Γίνεται σχεδόν βέβαιο ότι η πολιτισμική ταυτότητα της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας δεν είναι ούτε αμιγώς ρωμαϊκή ούτε αμιγώς ελληνική. Το χριστιανικό στοιχείο που πρωτοστατεί – με πιστότητα στην ορθόδοξη πρωτοχριστιανική παράδοση – την καθορίζει, οργανώνοντας τη ρωμαϊκή παράδοση του δικαίου και της διοίκησης παράλληλα με την ελληνική φιλοσοφία και τέχνη. Μετά τον 6ο αιώνα κιόλας, θα είναι επίσημα ελληνόφωνη η αυτοκρατορία και μετά τον 10ο θα υιοθετήσει όρους όπως: «Έλληνας».

Ωστόσο, πρέπει να γίνει κατανοητή η έννοια της «ελληνικότητας». Σαφώς δεν ανιχνεύεται με αναφορά σε γενεαλογικά δέντρα ή τη συνέχιση ονομάτων οικογενειών. Ανιχνεύεται στη γλώσσα, τη νοοτροπία, την ελληνική νοηματοδότηση του κόσμου και της ζωής, τη συνολική πίστη σε μία εκκλησιαστική ορθόδοξη λατρεία. Ακόμα, στον τρόπο που εικονογραφούσαν τις εκκλησίες, στον τρόπο που άκουγαν μουσική και χόρευαν με λαϊκές φορεσιές. Η ελληνικότητα, επίσης, αναδεικνύεται στη νηστεία που πληρούσαν και στο πάντοτε αναμμένο καντήλι στο εικονοστάσι, στο ζύμωμα των προσφόρου και στον μηνιαίο αγιασμό των σπιτιών…

Ο προσδιορισμός μάλιστα του Έλληνα, όταν συγκροτήθηκε πρώτη φορά η εθνική συνέλευση της Επιδαύρου κατά το δεύτερο χρόνο της εθνεγερσίας (1822), γίνεται με τον προσδιορισμό της χριστιανικής πίστης.

Γι΄ αυτό λοιπόν ο λόγος για τον οποίο ο ελληνισμός δεν χάθηκε στο πέρασμα των αιώνων – ούτε μετά από τόσες κατακτήσεις – ήταν η εθνική ενότητα και η συνείδηση της ενότητας αυτής. Υπήρχε λαϊκή ενότητα με τα ήθη και τα έθιμα, τη γλώσσα, τη θρησκεία και τις πεποιθήσεις.

Τελικά, σήμερα, προσπαθούμε να «ξανακολλήσουμε» στην Ευρώπη, ενώ οι προχωρημένοι στον πολιτισμό Ευρωπαίοι «οφείλουν» τις γνώσεις τους στους αρχαίους μας προγόνους. Αναμφίβολα, όμως, η δική μας ορθόδοξη παράδοση της Ανατολής, έμμεσα ή άμεσα, έδωσε στη Δύση ό,τι βαθύτερο έχει πνευματικά, και σ΄ αυτό συνέβαλαν όχι οι μονάχα Έλληνες, αλλά γενικότερα όσοι συμμετείχαν στη χριστιανική πίστη.

Καρούσου Ευμορφία

Κάνοντας μια σύντομη αναδρομή, πρώτες αναφορές για χρήση μουσικής με τη σημερινή της σημασία βρίσκονται μεταξύ των ετών 7000 και 6600 π.Χ. στην Κίνα. Στην αρχαία Ελλάδα, η έννοια του καλλιεργημένου πολίτη περιελάμβανε όχι μόνο τη γνώση των γραμμάτων και την εκγύμναση του σώματος, αλλά και την εκμάθηση ενός μουσικού οργάνου, όπως η λύρα, και την ερμηνεία τραγουδιών. Αντιθέτως, στην περιοχή της Κίνας, η μουσική ήταν άρρηκτα συνυφασμένη με τη θρησκεία, καθώς πάντοτε με την έγκριση του αυτοκράτορα διεξάγονταν λατρευτικά έθιμα συνοδεία μουσικής. Μετέπειτα, αναπτύχθηκε στην Ευρώπη η «κλασική» μουσική και οι ευγενείς/αριστοκράτες προς επίδειξη του κύρους και του εκλεπτυσμένου μορφωτικού τους επιπέδου ψυχαγωγούνταν με το άκουσμα πιάνου ή βιολιών. Γίνεται λοιπόν αντιληπτό πως η μουσική συνοδεύει τον άνθρωπο στο μεγαλύτερο μέρος της ύπαρξής του και αποτελεί ένα από τα σπουδαιότερα επιτεύγματα του πολιτισμού.

Όσον αφορά στη σύγχρονη εποχή, η κοινωνία των ανθρώπων έχει προεκτείνει σε σημαντικό εύρος την αξία της μουσικής. Πιο συγκεκριμένα, έχουν αναπτυχθεί οι εκφάνσεις της μουσικής σε πολυάριθμους τομείς της καθημερινότητάς μας: ως διαδασκόμενο μάθημα στα σχολεία, ως επάγγελμα, ως μέσο ίασης νοσημάτων, ως τρόπος αξιοποίησης του ελεύθερου χρόνου κλπ.

