Ο Μ. Καραγάτσης (1908-1960) ανήκει στη Γενιά του ’30 και συγκαταλέγεται στους σημαντικότερους κλασικούς πεζογράφους της Ελλάδας. Το έργο «Ο Γιούγκερμαν και τα στερνά του» είναι δίτομο και ο συγγραφέας εστιάζει στην ψυχογραφία των ηρώων του. Το χωρικό πλαίσιο της ιστορίας είναι κατά κύριο λόγο ο Πειραιάς, αν και ο κεντρικός ήρωας είναι Φινλανδός που υπηρέτησε στον ρωσικό στρατό ενάντια στους μπολσεβίκους. Με την επικράτηση των τελευταίων ο Γιούγκερμαν καταφεύγει στην Κωνσταντινούπολη και μετά στον Πειραιά. Η δράση εκτυλίσσεται και σε άλλους τόπους, όπως η Γαλλία και η Ουγγαρία. Ο ήρωας του Καραγάτση μετεξελίσσεται με τον χρόνο και την εργασία. Ο Γιούγκερμαν παρουσιάζεται αρχικά ως ανήθικος, αναιδής, αυθάδης, οξύθυμος, αλητήριος, ηδονοβλεψίας, σαρκικά θερμόαιμος, αναίσθητος, τυχοδιώκτης, χαμερπής και υλιστής. Ο απωθητικός αυτός χαρακτήρας προβάλλεται μέσα από πράξεις όπως το πλιάτσικο σε κατακτημένους, την κλοπή χρημάτων εβραίων, το εμπόριο «φαρμακευτικών» προϊόντων (: μορφίνη, κοκαΐνη), την επιθυμία λειτουργίας πορνείου, την εγκατάλειψη θέσης ευθύνης σε μάχη για ποτό και ερωτικές συνευρέσεις, τα ερωτικά όργια, τη σχέση με σύζυγο συναδέλφου, την εγκατάλειψη παιδιών και συζύγου, τη μακρόχρονη λησμονιά των συγγενών εξ αίματος. Μεγαλωμένος σε περιβάλλον πλούτου και τίτλου, χωρίς οικογενειακή φροντίδα και χωρίς οικογενειακή ηθική εξελίσσεται σε ένα αγρίμι. Με την έλευσή του στον Πειραιά η ζωή του αργεί να αλλάξει μέχρι που η θέση του στην Τράπεζα Εμπορικών Παροχών του επιτρέπει να δημιουργήσει και να αναγνωρίσει τα αγαθά της υγιούς, οικονομικής διαχείρισης. Σημαντικό ρόλο στη μεταστροφή του Γιούγκερμαν σε άνθρωπο με πνευματικές ανησυχίες παίζουν οι γεροντοκόρες σπιτονοικοκύρες του, ο συνάδελφός του λογοτέχνης, Μιχάλης Καραμάνος, και η Βούλα, μια κοπέλα από τη Μυτιλήνη που είχε αρνηθεί να ενδώσει στην ερωτική πίεση του μετέπειτα αρραβωνιαστικού της. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τον ήρωα και κεντρικό στοιχείο πλοκής αποτελεί η επιχείρηση των Σκλαβογιάννηδων («Γόρτυς»), της οποίας τη διοίκηση αποκτά ο Γιούγκερμαν μετά από δικούς του, τραπεζικούς χειρισμούς. Σε όλο το βιβλίο οι γυναίκες εμφανίζονται κυρίως ως αντικείμενα ικανοποίησης πρόσκαιρου πόθου και υπάρχει πλήθος χαρακτήρων που εξαπατούν για τα χρήματα ή ενδίδουν και σε σεξουαλικές πράξεις για τον ίδιο σκοπό.
Οι μαθητές κλήθηκαν να διαβάσουν από τον Α’ τόμο τις σελίδες: 113-159, 170-192, 206-227 και 345-376 και να εκπονήσουν τις ακόλουθες δραστηριότητες:
- Ο Καραγάτσης παρότι αποδίδει στους κεντρικούς χαρακτήρες στοιχεία ωμού ρεαλισμού, που τους κάνουν συχνά απωθητικούς, εντούτοις κατορθώνει και τους ανυψώνει ιδεατά έναντι των άλλων. Παρουσιάσετε με βάση τις σελίδες που διαβάσατε τον τρόπο που ο Καραγάτσης μυθοποιεί τον Γιούγκερμαν και τον Στρατή Σκλαβογιάννη. Για να απαντήσετε ορθά πρέπει να αναφερθείτε και στη μυθιστορηματική πλοκή, αλλά και σε συγκεκριμένες γλωσσικές επιλογές του συγγραφέα.
- Πώς παρουσιάζονται οι σχέσεις των δύο φύλων στο έργο; Τεκμηριώσετε την απάντησή σας με παραδείγματα. Να συμπεριλάβετε στην απάντησή σας όχι μόνο τις συζυγικές ή εξωσυζυγικές ή εξωγαμιαίες σχέσεις, αλλά και τις σχέσεις ανάμεσα σε αδέλφια, γονείς και παιδιά.
- «Μήπως δεν έφαγε κι αυτή το άνοστο ψωμί της; Ας πεθάνη κι αυτή. Άλλο ένα στόμα λιγότερο: ένα γέρικο στόμα..» (: ορθογραφία εποχής). Ο Καραγάτσης με την ηρωίδα Αλκμήνη Γιαγκοπούλου και την αδερφή της, Ασπασία, αποκαλύπτει στους νεότερους τα σκληρά κοινωνικά στερεότυπα της εποχής του. Εντοπίστε τα, ορίστε τα και προβείτε σε σχολιασμό κατά τα δικά σας σημερινά ήθη. Κατόπιν, ως ο «Χαρίτος» , ο αδερφός της Αλκμήνης, γράψτε στο ημερολόγιό σας τα συναισθήματά σας για το τραγικό συμβάν.
Στη διάθεσή τους τέθηκαν οι τηλεοπτικές εκδοχές:
-Τηλεοπτικό σίριαλ στον ANT1 με τον Κωνσταντίνο Μαρκουλάκη ως Γιούγκερμαν
Ενδεικτικά το 12ο επεισόδιο: https://www.dailymotion.com/video/xofyt6
-Τηλεοπτικό σίριαλ του 1976 με τον Αλέκο Αλεξανδράκη ως Γιούγκερμαν (ΕΡΤ/ΥΕΝΕΔ). Εδώ σωζόμενο, ολόκληρο επεισόδιο:
