Οι μαθητές είχαν την δυνατότητα, σε πραγματικό χρόνο, να ξεναγηθούν στις εγκαταστάσεις του ανιχνευτή ATLAS, που βρίσκεται σε βάθος 93 m κάτω από την επιφάνεια της γης, στο κέντρο ελέγχου του πειράματος και στην αίθουσα των υπολογιστών.

Επίσης γνώρισαν τα προηγμένα συστήματα ασφαλείας (βιομετρικά, χρήση δοσιμέτρου) που εξασφαλίζουν την εξουσιοδοτημένη είσοδο στις εγκαταστάσεις του CERN. Τον συντονισμό της επίσκεψης ανέλαβε ο εκπαιδευτικός του σχολείου μας Σ. Αμπατζής που εκπόνησε στο CERN την διδακτορική του διατριβή.

Η απάντηση στην ερώτηση αυτή κρύβει μια μεγάλη περιπέτεια.
Αρχικά ανακαλύψαμε ότι ο κόσμος απαρτίζεται από 92 φυσικά στοιχεία.
Όλα τα αντικείμενα, ανεξάρτητα από τον σχηματισμό και τις ιδιότητές τους, κατασκευάζονται από αυτά.

Στην συνέχεια μάθαμε ότι αυτά τα στοιχεία είναι άτομα που έχουν πρωτόνια, νετρόνια και ηλεκτρόνια.
Τα πρωτόνια και τα νετρόνια δημιουργούν τον πυρήνα του ατόμου, ενώ τα ηλεκτρόνια περιστρέφονται γύρω από τον πυρήνα.

Αργότερα ανακαλύφθηκαν νέα σωματίδια, τα οποία αλληλεπιδρούσαν, όπως τα πρωτόνια και τα νετρόνια. Χρησιμοποιήσαμε το ελληνικό αλφάβητο, για να τα ονομάσουμε.

Τα είπαμε Κ, Λ, Ξ, π, Σ, …

Κάποια έχουν φορτίο και κάποια άλλα όχι. Κάποια είναι ελαφρύτερα από τα πρωτόνια και κάποια βαρύτερα και για κάθε ένα σωματίδιο υπάρχει και το αντισωματίδιό του (αντιύλη).

Τα σωματίδια που ήταν βαρύτερα από το πρωτόνιο τα ονομάσαμε Βαρυόνια (Baryons) από την ελληνική λέξη βαρύς. Όσα ήταν πολύ ελαφρά και συμπεριφέρονταν σαν να μην έχουν καθόλου μέγεθος, όπως τα ηλεκτρόνια, σε αντιδιαστολή με τα βαρυόνια, τα είπαμε  Λεπτόνια (Leptons). Τέλος, αυτά που είχαν ενδιάμεσες τιμές μάζας, ανάμεσα στα λεπτόνια και τα βαρυόνια, τα ονομάσαμε Μεσόνια (mesons). Το πρωτόνιο και το νετρόνιο είναι βαρυόνια.

Για τα βαρυόνια και τα μεσόνια χρησιμοποιήσαμε την ελληνική λέξη ἁδρός, που σημαίνει  “ευτραφής”, “μεγαλοπρεπής”, “ισχυρός” και τα ονομάσαμε Αδρόνια (Hadrons). Τα αδρόνια δεν “ζουν” για μεγάλο χρονικό διάστημα, αλλά γρήγορα διασπώνται.

Η κατάταξη των σωματιδίων με βάση τις ιδιότητές τους υποδείκνυε την παρουσία κάποιας συμμετρίας. Στα τέλη της δεκαετίας του 1960 αποδείξαμε ότι όλα τα αδρόνια περιέχουν θεμελιώδη σωματίδια  που τα ονομάσαμε κουάρκ (quark).

Υπάρχουν έξι είδη κουάρκ. Ένα κουάρκ δεν μπορεί να βρεθεί μόνο του, αλλά βρίσκεται πάντα “αιχμάλωτο” μέσα στα αδρόνια. Κάθε βαρυόνιο αποτελείται από τρία κουάρκ και κάθε μεσόνιο από ένα κουάρκ και ένα αντι-κουάρκ.

