Από τους μαθητές Καραγάνη Φίλιππο, Μαρτίνο Φίλιππο, Μουτζούρη Μάρκο
Η λέξη «τάμα» (< ρ. τάσσω) χρησιμοποιείται για να δηλώσει την «υπόσχεση, ηθική δέσμευση· ειδικότερα το αφιέρωμα, ανάθημα στον Θεό, σε Άγιο, στον Χριστό, στην Παναγία».
Το τάμα της φωτογραφίας, γνωστό ως το «ανάθημα του Πραξία» είναι τοποθετημένο σε κόγχη πώρινου πεσσού, δηλαδή στύλου που χρησιμοποιήθηκε ως υποστήριγμα κατασκευής. Εκτίθεται στην αίθουσα κλιτύων του Μουσείου Ακρόπολης. Τοποθετείται χρονικά στην κλασική εποχή (350-300 π.Χ.) και είναι κατασκευασμένο από μάρμαρο Πάρου. Βρέθηκε μαζί με τον πεσσό το 1876 στη νότια πλαγιά της Ακρόπολης, στην περιοχή του ιερού του θεού της ιατρικής, Ασκληπιού. Το ιερό ιδρύθηκε στη νότια πλαγιά της Ακρόπολης το 420/419 π.Χ., δέκα χρόνια μετά τον μεγάλο λοιμό που αφάνισε το 1/3 του πληθυσμού της Αθήνας. Το πρόσωπο πιθανόν αποκόπηκε από άγαλμα, προκειμένου να χρησιμοποιηθεί ως τάμα στον θεό Ασκληπιό. Για την κατασκευή των ματιών που είναι ένθετα έχουν χρησιμοποιηθεί διαφορετικοί λίθοι. Στα φρύδια και στο εσωτερικό των βλεφάρων διακρίνονται ίχνη κόκκινου χρώματος. Στον πεσσό υπήρχε η επιγραφή «ΥΠΕΡ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΟΣ ΕΥΞΑΜΕΝΟΣ. ΠΡΑΞΙΑΣ ΑΣΚΛΗΠΙΩΙ», δηλαδή «Ο Πραξίας το αφιέρωσε στον Ασκληπιό ευχόμενος για τη γυναίκα του». Ίσως πρόκειται για τον γλύπτη Πραξία του 4ου αιώνα π.Χ., η γυναίκα του οποίου φαίνεται ότι υπέφερε από κάποια πάθηση των ματιών, γι΄ αυτό και ο Πραξίας αφιέρωσε το τάμα αυτό στον Ασκληπιό ευχόμενος να την θεραπεύσει. Στον ίδιο πεσσό υπάρχουν τέσσερις ακόμη κοιλότητες για την ένθεση ταμάτων.
Το τάμα στην αρχαιότητα συνδέεται στενά με τις ιεροτελεστίες που τελούνταν σε ιερούς χώρους. Οι πιστοί, προκειμένου να ευχαριστήσουν τους θεούς, προσέφεραν θυσίες, μέρος από τους καρπούς της γης που καλλιεργούσαν, αλλά και τάματα ή αλλιώς αναθήματα, κατασκευασμένα δηλαδή αντικείμενα τέχνης. Ο άνθρωπος μέχρι και σήμερα δεν έχει πάψει να πιστεύει στη θαυματουργή παρέμβαση των θεϊκών δυνάμεων, όπως μαρτυρούν τα τάματα που εξακολουθούν να προσφέρουν οι πιστοί στα θεία.
ΠΗΓΕΣ
1. https://christikolexiko.academyofathens.gr/index.php
2. https://www.theacropolismuseum.gr/pessos-me-tama-ston-asklipio-anathima-toy-praxia
3. https://www.kathimerini.gr/culture/294964/tamata-apo-tin-archaiotita-mechri-simera/
4. https://www.ebyzantinemuseum.gr/?i=bxm.el.exhibit&id=91
