Από τον Απρίλιο του 1941 ως τον Οκτώβριο του 1944 η Ελλάδα υπέστη την Κατόχη των Δυνάμεων του Άξονα, με αποτέλεσμα ανυπολόγιστες απώλειες σε ανθρώπινες ζωές και σχεδόν ολοσχερή καταστροφή της ήδη ατροφικής οικονομικής υποδομής της. Παράλληλα, όμως, αναπτύχθηκε ένα από τα πιο μαζικά κινήματα Εθνικης Αντίστασης στον ευρωπαϊκο χώρο. Στην Αντίσταση εναντίον των κατακτητών σημαντικό ρόλο διαδραμάτισαν οι γυναίκες. Δύο εξ αυτών ήταν η Λέλα Καραγιάννη και η Ηρώ Κωνσταντοπούλου.

ΛΕΛΑ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗ

ΤΑ ΠΡΩΤΑ ΧΡΟΝΙΑ

Η Λέλα (Ελένη) Καραγιάννη γεννήθηκε στη Λίμνη της Εύβοιας το 1898. Πατέρας της ήταν ο Αθανάσιος Μινόπουλος και μητέρα της η Σοφία Μπούμπουλη, σπετσιώτικης καταγωγής, απόγονος της θρυλικής Μπουμπουλίνας. Ο πατέρας της πέθανε νωρίς και η οικογένειά της μετακόμισε αρχικά στη Χαλκίδα και στη συνέχεια στηνΑθήνα. Στη διάρκεια των Βαλκανικών πολέμων, η νεαρή Λέλα εντάχθηκε στο Σώμα Εθελοντριών Αδελφών του Ερυθρού Σταυρού και αποσπάστηκε στη Θεσσαλονίκη. Εκεί γνώρισε τον αξιωματικό του Στρατού Νικόλαο Καραγιάννη από τον Μπουρνόβα της Σμύρνης, τον οποίο, ανάμεσα σε άλλους, περιέθαλψε. Ο Καραγιάννης, που έγινε σύζυγός της, μετέφερε τις επιχειρηματικές δραστηριότητες της οικογένειάς του – ήταν αρωματοποιοί και φαρμακέμποροι – στην Αθήνα (Ομόνοια). Από τον ευτυχισμένο γάμο τους, απέκτησαν επτά παιδιά.

ΚΑΤΟΧΗ ΚΑΙ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ

Με την είσοδο των γερμανικών στρατευμάτων κατοχής στην Ελλάδα (Απρίλιος 1941) η Λέλα εγκατέλειψε την ειρηνική ζωή και, με δική της πρωτοβουλία, ανέπτυξε δραστηριότητα συγκροτώντας αντιστασιακή ομάδα (στην οποία μετείχαν και ο σύζυγος με τα παιδιά της) που βοηθούσε στην απόκρυψη και φυγάδευση δεκάδων Ελλήνων και Βρετανών πολεμιστών στη Μέση Ανατολή, τη διενέργεια σαμποτάζ και τη δημιουργία δικτύου κατασκοπίας εις βάρος του κατακτητή. Γρήγορα η δράση της έγινε αντιληπτή. Τον Ιούνιο του 1941 οι Γερμανοί συνέλαβαν τρία από τα παιδιά της και τον Οκτώβριο την ίδια και τον σύζυγό της. Κλείστηκε στις φυλακές Αβέρωφ για 7 μήνες. Έχοντας λίγα στοιχεία σε βάρος της το ιταλικό στρατοδικείο την αθώωσε. Λίγο μετά την αποφυλάκισή της (καλοκαίρι 1942) η Καραγιάννη επανέλαβε τη δράση της πιο συστηματικά επικοινωνώντας με πράκτορες του συμμαχικού Στρατηγείου Μέσης Ανατολής στην Αίγυπτο. Όπως αναφέρουν «ΤΑ ΝΕΑ» το 1946, «Τον Ιούνιον του 1941 η γερμανική μυστική υπηρεσία συνέλαβε δύο κορίτσια της, την Ιωάννα και την Ηλέκτρα και τον υιόν της Γεώργιον, αλλά αργότερα τους έδωσε την ελευθερία τους. Το φθινόπωρον του 1941 οι Ιταλοί συνέλαβαν την Λέλαν Καραγιάννη και τον άνδρα της Νικόλαον. Η Λέλα έμεινε εις την φυλακήν επτά μήνες και ο σύζυγός της δυόμιση. Αλλά και εις την φυλακήν της η Καραγιάννη δεν ησύχαζε. Κατόρθωνε να συγκεντρώνει ονόματα προδοτών και Γερμανών κατασκόπων και να τα διαβιβάζη εις τους συντρόφους της.».

Η οργάνωσή της, η «Μπουμπουλίνα», έστελνε όχι μόνο φυγάδες αλλά και σημαντικές πληροφορίες για τη δύναμη, τη σύνθεση και τις κινήσεις των γερμανικών και ιταλικών δυνάμεων και των κατασκόπων τους στην Ελλάδα. Κέντρο της οργάνωσης ήταν το μοναστήρι του Αγίου Ιεροθέου στα Μέγαρα. Εντυπωσιακό είναι ότι στο δίκτυο πληροφοριών της «Μπουμπουλίνας» είχαν ενταχθεί πολλοί Γερμανοί και Ιταλοί αντιφασίστες. Παράλληλα, μέλη της οργάνωσης είχαν κάνει δολιοφθορές εναντίον εχθρικών στόχων.

