του μαθητή Διονύση Δρανδάκη – Γ3
«Δεν χρειάζεται να καίτε βιβλία για να καταστρέψετε έναν πολιτισμό.
Απλώς κάντε τους ανθρώπους να σταματήσουν να τα διαβάζουν»
Ray Bradbury, Fahrenheit 451
Σε έναν κόσμο που η ανθρώπινη αξιοπρέπεια απειλείται καθημερινά κι η έννοια του πολιτισμού μπερδεύεται με την εικόνα της επίδειξης πλούτου και την κατάχρηση της εξουσίας, η Δημόσια Βιβλιοθήκη του μικρού μας τόπου, συνεχίζει να αντιστέκεται και να αποτελεί καταφύγιο ανθρωπιάς. Παρακάτω ακολουθούν μερικά σημεία – ορόσημα από τις πρώτες προσπάθειες ίδρυσης βιβλιοθήκης στο Ρέθυμνο μέχρι τη σημερινή της εξέλιξη.
• 1843: Ο επίσκοπος Ρεθύμνου Ιωαννίκιος, κατά κόσμον Ιωάννης Μεταξάς Λαζαρίδης κληροδοτεί στο Ρέθυμνο τη σπουδαία βιβλιοθήκη του.
• 1879: Το κληροδότημα του επισκόπου εμπλουτίζεται με 700 τόμους από την προσωπική συλλογή του Εμμανουήλ Βιβυλάκη, αφιερωμένοι στην «Κοινότητα της Πόλεως Ρεθύμνης».
• 1887: Ιδρύεται ο Φιλεκπαιδευτικός Σύλλογος Ρεθύμνου που οραματίζεται ανάμεσα σε άλλα «τη δημιουργία Βιβλιοθήκης και αναγνωστηρίου». Ο Φ.Σ.Ρ. ανέλαβε τη διαχείριση των βιβλίων. Μετά τη διάλυση του Συλλόγου, τα βιβλία αποθηκεύτηκαν στο Παλιό Δημαρχείο χωρίς να χρησιμοποιούνται.
• 1945: ιδρύεται βιβλιοθήκη στο Ρέθυμνο από την Πνευματική Εστία Ρεθύμνης, μια ομάδα πνευματικών ανθρώπων της πόλης μας. Το παλαιό Παρθεναγωγείο επισκευάζεται για να τη στεγάσει και παραμένει σε αυτόν το χώρο μέχρι το 2016! Οι Ρεθεμνιώτες και οι Ρεθεμνιώτισσες δωρίζουν βιβλία, ύστερα από εκκλήσεις από τον τοπικό Τύπο και η Βιβλιοθήκη πλουτίζει σιγά σιγά..
• 1953: η Βιβλιοθήκη πέρασε στην ευθύνη του Υπουργείου Παιδείας, γίνεται Δημόσια – όχι «Δημοτική» – και το κράτος αναλαμβάνει τις λειτουργικές δαπάνες της.
Η ίδρυση και η λειτουργία της Βιβλιοθήκης δεν θα είχε γίνει πραγματικότητα, αν κάποιοι άνθρωποι δεν πίστευαν πραγματικά σε αυτό το όραμα: ο Πολύβιος Τσάκωνας, δικηγόρος και Πρόεδρος του Δ.Σ. της Πνευματικής Εστίας, ο Χάρης Σαριδάκης, Διευθυντής του Ορφανοτροφείου και διαχειριστής της Βιβλιοθήκης, ο Μάρκος Γιουμπάκης, ο επί πολλά χρόνια αφοσιωμένος υπάλληλος, ο Μιχάλης Τζεκάκης…
• 1972: Στο όνομα της Δημόσιας Βιβλιοθήκης Ρεθύμνου θα προστεθεί και η λέξη Κεντρική καθώς εξοπλίστηκε με δύο βιβλιοαυτοκίνητα (κινητές βιβλιοθήκες) που από τότε μέχρι και σήμερα φέρνουν τα βιβλία ακόμη και στα πιο απομονωμένα χωριά της Κρήτης.
• 2017: Πραγματοποιείται η μεταστέγαση της Βιβλιοθήκης στο σημερινό ιδιόκτητο κτίριο της οδού Σταυριανού Μπίρη και η εγκαινίαση μιας νέας εποχής. Στις 31 Μαρτίου μαθητές Γυμνασίων και Λυκείων μεταφέρουν τον τελευταίο τόμο χέρι με χέρι από το παλιό κτίριο στο νέο, δημιουργώντας μία αλυσίδα παιδιών σε μια συγκινητική συμβολική πράξη. Το βιβλίο που επιλέγεται: Το Χρονικό μιας Πολιτείας του Παντελή Πρεβελάκη..
