Από τις μαθήτριες Αποστόλου Λαμπρινή και Χατζηχρήστου Έμιλυ

Η λέξη «σκάλα» είναι λατινική [scala < ρ. scandere (= ανεβαίνω)] και χρησιμοποιείται για να δηλώσει την κλίμακα, δηλαδή ένα «σύνολο από οριζόντιες επάλληλες βαθμίδες που χρησιμοποιούνται, για να μετακινηθεί κάποιος προς υψηλότερο ή χαμηλότερο σημείο». Η σκάλα της φωτογραφίας βρέθηκε σε θραύσματα το 1957 στο ιερό της Νύμφης (προστάτιδας του γάμου και των γαμήλιων τελετών) που βρισκόταν στη νότια πλαγιά της Ακρόπολης.

Εκτίθεται στην αίθουσα κλιτύων Ακρόπολης (προθήκη 6, αρ. 176). Τοποθετείται χρονικά στην αρχαϊκή εποχή (6ος αι. π.Χ.) και είναι κατασκευασμένη από πηλό. Πρόκειται για ομοίωμα σκάλας με διαστάσεις 0,361 μ. (ύψος) και 0,087 μ. (πλάτος) που παραπέμπει στην πραγματική σκάλα που ανέβαιναν οι νεόνυμφοι, για να βρεθούν στον όροφο του σπιτιού τους, όπου βρισκόταν συνήθως το νυφικό δωμάτιο, αλλά συγχρόνως συμβολίζει τη μετάβαση των νεόνυμφων από τον ελεύθερο στον έγγαμο βίο.

Υποστηρίζεται ότι το ομοίωμα αυτό σκάλας θα μπορούσε να παραπέμπει στη σκάλα που χρησιμοποιούσαν οι γυναίκες της Αθήνας στη γιορτή των Αδωνίων. Πρόκειται για γιορτή που πραγματοποιούνταν το καλοκαίρι και ήταν αφιερωμένη στον Άδωνη. Σύμφωνα με τη μυθολογία, ο Άδωνης ήταν ένας νέος εξαιρετικής ομορφιάς, τον οποίο ερωτεύτηκε η θεά Αφροδίτη. Όταν εκείνος σκοτώθηκε κυνηγώντας έναν αγριόχοιρο, η Αφροδίτη ζήτησε από τον Δία και κατάφερε ο Άδωνης να περνά ένα μόνο μέρος του χρόνου στον Άδη, ενώ την άνοιξη και το καλοκαίρι ανασταινόταν και έμενε κοντά της. Κατά τη διάρκεια της γιορτής των Αδωνίων οι γυναίκες φύτευαν φυτά μέσα σε σπασμένα αγγεία, τα οποία ανέβαζαν με σκάλες στις στέγες των σπιτιών, όπου αρχικά αναπτύσσονταν γρήγορα με τη βοήθεια του ήλιου, εξαιτίας του οποίου ωστόσο στη συνέχεια σύντομα μαραίνονταν. Οι γυναίκες με τον συμβολικό αυτό τρόπο θρηνούσαν για τον θάνατο του Άδωνη, αλλά και χαίρονταν για την ανάστασή του που συμβόλιζε την αναγέννηση της φύσης.

Η λέξη «σκάλα» συναντάται και στη μουσική, ενώ μεταφορικά χρησιμοποιείται για να δηλώσει την «ανοδική πορεία, τον δρόμο που οδηγεί στην επίτευξη ορισμένου στόχου (π.χ. Αναρριχήθηκε γρήγορα στη σκάλα της ιεραρχίας)», «το επίπεδο διαβάθμισης σε συσκευή, εξάρτημα (π.χ.  χαμηλή/μεσαία/υψηλή σκάλα)». Τέλος, η λέξη «σκάλα» μπορεί να σημαίνει «την αποβάθρα, το λιμάνι, τον προσωρινό σταθμό πλοίου, πριν φτάσει στον τελικό του προορισμό (σκάλα εκφόρτωσης εμπορευμάτων, π.χ. ιχθυόσκαλα)».

ΠΗΓΕΣ

1. https://christikolexiko.academyofathens.gr/

2. https://www.theacropolismuseum.gr/omoioma-skalas

3. Τσοτάκου-Καρβέλη Αικατερίνη (2007). Λεξικό της ελληνικής μυθολογίας. Εκδ. Σοκόλη.