Η Πρωτοχρονιά είναι η πρώτη ημέρα του χρόνου.

Ανταλλάσσουν όλοι δώρα κι έχουν πολλή χαρά. Περιμένουν τον Αϊ Βασίλη, για να πάρουν τα δώρα τους και ελπίζουν η νέα χρονιά να φέρει καλά πράγματα. Εμείς ευχόμαστε το 2024 να είναι καλύτερο από το 2023, με υγεία, τύχη, χαρά, αισιοδοξία και αγάπη. Ξέρουμε πως σε πολλά μέρη της γης τα παιδιά υποφέρουν από τον πόλεμο, τις αρρώστιες και την πείνα. Θέλουμε αυτό να σταματήσει! Αν βοηθήσουμε όλοι, τότε ίσως κάτι λίγο ν’ αλλάξει προς το καλύτερο!

Τριανταφυλλόπουλος Ανδρέας

Ο Αϊ Βασίλης

O Αϊ Βασίλης έρχεται

την Πρωτοχρονιά,

πιστός στο ραντεβού του

για άλλη μια χρονιά.

Σάκος γεμάτος δώρα

και όνειρα πολλά,

χαμόγελα να φέρει

σε όλα τα παιδιά.

Ακόμα και οι μεγάλοι

γλυκά τον καρτερούν,

το θαύμα του προσμένουν

κι υγεία να χαρούν.

Πίστη στον Αϊ Βασίλη έχουνε

και πάντα θα πιστεύουνε,

πως τούτη η αγάπη

θα ‘ ναι παντοτινή.

Ζησιμάτου Βάλια

Έθιμα πρωτοχρονιάς από το Παλαιοχώρι Ομιλαίων, Τυμφρηστού Φθιώτιδας

 Από αυτό το χωριό κατάγονται ο παππούς μου, Ο Μήτσος και η γιαγιά μου, η Λένα. Την πρωτοχρονιά έπαιρναν σπόρους (καλαμπόκια, ρεβίθια, φακές, φασόλια),  τσιγαρίθρες (από χοιρινό λίπος) και φρούτα και πηγαίνανε στη βρύση του χωριού  και την «ταΐζανε». Τα ρίχνανε όλα στη γούρνα της βρύσης και τ’ ανακατεύανε στο νερό. Τα παιδιά ξεσυνερίζονταν ποιος τα «ταΐσει» πρώτος τη βρύση. Επίσης, τα παιδιά παίρνανε μια ελατόσκουπα, ένα κλαρί έλατο δηλαδή και ανακατεύανε τη φωτιά στα τζάκια των σπιτιών και λέγανε «σπούρνη αυγά, σπούρνη κατσίκια, σπούρνη …, σπούρνη γαμπροί». Δηλαδή, εύχονταν πολλά αγαθά,  ακόμα και γαμπρούς.

 

Κάλαντα Πρωτοχρονιάς Κρήτης (Σητεία)

Κλου, κλου στ’ αρνίθια σας

καλή Πρωτοχρονιά στα σπίτια σας

αρνιά και ρίφια θηλυκά

και μοσχάρια ασερνικά.

 

(Τα αρνιά και τα ρίφια ήθελαν να είναι θηλυκά, για να γεννάνε κι άλλα, αλλά τα μοσχάρια τα ήθελαν αρσενικά, γιατί τα ήθελαν να κάνουν δουλειές.)

 

 

Κάθε σπίτι έβαζε σε μεγάλες πιατέλες ό,τι γλυκά είχαν (ξεροτήγανα, μελομακάρονα, κουραμπιέδες) και φρούτα. Τα έπαιρναν τα παιδιά του σπιτιού και τα πήγαιναν στους συγγενείς και αυτοί, με τη σειρά τους, έκαναν την «καλή χέρα»,  δηλαδή τους έδιναν λεφτά, για το καλό.

 

Το πρωί της πρωτοχρονιάς ο αρχηγός της οικογένειας  έσπαζε ένα ρόγδι  στο κατώφλι του σπιτιού για καλή τύχη. Όσα περισσότερα σπυριά από το ρόδι σκόρπιζαν, τόσα θα ’ταν τα καλά που θα έρχονταν στο σπιτικό.

Αυτά μου τα είπε η γιαγιά μου, η Ελένη, που μεγάλωσε στη Σητεία στην Κρήτη.

 

Παπαναγιώτου Ελένη – Ιολάνδη

Ζησιμάτου Βάλια, Ζιάγκος Κωνσταντίνος, Παπαναγιώτου Ιολάνδη, Πίτσας Κυριάκος, Τριανταφυλλόπουλος Ανδρέας