Τα σώματα αλληλεπιδρούν μέσω τεσσάρων θεμελιωδών δυνάμεων, την ηλεκτρομαγνητική, την ισχυρή πυρηνική, την ασθενή πυρηνική δύναμη και την βαρύτητα.

Τα κουάρκ και τα λεπτόνια αλληλεπιδρούν μεταξύ τους με αυτές τις τέσσερις δυνάμεις ανταλλάσσοντας σωματίδια, που είναι οι φορείς ή μεσολαβητές των δυνάμεων. Τα σωματίδια μεσολαβητές που ανταλλάσσονται μεταφέρουν ενέργεια, ορμή και φορτίο μεταξύ των κουάρκ και των λεπτονίων.

Η λεγεώνα των σωματιδίων ολοκληρώνεται με το σωματίδιο Higgs, που είναι υπεύθυνο για την μάζα τους.

Σήμερα, αιώνες αφότου ξεκίνησε η έρευνα για την ανακάλυψη των θεμελιωδών συστατικών, από τα οποία δημιουργείται η πολυπλοκότητα και η ομορφιά του κόσμου μας, έχουμε καταλήξει σε μια απλή σχετικά απάντηση στο αρχικό μας ερώτημα.

Ο κόσμος είναι φτιαγμένος από τα κουάρκ, τα λεπτόνια, τους φορείς των δυνάμεων και το σωματίδιο Higgs.

Αυτή η εκλεπτυσμένη θεωρία του κόσμου μας ονομάζεται Καθιερωμένο Μοντέλο (Standard Model). Ο χαρακτηρισμός “καθιερωμένο” μας υπενθυμίζει την ευρεία αποδοχή που έχει. Ο χαρακτηρισμός ως “μοντέλο” απηχεί το γεγονός ότι σίγουρα είναι ανολοκλήρωτη ως μια τελική θεωρία.

Καπετανάκης Αλέξανδρος

Νεκτάριος Κουτσιμπέλης

4 Μαΐου 1897
Το ετήσιο “Bazar de la Charité” του Παρισιού οργανώνεται για 13η χρονιά από την αριστοκρατική τάξη, με σκοπό τη συγκέντρωση χρηματικού ποσού για διάφορες φιλανθρωπικές οργανώσεις, μέσω της πώλησης αντικειμένων. 
Φανταστικές κατασκευές, μινιατούρες σπιτιών, μαγαζιά και πάγκοι προσελκύουν στο δημοφιλές κοινωνικό γεγονός 1.800 άτομα.
Ανάμεσά τους, ένας κινηματογράφος προβάλλει ταινίες μικρού μήκους.
Ξαφνικά, η λάμπα με αιθέρα ενός προβολέα μεταδίδει τη φωτιά στα εύφλεκτα σκηνικά και 126 άτομα της “καλύτερης κοινωνίας” απανθρακώνονται.

Οι συνθήκες δεν θα μπορούσαν να είναι πιο ευνοϊκές ως προς τη διάδοση της φωτιάς. Τα αριστοκρατικά φορέματα, με τα οποία περήφανα έχουν ντυθεί οι γυναίκες, εμποδίζουν την έγκαιρη έξοδό τους. Φλεγόμενη πίσσα στάζει από το ταβάνι, καίγοντας τη σάρκα και τα μαλλιά, τα οποία μάλιστα είναι εξίσου “εύφλεκτα”, αφού τα σχετικά προϊόντα της εποχής έχουν ως βάση το πετρέλαιο.

Ο κινηματογράφος θεωρήθηκε επικίνδυνο θέαμα, μια επιστημονική επίδειξη χωρίς μέλλον. Πράγματι, η τότε μορφή του είχε ίσως εξαντλήσει τις δυνατότητές της και η πλήξη οδήγησε τον θεατή έξω από τις σκοτεινές αίθουσες.
Η κρίση εκείνη έφτασε σε τέτοιο σημείο, ώστε να μοιράζονται στις οικίες δωρεάν εισιτήρια και να πληρώνεται κάθε θεατής που γέμιζε μια από τις άδειες θέσεις…