Η μουσική εισήχθη στα σχολεία προκειμένου να προσφέρει στα παιδιά ηχητική και ακουστική απόλαυση, ξεκουράζοντάς τα από τα μαθήματα που συχνά εξουθενώνουν τον νου. Γι΄αυτό και η ώρα του μαθήματος της μουσικής αντιμετωπίζεται περισσότερο ως χρόνος χαλάρωσης και ανάπαυσης, παρά ως χρόνος απαιτητικότητας και δυσκολίας. Μη ξεχνάμε και την ύπαρξη σχολείων που εξειδικεύονται στην καλλιέργεια της μουσικής παιδείας των νέων, τα οποία αποκαλούνται «Μουσικά Σχολεία». Στα Μουσικά Σχολεία, στα οποία φοιτούν μαθήτες ύστερα από την επιτυχία τους στις προκαταρκτικές εξετάσεις που διεξάγονται για τη μετάβαση από το Δημοτικό στο Γυμνάσιο και από το Γυμνάσιο στο Λύκειο, εκτός από τα προκαθορισμένα μαθήματα Γενικής Παιδείας, διδάσκονται επιπλέον μαθήματα με κεντρικό άξονα την εκμάθηση μουσικού οργάνου και την καλλιέργεια της ορθοφωνίας. Έτσι, πέρα από τα ιδιωτικά ωδεία, έχουν θεσμοθετηθεί δημόσια εκπαιδευτικά ιδρύματα που στόχο έχουν την περαιτέρω ανάπτυξη και καλλιλέργεια ατόμων με κλίση στη μουσική τέχνη.

Συνδυαστικά με τα προαναφερθέντα, πολλοί έφηβοι επιλέγουν ουκ ολίγες φορές να ακολουθήσουν ως βιοποριστικό μέσο την ενασχόλησή τους με τη μουσική. Βέβαια, το να ασχοληθεί κάποιος επαγελματικά με τη μουσική δεν προϋποθέτει απαραιτήτως τη φοίτησή του σε κάποιο Μουσικό Σχολείο. Τα άτομα κατευθύνονται προς το αντικείμενο της μουσικής βρίσκοντας διέξοδο από τους καταιγιστικούς ρυθμούς της καθημερινότητας και προσπαθώντας να συνδυάσουν αρμονικά τις προσωπικές τους προτιμήσεις με την ανάγκη για εισόδημα. Στις μέρες μας, δυστυχώς, η οικονομική κρίση έπληξε – και εξακολουθεί να πλήττει – τους επαγγελματίες μουσικούς εξαιτίας των μέτρων που επιβλήθηκαν από την Πολιτεία λόγω της πανδημίας του covid-19. Σύμφωνα με μαρτυρίες, η πλειονότητα των μουσικών βρέθηκε μπροστά σε αδιέξοδο επιβίωσης… Ωστόσο, με διαδηλώσεις και κινητοποιήσεις των πολιτών γίνονται ενέργειες για τη λήψη μέτρων ευνοϊκών προς τους μουσικούς.

Συμπληρωματικά, η πρόοδος της μουσικής εξαπλώνεται και στη σφαίρα επιρροής του κλάδου της Ιατρικής. Με την εξέλιξη της τεχνολογίας και ύστερα από αρκετές μελέτες, έχει αποδειχθεί πλέον η θεραπευτική/ιαματική επίδραση της μουσικής στον ανθρώπινο εγκέφαλο. Αναλυτικότερα, συνίσταται πολλές φορές η χρήση της μουσικής για την αντιμετώπιση του πόνου, του άγχους, της κατάθλιψης, αλλά και σαν μέσο ενίσχυσης του ανοσοβιολογικού συστήματος σε πολλές κατηγορίες ασθενών. 

Σχετικό άθρο του Θανάση Δρίτσα: https://www.tar.gr/thanasis_dritsas_synenteyxi_stin_giwta_eytaxia-article-5789.html?category_id=24

Ακόμη και κατά την περίοδο της κύησης, η επαφή του εμβρύου με ήχους «φιλικούς» προς αυτό (να μη ξεπερνούν τα 80 Decibels) συμβάλλει στη θετική πορεία της σωματικής, διανοητικής, ψυχολογικής και συναισθηματικής του ανάπτυξης, καθώς οι συνθήκες στις οποίες υποβάλλεται είναι ιδανικότερες τόσο για τη μητέρα, αποβάλοντας συχνά το άγχος, όσο και για το ίδιο. Τέλος, μέσω ερευνών έχει αποδειχτεί ότι τα νεογέννητα θυμούνται μουσικά κομμάτια που άκουγαν συχνά κατά τη διάρκεια της ενδομήτριας ζωής τους, ενώ μετά τον τοκετό το μωρό ενδέχεται να ηρεμεί ακούγοντας αυτές τις μελωδίες.

Καταληκτικά, η μουσική διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη ζωή κάθε ανθρώπου, είτε σε προσωπικό επίπεδο είτε ως κοινωνική/πολιτισμική δραστηριότητα ∙ σε άλλους προσφέροντας πλασματική απόδραση από την πραγματικότητα, σε άλλους αποτυπώνοντας τη συναισθηματική τους κατάσταση ή απλά αποτελώντας μέσο ψυχαγωγίας κι αξιοποίησης του ελεύθερου χρόνου. Οι άνθρωποι έχουν την τάση να εκφράζονται μέσω της μουσικής και να δηλώνουν σκέψεις που αδυνατούν με απλά καθημερινά λόγια.

