Το πρώτο στάδιο ήταν το κόψιμο των ξύλων, συνήθως το φθινόπωρο. Χρησιμοποιούσαν ξύλα από έλατο, πλατάνι και μουριά. Για να κοπούν τα ξύλα από τα δέντρα, το φεγγάρι έπρεπε να είναι στη σχάση του και στην εποχή που δεν κυκλοφορούν πολλοί χυμοί αλλιώς τα ξύλα κινδύνευαν να σκουληκιάσουν.

Στο δεύτερο στάδιο, ο σαγματοποιός πρώτα έπαιρνε μέτρα από το ζώο και μετά έκοβε τα ξύλα ίσια με διάμετρο 40 εκ. Τα ξύλα πρέπει να έχουν ξεραθεί και να έχουν σκιστεί, κάτι που γινόταν τον χειμώνα. Το σκίσιμο γινόταν με πριόνι, που το έλεγαν καταρράκτη.

Έπειτα στερέωναν το σαμάρι με λουρίδες από χοντρό και σκληρό δέρμα τις οποίες έραβαν με τις σαμαροβελόνες. Τέλος έφτιαχναν το καπίστρι και αυτό με δερμάτινες λουρίδες που τις προσάρμοζαν στο κεφάλι του ζώου για να κρατάνε το σκοινί. Ένα πολύ καλό σαμάρι μπορούσε να κρατήσει μέχρι και 15 χρόνια.

Για να τα κάνει όλα αυτά, χρησιμοποιούσε τσέρκια, πρόκες, καταρράκτες, χειροπρίονο, δόγες, σχοινί, μπίγκα, ξυλοφάι, γυαλόχαρτο και άλλα. Αυτή η δουλειά απαιτεί αντίληψη και καλή όραση. Οι σαγματοποιοί δούλευαν στο εργαστήριο τους και σε όλη την Ελλάδα (κυρίως όμως στη Σαμαριά). Τώρα πια έχουν μείνει ελαχιστοι σαγματοποιοί στη χώρα μας.

Ιωάννα Β. – Ειρήνη Γ. – Ισμήνη Γ. 

Αγγελική Π. – Δημήτρης Ρ. – Κωνσταντίνα Σ. 

Πηγές: ΓΕΛ Μολάων - Το επάγγελμα του Σαμαρτζή – Σαγματοποιός (Βίντεο)

Φωτογραφίες: Το επάγγελμα του Σαμαρτζή

Ο αργαλειός συνήθως στηνόταν στην αυλή στο υπόστεγο ή στο κατώι του σπιτιού. Η υφάντρα έραβε ρούχα, ύφαινε χαλιά αλλά ασχολιόταν και με τα υφαντά. Η υφάντρα για να ξεκινήσει να υφαίνει θα έπρεπε να έχει μαλλί από πρόβατο, να το πλύνει, να κάνει το λανάρισμα, μετά να το γνέσει, να το βάψει και μετά να κάνει νήμα. Επίσης χρειαζόταν εργαλεία όπως: δυο «αντί» που στο ένα τυλίγεται το στημόνι και στο άλλο το υφάδι,  σαΐτα, διάφορα χτένια, αδράχτι, δύο ποδαρικά, τέσσερα μιτάρια, το ξυλότεχνο, την ποταμίστρα, την κουκουνάρα, τις τροχαλίες, το κάθισμα τους δύο συνδετήρες, σφοντίλι και το κοπανέλι.

Η δουλειά στον αργαλειό ήταν πολύ κουραστική καθώς απαιτούσε μεγάλη δύναμη χεριών και συντονισμό κινήσεων. Η υφάντρα χρησιμοποιούσε παράλληλα χέρια και πόδια. Η υφάντρα χρησιμοποιούσε παράλληλα χέρια και πόδια. Σήμερα η υφάντρα έχει αντικατασταθεί από σύγχρονες μηχανές. Υπάρχουν πια λίγες υφάντρες που κρατούν την λαϊκή τέχνη και την παράδοση, που άφησαν οι προηγούμενες γενιές, ζωντανή. Εάν επισκεφτείτε ένα λαογραφικό μουσείο.