Η ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΥΛΛΗΨΗ ΚΑΙ Η ΕΚΤΕΛΕΣΗ

Το καλοκαίρι του 1944 έπεσε στα χέρια των Γερμανών έγγραφο της «Μπουμπουλίνας» προς το Στρατηγείο Μέσης Ανατολής και σε συνδυασμό με άλλα στοιχεία (πιθανότατα ομολογίες κρατουμένων ή καταδόσεις) συνελήφθη η Λέλα Καραγιάννη, που νοσηλευόταν στον Ερυθρό Σταυρό, από τη Γκεστάπο. Την ίδια τύχη είχαν και πέντε παιδιά της. Η Καραγιάννη δεν λύγισε στις ανακρίσεις και τα βασανιστήρια στην έδρα των SS στην οδό Μέρλιν και κλείστηκε στη συνέχεια στο στρατόπεδο Χαϊδαρίου. Ήταν εντυπωσιακή η αποφασιστικότητα με την οποία άντεξε να βλέπει ακόμα και το μαρτύριο των παιδιών της, ενώ μετέδιδε τον πατριωτικό ενθουσιασμό της και σε άλλους συγκρατούμενούς της. Στις 8 Σεπτεμβρίου 1944, ένα μήνα περίπου πριν την απελευθέρωση, οι Γερμανοί, αφού δεν μπόρεσαν να της αποσπάσουν πληροφορίες, την έστειλαν στο εκτελεστικό απόσπασμα. Εκτελέστηκε σε μια χαράδρα κοντά στη Μονή Δαφνίου φωνάζοντας στους υπόλοιπους που είχαν καταδικαστεί μαζί της: «Ψηλά τα κεφάλια»! Γράφει ο Γιώργος Γάτος στα ΝΕΑ το 1980 «Κάποια παράνομα σημειώματα πέφτουνε στα χέρια των Αρχών Κατοχής και η δράση της αποκαλύπτεται. Έτσι στις 11 του Ιουλίου 1944 οι γκεσταπίτες μπλοκάρουνε τον Ερυθρό Σταυρό, όπου η θαρραλέα αγωνίστρια νοσηλευόταν, και τη συλλαμβάνουνε…Λίγες ημέρες αργότερα τα Ες-Ες πιάνουνε και τα πέντε από τα εφτά παιδιά της: την Ηλέκτρα, τον Βύρωνα, την Ιωάννα, τη Νεφέλη, τον Νέλσονα… Αρχίζουνε τα βασανιστήρια της Καραγιάννη, μπροστά στα μάτια των παιδιών της, στα κολαστήρια της οδού Μέρλιν… Τα βασανιστήρια του γιου της Βύρωνα από τον «γενναίο» Μπέκε (σ.σ. διαβόητος βασανιστής) μπροστά στα μάτια της μάνας… Μιλιά δεν βγάζει κανένας!».Ύστερα από εβδομάδες φρικτών βασανιστηρίων ξημερώνει η 8^η Σεπτεμβρίου. «Ώρα έξι το πρωί. Καμιόνια στρατιωτικά με μελλοθάνατους πατριώτες ξεκινάνε από τη Μέρλιν και τις φυλακές του Αβέρωφ και κατευθύνονται από την Ιερά Οδό στο Δαφνί…Τα τραγούδια των μελλοθάνατων, η νέκρα της πόλης, οι βραχνές φωνές της πανίσχυρης γκεσταπίτικης συνοδείας. Σε χαράδρα, εκεί στο Δαφνί, εβδομήντα δύο πατριώτες και πατριώτισσες πέφτουνε κάτω από τα βόλια του γερμανικού εκτελεστικού αποσπάσματος. Ανάμεσά τους και η αγωνίστρια Λέλα Καραγιάννη. ΕΚΤΕΛΕΣΤΗΚΕ την αυγή στις 8 του Σεπτεμβρίου 1944 – 36 ακριβώς χρόνια από σήμερα…»

ΥΣΤΕΡΟΦΗΜΙΑ

Για τη δράση και τον ηρωισμό της η Λέλα Καραγιάννη τιμήθηκε ως εθνική ηρωίδα στην Ελλάδα και το εξωτερικό, όσο λίγοι αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης. Το 1947 η Ακαδημία Αθηνών της απένειμε το Βραβείο Αρετής και Αυτοθυσίας. Στο Πολεμικό Μουσείο της Αθήνας έχει στηθεί μπρούντζινη προτομή της, ενώ ανάμεσα στο Εθνικό Μουσείο και το Πολυτεχνείο, στην οδό Τοσίτσα, υπάρχει μαρμάρινη προτομή της, έργο της γλύπτριας Λουκίας Γεωργαντή, που τοποθετήθηκε εκεί το 1963 και το οποίο βανδάλισαν άγνωστοι στις 26 Σεπτεμβρίου 2016. Τέλος, στη συμβολή των οδών Λέλας Καραγιάννη, αριθμός 1, και Σταυροπούλου, στην Αθήνα, κοντά στην Πλατεία Αμερικής, βρίσκεται η Οικία Λέλας Καραγιάννη, κτίριο του 1923, που ανήκει στον Δήμο Αθηναίων και έχει κηρυχτεί από το 1995 ιστορικό διατηρητέο μνημείο.

ΗΡΩ ΚΩΝΣΤΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ

Ένα ακόμα δείγμα γενναίας Αντίστασης στα δύσκολα χρόνια της Κατοχής ήταν η Ηρώ Κωνσταντοπούλου. ΤΑ ΠΡΩΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ

Οι γονείς της κατάγονταν από τη Σπάρτη. Η ίδια γεννήθηκε στην Αθήνα στις 11 Ιουλίου 1927. Μαθήτρια ακόμα του οκτατάξιου, τότε, Γυμνασίου, εντάχθηκε το 1943 στην αντιστασιακή οργάνωση ΕΠΟΝ. Μέσα σε ένα χρόνο ανέπτυξε έντονη αντιναζιστική δράση. Στις αρχές Ιουλίου 1944 μια ομάδα ταγματασφαλιτών εισέβαλε στο πατρικό της σπίτι, στην οδό Βεΐκου στο Κουκάκι, ενώ οι γονείς της απουσίαζαν, και τη μετέφεραν στα κρατητήρια. Οι γονείς της, που ήταν ευκατάστατοι, κατάφεραν με διάφορα μέσα να την απελευθερώσουν προσωρινά. Λίγες μέρες αργότερα Γερμανοί των SS τη συνέλαβαν για δεύτερη φορά και την έκλεισαν στα περιβόητα κρατητήρια της οδού Μέρλιν. Για τέσσερις μέρες τη βασάνιζαν προκειμένου να μαρτυρήσει τους συνεργάτες της στην οργάνωση. Η Ηρώ Κωνσταντοπούλου, που μιλούσε άπταιστα 4 ξένες γλώσσες, ανάμεσά τους και γερμανικά, όχι μόνο δεν υπέκυψε στις δελεαστικές προτάσεις που της έγιναν, αλλά με τις απαντήσεις της στα γερμανικά «χτυπούσε» τους βασανιστές της στη γλώσσα τους!

Η ΕΚΤΕΛΕΣΗ

Αργότερα την έστειλαν στο στρατόπεδο Χαϊδαρίου και στις 5 Σεπτεμβρίου 1944 τη μετέφεραν μαζί με άλλους 49 κρατούμενους στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, όπου την εκτέλεσαν. Λέγεται ότι η ίδια έδωσε το παράγγελμα στο εκτελεστικό απόσπασμα να την πυροβολήσει, φωνάζοντας: «Χτυπάτε, λοιπόν, καθάρματα»!

Η ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ

Μετά από 33 χρόνια, στις 29 Δεκεμβρίου 1977, η Ακαδημία Αθηνών – Τάξη Ηθικών και Πολιτικών Επιστημών – με εισηγητή τον αείμνηστο Ιωάννη Θεοδωρακόπουλο, τίμησε την Ηρώ Κωνσταντοπούλου με βραβείο για υπέρτατες πράξεις ήθους, αναγνωρίζοντας έτσι και τη συμβολή της ΕΠΟΝ στον απελευθερωτικό αγώνα. Το 1981 προβλήθηκε η ταινία «17 Σφαίρες για Έναν Άγγελο» («Η Αληθινή Ιστορία της Ηρώς Κωνσταντοπούλου»).