Όπως χαρακτηριστικά διατυπώνει και ο σημαντικός συνθέτης του 20^ου αιώνα, Igor Stravinsky: «Η μουσική υπερβαίνει τον λόγo…»

Ευμορφία Καρούσου

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

Πηγές:

https://www.902.gr/sites/default/files/MediaV2/20210505/synenteyxi_5_5_2021.pdf

https://www.proionta-tis-fisis.com/oi-efarmoges-tis-mousikotherapeias-stin-iatriki/

https://www.agalia.org.gr/articles.php?title=%CE%9C%CE%BF%CF%85%CF%83%CE%B9%CE%BA%CE%AE%20%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BD%20%CE%95%CE%B3%CE%BA%CF%85%CE%BC%CE%BF%CF%83%CF%8D%CE%BD%CE%B7&article=882

https://en.wikipedia.org/wiki/Igor_Stravinsky

https://el.wiktionary.org/wiki/%CE%BC%CE%BF%CF%85%CF%83%CE%B9%CE%BA%CE%AE

Μουσική για διάβασμα, συγκέντρωση, χαλάρωση, αντι στρες, κατά του αγχους, μελέτη:

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

-Είναι το συναίσθημα, το συμφέρον ή η ανάγκη; 

    «Συναίσθημα»… Μια έννοια που πράγματι καθοδηγεί σε μεγάλο βαθμό τις ενέργειές μας.

    Είναι γνωστό ότι οι άνθρωποι από τη φύση τους εμφανίζουν την τάση να χαίρονται, να θυμώνουν, να στεναχωριούνται, να αγαπούν, γενικώς να εκδηλώνουν τον συναισθηματικό τους κόσμο. Η ύπαρξη, όμως, αυτών των συναισθημάτων επηρεάζει άλλοτε σε μικρότερη και άλλοτε σε μεγαλύτερη ισχύ τον τρόπο αντίδρασής μας σε διάφορες καταστάσεις. Κρίνεται συνετό να είναι υπαρκτή η συναισθηματική μας ευαισθησία, ώστε να μη πράττουμε μόνο με την επιρροή της λογικής. Παρ΄όλα αυτά, δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που «τυφλωνόμαστε» από το συναίσθημα και συγχέουμε τη βέλτιστη επιλογή απόφασης που θα «έπρεπε» να πάρουμε εκείνη τη στιγμή, με μία απόφαση που μάλλον εξυπηρετεί τις συναισθηματικές μας παρορμήσεις.

    Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι τα παιδάκια νηπίου που θέλουν να τους αγοράσεις το παιχνίδι που είδαν στην βιτρίνα, ακόμη και αν έχουν παρόμοιο, απλά και μόνο επειδή το έχει ο/η φίλος/η τους. Στην προαναφερθείσα περίπτωση, η ζήλεια υπερβαίνει κάθε άλλου είδους σκέψη και συμβάλλει καταλυτικά στην τελική (αντί)δράση του παιδιού. Ωστόσο, όπως ήδη είπαμε, πρόκειται για ένα παιδάκι νηπίου και όχι έναν ενήλικα που έχει συμπληρώσει τα απαραίτητα χρόνια που απαιτούνται για την κατανόηση συγκεκριμένων καταστάσεων. Επομένως, όπως σοφά έχει δηλώσει ο Κλεόβουλος: «μέτρον άριστον», δηλαδή σε όλα πρέπει να υπάρχει μέτρο και ισορροπία.

    Από την άλλη πλευρά, υπάρχει το «συμφέρον». Με βάση το λεξικό, συμφέρον είναι αυτό που αποφέρει κέρδος ή ωφέλεια, ηθικού, συναισθηματικού και υλικού περιεχομένου. Το συμφέρον είναι αναμφίβολα έμφυτο σε κάθε άνθρωπο. Η υποβάθμιση ή η υπερτίμηση της έννοιας του συμφέροντος ποικίλλει ανάλογα με τον χαρακτήρα του ατόμου. Πόσες περιπτώσεις του κοντινού σας περιβάλλοντος γνωρίζετε, κατά τις οποίες κάποιο συγκεκριμένο άτομο έχει κερδίσει τη θέση του «πατώντας επί πτωμάτων», όπως λέμε. Η τάση των ανθρώπων να εξυπηρετούν τις επιθυμίες τους είναι ένα σύνηθες φαινόμενο στη σύγχρονη εποχή, όπου η ενσυναίσθηση και η αποδέσμευση από την αποκλειστική ικανοποίηση προσωπικών επιδιώξεων εκλείπουν σε ανησυχητικό βαθμό. Δυστυχώς ή ευτυχώς, για όλους μας θα έρθει κάποτε εκείνη η στιγμή που θα πρέπει να επιλέξουμε μεταξύ δικαίου και μη, όσον αφορά στην εκπλήρωση του συμφέροντός μας. Συνεπώς, τίθεται το ερώτημα: Τι κάνουμε σε αυτές τις καταστάσεις; Πώς μπορούμε να διαλέξουμε σωστά την τελική έκβαση των πράξεών μας;

«Ό,τι δεν συμφέρει το μελίσσι, δεν συμφέρει και τη μέλισσα» 

Μάρκος Αυρήλιος, Ρωμαίος Αυτοκράτωρ (121-180 μ.Χ.),«Τα εις εαυτόν» στ. 54

    Απάντηση σαφής δεν υπάρχει, και αυτό γιατί όπως προεπισημάναμε, κύριος παράγοντας κρίσης της τελικής μας απόφασης είναι ο νους, ο οποίος σαφώς διαφέρει σημαντικά από άτομο σε άτομο. Όμως, εκείνο που θα μπορούσε να προταθεί ως μεσο εξυγίανσης του παραπάνω φαινομένου είναι η αποβαθροποίηση της λεγόμενης ικανοποίησης του συμφέροντός μας. Να καταλάβει δηλαδή το άτομο ότι θα υπάρξουν και φορές που δεν θα εκπληρωθεί η επιθυμία του, δεν θα εξυπηρετηθεί ο σκοπός του και… δεν πειράζει καθόλου! Σε καμία των περιπτώσεων όμως δεν πρέπει να φτάσουμε στο άλλο άκρο που θέλει το άτομο άβουλο και ανίκανο να προβάλλει και να διεκδικεί σθεναρά τις επιθυμίες του, έρμαιο της μάζας.

    Τελευταίο που θα ανέφερα ως καθοδηγητή των πράξεών μας εξίσου μετρήσιμο, είναι η «ανάγκη». Πρόσφατα περιστατικά αρκούν για γίνει κατανοητός ο όρος ανάγκη και να αποδείξουν που μπορεί να οδηγήσει τελικά.

 [ Νάσος Θεοδοσόπουλος, Master Coach, Business Consultant & Author: Οι 6 βασικές ανάγκες του ανθρώπου ]

    Όπως αναφέρει το mothersblog: «Όταν η αστυνομικός Βίκι Τόμας έπιασε μια μητέρα να προσπαθεί να κλέψει τρόφιμα από ένα μεγάλο παντοπωλείο στο Μαϊάμι, δεν τη συνέλαβε. Κι αυτό, γιατί ανακάλυψε ότι η Τζέσικα Ρόμπλες είναι μια μητέρα τριών παιδιών που τα μεγαλώνει μόνη της. Της ήταν πλέον αδύνατο να ταΐσει τη 12χρονη κόρη της και τους δυο μικρότερους γιούς της και αυτό την ώθησε στο να κλέψει τα τρόφιμα.»

    Όχι πολύ μακρία, στο Ηράκλειο Κρήτης, το newpost αναφέρει: «Μια 35χρονη μητέρα αναγκάστηκε να μπει σε ένα σουπερ μάρκετ και να κλέψει γάλα και τρόφιμα για τα παιδιά της! Η Ασφάλεια Ηρακλείου που κλήθηκε, τη συνέλαβε. Ωστόσο, και οι ίδιοι οι αστυνομικοί είχαν συγκλονιστεί, καθώς πρόκειται για συγκλονιστική υπόθεση. Η 35χρονη σύμφωνα με τις πρώτες πληροφορίες, τους είπε ότι τα παιδιά της δεν είχαν φάει και δεν ήξερε από την απόγνωσή της τι να κάνει. Ό,τι βοήθεια ζήτησε, δεν της άνοιξαν πόρτες. Και μπρος στο να κινδυνεύσουν τα παιδιά της, αποφάσισε να κλέψει ένα μπουκάλι γάλα για να τα βοηθήσει.»

    Τι παραπάνω μπορούμε να σχολιάσουμε για τις δύο παραπάνω περιπτώσεις, όταν μία μητέρα φτάνει στο έσχατο σημείο να κλέψει για να ταΐσει τα παιδιά της; Οι εκάστοτε συγκυρίες αποτελούν συχνά τα κριτήρια που θα καταστήσουν μία πράξη «αναγκαστική». Φυσικά, σε ανάγκη δεν θα βρεθείς μόνο όταν πεινάσεις ή θελήσεις να προστατέψεις τα παιδιά σου…  Συχνά ακούμε τη φράση: «Σκότωσε σε αυτοάμυνα». Η αυτοάμυνα είναι η προστασία που εξασφαλίζουμε στον ευατό μας προκειμένου να απομακρυνθεί ο κίνδυνος που μας απειλεί. Όταν λοιπόν κάποιος θέσει τη ζωή μας στο μεταίχμιο ζωής και θανάτου, προφανώς και θα λειτουργήσει το ένστικτο της επιβίωσης και τότε, πράγματι, μπορεί να σκοτώσουμε εμείς οι ίδιοι προς αποφυγή της δικιάς μας θανάτωσης. Η ενέργεια αυτή είναι ενέργεια «ανάγκης». Τώρα, το αν θα δικαιολογηθεί ή όχι, είναι θέμα των εκάστοτε αρμόδιων.

    Κλείνοντας, θα συμπλήρωνα ότι σίγουρα υπάρχουν κι άλλα κριτήρια που θα μπορούσε να εξετάσει κανείς, τα οποία «κρύβονται» πίσω από μια πράξη, όπως η πίεση, οι συνήθειες (οι έξεις), η επιβολή κλπ. Οτιδήποτε και να λάβει υπόψη του κανείς, αναμφίβολα θα καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η λήψη αποφάσεων δέχεται επιδράσεις από πληθώρα παραγόντων… Εκείνο που πρέπει να συνειδητοποιήσουμε όλοι μας είναι πως στην πλειονότητα των περιπτώσεων θα ήταν συνετό να μη δρούμε επιπόλαια, αυθόρμητα και με έλλειψη συνείδησης, αντιθέτως πάντοντε να σκεφτόμαστε λογικά τις συνέπειες και την κατάληξη των ενεργειών μας.