Σήμερα: Δημόσια, δραστήρια, εξωστρεφής
Η Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Ρεθύμνου είναι μια από τις πλουσιότερες της χώρας μας με περισσότερα από 200.000 βιβλία και τουλάχιστον 4.500 παιδικά βιβλία. Στην ιστοσελίδα Περί Βιβλιοθηκών (www.aboutlibraries.gr) αναφέρονται ακόμα: 1.500 τίτλοι περιοδικών (10.000 τόμοι), αρχειακό και φωτογραφικό υλικό, οπτικοακουστικό υλικό και ένας μεγάλος αριθμός τίτλων τοπικών και αθηναϊκών εφημερίδων. Η κύρια συλλογή της Βιβλιοθήκης διαιρείται στις εξής κατηγορίες: 1. Ιστορία, 2. Φιλοσοφία-Ψυχολογία, 3. Θρησκεία, 4. Κοινωνικές Επιστήμες, 5. Φυσικές επιστήμες, 6. Γλώσσα, 7. Λογοτεχνία, 8. Τέχνη, 9. Τεχνολογία και 10. Γενικά Έργα. Ακόμα, Διαθέτει πολύτιμους χάρτες και μια πλούσια συλλογή σπάνιων βιβλίων . Το παλαιότερο βιβλίο της είναι ένα αντίγραφο των κωμωδιών του Αριστοφάνη που χρονολογείται στα 1498, ενώ το 2023 απέκτησε ένα σπάνιο βιβλίο του 1688 του Ολλανδού ερευνητή O. Dapper, με τίτλο ‘’Νησιά στο αρχιπέλαγος της Μεσογείου’’.
Η Βιβλιοθήκη είναι ένας πολυχώρος πολιτιστικών εκδηλώσεων όπου πραγματοποιούνται καθημερινά δράσεις για παιδιά κι ενήλικες, φιλοξενούνται παρουσιάσεις βιβλίων κι εκθέσεις φωτογραφίας και υλοποιούνται προγράμματα για σχολεία από όλες τις περιοχές του νομού μας. Επίσης, διοργανώνονται ημερίδες, διαλέξεις και δραστηριότητες ψυχαγωγικές και μορφωτικές, ενώ έχει και εκδοτικό έργο.
Σε μια τέτοια εκπαιδευτική δράση συμμετείχε το σχολείο μας τον περασμένο Νοέμβριο, με θέμα «Η αξία της γλώσσας» και συντονίστρια την κα Χρυσούλα Κορκού. Η επίσκεψη έγινε στο πλαίσιο του μαθήματος της Νεοελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας, όπου διαβάσαμε το βιβλίο του Victor Santos Αυτό που μας κάνει ανθρώπους και λύσαμε το αίνιγμα του τίτλου. Επίσης συζητήσαμε για την αξία της γλώσσας, τις αυτόχθονες γλώσσες και την πολυγλωσσία και τι σημαίνει να χάνεται μία γλώσσα.
Τέλος, η Δημόσια Βιβλιοθήκη Ρεθύμνου ανταποκρινόμενη στις σύγχρονες απαιτήσεις, έχει αξιόλογη παρουσία στο διαδίκτυο με το καλαίσθητο και πλήρως ενημερωμένο επίσημο site της και, αντίστοιχα, προβολή στα κοινωνικά δίκτυα, ενώ έχει δοθεί ιδιαίτερη σημασία και στην ηλεκτρονική ψηφιοποίηση των συλλογών της. Είναι μία πολύτιμη πνευματική εστία με το ακούραστο μεράκι και την αγάπη των ανθρώπων που τη δημιούργησαν και αυτών που συνεχίζουν να την προσαρμόζουν στις σύγχρονες ανάγκες μας. Παραμένει η ψυχή της πνευματικής ζωής του μικρού μας τόπου, θυμίζοντας τα λόγια του Μπόρχες πως ‘’ο Παράδεισος θα είναι ένα είδος βιβλιοθήκης’’.
(Πηγές για τις πληροφορίες και τις εικόνες: www.libreth.gr , www.aboutlibraries.gr , https://politistiko-rethymno.org , https://rethymniates.blogspot.com και δημοσιευμένα άρθρα της Ευάς Λαδιά στο www.Rethnea.gr και του Χάρη Στρατιδάκη στο www.Goodnet.gr )
