Από τις μαθήτριες Κολιτσίδα Αποστολία-Ελένη, Μαλισόβα Πηνελόπη, Μπραζιώτη Φραντζέσκα

Η λέξη «αδράχτι» χρησιμοποιείται για να δηλώσει το μεταλλικό ή ξύλινο κυλινδρικό εργαλείο για το γνέσιμο υφαντικού υλικού. Είναι υποκοριστικό του ουσιαστικού «ἄτρακτος» (< ἀτράκτιον < ἀδράκτι), που δηλώνει τον μακρόστενο άξονα περιστροφής μηχανημάτων.

Το αδράχτι που απεικονίζεται στη φωτογραφία εκτίθεται στο «Μουσείο της Ανασκαφής» του Μουσείου Ακρόπολης (προθήκη 7, αρ. 78). Βρέθηκε το 1999 στην ανασκαφή του οικοπέδου Μακρυγιάννη. Τοποθετείται χρονικά στην πρώιμη Βυζαντινή/Βυζαντινή εποχή (6ος-7ος αι. μ.Χ.) και είναι κατασκευασμένο από οστό. Οι αυλακώσεις, που διακρίνονται στο πάνω μέρος του αδραχτιού, θα χρησίμευαν για τη στερέωση της αρχής του νήματος, ώστε κατά την περιστροφή του να μην ξετυλίγεται αυτό που βρισκόταν ήδη πάνω του.

Το αδράχτι χρησιμοποιούνταν μαζί με το σφονδύλι και τη ρόκα για το γνέσιμο, δηλαδή τη μετατροπή των υφαντικών ινών (π.χ. μαλλί, βαμβάκι, λινάρι) σε νήμα για τον αργαλειό.

Το σφονδύλι ήταν ένα κυκλικό βαρίδι που τοποθετούνταν στην άκρη του αδραχτιού, προκειμένου να διασφαλίζεται η σταθερή περιστροφή του. Η άκρη της πρώτης ύλης (μαλλί, βαμβάκι, λινάρι) στερεώνονταν στο αδράχτι και με μια κίνηση του χεριού το αδράχτι περιστρέφονταν, στρίβοντας την πρώτη ύλη σε νήμα. Η ρόκα ήταν μία ξύλινη, διχαλωτή ράβδος, στην οποία τοποθετούνταν η πρώτη ύλη για το γνέσιμο.

Στην ελληνική μυθολογία μία από τις τρεις Μοίρες, η Κλωθώ, κρατά ρόκα και αδράχτι, καθώς είναι αυτή που κλώθει, δηλαδή γνέθει το νήμα της ζωής.

Η «ωραία κοιμωμένη» του παραμυθιού τρυπά το δάχτυλό της σε ένα αδράχτι και πέφτει σε βαθύ ύπνο, καθώς όρισε η κατάρα.

Η τεχνική του γνεσίματος δεν διαφοροποιήθηκε αισθητά στην ελληνική ύπαιθρο κατά τη διάρκεια των αιώνων μέχρι και τα νεότερα χρόνια.

ΠΗΓΕΣ

1. Μπαμπινιώτης, Γ. (1998). Λεξικό της νέας ελληνικής γλώσσας. Αθήνα: Κέντρο Λεξικολογίας.

2. https://www.theacropolismuseum.gr/adrahti

3. Η ρόκα και ο άγιος Ρόκος 

4. Βυζαντινά υφάσματα 

5. https://lispolydrosou.blogspot.com/2014/06/blog-post_22.html

6. https://www.searchculture.gr/aggregator/edm/TositsasFoundation/000040-62908

7. https://www.searchculture.gr/aggregator/edm/mnam/000150-813426

8. https://www.theacropolismuseum.gr/sfondyli-122

9. https://repository-mca.ekt.gr/mca/handle/20.500.12040/52

10. https://www.namuseum.gr/monthly_artefact/strefoysa-ton-atrakton/

11. https://www.craeft.eu/elearning/course/view.php?id=94&lang=el&section=4&utm_source

12. https://argolikivivliothiki.gr/2020/01/21/birth-in-greek-speaking/the-three-fates-clotho-lachesis-and-atropos/

13. https://www.nationalgallery.gr/artwork/kori-me-roka-kai-adrachti/

14. https://www.britishmuseum.org/collection/object/G_1873-0820-304

15. https://igoumenitsamuseum.gr/images/text_files/me-to-stimoni-ifadi-ekpaideutikos.pdf

16. https://www.archaiologia.gr/wp-content/uploads/2018/07/T124_80-91.pdf?utm_source