Κυρίες και Κύριοι, Κ. Τουρνάς και Χ. Κατσιμίχας

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

Πριν ένα μήνα περίπου στη Θεσσαλονίκη, ο Άλκης Καμπανός, ένας 19χρονος φοιτητής, περπατούσε με τους φίλους του, όταν μια άλλη «παρέα» νεαρών τους σταμάτησε και τους ρώτησε τι ομάδα είναι. «Τι ομάδα είσαι;»… Μια ερώτηση που θα μπορούσε να γίνει σε έναν ηλικιωμένο, σε ένα μικρό παιδί, μια ερώτηση απλή, μια ερώτηση συνηθισμένη, που πραγματικά είναι μέσα στα όρια της καθημερινότητάς μας. Μία ερώτηση, όμως, που απέβη μοιραία για τον Άλκη. Γιατί ο Άλκης θεώρησε, προφανώς, ότι έχει δικαίωμα να απαντήσει σε αυτή την απλή ερώτηση σύμφωνα με την ομάδα που υποστήριζε. Κι έτσι απάντησε. Ωστόσο, δεν ήταν η «σωστή» απάντηση. Δεν ήταν η απάντηση που ταίριαζε με αυτή που ήθελε η άλλη παρέα. Και έτσι, χωρίς καμία προειδοποίηση, χωρίς δεύτερη σκέψη, ξυλοκόπησαν και μαχαίρωσαν τον Άλκη και τους φίλους του. Και δεν σταμάτησαν, δεν πτοήθηκαν ούτε όταν άκουγαν τις κραυγές αγωνίας και πόνου του παιδιού που φώναζε «Μη με χτυπάτε άλλο, πονάω»… Ο Άλκης έχασε τη ζωή του, οι φίλοι του κατέληξαν στο νοσοκομείο και δώδεκα άτομα ηλικίας 19 έως 25 περίπου ετών κατέληξαν στη φυλακή! Και γιατί όλα αυτά; Γιατί κάποιοι δεν έμαθαν ποτέ τι σημαίνει δικαίωμα, τι σημαίνει υποχρέωση, τι σημαίνει ανθρωπιά, τι σημαίνει ελευθερία.

Μέχρι πότε θα κλείνουμε τα αφτιά μας και τα μάτια μας μπροστά σε τέτοια φαινόμενα βίας; Πόσα θύματα πρέπει να υπάρξουν μέχρι να καταλάβουμε ότι χρειάζεται να ψάξουμε βαθιά, ώστε να βρούμε τα αίτια αυτού του φαινομένου που γίνεται ολοένα και πιο έντονο και σε όλες του τις μορφές; Δεν μπορεί ένας άνθρωπος ξαφνικά να βγάλει ένα μαχαίρι στα είκοσί του χρόνια! Δεν μπορεί να κραδαίνει ένα δρεπάνι κυνηγώντας «εχθρούς» της αντίπαλης ομάδας! Κάποιοι όπλισαν τα χέρια του και πότισαν το μυαλό του με το δηλητήριο της ωμής βίας! Καί κάποιοι το ανέχονται, ίσως να τους βολεύει κιόλας! Πώς ήταν η παιδική ηλικία του θύτη, πώς μεγάλωσε στην εφηβεία του; Πότε φανατίστηκε τόσο πολύ που τυφλώθηκε από το οπαδικό μίσος; Πού είμαστε όλοι εμείς, λοιπόν, να προλαμβάνουμε τέτοιες «εστίες φωτιάς», ώστε να μη θρηνούμε -μονίμως εκ των υστέρων- πάνω από τις «στάχτες» της εγκληματικότητας;

Πότε το στενό οικογενειακό περιβάλλον θα σταματήσει να υπερπροστατεύει τα μέλη του και επιτέλους να δει τα πρώτα δείγματα επιθετικής συμπεριφοράς; Πότε η σχολική κοινότητα, εμείς οι μαθητές, οι εκπαιδευτικοί, οι σύλλογοι γονέων και όλα τα άλλα όργανα, θα λειτουργήσουμε συλλογικά, χωρίς να εθελοτυφλούμε λέγοντας αδιάφορα: «Παιδιά είναι, θα ωριμάσουν…»; Πότε θα αρχίσουμε σοβαρά ως ενεργοί πολίτες με αρχές και αξίες να αντιμετωπίζουμε όλες εκείνες τις παθογένειες που οδηγούν νομοτελειακά σε περιθωριακές συμπεριφορές, να κοινωνικοποιούμε άτομα με συναίσθηση της διαφορετικότητας και να εμπνέουμε σε όλους ένα αίσθημα ασφάλειας και ελευθερίας έκφρασης; Πότε η Πολιτεία θα αναλάβει -επιτέλους- την ευθύνη να προσπαθήσει να υπάρχει κοινωνική ισότητα και δίκαιο, ώστε να περιοριστούν τα φαινόμενα βίας, να υπάρχει ασφάλεια για τους πολίτες με υψηλό το αίσθημα της ελευθερίας, του ανθρωπισμού και της δικαιοσύνης;

Ας είναι ο Άλκης που έχασε τη ζωή του, οι φίλοι του που τραυματίστηκαν, αλλά και οι θύτες που καταστράφηκε η ζωή τους σε τόσο νεαρή ηλικία, το έναυσμα για την αρχή του τέλους αυτής της οπαδικής παραφροσύνης που έχει καταδικάσει, όχι μόνο τον αθλητισμό, αλλά ολόκληρη την κοινωνία, σε ηθικό και πολιτισμικό τέλμα.