Πετρία Β. – Αντριάννα Ζ.

Ιωάννα Μ. – Άγγελος Σ.

Πηγές: ΚΕΠΑΑΜ - ΓΕΛ Μολάων - Η υφάντρα επί το έργον (Βίντεο)

Φωτογραφίες:   Άρωμα Λευκάδας

Φώναζε στον δρόμο για να προσελκύσει τους πελάτες του και να τους γυαλίσει τα παπούτσια στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη στα τέλη του 19ου αιώνα και τις αρχές του 20ου. Τότε οι δρόμοι ήταν χωματόδρομοι και τα παπούτσια λερωνόντουσαν πολύ εύκολα.  Το βασικό του εργαλείο ήταν το κασελάκι με βούρτσες, αλοιφές, μπρούτζινη επιφάνεια και χαρτόνι.

Ο πελάτης άπλωνε το πόδι του στην μπρούτζινη συνήθως βάση απ” το κασέλι και όλα τ” άλλα τα αναλάμβανε ο Λούστρος. Δίπλωνε το μπατζάκι για να μη λερωθεί και έχωνε χαρτόνια από τσιγαρόχαρτα στα πλάγια για να προστατέψει την κάλτσα. Ξεσκόνιζε με βούρτσισμα το παπούτσι, έβαζε λίγη αλοιφή από το μπουκαλάκι με το κατάλληλο χρώμα και την άπλωνε παντού με τη βούρτσα. Με ένα ελαφρύ χτύπημα της βούρτσας στο παπούτσι του πελάτη έδινε το σύνθημα για να αλλάξει πόδι. Επαναλάμβανε την ίδια διαδικασία και επέστρεφε στο πρώτο παπούτσι για να του δώσει το τελικό γυάλισμα με πανί και με ειδική αλοιφή, «το ευρωπαϊκό», όπως το έλεγαν.

Η αμοιβή των λουστραδόρων ήταν ελάχιστη καθώς ένας πελάτης μπορεί να τους έδινε μόνο δυο δεκάρες. Έτσι αναγκαζόταν να φωνάζει για να μαζέψει πελάτες. Το επάγγελμα αυτό έχει σταδιακά εξαφανιστεί από την Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική, συνεχίζει όμως να υπάρχει στην Τουρκία.

Λυδία Γ. – Σταύρος Κ.

 Δημήτρης Μ. – Νεφέλη Ν.

Πηγές: Ελληνικός Πολιτισμός  - Wikipedia  – Λούστρος (Βίντεο)

Φωτογραφία: Ελληνικός Πολιτισμός

Καλούσε τις νοικοκυρές να τους φέρουν τα είδη, έλιωνε τον κασσίτερο, άλειφε το εσωτερικό του σκεύους με σπίρτο και το έτριβε με κουρασάνι (τριμμένο κρεμμύδι). Τέλος το γυάλιζε με βαμβάκι. Η διαδικασία διαρκούσε 25 με 30 λεπτά. Τα εργαλεία που χρησιμοποιούσε ήταν η γκαζιέρα, τριμμένο κρεμμύδι, τσιμπίδα και με λεκάνη με κρύο νερό.

Αυτό το επάγγελμα δεν υπάρχει τώρα. Ελάχιστοι πια γνωρίζουν την τέχνη αυτή. Μας έκανε εντύπωση επειδή ο γανωματής κουβαλούσε στην πλάτη του πολύ βαριά εργαλεία και επειδή επισκεύαζε και με τριμμένο κρεμμύδι τα σκεύη.

Ιωάννα Κ. – Σπύρος Ρ. – Ελένη Χ.

