(ζωγραφική από τη μαθήτρια του Β1 Μαραγκουδάκη Αγγελική)
Ψυχική υγεία εφήβων: Διαχείριση του εφηβικού άγχους και των κρίσεων πανικού
Συνέντευξη στον ψυχίατρο Μιχάλα Νικόλαο από τις μαθήτριες Βιγδινάκη Νικολέτα και Μιχάλα Εύα του τμήματος Γ1
Καλησπέρα σας κ. Μιχάλα. Ως μαθήτριες γυμνασίου θα θέλαμε να μας δώσετε μερικές πληροφορίες σχετικά για το άγχος κατά την εφηβική ηλικία. Ποιοι είναι οι βασικοί λόγοι που μπορούν να προκαλέσουν άγχος στους εφήβους;
Ο πρώτος λόγος είναι το άγχος επίδοσης στο σχολείο, δηλαδή αν ο έφηβος θα πετύχει ή αν θα είναι κάλος στα μαθήματα και στα τεστ. Επιπλέον οι γονείς συχνά τροφοδοτούν τον έφηβο με σκέψεις ότι πρέπει να επιτύχει και να γράφει καλά σε όλα, καθώς και να είναι συνεπής στο σχολείο. Ακόμα, μπορεί και να είναι στον χαρακτήρα του κάθε παιδιού, δηλαδή αν είναι αγχώδες ή και καταθλιπτικό.
Πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί το άγχος;
Πρώτα απ’ όλα πρέπει να καταλάβει ο κάθε έφηβος ότι, αν είναι να διαβάσει και θέλει να επιτύχει, πρέπει να το κάνει για αυτόν και για κανέναν άλλον, ούτε για τους γονείς αλλά ούτε και για τους καθηγητές. Αυτό βοηθάει τον έφηβο, να διαβάζει, δηλαδή, για τον ίδιο. Άρα, αφού διαβάζει για τον ίδιο και μαθαίνει πράγματα για τον ίδιο, ηρεμεί από το άγχος.
Επίσης, κάτι άλλο που μπορεί να κάνει ο έφηβος για να αντιμετωπίσει το άγχος, είναι να προγραμματίσει το διάβασμα του. Δηλαδή πρέπει να βρει την φόρμουλα, έτσι ώστε να διαβάζει όπως πρέπει για να μην αγχώνεται.
Πως επηρεάζει το σχολείο και η πίεση για καλές επίδοσης στο άγχος των εφήβων;
Η πίεση από το σχολείο μπορεί να επηρεάσει το άγχος του εφήβου και να το αυξήσει πάρα πολύ, ιδιαίτερα όταν οι μαθητές φορτώνονται με πληροφορίες οι οποίες κάποιες φορές μπορεί να είναι και εντελώς άχρηστες. Ακόμα, τα περισσότερα παιδιά πλέον δεν μαθαίνουν πώς να διαβάσουν. Γι’ αυτό, άλλωστε, υπάρχει ακόμα τόσα χρόνια η γνωστή «παπαγαλία», δηλαδή ό,τι λέει το βιβλίο πρέπει να ξέρουμε και εμείς, που όλο αυτό είναι λάθος.
Με ποιον τρόπο τα κοινωνικά δίκτυα μπορούν να αυξήσουν το άγχος ή να οδηγήσουν σε κρίση πανικού;
Τα κοινωνικά δίκτυα μπορούν να αυξήσουν και αυτά πάρα πολύ το άγχος, γιατί προβάλλονται διάφορα πρότυπα καθημερινότητας που τα παιδιά, οι έφηβοι ιδιαίτερα, προσπαθούν να τα φτάσουν ή να τα μιμηθούν, καταλήγοντας με αυτόν τον τρόπο να χάνουν την προσωπικότητά τους. Άρα, δεν καλλιεργείται η προσωπικότητα του κάθε παιδιού, αλλά γίνεται κάτι σαν μίμηση προτύπων τα οποία τις περισσότερες φορές και ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια δεν είναι και αξιόλογα. Όλη αυτή η προσπάθεια να μιμηθούμε κάποιον όπως είναι, δημιουργεί πάρα πολύ μεγάλο άγχος το οποίο εκδηλώνεται με διάφορους τρόπους.
Πόσο ρόλο παίζουν τα οικογενειακά προβλήματα στην εμφάνιση κρίσεων πανικού;
Είναι πάρα πολύ σημαντικός παράγοντας και αυτός. Οδηγεί στην αύξηση του άγχους και μπορεί να δημιουργηθεί και κατάθλιψη ή καταθλιπτικές διαταραχές στα παιδιά και στους εφήβους που οι ορμόνες τους είναι παράξενες. Όλο αυτό μπορεί να προκαλέσει φοβερά προβλήματα στα παιδιά με συμπτώματα όπως κρίση πανικού που μπορεί να σε οδηγήσει σε μια τέτοια κορύφωση που μπορεί να νομίζεις και ότι θα πεθάνεις .