Η ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΤΩΝ ΔΥΟ ΗΡΩΙΔΩΝ

Στο στρατόπεδο Χαϊδαρίου η Καραγιάννη συναντηθηκε με την Ηρώ Κωνσταντοπούλου. Οι δυο γυναίκες ανέπτυξαν σχέσεις μάνας και κόρης. Η Ηρώ ήταν 17 ετών και η Καραγιάννη 46, μητέρα 7 παιδιών. Συνοψίζοντας η Λέλα Καραγιάννη και η Ηρώ Κωνσταντοπούλου αποτελούν δύο λαμπρά παραδείγματα αγάπης και θυσίας υπέρ της πατρίδας. Με τη δράση τους απέδειξαν ότι παρά τη θέση που τους υποδείκνυαν τα κοινωνικά στερεότυπα που αφορούσαν στις γυναίκες, και παρά την όποια οικονομική άνεσή τους, δεν επαναπαύτηκαν, αντίθετα, προτίμησαν την ενεργό δράση δίνοντας ακόμα και τη ζωή τους. Οι δύο αυτές ηρωίδες απέδειξαν όχι μόνο την αγάπη για την πατρίδα τους αλλά και την ανάγκη των ανθρώπων να μάχονται για την ελευθερία τους, ίσως το ύψιστο αγαθό.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΠΡΩΤΟ ΘΕΜΑ : Δύο σπουδαίες και ηρωικές Ελληνίδες: Λέλα Καραγιάννη και Ηρώ Κωνσταντοπούλου

ΜΗΧΑΝΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ: Γυναίκες στην Αντίσταση: Η ζωή και δράση της Λέλας Καραγιάννη και της Ηρώς Κωνσταντοπούλου στη << ΜηχανήτουΧρόνου>>.

Φωτογραφικό Αρχείο-Lela Karagianni

Η Λέλα Καραγιάννη

Μητέρα επτά παιδιών

Το σπίτι της Λέλας Καραγιάννη

 Η Ηρώ Κωνσταντοπούλου

Η αναγνώριση

Το σπίτι της Ηρώς στο Κουκάκι

]]> https://schoolpress.sch.gr/ichnilates/archives/345/feed 0 https://schoolpress.sch.gr/ichnilates/archives/344 https://schoolpress.sch.gr/ichnilates/archives/344#comments Mon, 19 Jun 2023 07:13:52 +0000 ekakourou http://schoolpress.sch.gr/ichnilates/?p=344 https://schoolpress.sch.gr/ichnilates/archives/344/feed 0 https://schoolpress.sch.gr/ichnilates/archives/336 https://schoolpress.sch.gr/ichnilates/archives/336#comments Mon, 19 Jun 2023 06:58:10 +0000 ekakourou http://schoolpress.sch.gr/ichnilates/?p=336 [...]]]> Περίμενε με μεγάλη χαρά και νέα δημιουργική πνοή τη δεύτερη χρονιά της! Η περσινή εμπειρία μάς έδωσε ώθηση να συνεχίσουμε εναργέστερα την προσπάθεια. Η ομάδα μας άλλαξε σύσταση, διευρύνθηκε και έδωσε τον χώρο σε μαθητές και μαθήτριες από όλες τις τάξεις του σχολείου να εκφραστούν ή να ξεδιπλώσουν άλλα ταλέντα και ικανότητες.

Οι Ιχνηλάτες εξακολουθούν να έχουν ταξιδιάρικη διάθεση. Αυτή η ηλεκτρονική εφημερίδα «σερφάρει» στα πιο ωραία μέρη του κόσμου: στις σκέψεις, τα όνειρα, τις χαρές και τις λύπες, τους έρωτες, τη θλίψη, τους προβληματισμούς μας, δηλαδή στην ίδια τη ζωή! Και αφού το σχολείο είναι μικρογραφία της ζωής και μας προετοιμάζει να τη ζήσουμε, ας δοκιμάσουμε και κάποια ταξίδια μέσα από τις σελίδες μιας εφημερίδας γραμμένης από μαθητικές ψυχές…

Οι ανησυχίες, τα ταλέντα και οι ευαισθησίες μας θα γίνουν το καράβι μας σε αυτό το ταξίδι. Και σας θέλουμε συνταξιδιώτες. Μαζί θα ακολουθήσουμε τα ίχνη της ζωής που ξέρουμε, που δεν φανταζόμαστε ή που ονειρευόμαστε… Πολλά θέματα τριγύρισαν μέσα στο κεφάλι μας και παιδευτήκαμε να διαλέξουμε. Τα καταφέραμε όμως… Διαλέξαμε, βρήκαμε μπόλικο υλικό στο διαδίκτυο, συγκεντρώσαμε φωτογραφικό υλικό, συντάξαμε τα άρθρα μας, πήραμε συνεντεύξεις … και να μας! Έτοιμο το 2^ο τεύχος μας! Κάθε ρόλος στη δουλειά αυτή – συντάκτης άρθρου, δημιουργός ελεύθερου κειμένου, επιμελητής φωτογραφικού υλικού κ.λπ. – αγαπήθηκε πολύ, γιατί εμείς τον διεκδικήσαμε και τον υπηρετήσαμε με αφοσίωση και πίστη. Και ξέρετε όλοι πολύ καλά πόσο δύσκολο είναι για τους μαθητές του Λυκείου να ξεκλέψουν έστω μια γουλιά ελεύθερου χρόνου για να δουλέψουν ξανά – να σκεφτούν, να ερευνήσουν και να γράψουν. Το έκαναν, όμως, γιατί το έχουν ανάγκη και το 1^ο τεύχος άρεσε…

Όσο δουλεύαμε, οι αναγνώστες ήταν η συντροφιά μας. Αυτούς σκεπτόμασταν όταν επιλέγαμε θέματα και γράφαμε πατώντας στο υλικό που σταδιακά συγκεντρώναμε. Θέλαμε να μείνουν όλοι τους ευχαριστημένοι. Γιατί αυτοί οι άνθρωποι στήριξαν πέρσι τον κόπο που καταβάλαμε και τον χρόνο που διαθέσαμε. Αυτοί θα αγκαλιάσουν και τη φετινή χρονιά τα κείμενά μας και θα ταξιδέψουν στους δρόμους που εμείς ανοίξαμε μπροστά τους. Όλοι εσείς θα πατήσετε στα χνάρια μας κι εμείς θα σας απλώνουμε το χέρι. Καλωσορίσατε στις σελίδες μας!

Σας ευχαριστούμε πολύ!

 Άραγε είμαστε εμείς που διαμορφώνουμε την εποχή στην οποία ζούμε ή είναι η εποχή που ορίζει τις ζωές όλων μας; Η ιστορία γράφεται ερήμην μας ή από τα χέρια τα δικά μας; Το Εθνικό Θέατρο συστήνει στο ελληνικό κοινό το έργο «Ένα Σπίτι Φωτεινό σαν Μέρα» του Τόνυ Κούσνερ, του σημαντικότερου ίσως εν ζωή Αμερικανού συγγραφέα. Ένα πολύ σημαντικό έργο που αφορά στο ζήτημα της ευθύνης μας απέναντι στους άλλους και στην εποχή μας, στα διλήμματα, στις δυσκολίες στη λήψη αποφάσεων και στον βαθμό που ο καθένας μας επηρεάζει με τη στάση του τις πολιτικές εξελίξεις και τον ρου του ιστορικού γίγνεσθαι.

