Εισαγωγή
Οι μαθητές της Β΄τάξης αποφασίσαμε να διεξάγουμε μία έρευνα στο σχολείο μας με θέμα το σχολικό εκφοβισμό. Χρησιμοποιήσαμε ένα ερωτηματολόγιο ειδικά διαμορφωμένο για παιδιά, συγκεντρώσαμε τις απαντήσεις και με τη βοήθεια του υπολογιστικού προγράμματος αποτυπώσαμε τα αποτελέσματα της έρευνας και καταλήξαμε σε συμπεράσματα.
Βιβλιογραφική ανασκόπηση
Ορισμός
Ο σχολικός εκφοβισμός είναι ένα φαινόμενο νεανικής παραβατικότητας που αποτελεί κοινωνικό πρόβλημα αλλά και πρόβλημα δημόσιας υγείας.
Αιτίες του φαινομένου
Χαμηλή αυτοεκτίμηση: Συχνά τα άτομα που εκφοβίζουν νιώθουν την ανάγκη να επιβάλουν την κυριαρχία τους στους άλλους για να νιώσουν καλύτερα οι ίδιοι.
Ανασφάλεια: Οι θύτες νιώθουν ανασφάλεια την οποία προσπαθούν να αντιμετωπίσουν προκαλώντας φόβο στους άλλους.
Κοινωνικοί κανόνες: Σε ορισμένες κοινωνίες και πολιτισμούς η σκληρότητα προς τους άλλους θεωρείται μία φυσική κατάσταση επίδειξης δύναμης.
Οικογένεια: Η κακομεταχείριση ενός παιδιού στην οικογένεια, ο αυταρχισμός αλλά και η αντίθετη συμπεριφορά, δηλαδή οι χαλαροί ή ανύπαρκτοι κανόνες, μπορούν να οδηγήσουν το παιδί σε εκφοβιστικές συμπεριφορές.
Σχολικό περιβάλλον: Ορισμένα χαρακτηριστικά του σχολείου, όπως ο ανταγωνισμός, η έλλειψη συνεργασίας, η μη τήρηση κανόνων, μπορούν να ενθαρρύνουν το σχολικό εκφοβισμό.
Συνέπειες του φαινομένου
Προβλήματα ψυχικής υγείας: Ο σχολικός εκφοβισμός μπορεί να δημιουργήσει άγχος, κατάθλιψη ή ακόμα και διαταραχή μετατραυματικού στρες.
Προβλήματα σωματικής υγείας: Τα προβλήματα σωματικής υγείας όπως ο πονοκέφαλος, στομαχόπονος ή οι διαταραχές ύπνου, προέρχονται κυρίως από τα ψυχολογικά προβλήματα που δημιουργεί ο σχολικός εκφοβισμός.
Πρόληψη και αντιμετώπιση του σχολικού εκφοβισμού
Ο σχολικός εκφοβισμός μπορεί να προληφθεί στο σχολείο με την ενημέρωση των μαθητών και το διάλογο ανάμεσα σε μαθητές και εκπαιδευτικούς. Επίσης, η μεταλαμπάδευση αξιών στους μαθητές, όπως η αλληλεγγύη, η αγάπη και ο σεβασμός μπορούν να αποκλείσουν τον εκφοβισμό από τις ζωές των παιδιών.
Ερωτηματολόγιο
Στην έρευνα συμμετείχαν 24 παιδιά του σχολείου μας στα οποία δόθηκε ερωτηματολόγιο ειδικά διαμορφωμένο για παιδιά. Στη συνέχεια, με τη χρήση υπολογιστικού προγράμματος (ecxell) έγινε επεξεργασία στα δεδομένα της έρευνας.
Ερωτήματα της έρευνας
Η έρευνα θέτει τα εξής ερωτήματα
α. Υπάρχουν φαινόμενα σχολικού εκφοβισμού στο σχολείο και σε ποιο βαθμό;
β. Τι πιστεύουν οι μαθητές ότι πρέπει να γίνει για τη λύση του προβλήματος;
Αποτελέσματα έρευνας
Στο ερώτημα αν έχεις δεχτεί περιστατικό σχολικού εκφοβισμού τα περισσότερα παιδιά απαντούν σπάνια (12) αλλά υπάρχει και ένα ποσοστό που απαντά συχνά (4) και μερικές φορές (4).
Στο ερώτημα αν έχεις ασκήσει βία η συντριπτική πλειοψηφία απαντά σπάνια (9) ή ποτέ (14).
Στο ερώτημα που αναφέρεις το περιστατικό βίας, οι περισσότεροι απαντούν ότι αναφέρουν το περιστατικό σε ένα φίλο.
Στο ερώτημα τι πρέπει να γίνει για την επίλυση του προβλήματος, οι περισσότεροι απαντούν ότι πρέπει να τηρούνται οι κανονισμοί και οι εκπαιδευτικοί να είναι πιο αυστηροί ενώ λιγότεροι αναφέρουν ότι η λύση είναι η επίλυση του προβλήματος ανάμεσα στους μαθητές.
Συμπεράσματα
Από τα παραπάνω προκύπτει ότι οι μαθητές του σχολείου μας δεν ασκούν σχολικό εκφοβισμό στους άλλους αλλά έχουν υποστεί σχολικό εκφοβισμό σε κάποιο βαθμό. Ίσως το αποτέλεσμα δηλώνει ότι πολλές φορές τις πράξεις μας δεν τις θεωρούμε εκφοβιστικές ενώ τις πράξεις των άλλων τις κρίνουμε πιο σοβαρά. Τέλος, λύση για το πρόβλημα θεωρούν την παρέμβαση των εκπαιδευτικών ή την τήρηση των κανόνων και όχι τη συζήτηση μεταξύ των μαθητών. Το συμπέρασμα αυτό ίσως δηλώνει ότι οι μαθητές του σχολείου μας χρειάζεται να εξασκηθούν περισσότερο στη συνεργασία μεταξύ τους.
Βιβλιογραφικές πηγές
Γκουρνέλου, Α. και Σιμιτέκος, Δ. (2021): Πρόληψη και αντιμετώπιση σχολικής βίας και εκφοβισμού, μέσα από μια διδακτική προσέγγιση αειφορίας.
Bullying: Ορισμός, αίτια & επιπτώσεις
Bullying: Ορισμός, αίτια & επιπτώσεις – oFarmakopoiosMou.gr
Σχολικός εκφοβισμός: Ετήσιο πρόγραμμα κατάρτισης.
Τα Αίτια και οι Συνέπειες του εκφοβισμού – μπούλινγκ και οι τρόποι αντιμετώπισης τουΜπούλινγκ: Αιτία και Συνέπειες εκφοβισμού | Αντιμετώπιση | StopBullying.gr
Ερωτηματολόγιο για σχολικό εκφοβισμό
Η ερευνητική ομάδα μαθητών Β΄τάξης