Ποιοι είναι οι τρόποι για να αντιμετωπίσουν τα παιδιά τις κρίσεις πανικού;
Για να αντιμετωπιστούν οι κρίσεις πανικού, θα πρέπει αρχικά να δημιουργηθεί μια καλύτερη επικοινωνία μεταξύ γονέων και παιδιών, καθώς, αν δεν γίνει αυτό, οποιοσδήποτε άλλος τρόπος δεν θα τα βοηθήσει. Αυτή η επικοινωνία, μπορεί να μειώσει γενικότερα τις εντάσεις και το άγχος. Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι επικοινωνία με την οικογένεια είναι ένας βασικός τρόπος αντιμετώπισης του άγχους, γιατί τα παιδιά μιλάνε πιο ελεύθερα και εκφράζουν τα συναισθήματα τους. Αν δεν υπάρχει επικοινωνία, τα παιδιά καταπιέζουν τα συναισθήματα μέχρι να μην αντέχουν άλλο . Έτσι αρχίζουν να εμφανίζονται κρίσεις πανικού είτε αγχώδης διαταραχές.
Όταν το άγχος δεν είναι εύκολα διαχειρίσιμο, τα παιδιά θα μπορούσαν να επισκεφτούν ένα ψυχολόγο για να τα βοηθήσει να ανακουφιστούν και να μάθουν τεχνικές αντιμετώπισης του άγχους τους.
Μπορεί η χαμηλή αυτοεκτίμηση να συμβάλλει στο άγχος των εφήβων;
Φυσικά και μπορεί, καθώς, όταν κάποιος δεν πιστεύει στον εαυτό του, είναι πιο πιθανό να βιώνει ανασφάλειες και αυξημένα επίπεδα άγχους.
Ποιες πρακτικές μπορούν να βοηθήσουν τον έφηβο να διαχειριστεί το άγχος;
Όταν κάποιος βιώνει έντονο άγχος και δεν ξέρει πώς να το διαχειριστεί, είναι πολύ βοηθητικό να στραφεί σε δραστηριότητες που τον ευχαριστούν και τον ηρεμούν. Κάτι τέτοιο μπορεί να λειτουργήσει άμεσα ανακουφιστικά, ενώ ιδιαίτερα αποτελεσματικές είναι οι ασκήσεις αναπνοής και η σωματική άσκηση, καθώς συμβάλλουν στη χαλάρωση τόσο του σώματος όσο και του νου, βοηθώντας το άτομο να επανέλθει σε μια πιο ήρεμη και ισορροπημένη κατάσταση.
Πώς βοηθά η σωστή ξεκούραση και ο σωστός ύπνος στην μείωση του άγχους;
Η σωστή ξεκούραση και ο σωστός ύπνος βελτιώνουν την συγκέντρωση και την κρίση ενός εφήβου , καθώς ξεκουράζεται το νευρικό του σύστημα. Αντίθετα, ένα παιδί που δεν έχει σωστό κύκλο ύπνου στην καθημερινότητα του, έχει πολύ αυξημένα επίπεδα άγχους, οδηγώντας αρκετές φορές ακόμα και σε κατάθλιψη.
Ποια είναι τα αίτια του άγχους;
Ένα από τα βασικότερα αίτια μπορεί να αποτελέσει η προσωπικότητα ενός ανθρώπου και κάποια χαρακτηριστικά του, όπως η χαμηλή αυτοεκτίμηση, η ανασφάλεια.
Επίσης παίζει πολύ σημαντικό ρόλο , η τάση της οικογένειας να μην βλέπει τις δυνατότητες του κάθε παιδιού και να του ζητάει περισσότερα.
Στην αύξηση του άγχους συμβάλλουν τα κοινωνικά δίκτυα, στα οποία οι έφηβοι βλέπουν ανθρώπους στους οποίους καταβάλλουν πολύ προσπάθεια να μοιάσουν, Οι καταστάσεις αυτές, εκτός από άγχος, θα μπορούσαν να πυροδοτήσουν ακόμα και κρίσεις πανικού ή άλλες ψυχικές διαταραχές.
Πώς μπορούν να βοηθήσουν οι φίλοι στην διαχείριση του άγχους;
Οι καλοί φίλοι μπορούν να βοηθήσουν στην αντιμετώπιση τους άγχους, ακούγοντας και δίνοντας σωστές συμβουλές. Μέσω της συζήτησης μειώνεται το άγχος.
Ευχαριστούμε για τον χρόνο σας και τις πληροφορίες που μας δώσατε.