Την Πρωτοχρονιά του 1932 στο Βερολίνο μια παρέα αριστερών καλλιτεχνών μαζεύεται στο σπίτι της ηθοποιού Άγκνες για να γιορτάσουν. Οι συναντήσεις της παρέας θα συνεχιστούν για τον επόμενο ενάμιση χρόνο, μόνο που, καθώς τα σύννεφα του ναζισμού ολοένα και πυκνώνουν, τίποτα δεν θα είναι πια το ίδιο. Μέσα από 26 καλοδομημένες σκηνές ο Κούσνερ παρακολουθεί πώς η πολιτική αναταραχή αλλάζει σταδιακά τις ισορροπίες στις ανθρώπινες σχέσεις γκρεμίζοντας ψευδαισθήσεις και φέρνοντας τον καθένα αντιμέτωπο με τους άλλους αλλά και με τον ίδιο του τον εαυτό.

Το συγκινητικό αυτό έργο του Κούσνερ είναι η εξιστόρηση μιας πολύ γνωστής και θλιβερής περιόδου της παγκόσμιας ιστορίας μέσα από τα μάτια εκείνων που έγιναν κομμάτι της χωρίς να το αντιληφθούν. Και από την άποψη αυτή αποτελεί μια επείγουσα προειδοποίηση και για τα δικά μας «τυφλά σημεία», εφόσον κι εμείς συχνά δεν αντιλαμβανόμαστε τον ρόλο μας στον σημερινό κόσμο. Όπως σημειώνει χαρακτηριστικά ο σκηνοθέτης, «Αν αναλογιστούμε ότι η άνοδος του ναζισμού έγινε σε μια εποχή μεγάλης οικονομικής κρίσης, με αυξανόμενα φαινόμενα βίας και ρατσισμού, και ανατράφηκε από την απαθή στάση των πολιτών της χώρας, τότε αναπόφευκτα ο καθένας κάνει ανατριχιαστικούς συσχετισμούς με το δικό μας σήμερα.». Το έργο του Κούσνερ μάς βάζει απέναντι σε έναν καθρέφτη, να κοιτάζουμε στο παρελθόν το δικό μας μέλλον. Ωστόσο, περνά και το μήνυμα ότι, όσο άσχημη κι αν είναι η κατάσταση, πάντα υπάρχει ελπίδα, και όσο άσχημα κι αν μπορεί να γίνουν τα πράγματα, πάντα υπάρχει μια αχτίδα φωτός που θα λάμψει μέσα στο σκοτάδι.

«Η Σμύρνη στις αρχές του 20ου αιώνα. Μέσα από τα μάτια του Βυζαντινολόγου Γεωργίου Λαμπάκη» αποτελεί μια έκθεση τεκμηρίων από το αρχείο της Οικογένειας Λαμπάκη και το Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο, που ρίχνουν φως σε πτυχές της Σμύρνης και της Μικράς Ασίας την περίοδο της μεγάλης ακμής του Ελληνισμού. Η έκθεση δημιουργήθηκε από φοιτητές του Διατμηματικού Προγράμματος Σπουδών «Διαχείριση μνημείων: Αρχαιολογία, Πόλη και Αρχιτεκτονική», το Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο και το αρχείο της Οικογένειας Λαμπάκη. Οι Ενότητες της Έκθεσης που θα απολαύσει ο επισκέπτης είναι:

1. 1.      Η Έκθεση
2. 2.      Η σημασία της Μικράς Ασίας για τον Γεώργιο Λαμπάκη και οι Επτά Αστέρες της Αποκάλυψης
3. 3.      Σμύρνη: Η πόλη και οι κάτοικοι
4. 4.      Η πρόσληψη των μνημείων από τον Γεώργιο Λαμπάκη
5. Ο τόπος Μαρτυρίου του Αγίου Πολύκαρπου και Επιγραφές από μνημεία της Μικράς Ασίας

Ποιος ήταν ο Γεώργιος Λαμπάκης;

Η Έκθεση, ως άλλο εργαλείο μνήμης, επιδιώκει να μας φέρει σε επαφή με την καθημερινότητα της Μικράς Ασίας, και ιδιαίτερα της Σμύρνης, εκείνης της εποχής. Τα τεκμήρια του Αρχείου της Οικογένειας Λαμπάκη, τα οποία προέρχονται από τα αρχεία μελών της οικογένειας που δραστηριοποιήθηκαν σε σημαντικούς τομείς της ελληνικής κοινωνίας, γίνονται οδηγός μας σε ένα ταξίδι ανάμεσα σε ανθρώπους, μνημεία, προσωπικές επιστολές και σημειώσεις, που συνέβαλαν τόσο στη διαμόρφωση μιας κοινής αφήγησης για τις τότε εθνικές και συλλογικές ταυτότητες, όσο και στην αναγνώριση της σημασίας αυτής της πολιτιστικής κληρονομιάς. Τα τεκμήρια αυτά – φωτογραφίες, καρτ ποστάλ, σημειώσεις, άρθρα, επιστολές, βιβλία, αντικείμενα – συνδέουν τους τόπους με τις αναμνήσεις των δύο περασμένων αιώνων…

 Οι κομήτες αποτελούν τα παγωμένα «συντρίμμια» των υλικών που περίσσεψαν από τον σχηματισμό του Ηλιακού Συστήματος πριν από 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια. Με μέγεθος που κυμαίνεται από μερικές δεκάδες μέτρα μέχρι και μερικές δεκάδες χιλιόμετρα, οι κομήτες αποτελούνται από κομμάτια βράχων, πάγο και σκόνη, αναμειγμένα με μικρές συγκεντρώσεις παγωμένων πτητικών ενώσεων, όπως μονοξείδιο και διοξείδιο του άνθρακα, μεθάνιο και αμμωνία.

Πενήντα χιλιάδες χρόνια από την τελευταία φορά που εθεάθη στη διαστημική γειτονιά μας,ένας “πρασινωπός” κομήτης βρέθηκε την Πέμπτη 2 Φεβρουαρίου στην ελάχιστη απόστασή του από τη Γη, οπότε ήταν ορατός ακόμα και με γυμνό μάτι.

Το αντικείμενο με την εξωτική ονομασία C/2022 E3 (ZTF) ανακαλύφθηκε τον Μάρτιο του 2022 καθώς πλησίαζε τον Ήλιο. Οι αστρονόμοι αρχικά σκέφτηκαν ότι επρόκειτο για αστεροειδή, κατάλαβαν, όμως, ότι επρόκειτο για κομήτη όταν τον είδαν να γίνεται όλο και πιο φωτεινός. Αυτό συμβαίνει με τους κομήτες όταν πλησιάζουν στον Ήλιο, ο οποίος λιώνει την επιφάνειά τους και δημιουργεί μια μακριά ουρά από αέρια, σκόνη και παγοκρυστάλλους. Λόγω των μορίων άνθρακα που περιέχει, η ουρά του C/2022 E3 (ZTF) φαίνεται πράσινη καθώς φωτίζεται στη λιακάδα.

