως ένας ήρωας που παλεύει με τις εσωτερικές του αδυναμίες και την κοινωνική του θέση.
Συζυγικές σχέσεις/Εξωσυζυγικές σχέσεις: Στο έργο, οι συζυγικές και εξωσυζυγικές σχέσεις παρουσιάζονται με τρόπο που δείχνει πως ο άνδρας έχει την εξουσία και παίρνει τις αποφάσεις, ενώ η γυναίκα βρίσκεται σε πιο περιορισμένη θέση. Δεν θεωρείται περίεργο όμως αν μια γυναίκα έχει πολλές ρομαντικές σχέσεις, όμως εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται με αυστηρότερη κριτική, σε αντίθεση με τον άνδρα, του οποίου οι επιλογές γίνονται πιο εύκολα αποδεκτές.
Σχέσεις ανάμεσα σε αδέλφια και γονείς/παιδιά: Στο έργο βλέπουμε αδελφικές σχέσεις, όπως αυτή του Χαρίτου με τις αδερφές του, την Αλκμήνη και την Ασπασία. Εκείνη την εποχή, ο Χαρίτος δεν μπορούσε να παντρευτεί αν πρώτα δεν είχε φροντίσει να παντρέψει τις αδερφές του. Αυτό δείχνει πως ο άνδρας είχε τον ρόλο του αρχηγού της οικογένειας και ήταν υπεύθυνος για τη μοίρα των γυναικών του σπιτιού, κάτι που επιβεβαιώνει την κυριαρχία των ανδρών στην κοινωνία.
Η φράση της Αλκμήνης «Μήπως δεν έφαγε κι αυτή το άνοστο ψωμί της; Ας πεθάνη κι αυτή. Άλλο ένα στόμα λιγότερο: ένα γέρικο στόμα..» φανερώνει την σκληρότητα των κοινωνικών στερεοτύπων της εποχής του Καραγάτση. Αν και η Αλκμήνη εκφράζεται με ένα σκληρό και αδιάφορο τρόπο για την ηλικιωμένη γυναίκα, το σχόλιό της εκφράζει την αντίληψη της εποχής ότι οι ηλικιωμένοι και, κυρίως, οι γυναίκες που δεν παράγουν ή δεν μπορούν να προσφέρουν κοινωνικά, είναι «άχρηστοι» και το βάρος τους στην κοινωνία είναι βασανιστικό.
Το κοινωνικό στερεότυπο που παρουσιάζεται είναι ότι η γυναίκα, μόλις φτάσει σε μια μεγάλη ηλικία, χάνει την αξία της και τη χρησιμότητά της για την κοινωνία. Το ίδιο ισχύει και για την ηλικιωμένη γυναίκα στην κοινωνία, η οποία φαίνεται να μην έχει καμία θέση.Αν συγκρίνουμε αυτή τη στάση με τα σημερινά ήθη, η εικόνα αυτή προκαλεί έντονα αρνητικά συναισθήματα, καθώς σήμερα υπάρχει μεγαλύτερη αξία και σεβασμός για τους ηλικιωμένους και, κυρίως, για τις γυναίκες, οι οποίες δεν έχουν μόνο τον ρόλο της μητέρας ή της νοικοκυράς, αλλά έχουν πολλές άλλες πλευρές και αξίες στην κοινωνία.