Με λένε Άλκη

Μη με χτυπάτε άλλο (Άλκης Καμπανός) – Μιχάλης Ηλιάσκος

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

Ο Ξενοφών, γεννημένος το 430 π.Χ., ήταν Αθηναίος στρατηγός, ιστορικός συγγραφέας και σωκρατικός φιλόσοφος. Γιος του Γρύλλου από τον αρχαίο δήμο της Ερχίας (σήμερα Σπάτα), ανήκε κοινωνικά στην τάξη των ιππέων κι έδρασε πολιτικά ως ολιγαρχικός και φιλολάκων. Μετά το 410 π.Χ. γνωρίστηκε με τον Σωκράτη και μπήκε στον κύκλο των μαθητών του.

Αξιοσημείωτη είναι η γνωριμία του Ξενοφώντα με τον Σωκράτη, καθώς,  όπως αναφέρεται, ο Ξενοφών συνάντησε σε ένα στενό δρόμο τον Σωκράτη, ο οποίος με τη ράβδο του τον εμπόδισε να προχωρήσει και τον ρώτησε μεταξύ άλλων: «Πού οι άνθρωποι γίνονται καλοί και αγαθοί;». Ο Ξενοφών βρέθηκε σε αμηχανία και ο Σωκράτης τότε του απάντησε «Έπου και μάνθανε!». Από τότε ο Ξενοφών έγινε μαθητής του Σωκράτη και τον θεωρούσε πρότυπο…

Ο Ξενοφών ανδρώθηκε συναναστρεφόμενος ευγενείς νέους της Αθήνας που είχαν ως κύρια ασχολία τον αθλητισμό και παρέμεινε σε όλη τη ζωή του λάτρης της πάλης και των ελευθέρων αγώνων. Μάλιστα, υπήρξε ο ίδιος άριστος ιππέας και μέσα από τα έργα του φαίνεται η μεγάλη αγάπη του για τα άλογα.

Σημαντικό σταθμό στη στρατιωτική ζωή του Ξενοφώντα αποτέλεσε η συμμετοχή του ως μισθοφόρου στην εκστρατεία του Κύρου, σατράπη της Περσίας, για την εκθρόνιση του αδελφού του Αρταξέρξη Β΄. Μετά τον θάνατο του Κύρου ανέλαβε ηγετικές πρωτοβουλίες και κατάφερε να οδηγήσει στον Εύξεινο Πόντο, κι από εκεί στο Βυζάντιο και στα παράλια του Αιγαίου, σώους τους μυρίους (10.000 Έλληνες μισθοφόρους στρατιώτες) μέσα από την εχθρική Μικρά Ασία.

Ιδιαίτερη σημασία πρέπει να δοθεί στον φιλολακωνισμό του. Αγαπούσε τον τρόπο ζωής των Σπαρτιατών και συνδέθηκε με τον βασιλιά της Σπάρτης Αγησίλαο. Πολέμησε μάλιστα μαζί του, το 394 π.Χ. στην μάχη της Κορωνείας εναντίον του αντισπαρτιατικού συνασπισμού, μέλος του οποίου ήταν και η ίδια του η πατρίδα, η Αθήνα. Όπως ήταν φυσικό, για την πράξη του αυτή τιμωρήθηκε με εξορία από την Αθήνα.

Στη συνέχεια έκανε οικογένεια και έζησε ένα μεγάλο μέρος της ζωής του στον Σκιλλούντα, κοντά στην Ολυμπία, όπου και έγραψε τα περισσότερα έργα του.

(περιοχή του Σκιλλούντα)

Στον τομέα της ιστοριογραφίας, με τα «Ελληνικά» του συνεχίζει συνειδητά το έργο του Θουκυδίδη και καλύπτει την περίοδο από το 411 π.Χ. ως 361 π.Χ..  Μερικά από τα υπόλοιπα έργα του που χωρίζονται σε ιστορικά, διδακτικά και σωκρατικά με βάση το περιεχόμενό τους είναι τα παρακάτω:

• Ἀνάβασις

• Ἑλληνικά

• Ἀγησίλαος

• Φιλοσοφικά και διάλογοι​

• Ἀπολογία Σωκράτους

• Ἀπομνημονεύματα

• Οἰκονoμικός

• Συμπόσιον

• Ἱέρων ή τυραννικός​

• Λακεδαιμονίων Πολιτεία

• Ἀθηναίων Πολιτεία

• Πόροι ή περί προσόδων

• Ἱππαρχικός

• Περί ἱππικής

• Κυνηγετικός

• Κύρου Παιδεία

Άγαλμα του Ξενοφώντα στο κτήριο του Κοινοβουλίου της Αυστρίας, στη Βιέννη.

Σαν χαρακτήρας, υποστήριζε θερμά τη Σπάρτη και τις αντιλήψεις της, αν και σε περιόδους που έκρινε πως δεν έπρατταν σωστά, δε δίσταζε να το επισημαίνει, όπως για παράδειγμα την αυθαιρεσία και την ανηθικότητα της εξουσίας του ολιγαρχικού καθεστώτος των Τριάκοντα Τυράννων που είχαν επιβάλει οι Σπαρτιάτες στην Αθήνα μετά το τέλος του Πελοποννησιακού Πολέμου. Από τη Σπάρτη, θαύμαζε και ακολούθησε στρατιωτικά τον βασιλιά Αγησίλαο.