Μετρήσεις της τροχιάς του κομήτη υποδεικνύουν ότι πέρασε για τελευταία φορά από τη γειτονιά της Γης την τελευταία εποχή των παγετώνων, όταν ο σύγχρονος άνθρωπος ακόμα συνυπήρχε με τους προγόνους του, τους Νεάντερνταλ. Ίσως ξαναεμφανιστεί σε 50.000 χρόνια, βέβαια δεν αποκλείεται και να χαθεί για πάντα στον διαστρικό χώρο. Ο C/2022 E3 φάνηκε στον ουρανό του βορείου ημισφαιρίου με κατεύθυνση τον πολικό αστέρα, το φωτεινότερο άστρο της Μικρής Άρκτου, και σύμφωνα με τους ειδικούς θα μπορούσε κάποιος με καθαρή ορατότητα (δηλαδή μακριά από τα φώτα των πόλεων) να τον δει ακόμη και με ένα ζευγάρι κιάλια. Έτσι ήρθε η ώρα για την ενεργό δράση του Αναστάση…!

Ο συμμαθητής μας Αναστάσης Κοντογιαννόπουλος, της Α΄ Λυκείου, κατάφερε να απαθανατίσει τον πράσινο κομήτη … Ο ίδιος μας είπε:

«Την 1^η Φεβρουαρίου του 2023, γύρω στις 10 το βράδυ, πήγα με τον πατέρα μου στο χώρο του Αρχαίου θεάτρου της Επιδαύρου, για να βρίσκομαι μακριά από τα φώτα του χωριού, ώστε να φαίνεται καλύτερα ο ουρανός. Αφού έστησα την κάμερα και έκανα τις απαραίτητες ρυθμίσεις, ξεκίνησα να ψάχνω τον κομήτη μέσα από το σκόπευτρο της κάμερας, αφού δεν φαινόταν με γυμνό μάτι. Προσπάθησα να εντοπίσω τη θέση του παρατηρώντας άλλα αστέρια και πλανήτες που βρίσκονταν κοντά του και ήταν πιο φωτεινά. Μετά από μια περίπου ώρα αναζήτησης – και πολύ κρύου! – κατάφερα να τον εντοπίσω από τη χαρακτηριστική πράσινη λάμψη στην ουρά του. Έβγαλα μερικές φωτογραφίες και έφυγα περίπου στις 11.30 μ.μ., παγωμένος μεν αλλά τόσο ικανοποιημένος!» .

Τις δυο καλύτερες φωτογραφίες του Αναστάση τις βλέπετε σε αυτή τη δημοσίευση.

Με αφορμή την ημερίδα που διοργανώθηκε στο Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο (ΕΑΠ) Πατρών και την ευκαιρία που μας δόθηκε να παρευρεθούμε ως συμμετέχοντες του προγράμματος «Κοσμικές Ακτινοβολίες», θέλησα να σας παρουσιάσω με λίγα λόγια το πρόγραμμα στο οποίο συμμετέχουμε μαθητές όλων των τάξεων του Λυκείου μας.

Ο ακριβής Τίτλος του Προγράμματος είναι : «Ανάπτυξη Σχολικού Δικτύου από Εκπαιδευτικά Τηλεσκόπια Κοσμικών Ακτινών και Ανιχνευτές Αστροσωματιδιακής Φυσικής». Αναλυτικότερα, στο διδακτικό αυτό πρόγραμμα ασχολούμαστε με τις κοσμικές ακτίνες, δηλαδή με φορτισμένα σωματίδια τα οποία βομβαρδίζουν τη Γη προερχόμενα από γαλαξιακές, ίσως και εξωγαλαξιακές πηγές. Τα σωματίδια αυτά συγκρούονται με μόρια της ατμόσφαιρας της Γης και από αυτές τις αλληλεπιδράσεις παράγονται δευτερεύοντα σωματίδια (π.χ μιόνια) που φτάνουν στη γη, και αυτά εμείς ανιχνεύουμε μελετώντας τη διεύθυνση από την οποία καταφτάνουν και την ενέργειά τους. Σκοπός του προγράμματος στο οποίο συμμετέχουμε, είναι να εκπαιδευτούμε στην κατασκευή και λειτουργία του εκπαιδευτικού τηλεσκοπίου Κοσμικής Ακτινοβολίας μCosmics καθώς και στην εφαρμογή των εκπαιδευτικών δράσεων που έχουν σχεδιαστεί με βάση το τηλεσκόπιο και υλοποιούνται στο πλαίσιο του σχολικού δικτύου μNet.

Στην πρώτη φάση του προγράμματος ασχοληθήκαμε με τις υψηλές ενέργειες. Αναλυτικότερα ασχοληθήκαμε με τη δομή της ύλης και του σύμπαντος. Διεισδύσαμε στη δομή του ατόμου και στις ανακαλύψεις γύρω από αυτό, οι οποίες βασίζονται στα πειράματα ανά τους αιώνες. Μάθαμε πως η εξερεύνηση της ύλης μπορεί να παρομοιαστεί με μια φωτογραφία. Πιο συγκεκριμένα, στέλνουμε σωμάτια με μεγάλη ορμή να πέσουν σε αλλά σωμάτια που θέλουμε να φωτογραφίσουμε, και έτσι τα αποτελέσματα αυτής της σύγκρουσης τα αποτυπώνουμε στις ανιχνευτικές μας διατάξεις, κάτι αντίστοιχο του φλας. Όσο μεγαλύτερη ενέργεια χρησιμοποιούμε, τόσο πιο λεπτομερώς μπορούμε να διεισδύσουμε σε ένα σωματίδιο. Ακόμα ενημερωθήκαμε για τους επιταχυντές, οι οποίοι χρησιμοποιούνται για να επιταχύνουν σωμάτια με πολύ μεγάλες ενέργειες, τα οποία βάζουν να συγκρουστούν ώστε να λάβουμε αποτέλεσμα για τη δομή τους. Τέλος είδαμε τις συγκρούσεις πρωτονίων και την παραγωγή νέων σωματιδίων.

Στη δεύτερη φάση ενημερωθήκαμε για τα εκπαιδευτικά τηλεσκόπια: τον τρόπο κατασκευής τους αλλά και χρήσης τους. Τα τηλεσκόπια αυτά αποτελούνται από τρεις ανιχνευτές κοσμικών ακτινών, οι οποίοι συλλέγουν καταιονισμούς τους οποίους έπειτα εμείς αναλύουμε. Στο λύκειό μας είχαμε τη χαρά να φιλοξενήσουμε δύο υπεύθυνους του προγράμματος, οι οποίοι μας καθοδήγησαν και σε συνεργασία μαζί τους συναρμολογήσαμε τον πρώτο ανιχνευτή του τηλεσκοπίου μας.

Η τρίτη φάση του προγράμματός μας ολοκληρώθηκε με μια ημερίδα στο Ανοιχτό Πανεπιστήμιο Πατρών. Ως σχολείο είχαμε την ιδιαίτερη τιμή και χαρά να παρευρεθούμε και στα masterclasses έχοντας την ευκαιρία, έτσι, να διοργανώσουμε μια διήμερη εκπαιδευτική εκδρομή. Η πρώτη μας μέρα στο Πανεπιστήμιο ξεκίνησε με μια αναδρομή στις γνώσεις μας γύρω από τις κοσμικές ακτινοβολίες. Έπειτα οι υπεύθυνοι του προγράμματος μάς ενημέρωσαν για του τεχνητούς επιταχυντές, δηλαδή τα μηχανήματα που παράγουν δέσμες σωματιδίων υψηλής ενέργειας, και πιο εστιασμένα για τον επιταχυντή αδρονίων στην Γενεύη αλλά και πειράματα στο CERN. Δεν θα μπορούσα να παραλείψω την ξενάγησή μας στα εργαστήρια του ΕΑΠ, μια αξέχαστη εμπειρία, όπου μας μίλησαν – ή ακόμα καλύτερα μας έδειξαν – τα όσα συγκλονιστικά συμβαίνουν εκεί…!

Εκεί ασχοληθήκαμε με μια διερευνητική εργασία στην οποία ανά ομάδες αναζητούσαμε σωματίδια τα οποία έχουν μικρό χρόνο ζωής και δεν αφήνουν ίχνη στον ανιχνευτή. Ακολούθησε ανάλυση και παρουσίαση των αποτελεσμάτων της εργασίας μας. Η πρώτη μέρα ολοκληρώθηκε με μια αξέχαστη εμπειρία, καθώς πραγματοποιήσαμε τηλεδιάσκεψη με το CERN!

Τη δεύτερη μέρα μας στο ΕΑΠ συμμετείχαμε σε ημερίδα, όπου σε συνεργασία με 60 ακόμα σχολεία που πήραν μέρος στο πρόγραμμα, παρουσιάσαμε τα αποτελέσματα της πρώτης φάσης. Αυτά αφορούσαν στις κοσμικές ακτίνες, το τηλεσκόπιο μcosmics, τη βαθμονόμηση του τηλεσκοπίου, τη συλλογή δεδομένων ατμοσφαιρικών καταιονισμών και τη συζήτηση των αποτελεσμάτων.Στην παρουσίασή μας ως σχολείο ασχοληθήκαμε με τον σχολιασμό της πρώτης σειράς δεδομένων μέσου ύψους παλμών. Ήταν μια μοναδική παρουσίαση, που κέρδισε πολλά θετικά σχόλια.

Η ημερίδα αυτή ήταν μια ιδιαίτερη εμπειρία, στην οποία, πέρα από την παρουσίαση των γεγονότων την πρώτης φάσης, ανταλλάξαμε και πρακτικές για την δεύτερη φάση που βρίσκεται σε εξέλιξη .

Αναμένουμε λοιπόν οδηγίες για τη συνέχεια …

]]> https://schoolpress.sch.gr/ichnilates/archives/322/feed 0 https://schoolpress.sch.gr/ichnilates/archives/318 https://schoolpress.sch.gr/ichnilates/archives/318#comments Fri, 26 May 2023 09:08:11 +0000 ekakourou http://schoolpress.sch.gr/ichnilates/?p=318 [...]]]> από τη Ρωμίνα Γεώργαρου

Είναι ευρέως γνωστό ότι το σχολείο συνιστά χώρο κοινωνικοποίησης και διαμόρφωσης προσωπικοτήτων. Με αφορμή την έξαρση των φαινομένων εκδήλωσης ρατσιστικών συμπεριφορών τόσο σε σχολικά περιβάλλοντα – στη χώρα μας και στον κόσμο γενικότερα – όσο και πέρα από αυτά, η σύνταξη αυτού του άρθρου θεωρήθηκε μια ευκαιρία για ανάδειξη των επιπτώσεων του ρατσισμού, ώστε να εγερθεί ο προβληματισμός αναφορικά με τους λόγους που επιβάλλουν την άμεση αντιμετώπιση του φαινομένου αλλά και τη συμβολή του σχολείου στον αγώνα αυτό.

Αρχικά: Οι ρατσιστικές αντιλήψεις και συμπεριφορές αποτελούν προσβολή της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και παράγοντα οπισθοδρόμησης των κοινωνιών! Η εκμετάλλευση και ο ευτελισμός της προσωπικότητας είναι το μεγαλύτερο πλήγμα που επανειλημμένα υφίσταται ο άνθρωπος. Παράλληλα ο ρατσιστής αποθηριώνεται και υποτάσσεται στην καταστροφική δύναμη του φανατισμού και της βαναυσότητας, που με τη σειρά τους τον αποστερούν από ουσιαστικές ανθρώπινες ιδιότητες, όπως η ενσυναίσθηση, βάζοντάς τον σε έναν φαύλο κύκλο. Αυτός ο κύκλος καθιερώνει ως νόμο το δίκαιο του ισχυρότερου καταδικάζοντας τους ανθρώπους σε έναν νέο φαύλο κύκλο συγκρούσεων.

Και φυσικά ο ρατσισμός αντίκειται στις θεμελιακές αρχές της δημοκρατίας, ενθαρρύνει την καταστρατήγηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ευνοεί την επικράτηση αυταρχικών καθεστώτων, προσβάλλοντας την ανθρώπινη ύπαρξη και πλήττοντας την κοινωνική συνοχή. Προωθείται ο δογματισμός, παρεμποδίζεται η πρόοδος και η σύγχρονη κοινωνία καταδικάζεται σε σκοταδισμό. Όλα αυτά δεν καθιστούν αναγκαία τη λήψη μέτρων άμεσα και ταυτόχρονα με τρόπο ουσιαστικό;

Και το σχολείο ποιον ρόλο καλείται να αναλάβει μέσα στον κυκεώνα του ρατσισμού; Μέσα σε τυφώνες που γεννούν φαινόμενα σαν τον ρατσισμό, το σχολείο επιβάλλεται να προβάλλει και να επιβεβαιώνει την αξία της λειτουργίας του μέσα από το έργο που επιτελεί, κάθε μέρα, κάθε στιγμή. Το σχολείο μπορεί να «πολεμήσει» τον ρατσισμό καίρια, μέσα από μια σειρά ενεργειών. Αρχικά έχει τη δύναμη να διοργανώσει εκδηλώσεις και δράσεις, όπως ομιλίες και παραστάσεις, μέσα από τις οποίες οι μαθητές ευαισθητοποιούνται, καθώς συνειδητοποιούν τη φύση του ρατσισμού, τις μορφές του – φανερές και κεκαλυμμένες – , τις τραγικές του συνέπειες και το δικαίωμα κάθε ανθρώπου στη διαφορετικότητα και τον σεβασμό. Σε ένα άλλο επίπεδο πιο πρακτικό μπορεί να ενθαρρύνει επισκέψεις ομάδων μαθητών με σκοπό τη γνωριμία τους με ανθρώπους που έχουν υποστεί ρατσιστικές συμπεριφορές, και να ενισχύσει την ενεργή συμμετοχή των μαθητών σε εθελοντικές δράσεις που στοχεύουν στο «χέρι βοηθείας» σε άτομα που δοκιμάζονται και υποφέρουν από τις κάθε είδους διακρίσεις. Τίποτα, όμως, δεν είναι τόσο σημαντικό όσο η δημοκρατική λειτουργία του ίδιου του σχολείου, που οφείλει πρώτο να διαμορφώνει κλίμα ανεκτικότητας και σεβασμού στην ιδιαιτερότητα κάθε μαθητή, είτε φυλετική είτε εθνική είτε κοινωνική. Ο διάλογος και το υγιές πρότυπο του εκπαιδευτικού θα είναι τα δυο «πόδια» της σχολικής κοινότητας, που πρέπει να είναι γερά, ώστε η παιδεία να στέκει, να αντέχει τα «βάρη», να βαδίζει σταθερά στον δύσκολο δρόμο της. Το «Δάσκαλε που δίδασκες και νόμο δεν εκράτεις…» δεν έχει θέση στο σχολείο που θέλουμε…