Το επόμενο πρωί, γεμάτοι αυτοπεποίθηση και έχοντας βρει ρυθμό, το μόνο που περίμεναν ήταν να αρχίσει ο αγώνας για να κάνουν αυτό που πλέον ήξεραν καλά. Να κερδίζουν όποιον βρεθεί μπροστά τους. Και έτσι έγινε περνώντας στον τελικό με 2-0 σετ.
Παρασκευή 16 Φεβρουαρίου ήταν όλοι έτοιμοι για τον τελικό. 
Αρχίζει το πρώτο σετ και οι δύο ομάδες έπαιζαν εξαιρετικό βόλεϊ, αλλά αυτοί που το κέρδισαν ήταν τα αγόρια του 1ου ΓΕΛ Ηλιούπολης. Το δεύτερο σετ κυλούσε αδιαμφισβήτητα υπέρ μας, καθώς είχαμε αποκτήσει προβάδισμα έως και 11 πόντων. Τελικά ήρθε η δικαίωση με τον … 25ο και τελευταίο πόντο.
Αγκαλιές, φωνές και απερίγραπτες εικόνες για την κατάκτηση του τελικού βόλεϊ αγοριών των λυκείων της Α Αθηνών που ένα χρόνο πριν κανένας δεν είχε οραματιστεί ! Η νίκη αυτή εκτός από την ευχαρίστηση των μαθητών και την απόλυτη δικαίωση της προσπάθειάς τους ανοίγει και μια πόρτα, αυτή του πανελλαδικού πρωταθλήματος σχολικών αγώνων.
Υ.Γ. Ακόμα δεν άρχισε τίποτα …

Βαγγέλης Μίγγος

Το παράδοξο στην ανάπτυξη του κινηματογράφου στην Ιαπωνία είναι πως ήδη από το 1896 η ταινία υπήρξε έργο άξιο σεβασμού και αρκετά δημοφιλές. Ήδη από την αρχή, το σινεμά διαφοροποιήθηκε από το παραδοσιακό θέατρο, ενώ στην Αμερική οι πρώτες ταινίες δεν ήταν παρά ηχογραφημένο θέατρο και στη Γαλλία δέσποζε το film d’ art, ένα είδος λογοτεχνικών παραστάσεων.
Είναι αξιοθαύμαστο πως η περιέργεια του λαού και η θέληση για πλήρη κατανόηση γέννησαν το ρόλο του “benshi”. Επρόκειτο για επάγγελμα της βουβής περιόδου με κύρος και αρμοδιότητα να αφηγείται, να σχολιάζει και να επεξηγεί τα ήδη προφανή από την εικόνα γεγονότα, την ώρα της ταινίας. Κι επειδή τέτοιου είδους εθνικά ένστικτα είναι καλά ριζωμένα, ακόμη και μετά την εμφάνιση του ήχου, μια σκηνή συχνά θα υπάρχει, περιττή, που θα εξηγεί τι συνέβη στην προηγούμενη.
Μέσα σε μια δεκαετία, η Ιαπωνία διαμόρφωσε το εθνικό κινηματογραφικό της στυλ, κατά βάση τείνοντας προς τον ρεαλισμό και υιοθετώντας έναν συναισθηματισμό, που απλώνεται σε όλο το κάδρο της ατμόσφαιρας. Τι σημαίνει άραγε στο διψασμένο για δράση μάτι αυτή η βραδυκίνητη ροή του χρόνου, η ακινησία της κάμερας, η υπερβολική λιτότητα, αν όχι τον περιορισμό του ανθρώπου και την ουσία της ύπαρξής του απογυμνωμένη από την υποκειμενικότητα των σκέψεών του;
Το δημοφιλές και συνηθισμένο happy end δεν ταυτίζεται με την ανάγκη του Ιάπωνα καλλιτέχνη να προβάλει την αποπνιχτική πικρία του ήρωα, αλλά και την συμφιλίωσή του με την ιδέα της παραίτησης. Η φράση lacrimae rerum (δάκρυα για πράγματα που χάθηκαν) συνοψίζει την ιαπωνική λύτρωση που βρίσκεται στην υποχώρηση στις δυνάμεις της φύσης. Πράγματι, ο ιαπωνικός κινηματογράφος είναι ο πιο ειλικρινής στην αναγνώριση της πολυπλοκότητας του ανθρώπου και χτίζεται συνεχώς πάνω σε μια τραγωδία, αφού η επιθυμία και το χρέος του ήρωα συνήθως βρίσκονται μακριά.

Μυρτώ Λιάκου