Από τις μαθήτριες Κολιτσίδα Αποστολία-Ελένη, Μαλισόβα Πηνελόπη, Μπραζιώτη Φραντζέσκα
Η λέξη «σφονδύλι» (< σφονδύλιον = υποκοριστικό του ουσ. σφόνδυλος/σπόνδυλος) χρησιμοποιείται για να δηλώσει το στρογγυλό εξάρτημα της βάσης του αδραχτιού, το οποίο με το βάρος του διευκόλυνε την κατακόρυφη περιστροφική κίνηση του αδραχτιού κατά το γνέσιμο των υφαντικών ινών (μαλλί, λινάρι κ.ά.). Το σφονδύλι φέρει στο κέντρο διαμπερή οπή για την προσαρμογή του στο αδράχτι.
Το σφονδύλι της κεντρικής φωτογραφίας του παρόντος άρθρου βρέθηκε το 1957 στο ιερό της Νύμφης (προστάτιδας του γάμου και των γαμήλιων τελετών) που βρισκόταν στη νότια πλαγιά της Ακρόπολης.
Εκτίθεται στην αίθουσα κλιτύων του Μουσείου Ακρόπολης (προθήκη 6, αρ. 128). Τοποθετείται χρονικά στην αρχαϊκή εποχή (550-480 π.Χ.) και είναι κατασκευασμένο από πηλό. Με μαύρο χρώμα διακρίνονται ζωγραφισμένες δύο Σειρήνες, μία κουκουβάγια και ένας κύκνος.
Η λέξη «σφονδύλι» συναντάται στον προφορικό λόγο στις φράσεις «είδα τον ουρανό/μου ήρθε ο ουρανός σφονδύλι» (= ζαλίζομαι ύστερα από ένα δυνατό/αναπάντεχο πλήγμα), οι οποίες έχουν μεταφορική σημασία: π.χ. «η πέτρα τον βρήκε στο κεφάλι και του ήρθε ο ουρανός σφονδύλι», «μόλις είδε τον λογαριασμό, του ήρθε ο ουρανός σφονδύλι».
Η λέξη «σπόνδυλος» από την οποία προέρχεται ετυμολογικά το «σφονδύλι» έχει ποικίλες σημασίες.
ΠΗΓΕΣ
1. Μπαμπινιώτης, Γ. (1998). Λεξικό της νέας ελληνικής γλώσσας. Αθήνα: Κέντρο Λεξικολογίας.
2. https://christikolexiko.academyofathens.gr/
3. https://www.theacropolismuseum.gr/sfondyli-167
4. https://learnmore.ancienttemple.ysma.gr/construction/