Η βαθιά αρνητική επίδραση του ρατσισμού σε επίπεδο ατομικό και συλλογικό δεν αφήνει περιθώρια για αδιαφορία ή ολιγωρία! Και το σχολείο μέσα σε 12 χρόνια μπορεί να γίνει όχι απλώς ένα ανάχωμα, αλλά ένα τείχος απέναντι στο τεράστιο κύμα των ρατσιστικών στάσεων ή και τάσεων μιας κοινωνίας που λέγεται «σύγχρονη» αλλά αποδεικνύεται ηθικώς «παρακμάζουσα»…

]]> https://schoolpress.sch.gr/ichnilates/archives/318/feed 0 https://schoolpress.sch.gr/ichnilates/archives/315 https://schoolpress.sch.gr/ichnilates/archives/315#comments Fri, 26 May 2023 09:01:05 +0000 ekakourou http://schoolpress.sch.gr/ichnilates/?p=315 [...]]]> Βρικόλακες: μύθοι και πραγματικότητα

Εβελίνα Ρώτα, Εμμανουέλα Τσανάι, Γκλόρια Σινιάρι, Μικέλα Ρόσι, Κορίνα Σεργιανάι

Οι βρικόλακες είναι γεννήματα της λαϊκής φαντασίας, τα οποία στην ελληνική και ορθόδοξη χριστιανική παράδοση έχουν ποικίλα χαρακτηριστικά. Αρχικά θεωρούνταν σώματα νεκρών που για κάποιες αιτίες βγαίνουν από τους τάφους τη νύχτα και μπορούν να πάρουν μορφές ζώων, με απώτερο σκοπό να φοβίσουν ή να ενοχλήσουν τους ζωντανούς συγγενείς τους. Έτσι συνδέονται άμεσα με το κακό και τον Σατανά.Τρέφονται κυρίως με αίμα και σκοτώνουν πρώτα τους συγγενείς τους. Επίσης είναι ευάλωτα στο ασήμι, στο σκόρδο και στα θεία αντικείμενα, όπως ο σταυρός και ο αγιασμός. Συνήθως παρουσιάζονται – σε ταινίες φαντασίας – με κυνόδοντες μεγαλύτερους του κανονικού, τους οποίους χρησιμοποιούν για να τρυπούν το σώμα των θυμάτων τους, ώστε να ρουφούν το αίμα τους. Δεν θα μπορούσαμε εύκολα να πιστέψουμε ότι οι ρίζες αυτών «δημιουργημάτων» βρίσκονται στην Αρχαία Ελλάδα…!

Στην ελληνική μυθολογία ως πρώτα βαμπίρ θεωρούνται οι Λάμιες. Αρχικά, η Λάμια ήταν μια όμορφη βασίλισσα της Λιβύης που είχε την ατυχία να γίνει ερωμένη του Δία. Το παιδί που γεννήθηκε από την ένωσή τους κλάπηκε από τη θυμωμένη Ήρα και έτσι η νεαρή βασίλισσα, θρηνώντας, αυτοεξορίστηκε και αποσύρθηκε σε μια σπηλιά κοντά στην θάλασσα. Τα χρόνια πέρασαν και η Λάμια ασχήμυνε. Ο ασίγαστος πόνος, η τρέλα και η στέρηση φωτός τη μεταμόρφωσαν σε μία μοχθηρή μέγαιρα, που σερνόταν τα βράδια έξω από τη σπηλιά της, έκλεβε νεογέννητα μωρά και τα έτρωγε. Δεν ήταν όμως αυτό αρκετό για την Ήρα, η οποία της στέρησε τελείως και τον ύπνο, κάτι επιζήμιο για τους ανθρώπους, καθώς η Λάμια για ολόκληρα μερόνυχτα περιπλανιόταν, παραμόνευε και κατασπάραζε. Ο Δίας τη λυπήθηκε και της έδωσε τη δυνατότητα να βγάζει τα μάτια της και να τα ξαναβάζει όποτε ήθελε. Και αυτή, όταν ένιωθε την ανάγκη να κοιμηθεί, τα έβγαζε, τα ακουμπούσε σε ένα δοχείο δίπλα της και κοιμόταν βαθιά. Τότε μόνο οι άνθρωποι ήταν ασφαλείς. Δεν είναι, λοιπόν, τυχαίο που οι γυναίκες αναφέρονταν συχνά σε αυτή τη γυναίκα σαν φόβητρο για τα παιδιά που δεν πειθαρχούσαν και έκαναν αταξίες.

Οι περί βρικολάκων δοξασίες ενέπνευσαν και μεγάλους ποιητές διαφόρων χωρών καθώς και ανώνυμους δημιουργούς δημοτικών τραγουδιών. Ο Γκαίτε έγραψε σχετική μπαλάντα με τον τίτλο «Ερλ Καίνιχ», που μεταφράστηκε και στην ελληνική γλώσσα. Με τον τίτλο «Βρικόλακες» φέρεται επίσης ένα δράμα του Ίψεν. Στην ελληνική ποίηση το θέμα του βρικόλακα εκμεταλλεύτηκε αριστοτεχνικά ο Αριστοτέλης Βαλαωρίτης στο ποίημά του «Θανάσης Βάγιας».

Το 1985 η πορφυρία συνδέθηκε με τους θρύλους του βαμπιρισμού και αποκάλυψε στους ανθρωπους την αλήθεια για αυτούς. Τι είναι, όμως, οι πορφυρίες και πώς συνδέθηκαν με τους βρικόλακες; Οι πορφυρίες είναι μία ομάδα ασυνήθιστων ασθενειών οι οποίες προκαλούν σημεία και συμπτώματα που σχετίζονται με το δέρμα, το νευρικό σύστημα ή και τα δύο. Προκαλούνται από τη συσσώρευση πορφυρινών μέσα στο σώμα σε ασυνήθιστα υψηλά επίπεδα. Συνολικά υπάρχουν επτά τύποι πορφυριών. Κάτω από φυσιολογικές συνθήκες οι πορφυρίνες παράγονται από τον οργανισμό σε μικρές ποσότητες κατά τη διάρκεια της σύνθεσης της αίμης. Κάθε πορφυρία προκαλείται από ανεπάρκεια ενός ενζύμου απαραίτητου για την παραγωγή των πορφυρινών. Υπάρχουν 8 τύποι πορφυρίας με κάποια κοινά χαρακτηριστικά: την αϋπνία, την φωτοευαισθησία, το χλωμό δέρμα και τις πολλές ουλές στο σώμα. Είναι ακριβώς τα ίδια χαρακτηριστικά που παρουσιάζονται σε όλες τις ιστορίες για τους βρικόλακες.

