Από τους μαθητές Κιοκάι Λέανδρο και Σταματόπουλο Νικόλαο
Η λέξη «πετεινός» (< πέτομαι = πετώ) χρησιμοποιείται για να δηλώσει το αρσενικό της κότας, τον κόκορα (λέξη ηχομιμητική από την κραυγή του πετεινού). Για το ίδιο πτηνό υπάρχει ακόμα η αρχαιοπρεπής λέξη «αλέκτωρ», η οποία προέρχεται από το ρήμα «ἀλέξω» (= αποκρούω, απομακρύνω), η χρήση της οποίας ερμηνεύεται λόγω της εριστικής και μαχητικής διάθεσης του πτηνού.
Ο πετεινός της φωτογραφίας εκτίθεται στον πρώτο όροφο του Μουσείου Ακρόπολης (προθήκη 20, αρ. 15). Τοποθετείται χρονικά στην αρχαϊκή εποχή (αρχές 5ου αι. π.Χ.) και είναι κατασκευασμένος από χαλκό. Κάτω από τη δεξιά φτερούγα και σε άμεση επαφή με το πόδι του πτηνού διακρίνεται ο αντίχειρας ενός χεριού, ίσως του ιδιοκτήτη του, ο οποίος θα κρατούσε αρχικά τον πετεινό από τα πόδια πριν τον ρίξει σε κοκορομαχία, ενασχόληση αγαπητή στην αρχαιότητα. Πιθανόν πρόκειται για ανάθημα, αφιέρωμα στην Αθηνά ως θεά του πολέμου, με την οποία συνδέεται ο πετεινός λόγω της ετοιμοπόλεμης φύσης του.
Ο πετεινός απεικονίζονταν, επίσης, στους παναθηναϊκούς αμφορείς – μελανόμορφα αγγεία με λάδι – τα οποία δίνονταν ως βραβεία στους νικητές αθλητικών αγώνων, που διοργανώνονταν στο πλαίσιο των Παναθηναίων, γιορτής προς τιμή της θεάς Αθηνάς. Ο αμφορέας έφερε στη μια πλευρά του παράσταση του αγωνίσματος για το οποίο δινόταν ως βραβείο το αγγείο γεμάτο λάδι και στην άλλη πλευρά απεικονίζονταν η θεά Αθηνά, ένοπλη, ως πολεμική θεά ανάμεσα σε δύο δωρικούς κίονες στην κορυφή των οποίων στέκονταν πετεινοί, που συμβόλιζαν το αγωνιστικό πνεύμα. Δίπλα στον κίονα αναγράφονταν η επιγραφή «ΤΟΝΑΘΕΝΕΘΕΝΑΘΛΟΝ» (= από τους αγώνες των Αθηνών).
ΠΗΓΕΣ
1. Μπαμπινιώτης, Γ. (1998). Λεξικό της νέας ελληνικής γλώσσας. Αθήνα: Κέντρο Λεξικολογίας.
2. https://www.theacropolismuseum.gr/peteinos
3. www.ysma.gr/ΤΩΝ ΑΘΗΝΗΘΕΝ ΑΘΛΩΝ
4. https://www.themata-archaiologias.gr/
6. https://www.theacropolismuseum.gr/tmima-pseydo-panathinaikoy-amforea