                     (απεικόνιση Ξενοφώντα και Σωκράτη)

Πηγές:

https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9E%CE%B5%CE%BD%CE%BF%CF%86%CF%8E%CE%BD

Σχολικό βιβλίο, Αρχαίοι Έλληνες Ιστοριογράφοι

Στο παρακάτω βίντεο από τον «Ιστορικό Περιηγητή» παρουσιάζεται ο Αγησίλαος, για τον οποίον ο Ξενοφώντας έγραψε ξεχωριστό βιβλίο, από όπου αντλούνται οι περισσότερες πληροφορίες για τη ζωή και το έργο του ένδοξου Σπαρτιάτη βασιλιά.

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]

Πριν από δύο χρόνια μια φρικτή επιδημία, η οποία εξελίχθηκε σε πανδημία, προσέβαλε και τη χώρα μας. Νομίζω μπορούμε όλοι να συμφωνήσουμε πως κανένας μας δεν είχε φανταστεί τόσο την εξέλιξη, όσο και τις συνέπειες αυτού του φαινομένου.

Η πανδημία, γνωστή και ως covid -19 ή κορωνοϊός, επέφερε ορισμένες πρωτόγνωρες συνθήκες στη ζωή όλων των ανθρώπων. Μία από αυτές ήταν η καραντίνα. Ως επί τον πλείστον, αυτό που δημιούργησε πολλά ερωτηματικά και ανησυχίες στους περισσότερους είναι οι επιπτώσεις της στην ψυχολογία αφενός των ενηλίκων και αφετέρου των εφήβων.

Σύμφωνα με μία έρευνα που διεξήχθη το έτος του 2020, η καραντίνα επηρέασε σε αρκετούς τομείς την καθημερινότητα και κατ΄ επέκταση τη ψυχολογία των εφήβων (ηλικίες 12-17 ετών). Κατά τη διάρκεια της δεύτερης καραντίνας στην οποία είχαμε υποβληθεί, δόθηκε σε 100 εφήβους (αγόρια και κορίτσια) ένα ερωτηματολόγιο ψηφιακής μορφής. Οι ερωτηθέντες καλούνταν να απαντήσουν σε 20 ερωτήσεις που σχετίζονταν με τις διατροφικές τους συνήθειες, τις σχολικές τους επιδόσεις, τις οικογενειακές και φιλικές τους σχέσεις και τα συναισθήματά τους γενικότερα κατά τη συγκεκριμένη περίοδο.

ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ

Αρχικά, υπήρχαν ερωτήσεις αναφερόμενες στην κατανάλωση φαγητού. Πολλοί αναρωτιούνται ποια είναι η σύνδεση της ψυχολογίας με την τροφή που καταναλώνει κάποιος. Η απάντηση βρίσκεται στα αποτελέσματα των ερωτήσεων. Αφού, λοιπόν, ανταποκρίθηκαν σε ερωτήσεις του τύπου «Έχει μειωθεί η όρεξή σας για φαγητό;» ή «Καταφεύγετε σε κατανάλωση junk food με μεγαλύτερη συχνότητα από ό,τι πριν;» τα συμπεράσματα ήταν αξιοσημείωτα. Η πλειονότητα των εφήβων έχει μειωμένη όρεξη ως προς την κατανάλωση φαγητού, προτιμάει να αγοράζει κάτι έτοιμο, για να μην ξοδέψει χρόνο στην προετοιμασία του, ενώ μερικοί επιλέγουν να μη φάνε τίποτα, προκειμένου να μην αναγκαστούν να βγουν από το δωμάτιό τους!

 ΣΧΟΛΙΚΕΣ ΕΠΙΔΟΣΕΙΣ

Όσον αφορά στις σχολικές επιδόσεις των μαθητών, να αναλογιστούμε πως κατά τη διάρκεια της καραντίνας τα μαθήματα πραγματοποιούνταν εξ αποστάσεως, μέσω τηλεδιασκέψεων, κι όχι δια ζώσης. Σημειώθηκε, λοιπόν, και στα δύο φύλα μείωση της απόδοσης για τους παρακάτω βασικούς λόγους. Η προσοχή των μαθητών διαταρασσόταν πολύ εύκολα, με αποτέλεσμα να μη προσέχουν τα παιδιά στο μάθημα. Το γεγονός ότι βρίσκονταν στο σπίτι τους αποτέλεσε ακόμη έναν παράγοντα της χαμηλής τους απόδοσης.

Επιπλέον, παρατηρήθηκε σε μεγάλο ποσοστό αγοριών από τη μία ότι συχνά δεν συμμετείχαν καθόλου ούτε προσπαθούσαν στο μάθημα, όπως έκαναν στο σχολείο. Τα κορίτσια, από την άλλη, συμμετείχαν λιγότερο, λόγω της μειωμένης τους διάθεσης για μάθημα. Συμπερασματικά, οι απαιτούμενες γνώσεις δεν λαμβάνονταν από τους μαθητές αποτελεσματικά κατά τη διάρκεια της καραντίνας, με την ψυχολογία τους στο ναδίρ να παίζει καθοριστικό ρόλο.

ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

Οι σχέσεις φιλίας των εφήβων, με βάση τις απαντήσεις τους, φαίνεται να προσβλήθηκαν περισσότερο απ΄ όλα. Είτε λόγω φόβου είτε λόγω απαγόρευσης είτε λόγω «πεσμένης» ψυχολογίας, οι έξοδοι των εφήβων από το σπίτι μειώθηκαν σημαντικά. Αυτό συνέβαλε αφενός στην  απομάκρυνση των παιδιών μεταξύ τους και αφετέρου στην  αποξένωσή τους με τις επαφες «πρόσωπο με πρόσωπο», καθώς η οποιαδήποτε επικοινωνία ανάμεσά τους γινόταν αποκλειστικά μέσω ηλεκτρονικών εφαρμογών.