Μύθος…αλήθεια…Πόσο και σε ποια σημεία; Ποιος ξέρει τι; Πάντως όλα αυτά έχουν μια παράξενη γοητεία για εμάς… Και όσο πιο παράξενα, τόσο πιο γοητευτικά… Έτσι είμαστε οι άνθρωποι…

μια βιβλιοπαρουσίαση από την Ιωάννα Μπάλλα

Πολλές φορές ακούγοντας ιστορίες από γυναίκες που τις κακοποιούσε ο σύντροφός τους, κάνουμε όλοι την ίδια ερώτηση: Γιατί δεν μιλούν; Ποτέ δεν καταλαβαίνουμε τι είναι αυτό που τις κρατάει πίσω και δεν ζητούν βοήθεια, αλλά απλώς ανέχονται αυτή τη βίαιη – από πολλές απόψεις – συμπεριφορά. Αυτά τα ερωτήματα απαντά ή προσπαθεί να απαντήσει με πολύ ρεαλιστικό τροπο η συγγραφέας Colleen Hoover, που έχει «σαρώσει» στον χώρο της λογοτεχνίας τα τελευταία τρία χρονια.

Στο βιβλίο της «Τελειώνει με εμάς» (It ends with us), που κυκλοφόρησε το 2016, ωστόσο, έλαβε δημοσιότητα το 2019, μιλάει για έναν παθιασμένο έρωτα που καταλήγει σε μια τεράστια απογοήτευση. Όπως η ίδια η συγγραφέας επισημαίνει, το βιβλίο αυτό είναι βασισμένο στη σχέση ανάμεσα στους γονείς της και μάλιστα το χαρακτηρίζει ως «το δυσκολότερο βιβλίο που έχω γράψει ποτέ».

Η αφήγηση ξεκινάει με το τέλος μιας δύσκολης μέρας της Λίλι Μπλουμ, όταν ο πατέρας της, ένας άνθρωπος που καθ” όλη τη διάρκεια της ζωής της πρωταγωνίστριας κακοποιούσε τη μητέρα της, πεθαίνει και εκείνη παρευρίσκεται στη κηδεία. Μετά από τα τόσα βάσανα μετακομίζει στη Βοστώνη και γνωρίζει τον Ράιλ Κίνκειντ, έναν νευροχειρουργό. Τον φαινομενικά ιδανικό και εντυπωσιακό άντρα. Καθώς φαίνεται να μην τα βρίσκουν μεταξύ τους, η Λίλι αφοσιώνεται στην επαγγελματική της δράση και ανοίγει ένα ανθοπωλείο.

Μετά από λίγο καιρό η μοίρα φαίνεται να τους θέλει και πάλι κοντά και τα δύο πρόσωπα αυτά ξανασμίγουν. Ξεκινούν μια σχέση και όλα φαίνονται υπέροχα. Δεν άργησε, όμως, ο αληθινός χαρακτήρας του φίλου της να εκδηλωθεί, καθώς μετά από ένα ασήμαντο περιστατικό αρχίζει «να χτυπάει ένα ανησυχητικό καμπανάκι» για τη Λίλι.

Μετά από ένα σύντομο διάστημα η Λίλι συναντά τυχαία τον νεανικό της έρωτα, τον Άτλας, ενώ βρίσκεται σε δείπνο με τον Ράιλ, και η ζήλεια του Ράιλ είναι κάτι παραπάνω από εμφανής. Ο Άτλας υποψιαζόμενος πως ο Ράιλ μπορεί να καταπιέζει τη Λίλι ή και να την κακοποιεί, της δίνει κρυφά το τηλεφωνό του.

Φυσικά τα περιστατικά βίαιης συμπεριφοράς, όσο περνά ο καιρός, πληθαίνουν και συνοδεύονται από την εκπληκτική ερμηνεία του Ράιλ καθε φορά να ζητάει στα πατώματα συγγνώμες και να δίνει ψεύτικες υποσχέσεις ότι οι πράξεις του δεν πρόκειται να επαναληφθούν. Όσο τα πράγματα γίνονται χειρότερα, τόσο πιο έντονα η Λίλι σκέφτεται τον Άτλας, στον οποίο τελικά καταφεύγει – καθώς έχει εξαντλήσει τις ελπίδες πως τα πράγματα θα αλλάξουν. Τι θα γίνει, όμως, στο τέλος; Ο Ράιλ πώς θα αντιδράσει; Ξέρουμε τα πάντα για την ιστορία ή συμβαίνει κάτι που θα φέρει τα πάνω κάτω στους ήρωες της ιστορίας μας;

Αναζητώντας τον δρόμο προς το φως η Λίλι δίνει μια υπόσχεση: Το πέρασε η μητέρα μου. Το πέρασα εγώ. Ανάθεμά με αν επιτρέψω να το περάσει και η κόρη μου. Τη φιλάω στο μέτωπο και της δίνω μια υπόσχεση: «Τελειώνει εδώ. Με εσένα και με εμένα. Τελειώνει με εμάς«».

Η Colleen αποτυπώνει την κάθε σκηνή στο έργο της με τόση αμεσότητα, που νιώθεις πως βρίσκεσαι και εσύ ο ίδιος μέσα στην ιστορία. “Οπως σε κάθε της βιβλίο, έτσι και σε αυτό, επικρατεί ένα εντυπωσιακό plot twist, ώστε ποτέ δε ξέρεις τι μπορει να συμβεί στο επόμενο κεφάλαιο. Το συγκεκριμένο αναγνωρίζεται ως ένα από τα καλύτερα μυθιστορήματά της με πολλά βραβεία παγκοσμίως, γιατί η κάθε σελίδα έχει τη δική της μοναδική αξία.

H Λίλι είναι ένα ζωντανό παράδειγμα για όλες τις γυναίκες εκεί εξω. Γνωρίζουμε όλοι καλά πως και σήμερα πολλές υφίστανται βία από τους συντρόφους τους και ότι, όσο περνά ο καιρός, τα κρούσματα βίας και βιασμών αυξάνονται δραματικά. Η κακοποίηση των γυναικών είναι μείζον ζήτημα στις μέρες μας και το βιβλίο αυτό καθρεφτίζει την πραγματικότητα σε όλη της την έκταση και το βάθος. Τα βιβλία, όμως, δεν εμπνεόνται μόνο από τη ζωή. Εμπνέουν με τη σειρά τους τη ζωή μας. Και στη ζωή μας δεν θέλουμε τη βία, για καμία γυναίκα. Για κανέναν άνθρωπο. Η βία δεν μας ταιριάζει, γιατί δεν μας κάνει ούτε καλύτερους ούτε ευτυχέστερους. Πρέπει να την απορρίπτουμε και να την καταγγέλλουμε, όποια μορφή και έντασή της κι αν βιώνουμε, χωρίς ενδοιασμό, χωρίς ντροπή, χωρίς δεύτερη σκέψη, χωρίς ίχνος φόβου.

Μόνο έτσι θα τελειώσει με εμάς!