Πηγές: Wikipedia - 3ο ΓΕΛ Φιλαδέλφειας - Παραδοσιακά επαγγέλματα που χάνονται (Βίντεο)

Φωτογραφίες: Λαογραφικός Σύλλογος «Η Σουβάλα Παρνασσού»

Η βυρσοδεψία είναι όσο παλιά όσο και η κτηνοτροφία. Πιστεύεται ότι εξασκούνταν ήδη από το 7.000 – 3.000 π.Χ στην Ινδία, ενώ υπάρχουν γραπτές αναφορές από τον Θεόφραστο, ο οποίος ήταν και ο πρώτος που αποπειράθηκε να καταγράψει και να κατανοήσει επιστημονικά τη διαδικασία . Η ελληνική λέξη «βυρσοδεψία» είναι σύνθετη και προέρχεται από τη λέξη «βύρσα» που σημαίνει «δέρμα ζώου» και το ρήμα «δέφω» που σημαίνει «μαλακώνω κάτι με τα χέρια μου».

Τα δέρματα έφταναν στα βυρσοδεψεία στεγνά και λερωμένα με χώμα. Αρχικά τα μούλιαζαν σε νερό για να και να μαλακώσουν και μετά τα έτριβαν. Μετά απομάκρυναν το τρίχωμα. Έπειτα τα έβαζαν σε ένα βαρέλι για να φουσκώσουν 24 ώρες, τα έβγαζαν και τα άφηναν για 30 μέρες. Στη συνέχεια τα επεξεργάζονταν για τελευταία φορά και τα άφηναν για άλλους 5 μήνες. Χρησιμοποιούσαν εργαλεία όπως το καβαλέτο, η ντουναλέτα, βούρτσες και μηχανικά σφυριά.

Τα βυρσοδεψεία λέγονταν αλλιώς και ταμπάκικα. Πια έχουν μείνει ελάχιστοι βυρσοδέψες και τα δυο τελευταία εργαστήρια είναι στα ταμπάκικα της Άμφισσας. 

Μάρκος Γ. – Δημήτρης Κ. – Έλλη Κ.

Γιώργος Α. – Νεφέλη Σ. – Παναγιώτης Τ.

Πηγές: Wikipedia, Μηχανή του Χρόνου,  Τα ταμπάκικα της Χάρμαινας (βίντεο)

Φωτογραφία: Syrostoday.gr

Οι πρώτοι σφουγγαράδες εμφανίστηκαν το 1800 και χωρίς μεγάλο εξοπλισμό έκαναν καταδύσεις. Στην αρχή χρησιμοποιούσαν ένα κομμάτι τζάμι αντί για μάσκα. Μετά από λίγα χρόνια εμφανίστηκαν οι πρώτες καταδυτικές στολές. Το 1860 εμφανίζεται το σκάφανδρο που όμως προκαλούσε τη «Νόσο των Δυτών» με σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία τους.

Το 1920 χρησιμοποιήθηκε ειδικός εξοπλισμός κι έτσι διευκολύνθηκε η δουλειά τους. Η δουλειά αυτή γίνεται σε θαλάσσιες περιοχές, νησιά (π.χ. Κάλυμνος) και γενικά στο Αιγαίο. 

 Δουλειά του σφουγγαρά είναι να βουτάει στα βαθιά και να βγάζει από τον βυθό της θάλασσας σφουγγάρια. Αρχικά ένα καΐκι τους πηγαίνει μέχρι ένα σημείο, στη συνέχεια εντοπίζουν τα σφουγγάρια και με ειδικό εξοπλισμό βουτούν. Κατεβαίνουν με ειδικά βάρη και βαρούλκα στα βαθιά και αρχίζουν το ψάξιμο. Όταν βρουν σφουγγάρια, κόβουν τα σχοινιά από τα βαρίδια και ανεβαίνουν στην επιφάνεια. Χωρίς εξοπλισμό βουτούσαν με μια ανάσα έως τα 30μ.Μετά το μάζεμα των σφουγγαριών αρχίζει η επεξεργασία αμέσως, γιατί το ζώο πεθαίνει γρήγορα και αποσυντίθεται με αποτέλεσμα την καταστροφή του σφουγγαριού. Με ποδοπάτημα και πλύσιμο με θαλασσινό νερό αφαιρείται το σώμα του ζώου. Έπειτα αφαιρούνται ξένα σώματα όπως άμμος και πέτρες. Ύστερα τα σφουγγάρια αφήνονται στον ήλιο να και πεθάνουν και επαναλαμβάνεται η ίδια διαδικασία. Περασμένα σε αρμαθιές ρίχνονται στη θάλασσα νύχτα, όπου με τα κύματα ξεπλένονται από τα υπολείμματα. Μετά ανασύρονται από τη θάλασσα, στύβονται και απλώνονται στον ήλιο να στεγνώσουν.

