Το σχολείο πρέπει να είναι ένας χώρος ασφάλειας, φιλίας και συνεργασίας. Ένας χώρος όπου κάθε παιδί νιώθει αποδοχή και σεβασμό. Δυστυχώς, όμως, δεν συμβαίνει πάντα αυτό. Ο σχολικός εκφοβισμός αποτελεί ένα σοβαρό πρόβλημα που επηρεάζει πολλούς μαθητές και μαθήτριες, δημιουργώντας φόβο, στενοχώρια και ανασφάλεια. Γι’ αυτό είναι σημαντικό να μιλάμε ανοιχτά για το φαινόμενο και να αναζητούμε τρόπους πρόληψης και αντιμετώπισής του.
Ο σχολικός εκφοβισμός συμβαίνει όταν ένα άτομο ή μια ομάδα παιδιών ενοχλεί, προσβάλλει ή πληγώνει συστηματικά κάποιον άλλον. Δεν πρόκειται για ένα απλό αστείο ή μια μεμονωμένη διαφωνία, αλλά για επαναλαμβανόμενη συμπεριφορά που έχει σκοπό να στενοχωρήσει ή να μειώσει το άλλο παιδί.
Ο εκφοβισμός μπορεί να πάρει διάφορες μορφές. Μπορεί να είναι σωματικός, όπως χτυπήματα ή σπρωξίματα· λεκτικός, όπως κοροϊδία, βρισιές και απειλές· ψυχολογικός, όπως ο αποκλεισμός από την παρέα ή η διάδοση φημών· αλλά και διαδικτυακός, μέσω προσβλητικών μηνυμάτων και σχολίων στο διαδίκτυο. Κάθε μορφή εκφοβισμού, ακόμη κι αν δεν αφήνει ορατά σημάδια, μπορεί να πληγώσει βαθιά.
Τα αίτια του σχολικού εκφοβισμού είναι ποικίλα. Ορισμένα παιδιά εκφοβίζουν για να νιώσουν ισχυρά ή για να τραβήξουν την προσοχή. Άλλα επηρεάζονται από πρότυπα που βλέπουν στο περιβάλλον τους. Συχνά, η διαφορετικότητα στην εμφάνιση, στη συμπεριφορά, στην καταγωγή ή στις ικανότητες γίνεται αφορμή για αρνητικά σχόλια, όταν δεν υπάρχει σεβασμός και αποδοχή.
Για να αντιμετωπιστεί ο σχολικός εκφοβισμός, είναι απαραίτητο να σπάσουμε τη σιωπή. Όταν κάτι μας ενοχλεί ή μας πληγώνει, πρέπει να το λέμε σε έναν εκπαιδευτικό, στους γονείς μας ή σε κάποιον ενήλικα που εμπιστευόμαστε. Εξίσου σημαντικός είναι και ο ρόλος των συμμαθητών-παρατηρητών. Δεν πρέπει να μένουν αδιάφοροι, αλλά να στηρίζουν το παιδί που δέχεται τον εκφοβισμό και να ζητούν βοήθεια. Το σχολείο οφείλει να είναι ένας χώρος όπου όλοι νιώθουμε ασφαλείς.
Στο σχολείο μας, τα τελευταία τρία χρόνια, εφαρμόζεται με επιτυχία ο θεσμός της Σχολικής Διαμεσολάβησης. Πρόκειται για μια διαδικασία κατά την οποία εκπαιδευμένοι μαθητές αναλαμβάνουν, με τη στήριξη των καθηγητών τους, να βοηθήσουν συνομηλίκους τους να λύσουν ειρηνικά τις διαφορές τους μέσα από διάλογο. Η διαμεσολάβηση δεν τιμωρεί· αντίθετα, δίνει στα παιδιά την ευκαιρία να εκφράσουν τα συναισθήματά τους, να ακούσουν ο ένας τον άλλον και να βρουν από κοινού μια δίκαιη λύση. Με αυτόν τον τρόπο καλλιεργούνται η ενσυναίσθηση, ο σεβασμός και η υπευθυνότητα.
Η εμπειρία των τριών αυτών χρόνων έχει δείξει ότι, όταν οι μαθητές συμμετέχουν ενεργά στη λύση των συγκρούσεων, τα περιστατικά έντασης μειώνονται και το κλίμα στο σχολείο βελτιώνεται αισθητά. Η Σχολική Διαμεσολάβηση αποδεικνύει ότι η επικοινωνία και η συνεργασία μπορούν να αντικαταστήσουν τη βία και τον φόβο.
Ο σχολικός εκφοβισμός δεν είναι ένα πρόβλημα που αφορά μόνο λίγους. Μας αφορά όλους. Με ενημέρωση, ευαισθητοποίηση και δράσεις όπως η Σχολική Διαμεσολάβηση, μπορούμε να δημιουργήσουμε ένα σχολείο πιο δίκαιο, πιο ανθρώπινο και πιο ασφαλές. Ένα σχολείο όπου κάθε παιδί θα έχει τη θέση που του αξίζει: με σεβασμό, φιλία και χαμόγελο.