Αντίστοιχη απομάκρυνση παρατηρήθηκε στις σχέσεις γονέων και παιδιών. Όπως αναφέρθηκε από τους ίδιους τους εφήβους, περνούσαν τις περισσότερες ώρες κλεισμένοι στα δωμάτιά τους λησμονώντας την οποιαδήποτε επαφή με τα ενήλικα μέλη της οικογένειας. Ως εκ τούτου, και τα αγόρια και τα κορίτσια αναφέρουν πως, εκ των πραγμάτων και ακούσια, δεν υπήρχε ουσιαστική επαφή με κανέναν από το κοντινό τους περιβάλλον.

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΕΦΗΒΩΝ

Τέλος, σε γενικότερο πλαίσιο υπήρχαν ερωτήσεις σχετικά με την καραντίνα, στις οποίες τα περισσότερα παιδιά απάντησαν πως δεν ήθελαν να τελειώσει ούτε να επιστρέψουν στα σχολεία, τόσο γιατί είχαν συνηθίσει στη νέα τους καθημερινότητα, όσο και γιατί οι ίδιοι φοβούνταν να επιστρέψουν στην προηγούμενή τους κατάσταση (προ καραντίνας δηλαδή).

Αυτό είναι άξιο απορίας και μας εκπλήσσει σε πρώτη ανάγνωση, καθώς έρχεται σε πλήρη αντιδιαστολή με τις τελευταίες ερωτήσεις που αφορούσαν στα συναισθήματά τους και στις οποίες σχεδόν όλοι απάντησαν πως πράγματι παρατήρησαν πτώση στη διάθεσή τους, ενώ συνάμα τους κατέκλυζαν συναισθήματα όπως άγχος, στρες και θυμός περισσότερο απ΄ ό,τι συνήθως, αλλά και μία σταδιακή παραμέληση του εαυτού τους. Παρά ταύτα, δεν ένιωθαν καθόλου έτοιμοι να επιστρέψουν στην εποχή πριν την καραντίνα.

Αποδεικνύεται ως εκ τούτου η βαρύτητα της καραντίνας, η οποία είχε άμεσες επιπτώσεις στην ψυχολογία των εφήβων επηρεάζοντας με σφοδρότητα τη συμπεριφορά, τη σκέψη τους, ακόμα και την ίδια τους τη φύση! Σαν ένα ζώο, που από τον εγκλεισμό του σ΄ ένα κλουβί ή στους τέσσερις τοίχους, έχει πλέον συνηθίσει τη ζωή αυτή και, παρόλο που δεν του αρέσει ή δεν είναι στη φύση του, δεν θα ήθελε με τίποτα να απελεθερωθεί, εφόσον θα έχανε τη βολή που έχει συνηθίσει.

Με αφορμή αυτή την έρευνα, θα θέλαμε σε πρώτη φάση να ευαισθητοποιηθούν οι έφηβοι, να συνειδητοποιήσουν τι τους έχει συμβει, κι έχοντας επίγνωση της σοβαρότητας των μεταβολών που αναμφισβήτητα έχει δεχθεί η ζωή τους (είτε σε μεγαλύτερο βαθμό είτε σε μικρότερο) να ενεργοποιήσουν την κριτική τους σκέψη πάνω στις αλλαγές αυτές και κατόπιν να προσπαθήσουν να «ξανασυστηθούν» στον εαυτό τους. Επιπλέον, εξίσου σημαντική είναι και η κινητοποίηση και η αρωγή των κηδεμόνων, προκειμένου να επιλυθούν τα προβλήματα που έχουν δημιουργηθεί στα παιδιά τους και να γίνει προσπάθεια βελτίωσης των συνθηκών διαβίωσής τους, πριν η κατάσταση αποκτήσει μόνιμο χαρακτήρα και γίνει μη αναστρέψιμη.

Αναμφίβολα, τα εφηβικά χρόνια είναι ανεπανάληπτα στη ζωή ενός νέου κι είναι κρίμα να στιγματιστούν με τόσο μελανά σημάδια, όπως η κατάθλιψη, η αγοραφοβία, η απομόνωση κι η προσκόλληση σ΄έναν εικονιστικό τρόπο ζωής. Το καμπανάκι έχει χτυπήσει για εμάς τους εφήβους και πρέπει τώρα να αφυπνιστούμε!

Σκίτσα καραντίνας από τη Λήδα Ξυδιά: Μένουμε… μαζί, έστω κι από μακριά.

Ιστοσελίδες σχετικές με τις επιπτώσεις της καραντίνας στην ψυχολογία παιδιών κι εφήβων:

https://www.kathimerini.gr/society/561112321/oi-psychokoinonikes-epiptoseis-tis-karantinas-se-paidia-kai-efivoys/

https://www.sinaisthisi.gr/articles/family-child/136-as-milisoume-gia-ton-koronoio-kai-tin-karantina-sta-paidia.html

https://www.eanagnostopoulou.gr/psyxologikes-synepeies-karadinas/

Παύλος Παυλίδης: Αντικαταπληκτικά

[There is a video that cannot be displayed in this feed. Visit the blog entry to see the video.]