ΣΧΟΛΙΑ ΠΕΡΙ ΗΘΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΤΟΜΙΚΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΣΤΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

Γράφει η Αθηνά Μανατάκη:

Γενικότερα, η αοριστία του τόπου, του χρόνου και αντίστοιχα του τρόπου με τον οποίο προσδιορίζονται οι ήρωες συνιστά ένδειξη του ότι αντιπροσωπεύουν έναν γενικότερο τρόπο σκέψης, μία ιδεολογία, παρά ένα συγκεκριμένο πρόσωπο ή άτομο. Έτσι, για παράδειγμα, η Σεν Τε συμβολίζει προφανώς την καλοσύνη η οποία γενικά συγκαταλέγεται ως ένα θετικό χαρακτηριστικό. Ωστόσο, στο έργο τονίζονται οι αρνητικές επιπτώσεις της διότι η καλοσύνη της Σεν Τε αντιτίθεται με τις πιέσεις για βοήθεια που δέχεται από τους γύρω της και με το γεγονός ότι συχνά επιχειρούν να την εκμεταλλευτούν. Το δεύτερο “πρόσωπο” της Σεν Τε, ο Σούι Τα, βοηθάει στο να αντισταθμιστεί αυτή η υπερβολική και άνευ ορίων καλοσύνη που παρουσιάζει η “ξαδέρφη” του. Για αυτό τον λόγο δρα με γνώμονα τη στρατηγική και με απώτερο σκοπό την επιβίωσή του στις συνθήκες σκληρότητας και αδικίας που επικρατούν στο Σετσουάν. Άρα, το πρόσωπο του Σούι Τα αντιπροσωπεύει την ιδέα ότι ορισμένες φορές η εγκατάλειψη της καλοσύνης ενδέχεται να κρύβει από πίσω της “καλούς σκοπούς” και είναι απαραίτητη για την εξασφάλιση της επιβίωσης. Βέβαια, με βάση την εικόνα του καλού και του κακού που προβάλλει ο Μπρεχτ, μπορούμε να εξάγουμε το συμπέρασμα ότι η επιλογή να υιοθετήσει κανείς μια “καλή” ή “κακή” στάση δεν είναι πάντα επιλογή ελεύθερη και δεν εξαρτάται πλήρως από το εκάστοτε άτομο. Δηλαδή, ένας θεατής/αναγνώστης κατά πάσα πιθανότητα δεν θα αισθανόταν την ανάγκη να κατακρίνει τον Σούι Τα που έθεσε όρια στον Μα Φου και τους συγγενείς του διότι η πίεση που ασκούσαν ήταν τέτοιου βαθμού που καταπατούσε την καλοσύνη. Άρα, σε συνθήκες πίεσης είτε αυτή απορρέει από οικονομικά είτε από κοινωνικά ζητήματα, το άτομο δεν είναι πραγματικά ελεύθερο να επιλέξει μεταξύ καλού ή κακού. Δηλαδή η ηθική στάση δεν είναι μία αποκλειστικά προσωπική επιλογή αλλά μια επιλογή που λειτουργεί στο πλαίσιο ενός συνόλου κοινωνικών συνθηκών και διαμορφώνεται από αυτές. ‘Οταν, επομένως, οι κοινωνικές αυτές συνθήκες δεν είναι ιδανικές, σενάριο το οποίο επικρατεί στο έργο αλλά και στις κοινωνίες του πραγματικού κόσμου, τότε το άτομο δεν μπορεί να επιλέγει μονίμως το καλό και δεν μπορεί να υπάρχει αυτή η ουτοπική εικόνα της ηθικής, όπως την προβάλλουν οι τρεις θεοί.

Γράφει η Αγγελική Αλιγιζάκη:

Ο Μπρεχτ, μέσα από το έργο του, στρέφει την προσοχή από το ατομικό στο κοινωνικό. Οι ήρωες του έργου, αν και φαίνονται να μπλέκονται σε προσωπικά διλήμματα και ιστορίες, λειτουργούν ουσιαστικά ως σύμβολα ηθικών στάσεων και κοινωνικών επιπτώσεων. Η ηθική στον Μπρεχτ παρουσιάζεται να μην είναι απόλυτη ή αδιαμφισβήτητη. Συνδέεται άμεσα με τις κοινωνικές συνθήκες, τις ανάγκες του ατόμου για επιβίωση και συνεπώς ανεγείρεται το ζήτημα της ατομικής ηθικής εντός του κοινωνικού πλαισίου. Ο καθένας είναι υπεύθυνος για τον κόσμο στον οποίο ζει. Το ατομικό δημιουργεί το συλλογικό και το συλλογικό επανακαθορίζει το ατομικό.
5 .

Κάντε το πρώτο σχόλιο

Υποβολή απάντησης