Οι σφουγγαράδες δεν ξεπερνούν συνήθως τα 180 μέτρα (3-4 ώρες) ενώ άλλες φορές βουτούν σε βάθος 50-60 μέτρων (15 λεπτά). Τα εργαλεία ενός σφουγγαρά είναι: καΐκι, καταδυτική στολή, μάσκα, σκοινιά, βαρούλκα, ραντάρ, ηχοβολιστική, φτερά, βαρίδια, λάστιχο, μηχανήματα παραγωγής και ξύστρα.

Σήμερα περίπου μόλις δέκα σφουγγαράδικα που έχουν απομείνει βγάζουν ετησίως γύρω στους 2 τόνους σφουγγάρια. Το 1886 ένα καΐκι έβγαζε 1 τόνο. Το επάγγελμα του σφουγγαρά είναι επικίνδυνο καθώς μπορεί να προκαλέσει κνησμό, εξανθήματα, φλεβική απόφραξη των αγγείων του δέρματος, λεμφόδεμα, απόφραξη εγκεφαλικών και πνευμονικών αγγειών, συμπτώματα της νόσου των δυτών. Στη σημερινή εποχή υπάρχουν λίγοι σφουγγαράδες επειδή είναι μια δύσκολη, απαιτητική και πολλές φορές επικίνδυνη δουλειά.

Σάββας Κ. – Αλίκη Κ. – Δημήτρης Κυρ. 

Αγγελος Ζ – Αιμιλία Σ. -  Νικόλας Τ.

 - -

ΟΜΑΔΑ 2

Πηγές: Edujob - Wikipedia - Οι ριψοκίνδυνοι σφουγγαράδες της Καλύμνου (βίντεο)

Φωτογραφίες:, Οι σφουγγαράδες των Δωδεκανήσων

Ο λατερνατζής δουλεύει στους δρόμους και κυριότερα στις γειτονιές παίζοντας λατέρνα. Είναι δηλαδή πλανόδιος μουσικός. Γι” αυτό και οι συνθήκες εργασίας του είναι δύσκολες και τον χειμώνα και το καλοκαίρι.

Η λατέρνα είναι ένα μουσικό όργανο που παράγει μουσική με περιστρεφόμενο κύλινδρο με καρφιά που το καθένα είναι μια νότα. Χρειάζεται 800 ώρες κατασκευής και 7.000 καρφιά για τα 9 τραγούδια που παίζει.

Οι εποχές που είχε μεγάλη απήχηση ήταν: ο Μεσαίωνας, η Αναγέννηση, Ναπολεόντειοι Πόλεμοι, 19ος και 20ος αιώνας. Σήμερα υπάρχουν περίπου 200 λατέρνες στην Ελλάδα αλλά οι περισσότερες είναι εκτός λειτουργίας και χρειάζονται επισκευή.

Άγγελος Α.  – Ανδρέας Γ. – Γιάννης Ν. 

Φαίδων Γ. – Μαριτίνα Π. – Δέσποινα Τ.

 Πηγές: Wikipedia – Τα Νέα –  Αντώνης Νασιόπουλος: Κατασκευαστής Λατέρνας (Βίντεο)

Φωτογραφία: Τα Νέα

]]> https://schoolpress.sch.gr/st4dimkal/archives/57/feed 0